Wyrok z 11 lipca 2014, sygn. X GC 519/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 lipca 2014 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach, X Wydział Gospodarczy

w składzie:

Przewodnicząca: SSO Iwona Wańczura

Protokolant: Katarzyna Bocian

po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2014 r. w Gliwicach

na rozprawie

sprawy z powództwa Banku (...) Spółki Akcyjnej w K.

przeciwko T. S. (S.)

o zapłatę

zasądza od pozwanego T. S. na rzecz powoda Banku (...) Spółki Akcyjnej w K. kwotę 131 581,40 zł (sto trzydzieści jeden tysięcy pięćset osiemdziesiąt jeden 40/100 złotych) z odsetkami wynoszącymi czterokrotność stopy kredytu lombardowego – od dnia
18 października 2012 r;

zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 9 936,74 zł (dziewięć tysięcy dziewięćset trzydzieści sześć 74/100 złotych) tytułem kosztów procesu;

nakazuje pobrać od powoda Banku (...) Spółki Akcyjnej w K. na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Gliwicach) kwotę 2 874,74 zł (dwa tysiące osiemset siedemdziesiąt cztery 74/100 złotych) tytułem reszty zaliczki na koszty kuratora;

przyznaje kuratorowi R. A. (A.) wynagrodzenie i zwrot wydatków w kwocie 3 800,60 zł (trzy tysiące osiemset 60/100 złotych) plus podatek VAT – 874,14 zł (osiemset siedemdziesiąt cztery 74/100 złotych), łącznie 4 674,74 zł (cztery tysiące sześćset siedemdziesiąt cztery 74/100 złotych).

/-/ SSO Iwona Wańczura

Sygn. akt X GC 519/13

UZASADNIENIE

Powód Bank (...) Spółka Akcyjna w K. domagał się nakazania pozwanemu T. S. zapłaty w postępowaniu nakazowym kwoty 131 581,33 zł z dalszymi odsetkami wynoszącymi czterokrotność stopy kredytu lombardowego, liczonymi od wpływu pozwu wraz z kosztami postępowania. Twierdził, że na podstawie umowy kompleksowej pakietu Harmonium MIKRO
z 4.01.2008 r. otworzył i prowadził pozwanemu rachunek bankowy SEZAM MENEDŻER. Aneksem z 13.01.2009 r. przyznano pozwanemu limit debetowy
w rachunku w kwocie 100 000 zł, a kolejnym aneksem z 14.04.2009 r. limit ten zwiększono do kwoty 150 000 zł. Termin spłaty zadłużenia wyznaczono na 9.04.2010 r. W związku z brakiem środków na spłatę jednorazowo całości zadłużenia powód aneksem z 22.03.2010 r. (porozumienie) umożliwił pozwanemu spłatę
w 24 miesięcznych ratach. Pozwany zapłacił pierwsze 11 rat, a od 21.02.20011 r. zaprzestał dokonywania spłaty zadłużenia, mimo telefonicznych zapewnień
o podjęciu spłat, w związku z czym powód w dniu 3.06.2011 r. wypowiedział pozwanemu warunki porozumienia. Pozwany nie reaguje na wezwania do zapłaty.

W dniu 10.12.2012 r. Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym (X GNc 656/12), a 9.05.2013 r. – zawiesił postępowanie na mocy art.177§1 pkt 6 kpc – wobec niewskazania przez powoda aktualnego adresu pozwanego. Odpis nakazu odebrał pod adresem wskazanym w pozwie brat pozwanego – M. S., który poinformował, że pozwany od 2010 r. przebywa stale za granicą w Australii lub Nowej Zelandii i nie jest w stanie bronić swoich praw. Na wezwanie Sądu zwrócił korespondencję dla pozwanego. Nie odebrał natomiast przesyłki z Sądu, w której był pytany o zgodę na pełnienie obowiązków kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego. Postanowieniem z 21.11.2013 r. Sąd podjął postępowanie, ustanawiając dla pozwanego kuratora procesowego w trybie art.144 kpc, a 8 kwietnia 2014 r. orzekł o uchyleniu nakazu zapłaty na podstawie art. 492/1/§1 kpc.

