Wyrok z 19 lutego 2024, sygn. I ACa 1382/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 lutego 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia SA Wiesława Kuberska

Protokolant: Igor Balcerzak

po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2024 r. w Łodzi na rozprawie

sprawy z powództwa M. S.

przeciwko Skarbowi Państwa – Szefowi (...) Zarządu (...)
w B.

o ochronę naturalnego środowiska człowieka

na skutek apelacji strony pozwanej

od wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu

z dnia 27 lutego 2023 r. sygn. akt I C 551/22

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od Skarbu Państwa – Szefa (...) Zarządu (...)
w B. na rzecz M. S. kwotę 4.050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I ACa 1382/23

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 27 lutego 2023 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu,
w sprawie z powództwa M. S. przeciwko Skarbowi Państwa – Szefowi (...) Zarządu (...) w B. o ochronę naturalnego środowiska człowieka, zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 77.294,44 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 11 maja 2017 r. do dnia zapłaty (pkt 1), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2), zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 3.617 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego (pkt 3), a także nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Łasku kwotę 6.701,14 zł tytułem
zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa na poczet wynagrodzeń biegłych (pkt 4).

(wyrok – k. 208)

Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na ustaleniach, które Sąd Apelacyjny w całości podzielił i przyjął za własne. Z ustaleń tych wynikało,
że powódka jest właścicielką nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w miejscowości G., obręb 7, gmina Ł., powiat (...), oznaczonej jako działka nr (...), o powierzchni 0.0993 ha, objętej księgą wieczystą KW (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Łasku.

Zgodnie ze „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Ł.” zatwierdzonym uchwałą nr (...) Rady Miejskiej w Ł. z 12 lutego 2014 r. działka o nr. ewid. (...), (id działki: (...)_5. (...),(...)), obręb 7 położona w miejscowości G., gmina Ł. znajduje się na terenach zabudowy mieszkaniowo - usługowej o niskiej intensywności. Ponadto zgodnie z ww. studium działka położona jest
w granicach powierzchni ograniczających wysokość zabudowy – do 235 m.n.p.m. i granicach powierzchni przejściowych 1:10, w strefie związanej
z inwestycjami wojskowymi - granice stref ochronnych od terenów zamkniętych.

Nieruchomość powódki położona jest w bliskim sąsiedztwie terenów usługowych, produkcyjnych oraz zabudowy mieszkaniowej, dostęp do niej jest możliwy poprzez zjazd z drogi gminnej, a odległość od miasta powiatowego – Ł. – wynosi około 3 km.

Powódka jest właścicielką budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy 187,80 m ². Budynek składa się z parteru oraz strychu, bez podpiwniczenia. Ściany wykonane są z betonowych fundamentów. Dach pokryty jest gontem na drewnianej konstrukcji. Dom jest ocieplony, drzwi są płycinowe, a okna to PCV. Ściany pokryte zostały farbą oraz glazurą, a na podłogach położono panele i płytki. Do budynku doprowadzono energię elektryczną, woda dostarczana jest z lokalnego wodociągu, a ścieki odprowadzane są do szamba. Dom ogrzewany jest olejem.

Działka powódki jest ogrodzona przęsłami metalowymi, utwardzenie terenu wykonane jest z kostki, a reszta zagospodarowana została zielenią ogrodową.

Stan techniczny domu jest dobry, natomiast standard wykończenia przeciętny.

Utrata wartości nieruchomości powódki w następstwie wejścia w życie uchwały XXIX/379/16 Sejmiku Województwa (...) ustanawiającej nowe granice obszaru ograniczonego użytkowania wynosi 52.200 zł.

W dniu 25 października 2016 r. Sejmik Województwa (...) podjął uchwałę nr XXIX/379/16 w sprawie utworzenia strefy ograniczonego użytkowania, w której nastąpiło przesunięcie granic poszczególnych podobszarów oznaczonych wyodrębnionymi izoliniami, która to uchwała uchyliła jednocześnie uchwałę z 9 lutego 2010 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego w Ł.. Zgodnie z § 8 powołanej uchwały w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadza się następujące ograniczenia w zakresie przeznaczenia terenu:

a)  w podobszarze A:

 zakaz przeznaczania terenu pod zabudowę mieszkaniową jedno
i wielorodzinną, zagrodową i zamieszkania zbiorowego, a także mieszkaniowo- usługową,

 zakaz tworzenia terenów rekreacyjno- wypoczynkowych,

 zakaz tworzenia stref ochronnych A uzdrowisk,

 zakaz przeznaczania terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci
i młodzieży,

b)  w podobszarze B:

 zakaz tworzenia stref ochronnych A uzdrowisk,

 zakaz przeznaczania terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci
i młodzieży, działających w porze nocy

