Postanowienie SN z 13 listopada 2015, sygn. III KO 66/15
Data orzeczenia
13 listopada 2015
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Andrzej Ryński
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (6)
POSTANOWIENIE
Dnia 13 listopada 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Ryński (przewodniczący)
SSN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca)
SSN Józef Szewczyk
w sprawie J. C.
skazanego za przestępstwa z art. 208 k.k. w zw. z art. 12 k.k. oraz z art. 197 §1 i 4
k.k. i innych
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 13 listopada 2015r.,
kwestii wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem
Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 26 kwietnia 2012r., utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w G. z
dnia 15 lipca 2011r.
postanowił:
stwierdzić brak podstaw do wznowienia z urzędu
postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu
Apelacyjnego z dnia 26 kwietnia 2012r., utrzymującym w mocy
wyrok Sądu Okręgowego z dnia 15 lipca 2011r.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2011 r., Sąd Okręgowy w G. utrzymał w mocy
wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 10 listopada 2010 r., w zakresie jego punktu
II, którym J. C. został uznany za winnego zarzucanego mu czynu polegającego na
tym, że od stycznia 2005 r. do lipca 2007 r. w R. działając w warunkach z góry
podjętego zamiaru i w krótkich odstępach czasu rozpijał małoletnie P. C. i M. W.,
dostarczając im napoje alkoholowe i nakłaniając do ich spożywania, tj. czynu z art.
208 k.k. w zw. z art. 12 k.k., z tym ustaleniem, iż oskarżony działał w G. i w R., a
2
odnośnie M. W. oskarżony w nieustalonym okresie czasu od czerwca 2007 r. nie
później niż do września 2008 r. działając w warunkach z góry powziętego zamiaru i
w krótkich odstępach czasu rozpijał w/w małoletnią oraz usiłował tego dokonać i za
to na podstawie art. 208 k.k. w zw. z art. 14 § 1 k.k. skazany został na karę 8
miesięcy pozbawienia wolności.
Natomiast wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2012 r., Sąd Apelacyjny utrzymał w
mocy wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 15 lipca 2011 r., sygn. akt XIV K …/10,
którym J. C. został uznany za winnego tego, że od 23 marca 2008 r. do 8
października 2008 r. w R., działając ze z góry powziętym zamiarem stosując
przemoc w postaci przytrzymywania rękoma, wielokrotnie doprowadzał swojego
syna J. C., urodzonego 7 lipca 2006 r. do obcowania płciowego wkładając mu
członka do ust, przy czym zachowań tych dopuścił się działając ze szczególnym
okrucieństwem, tj. przestępstwa z art. 197 § 1 i § 4 k.k. w brzmieniu obowiązującym
do 7 czerwca 2010 r. w zb. z art. 200 § 1 k.k. w zb. z art. 201 k.k. w zw. z art. 11 § 2
k.k. w zw. z art. 12 k.k., za które na podstawie art. 197 § 4 w zw. z art. 11 § 3 k.k.
skazany został na karę 10 lat pozbawienia wolności.
Pismem z dnia 25 maja 2015 r. skazany na podstawie art. 9 § 2 k.p.k. wniósł
o rozważenie wznowienia z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem z dnia
26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II AKa …/12 z powodu wystąpienia bezwzględnej
przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., albowiem wszczęcie i
prowadzenie postępowania, w tej sprawie było niedopuszczalne. J. C. podniósł, że
czas popełnienia czynem ciągłym przestępstwa przypisanego mu wyrokiem w
drugiej sprawie pokrywa się częściowo z czasem popełnienia przestępstwa
przypisanego mu w punkcie II wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 10 listopada
2010 r., sygn. akt IX K …/09, utrzymanego w tym zakresie w mocy wyrokiem Sądu
Okręgowego w G. z dnia 20 czerwca 2011 r., sygn. akt V Ka …/11. W ocenie
skazanego, jego prawomocne skazanie w pierwszej sprawie w warunkach czynu
ciągłego, którego czasookres ustalono na styczeń 2005 r. - wrzesień 2008 r.,
uniemożliwiało prowadzenie postępowania o inne czyny, czasowo mieszczące się
choćby częściowo w wyżej zakreślonym przedziale czasu, czyli o czyn ciągły
przypisany w drugiej sprawie.