Kurator pozwanego zaskarżył nakaz zapłaty w całości, składając od niego zarzuty. Wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił, że roszczenie jest przedwczesne, gdyż pozwany nigdy nie otrzymał wypowiedzenia umowy. Powód nie zrobił nic, by wyjaśnić przyczyny powstałych zaległości finansowych, nie wykazał, by kierował do pozwanego telefoniczne wezwania do zapłaty. Istnieje też uzasadniona obawa, że pozwany nie zapoznał się z wezwaniem do zapłaty z 4.04.2012 r. Kurator podniósł, że powód nie wskazał podstawy oraz okresu, za który dokonuje obliczeń odsetek za zwłokę i nie uwzględnia zmiany oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, które na dzień wypowiedzenia umowy i wniesienia pozwu uległo zmniejszeniu w porównaniu
z okresem zawarcia umowy – z 25 do 22% w skali rocznej. Zarzucił, że powód nie uiścił pełnej opłaty od pozwu.

W odpowiedzi na zarzuty powód podniósł, że do odbioru korespondencji dla pozwanego umocowany był pełnomocnik - jego brat - M. S.. Wskazał, że na dochodzoną kwotę składają się: należność główna, odsetki umowne od limitu debetowego, odsetki od zadłużenia przeterminowanego w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP i inne opłaty (k.125).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 4.01.2008 r. między stronami została zawarta umowa kompleksowa pakietu Harmonium MIKRO, na podstawie której powód zapewniał pozwanemu otwarcie i prowadzenie rachunku bieżącego Sezam Menedżer. Jako stronę umowy, posiadacza pakietu wpisano M. S., zamieszkałego w R., ul. (...), prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą (...) T. S.. Klient podpisał umowę jedynie nazwiskiem. Umowa przewidywała, że Bank może ją rozwiązać z ważnych powodów, m.in. w związku z niedotrzymaniem przez posiadacza pakietu warunków umowy, w tym Regulaminu.

W dniu 24.06.2008 r. pozwany udzielił M. S., zamieszkałemu w R., ul. (...) pełnomocnictwa do reprezentowania go we wszystkich czynnościach prawnych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą pod nazwą (...), a w szczególności m.in. do odbierania przesyłek w placówkach Poczty Polskiej i reprezentowania we wszystkich czynnościach bankowych.

dowód: pełnomocnictwo – k.172,173

Aneksem Nr (...) z 13.01.2009 r, w którym jako klient wskazany jest pozwany, powód przyznał mu limit debetowy w wysokości 100 000 zł w celu finansowania krótkoterminowych, bieżących potrzeb posiadacza – na okres do 8.01.2010 r. Oprocentowanie limitu miało być zmienne, a na dzień zawarcia aneksu wynosiło 14,49%, natomiast w przypadku wystąpienia zadłużenia przeterminowanego oprocentowanie miało być ustalane jako iloczyn stopy kredytu lombardowego NBP i współczynnika ustalonego przez Bank – w dniu zawarcia umowy stanowiło czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP, tj, 25%
w stosunku rocznym. Aneks uprawniał powoda do wypowiedzenia umowy limitu
w przypadkach określonych w §2 ust.4, m.in. w sytuacji naruszenia warunków umowy/aneksu.

Aneksem nr (...) z 14.04.2009 r. do umowy kompleksowej powód zwiększył kwotę limitu debetowego do 150 000 zł, a okres korzystania z niego przedłużył do 9.04.2010 r.