Z § 9 tej uchwały wynika, że w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadza się następujące ograniczenia w zakresie korzystania z terenu:

a)  w podobszarze A:

 zakaz budowy budynków jedno i wielorodzinnych oraz zamieszkania zbiorowego, zagrodowego, mieszkaniowo - usługowego, szpitali, domów opieki społecznej, a także obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,

 zakaz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych
w całości lub części na budynki mieszkalne jedno- i wielorodzinne oraz zamieszkania zbiorowego, zabudowę zagrodową, mieszkaniowo-usługowe, szpitale, domy opieki społecznej, a także obiekty związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,

 dopuszcza się rozbudowę, odbudowę oraz nadbudowę istniejących szpitali, domów opieki społecznej i obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,

 dopuszcza się zmianę sposobu użytkowania budynków w całości lub części na cele mieszkaniowe oraz budowę nowych budynków mieszkalnych jednorodzinnych jako towarzyszących innym funkcjom, na warunkach określonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego,
a w przypadku braku planu miejscowego, na warunkach określonych w decyzji o warunkach zabudowy,

b)  w podobszarze B:

 zakaz budowy szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających
w porze nocy,

 zakaz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych
w całości lub części na szpitale, domy opieki społecznej oraz obiekty związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających w porze nocy,

 dopuszcza się rozbudowę, odbudowę oraz nadbudowę istniejących szpitali, domów opieki społecznej i obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży.

Z § 10 powyższej uchwały wynika, że w obszarze ograniczonego użytkowania wprowadza się następujące wymagania techniczne dotyczące budynków:

a) w podobszarze A - w budynkach istniejących oraz nowoprojektowanych należy zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej, zgodnie z obowiązującymi normami, poprzez zastosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej,

b) w podobszarze B - w budynkach szpitali, domów opieki społecznej
i budynkach związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży należy zapewnić właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach wymagających ochrony akustycznej, zgodnie zobowiązującymi normami, poprzez zastosowanie przegród budowlanych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej.

Działka powódki znajduje się w podobszarze A.

Na nieruchomości powódki objętej pozwem na skutek działania lotniska wojskowego w Ł. dochodzi do znacznego przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu lotniczego w środowisku. Przed utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł. budynek powódki
był dostatecznie wyciszony zgodnie z normami prawa budowlanego. W celu zapewnienia odpowiedniego klimatu akustycznego w budynku mieszkalnym strony powodowej przy uwzględnieniu wymogów wygłuszania budynków ustanowionych w uchwale Sejmiku Województwa (...) nr XXIX/379/16
i Polskich Normach należy zwiększyć izolacyjność akustyczną w łącznie czterech pokojach poprzez wymianę łącznie ośmiu okien na okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej oraz wstawienie łącznie dwóch tłumików kanałowych w ciągach wentylacji grawitacyjnej. W celu skompensowania braku możliwości otwierania okien podczas występowania hałasu lotniczego, wynikającego
z utworzenia (...), należy zainstalować łącznie sześć wentylatorów sufitowych.

Wartość kosztów prac budowlanych i zainstalowania urządzeń w budynku powódki wskazanych w opinii z zakresu akustyki wynosi 25.094,44 zł.

Powódka w dniu 4 maja 2017 r. wystosowała do pozwanego wezwanie do zapłaty, w którym wezwała go do uiszczenia na jej rzecz w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania kwoty 250.000 zł tytułem odszkodowania w związku
z obniżeniem wartości oraz ograniczeniem w sposobie korzystania
z nieruchomości o numerze działki (...) położonej w G., gmina Ł., powiat (...) oraz kwoty 100.000 zł z tytułu kosztów koniecznych do wygłuszenia budynków na niej się znajdujących w związku z ustanowieniem uchwałą Sejmiku Województwa (...) z 25 października 2016 r. nr XXIX/379/16, opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa (...) w dniu
22 listopada 2016 r., poz. 4929 obszaru ograniczonego użytkowania.

Pismem z 10 maja 2017 r. pozwany nie uznał roszczeń powódki za zasadne i odmówił wypłaty żądnych kwot.