3
W odpowiedzi na pismo skazanego prokurator Prokuratury Generalnej
pismem z dnia 24 września 2015 r. wniósł o uznanie, że stanowi ono sygnalizację
uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., oraz o stwierdzenie, że brak jest
podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.
W dwóch kolejnych pismach z dnia 4 października 2015 r. oraz z dnia 6
października 2015 r. skazany podtrzymał i rozwinął pogląd zaprezentowany w
pierwszym piśmie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wznowienie postępowania z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1
k.p.k. jest możliwe tylko z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.). Nie przekreśla to jednak
dopuszczalności wykorzystania inicjatywy stron w celu zbadania, czy zachodzą
podstawy z art. 439 § 1 k.p.k. do wznowienia z urzędu prawomocnie zakończonego
postępowania.
Inicjatywa podjęta przez J. C. w trybie art. 9 § 2 k.p.k., zmierzająca do
wznowienia z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie, okazała się
całkowicie chybiona. W myśl art. 12 k.k., dwa lub więcej zachowań, podjętych w
krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, uważa się za
jeden czyn zabroniony; jeżeli przedmiotem zamachu jest dobro osobiste,
warunkiem uznania wielości zachowań za jeden czyn zabroniony jest tożsamość
pokrzywdzonego.
Przepis ten definiuje pojęcie tzw. czynu ciągłego. Podstawowym warunkiem
uznania wielu zachowań za jeden czyn zabroniony jest wypełnienie każdym z tych
zachowań znamion tego samego typu czynu albo, ale jednocześnie, znamion kilku
typów czynów (zachodzi wówczas tzw. kumulatywny zbieg przepisów ustawy do
jednego czynu) albo poszczególne zachowania realizują znamiona tzw. czynów
przepołowionych, albo te zachowania wyczerpują znamiona różnych form
stadialnych i zjawiskowych tego samego typu czynu albo wreszcie, wielość
zachowań tworzy typ kwalifikowany przestępstwa ze względu np. na wartość
mienia. W każdym więc razie art. 12 k.k. dotyczy zachowań jednorodnych, to
znaczy, czyn ciągły określony w tym przepisie skupia tylko takie zachowania.
Cechy jednorodności zachowań, której wyznacznikiem jest taka sama
kwalifikacja prawna zachowań, nie miały zachowania przypisane (jako
4
przestępstwa) w podanych wyżej wyrokach. Wszak pierwszym wyrokiem J. C.
został skazany za przestępstwo z art. 208 k.k., zaś drugim – za przestępstwo z art.
197 § 1 i 4 k.k. i 200 § 1 k.k. i 201 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Przestępstwa te,
stypizowane w różnych rozdziałach, nie są nawet czynami tego samego rodzaju.
Instytucja czynu ciągłego, przewidziana w art. 12 k.k., jako odstępstwo od zasady
wynikającej z art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 1 k.k., iż każde zachowanie o
znamionach określonych w ustawie karnej jest odrębnym przestępstwem, nie może
być interpretowana rozszerzająco, a w żadnym wypadku wbrew jej normatywnej
treści.
Tylko więc marginalnie należy zwrócić uwagę, że nawet jednorodność
zachowań nie prowadzi do objęcia ich konstrukcją czynu ciągłego, jeżeli
zachowania te atakują dobra osobiste różnych osób. We wskazanych wyżej
sprawach skazanemu przypisano nie tylko zachowania różnego rodzaju, ale i nie
wystąpiła tożsamość pokrzywdzonego, konieczna wówczas, gdy przedmiotem
zamachu jest dobro osobiste (art. 12 zd. drugie k.k.).
Dlatego rozstrzygnięto jak w części dyspozytywnej postanowienia.
kc