W związku z brakiem u pozwanego środków na jednorazową spłatę całej kwoty udzielonego limitu debetowego w aneksie nr (...) do aneksu nr (...) do umowy kompleksowej z 22.03.2010 r. kwota limitu
z odsetkami i opłatami zostały przeniesione na rachunek kredytowy, strony stwierdziły, że limit debetowy przechodzi w okres spłaty, a zapłata pierwszej raty nastąpi w dniu 20 miesiąca następnego od daty zaksięgowania spłaty limitu. Pozwany zobowiązał się do spłaty zadłużenia w 24 miesięcznych ratach, z czego uiścił w sumie 9 rat, ostatnią 24.01.2011 r, po czym zaprzestał ich regulowania.

dowód: umowa – k.8-10, aneksy – k.11- 19

Pismem z 2.09.2010 r. powód zawiadomił pozwanego o przekazaniu sprawy przeterminowanego zadłużenia do prowadzenia Departamentowi Restrukturyzacji Windykacji. Pismo odebrał 20.09.2010 r. M. S., podobnie jak wezwanie do zapłaty z 18.04.2011 r. W odpowiedzi z 21.09.2010 r. M. S., określając się jako pełnomocnik T. S. zwrócił się do Departamentu o restrukturyzację zadłużenia

dowód: pisma – k.174, 17 7, 228, potwierdzenia odbioru – k.175,176 i 178, 179

W dniu 3.06.2011 r. powód wypowiedział pozwanemu aneks nr (...) z 22.03.2010 r. z uwagi na brak spłaty zadłużenia z tytułu salda debetowego na rachunku bankowym bieżącym, powstałym na skutek braku spłaty i wezwał do zapłaty łącznie kwoty 100 944,82 zł, na którą składały się: zadłużenie, odsetki umowne, odsetki od zadłużenia przeterminowanego (karne) i koszty postępowania windykacyjnego. Pismo to wysłał na adres zamieszkania pozwanego, wskazując jego imię i nazwisko. Nie zostało ono odebrane przez pozwanego i awizowaną przesyłkę zwrócono powodowi.

dowód: wypowiedzenie – k.20, dowód doręczenia – k.21

W dniu 4.04.2012 r. powód wystosował do pozwanego wezwanie do zapłaty kwoty 118 659,80 zł. Przesyłkę odebrał w dniu 7.05.2012 r. brat pozwanego – M. S., zamieszkały pod tym samym adresem. Pod podpisem umieszczona jest adnotacja „p.90/07”.

dowód: wezwanie – k.22, potwierdzenie odbioru – k.23

Pełnomocnictwo pocztowe o numerze 90/07 udzielone zostało przez inną niż pozwany osobę, a pełnomocnictwa o numerze (...) Urząd Pocztowy w ogóle nie zarejestrował. Nie odnotował pełnomocnictwa złożonego przez T. S..

dowód: informacja Poczty Polskiej – k.203, 204 i 243

Regulamin prowadzenia rachunków bankowych powoda, który stanowił załącznik do umowy, w §6 przewidywał, że klient zobowiązany jest do niezwłocznego zawiadamiania Banku w formie pisemnej o wszelkich zmianach dokumentacji złożonej przy zawieraniu umowy rachunku/pakietu, a w szczególności zmianie adresu i/lub nazwy siedziby/firmy. W przypadku zmiany adresu/siedziby bez powiadomienia Banku, korespondencję wysłaną na ostatnio znany Bankowi adres i zwróconą, załącza się do akt rachunku ze skutkiem doręczenia od dnia adnotacji poczty o zwrocie przesyłki.

dowód: regulamin – k.164 - 171

Na zadłużenie pozwanego składa się: należność główna 96 000,40 zł, odsetki umowne od limitu – 6 440,55 zł naliczone od 20.01.2011 r. do 21.09.2011 r, odsetki od zadłużenia przeterminowanego w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP – 29 009,38 zł od 21.02.2011 r. do 15.10.2012 r. i inne opłaty 134 zł.

dowód: wyciąg z ksiąg banku – k.182, wyliczenie odsetek – k.183

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane dokumenty,
a pominął dowód z zeznań M. S., bo zebrany materiał pozwalał na rozstrzygnięcie sporu, a z usprawiedliwienia świadka (k.262) wynika, że będzie nieobecny w kraju do grudnia 2014 r, co zmierza i spowodowałoby nieuzasadnione przedłużenie procesu.