Sąd Okręgowy w tak zilustrowanym stanie sprawy uznał powództwo za zasadne niemalże w całości. Podzielił tym samym twierdzenia powódki, że wskutek wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania, obejmującego stanowiącą jej własność nieruchomość, poniosła ona szkodę polegającą na ograniczeniu w sposobie korzystania z nieruchomości, a w konsekwencji na zmniejszeniu jej wartości.

Wyjaśnił następnie, że działka powódki znajduje się w całości
w podobszarze A. Wskutek ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania uchwałą Nr XXIX/379/16 Sejmiku Województwa (...) z 25 października 2016 r. w podobszarze A wprowadzono ograniczenia dotychczasowego sposobu korzystania z niej. Powódka nie może skutecznie dochodzić zaniechania immisji hałasu przez lotnisko, w związku z czym doszło do zawężenia przysługujących jej, a wynikających z prawa własności uprawnień związanych z podejmowaniem działań ochronnych wobec swojej własności. Ponadto z § 9 uchwały wynika zakaz przeznaczania terenu pod zabudowę mieszkaniową jedno- i wielorodzinną, zagrodową i zamieszkania zbiorowego oraz mieszkaniowo – usługową.
Wartość nieruchomości powódki uległa obniżeniu z uwagi na położenie
w okolicach lotniska wojskowego Ł. i na skutek hałasu związanego
z jego funkcjonowaniem, niewątpliwie negatywnie postrzeganego przez potencjalnych nabywców nieruchomości. Zainteresowanie nabyciem nieruchomości w okolicach lotniska spadło, a potencjalni nabywcy mogą być skłonni do kupna nieruchomości położonych w obszarze ograniczonego użytkowania, ale za odpowiednio niższą cenę.

Wobec powyższego oraz mając na uwadze opinię biegłego rzeczoznawcy M. W. Sąd Okręgowy ustalił, że wartość rynkowa nieruchomości powódki uległa obniżeniu o kwotę 52.200 zł

Ponadto Sąd Okręgowy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zachodzi związek przyczynowy nie tylko pomiędzy ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania a szkodą poniesioną przez powódkę w postaci zmniejszenia wartości jej nieruchomości, ale także koniecznością poniesienia przez nią nakładów na utrzymanie prawidłowego klimatu akustycznego w budynku mieszkalnym. W konsekwencji zasądził od pozwanego na rzecz powódki tytułem odszkodowania oprócz kwoty 52.000 zł, o którą zmniejszyła się wartość nieruchomości powódki na skutek utworzenia strefy ograniczonego użytkowania wokół lotniska wojskowego Ł., kwotę 25.094,44 zł stanowiącą koszt nakładów, jakie powódka ma obowiązek poczynić w celu rewitalizacji akustycznej budynku mieszkalnego posadowionego na jej nieruchomości.

O odsetkach od zasądzonego roszczenia Sąd Okręgowy orzekł w ślad za art. 481 § 1 k.c. wskazując, że pełnomocnik powódki zgłosił pozwanemu żądanie zapłaty 350.000 zł tytułem odszkodowania za poniesioną szkodę polegającą na zmniejszeniu wartości nieruchomości oraz konieczności dostosowania budynku do wprowadzonych uchwałą warunków technicznych, wyznaczając 7-dniowy termin od dnia otrzymania wezwania na jego wykonanie. Wezwanie doręczono pozwanemu 4 maja 2017 r., a 10 maja 2017 r. pozwany odmówił uznania zgłoszonych roszczeń, wobec czego od dnia następnego, tj. 11 maja 2017 r. pozwany pozostawał w zwłoce. Tym samym odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonej kwoty Sąd Okręgowy zasądził od 11 maja 2017 r. do dnia zapłaty,
a nie tak, jak wnosił pełnomocnik powódki, od 10 maja 2017 r.

Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu był art. 98 k.p.c.

(uzasadnienie zaskarżonego wyroku – k. 216 – 220 verte)

Pozwany zaskarżył opisany wyrok w pkt. 1, 3 i 4 apelacją, w której zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 129 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska poprzez błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że odpowiedzialność odszkodowawcza przewidziana w tym przepisie obejmuje spadek wartości nieruchomości spowodowany emisją hałasu związanego
z eksploatacją lotniska wojskowego Ł., a także spadek wartości spowodowany jest zawężeniem prawa własności powstałym wskutek wejścia w życie Uchwały nr XXIX/379/16 Sejmiku Województwa (...) z 25 października 2016 r.
w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł., podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanej regulacji prowadzi do wniosku, że odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 2 ustawy
z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska należne jest jedynie
w przypadku udowodnienia przez stronę powodową, że postanowienia aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania określają nakazy, zakazy, które w sposób bezpośredni wpływają na nieruchomości strony powodowej, wywołując szkodę w postaci spadku wartości nieruchomości, natomiast samo „zawężenie granic własności”, czy też „stygmatyzacja nieruchomości” nie stanowią podstawy do dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania,

2) art. 136 ust. 3 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska poprzez błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że odpowiedzialność odszkodowawcza przewidziana w tym przepisie obejmuje również hipotetyczną wartość kosztów zapewnienia w budynku znajdującym się na nieruchomości położonej w strefie ograniczonego użytkowania odpowiedniego klimatu akustycznego, nawet w przypadku, gdy koszty te nie zostały poniesione, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanej regulacji prowadzi do wniosku,
że odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 2 w zw. z art. 136 ust. 3
ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska należne jest jedynie
w przypadku udowodnienia przez stronę powodową, że koszty związane
z zapewnieniem odpowiedniego klimatu akustycznego budynku posadowionego na nieruchomości należącej do strony powodowej zostały rzeczywiście poniesione.

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje.

(apelacja – k. 224 – 229)

Powódka w odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddalenie oraz zwrot kosztów, które poniosła na tym etapie sporu.

(odpowiedź na apelację – k. 242 – 249 verte)

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

Zaznaczyć przy tym należy, że Sąd Apelacyjny podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z dnia 31 stycznia 2008 r., w sprawie III CZP 49/07 (OSNC 2008/6/55), że sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W związku z tym dla postępowania apelacyjnego znaczenie wiążące mają tylko takie uchybienia prawu procesowemu, które zostały przedstawione w apelacji i nie są wyłączone spod kontroli sądu odwoławczego na podstawie przepisu szczególnego.

Strona pozwana w apelacji nie zgłosiła żadnych zarzutów naruszenia prawa procesowego, a w szczególności nie zakwestionowała jakiegokolwiek ustalenia faktycznego, a zatem należy przyjąć, że został on bezspornie ustalony właściwe. Jednocześnie Sąd ad quem nie znajduje z urzędu żadnych podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania.

Powyższa konstatacja musi prowadzić do wniosku, że strona pozwana
nie kwestionuje ustalenia, iż nieruchomość należąca do powódki znajduje się
w całości w podobszarze A, obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł., utworzonego w dniu 25 października 2016 r. uchwałą Sejmiku Województwa (...) o nr. XXIX/379/16. Ta uchwała określa konkretne nakazy, zakazy i zalecenia, ustalone szczegółowo przez Sąd Okręgowy dla podobszaru A, obejmującego nieruchomość powódki.

Tym samym ustalony stan faktyczny w całości odpowiada treści stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w powołanych w skardze apelacyjnej judykatach – zarówno w uchwale z 7 kwietnia 2022 r., III CZP 80/22, jak
i w uchwale z 29 kwietnia 2021 r., III CZP 81/22 i stanowi – wbrew sugestii skarżącego – dodatkowy argument za oddaleniem apelacji.

W pierwszej uchwale Sąd Najwyższy wskazał, że wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania z uwagi na niemożność zachowania standardów ochrony środowiska przed hałasem w związku z funkcjonowaniem lotniska
(art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1973) nie stanowi samodzielnej podstawy roszczenia odszkodowawczego z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, określonego
w art. 129 ust. 2 tej ustawy. A ponadto, że za ograniczające sposób korzystania z nieruchomości w rozumieniu art. 129 ust. 2 ustawy mogą być uznane wyłącznie postanowienia aktu ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania określające nakazy, zakazy i zalecenia skierowane do właścicieli nieruchomości (art. 135 ust. 3a powyższej ustawy).

Pogląd ten Sąd Apelacyjny w całości akceptuje.

Jak wynika z uzasadnienia powyższej uchwały, za trafne należy uznać stanowisko, zgodnie z którym art. 129 ust. 2 p.o.ś. podlega wykładni ścisłej. Należy zwrócić uwagę, że ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania jest legalnym działaniem władzy publicznej, a szkody, jakie z takiego działania powstały, są „szkodami legalnymi”. Działanie władzy publicznej, mające podstawę ustawową, nie jest bezprawne, dlatego też ewentualne szkody nie podlegają pełnej kompensacie i nie ma tu zastosowania wywodzona
z Konstytucji zasada pełnego odszkodowania, w przeciwieństwie do szkód wywołanych działaniem bezprawnym. Własność nie jest też prawem absolutnym i podobnie jak inne prawa podmiotowe może podlegać ograniczeniom określonym w aktach prawnych, w których przewiduje się zazwyczaj zakres odpowiedzialności za szkody oraz podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania, przy czym odpowiedzialność takiego podmiotu (np. lotniska)
nie jest odpowiedzialnością „sprawczą”, skoro nie jego działalność jest źródłem szkody. Z tego względu zakres kompensowania skutków wynikających
z utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania został szczegółowo określony w Prawie ochrony środowiska. Ustawa ta wprowadziła odrębny reżim odpowiedzialności prawnej, kompleksowo regulujący w art. 129-136 skutki utworzenia takiego obszaru i wyłączający stosowanie ogólnych przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności cywilnej, chyba że Prawo ochrony środowiska do takich przepisów by odsyłało. Wymaga jednak podkreślenia, że omawiana ustawa zawiera szczególną regulację w tym zakresie
i brak w niej odesłania do przepisów ogólnych dotyczących odpowiedzialności
za szkodę. Odpowiedzialność określona w art. 129 p.o.ś. ma zatem charakter absolutny. Przepis ten ma charakter wyjątku od ogólnych przepisów
o odpowiedzialności cywilnej zawartych w Kodeksie cywilnym, podlega więc wykładni ścisłej.

Uregulowano w nim odpowiedzialność odszkodowawczą nie za samo utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania, ale za ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości znajdujących się w granicach obszaru, z tym że ograniczenia te są określone szczegółowo w akcie prawa miejscowego ustanawiającego obszar. Trzeba też zwrócić uwagę, że nie każda nieruchomość usytuowana w granicach obszaru jest dotknięta ograniczeniami, nie w stosunku do wszystkich wprowadzono zakazy, nakazy czy zalecenia i nie każda znajduje się w strefie przekroczeń standardów jakości środowiska dla zabudowy mieszkaniowej. Samo zatem „zawężenie granic własności”, czy „stygmatyzacja nieruchomości” nie stanowią podstawy do dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania.

Powyższe rozważania Sądu Najwyższego dodatkowo zatem wskazują, że sporna nieruchomość, znajdująca się w podobszarze A, objęta konkretnymi zakazami i nakazami, nawet przy wykładni ścieśniającej przepisów, spełnia kryteria odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa.

Tożsame stanowisko Sąd Najwyższy zajął w drugim przytoczonym judykacie, a ponadto w wyroku z 6 października 2022 r., (...) oraz we wcześniejszym wyroku z 20 kwietnia 2021 r., OSNC 2022/2/17.

Inaczej rzecz ujmując, stan faktyczny ustalony w tej sprawie nie podlega skutkom wykładni ścieśniającej tych przepisów, co słusznie zauważył Sąd Apelacyjnego w Poznaniu w wyroku z 27 września 2022 r., I ACa 1084/21, LEX nr 3435727, który w stanie faktycznym odpowiadającym stanowi tej sprawy, wskazał, że „odmienny pogląd nie wynika z wyroku Sądu Najwyższego
z 20 kwietnia 2021 r., (...) 5/21, który zapadł na tle roszczeń związanych
z rewitalizacją akustyczną budynku położonego w strefie zewnętrznej obszaru ograniczonego użytkowania”. Sporna nieruchomość znajduje się natomiast
w strefie wewnętrznej takiego obszaru.

Innych argumentów w istocie apelacja nie zawiera.

Dalej, za trafne należy więc przyjąć to, że przy dokonywaniu wykładni zakwestionowanych w apelacji przepisów należy wziąć pod uwagę, że celem ich uregulowań jest ułatwienie osobom poszkodowanym w wyniku wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Zatem należy przyjąć, że wskazanie na koszty poniesione w celu wypełnienia wymagań technicznych przez istniejące budynki miało wyeliminować spory
co do objęcia tych kosztów obowiązkiem naprawienia szkody. Obowiązek naprawienia szkody przez wypłatę odpowiedniej sumy pieniężnej nie jest uzależniony od tego, czy poszkodowany dokonał naprawy rzeczy i czy w ogóle zamierza ją naprawić. Odszkodowanie bowiem ma wyrównać uszczerbek majątkowy powstały w wyniku zdarzenia wyrządzającego szkodę, istniejący od chwili wyrządzenia szkody, do czasu, gdy zobowiązany wpłaci poszkodowanemu sumę pieniężną odpowiadającą szkodzie ustalonej w sposób przewidziany prawem (por. uchwała Sądu Najwyższego z 15 listopada 2001 r., III CZP 68/01; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 10 kwietnia 2008 r., I ACa 2/08).

Za przesądzone już w judykaturze należy uznać to, że prawo do żądania odszkodowania z tytułu konieczności poniesienia nakładów rewitalizacyjnych
w budynkach objętych o.o.u. nie jest uzależnione od wykazania przez właścicieli nieruchomości, że wydatki w tym celu rzeczywiście zostały już poniesione
(por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 29 listopada 2012 r. w sprawie II CSK 254/12)

Już sama wykładnia językowa art. 136 ust. 3 u.p.o.ś. uprawnia do wniosku, że właściciel może domagać się odszkodowania, nawet gdy jeszcze nie poniósł wydatków związanych z rewitalizacją. Ustawodawca w powołanym przepisie wskazał bowiem, że szkodą są „także” koszty poniesione w celu wypełnienia wymagań technicznych, a zatem szkoda istnieje również wówczas, gdy koszty jeszcze nie zostały poniesione, ale zostały określone wymagania techniczne budynków. Wykładnia funkcjonalna przepisów art. 129 ust. 2
i art. 136 ust. 3 u.p.o.ś. potwierdza wyniki wykładni językowej. Obszar ograniczonego użytkowania został wprowadzony w związku z działalnością pozwanego i na skutek tej działalności. Umożliwia on działalność pozwanego, chociaż nie ma technicznych możliwości, aby ta działalność była prowadzona
z zachowaniem standardów jakości środowiska. Właściciel czy użytkownik wieczysty nieruchomości, chcąc sobie zapewnić odpowiedni komfort akustyczny, musi zatem we własnym zakresie dostosować nieruchomość do odpowiednich standardów technicznych.

W związku z tym uszczerbek majątkowy powstaje w chwili wejścia w życie aktu prawa miejscowego – w niniejszej sprawie uchwały Sejmiku – określającego wymagania techniczne dla budynków. Pozwany od tej chwili zobowiązany jest pokryć koszty rewitalizacji tak, aby właściciel nieruchomości mógł dochować tych wymagań, zgodnie z uchwałą Sejmiku. Po stronie właściciela nieruchomości powstają pasywa.

Odmienna wykładania prowadziłaby do wniosku, że prawo poszkodowanych do zamieszkiwania w niezbędnym dla higieny fizycznej
i psychicznej komforcie akustycznym uzależnione zostałoby od poziomu ich zamożności, gdyż wymagałoby najpierw wyłożenia kosztów rewitalizacji akustycznej budynków, a dopiero potem domagania się jej zwrotu.

Z tej przyczyny tutejszy Sąd ad quem nie akceptuje poglądu wyrażonego
w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 11 lipca 2022 r., VII AGa 326/22.

Nie może być sporu, że przepisy art. 129 ust. 2 w zw. z art. 136 ust. 3 u.p.o.ś. określają różne postacie tej samej szkody. Przepisy art. 129 ust. 2
i art. 136 ust. 3 u.p.o.ś. wyraźnie rozróżniają dwa rodzaje szkód, z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości (art. 129 ust. 2) i z tytułu kosztów poniesionych w celu wypełnienia wymagań technicznych dotyczących budynków (art. 136 ust. 3). Szkoda wymieniona w art. 136 ust. 3 występuje tylko w razie określenia na obszarze ograniczonego użytkowania wymagań technicznych dotyczących budynków. Przesłanki wystąpienia szkody są zatem inne,
a ustawodawca dał właścicielowi nieruchomości możliwość dochodzenia obu odszkodowań na podstawie art. 129 ust. 2 i art. 129 ust. 2 w zw. z art. 136
ust. 3 u.p.o.ś. Nie są to zatem szkody konkurencyjne, a istniejące obok siebie.

Obie powyższe szkody powódki zostały udowodnione niezakwestionowanymi opiniami biegłego.

Z tych wszystkich względów apelacja okazała się bezzasadna, a o kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 in principio rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 t.j.).

Zastrzeżenie o odsetkach od zasądzonej z tego tytułu kwoty zostało poczynione w oparciu o art. 98 § 1 ¹ k.p.c.