Sąd zważył:

Strony łączyła przewidziana art.725 – 733 kc i art.49 prawa bankowego
z 29.08.1997 r. umowa rachunku bankowego, w ramach której pozwanemu przyznany został limit debetowy, stanowiący formę kredytu. Zgodnie z art.69 ust.1 prawa bankowego przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych
z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania
z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Wskazanie w umowie z 4.01.2008 r. jako stronę – posiadacza rachunku M. S., występującego jedynie w roli pełnomocnika – stanowi niewątpliwie omyłkę, skoro wymienia się w umowie T. S. jako prowadzącego działalność gospodarczą i jego określa w aneksach jako stronę umowy.

Bezspornie pozwany zaprzestał regulować zadłużenie powstałe w ramach przyznanego mu limitu debetowego, stąd powód był uprawniony na podstawie postanowień umowy, znajdujących oparcie w przepisie art.75 ust.1 prawa bankowego („W przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo w razie utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej bank może obniżyć kwotę przyznanego kredytu albo wypowiedzieć umowę kredytu”) wypowiedzieć umowę.

W ocenie Sądu wypowiedzenie uznać należy za skutecznie dokonane – jako doręczone na adres wskazany przez pozwanego w umowie i aneksach do niej. Zgodnie z art. 729 kc posiadacz imiennego rachunku bankowego obowiązany jest zawiadamiać bank o każdej zmianie swego zamieszkania lub siedziby. Zapis ten przytoczony jest w Regulaminie Banku, z którym pozwany miał obowiązek się zapoznać. Sąd nie podziela poglądu kuratora pozwanego o niedozwolonym charakterze tego zapisu, gdyż zgodnie z art.384§1 kc ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów, wzór umowy, regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy. W razie gdy posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte, wiąże on także wtedy, gdy druga strona mogła się z łatwością dowiedzieć o jego treści. Nie dotyczy to jednak umów zawieranych z udziałem konsumentów,
z wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego (§2). Z art.385/3/ kc wynika, że niedozwolone postanowienia umowne dotyczą stosunków prawnych z udziałem konsumentów, podczas gdy obie strony przedmiotowych umów posiadają (a pozwany posiadał) status przedsiębiorcy.

W uzasadnieniu wyroku z 14.12.2012 r, I CSK 350/12 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że zastrzeżenie w bankowym wzorcu umownym skutku doręczenia korespondencji zawierającej oświadczenie woli banku, kierowanej wobec posiadacza rachunku pod adres znany bankowi, nie wyłącza oceny, czy doszło do naruszenia przez posiadacza rachunku obowiązku kontraktowego, wynikającego z art. 729 kc
i naruszenia przez bank ogólnych zasad składania oświadczeń woli innej osobie (art. 61 kc), stwierdzając, że przepis art. 729 kc nakłada na posiadacza imiennego rachunku bankowego obowiązek informowania banku o każdej zmianie swojego miejsca zamieszkania lub siedziby. Niewykonanie przez posiadacza tego obowiązku lub wykonanie go niewłaściwie powinno obciążać posiadacza zgodnie
z postanowieniami art. 471 kc. Nie można zatem czynić zarzutu bankowi, że - wykonując obowiązki wynikające z umowy - powoływał się na dotychczas znany mu adres, miejsce zamieszkania lub siedzibę, posiadacza rachunku. Wykazanie niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązku informacyjnego przez posiadacza obciąża bank (art. 6 kc), natomiast posiadacz rachunku może podnosić, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie omawianej powinności było następstwem okoliczności, za które nie ponosił on odpowiedzialności (art. 471, 355
§ 1 kc).

W niniejszej sprawie powód wykazał, że nie był mu znany adres pozwanego, odmienny od wskazanego w czasie zawierania umowy, gdyż pozwany nie podał takiej informacji. Okoliczność tę uprawdopodabnia nadto fakt, że adresu tego nie był w stanie podać nawet brat pozwanego, a jego pełnomocnik – M. S..

Pełnomocnictwo udzielone M. S. nie budzi wątpliwości
w świetle przedłożonego przez powoda dokumentu (k.172,173). Obejmuje ono umocowanie do obioru korespondencji, stąd nieistotne pozostaje, czy zostało ono złożone w Urzędzie Pocztowym. Pełnomocnik wiedział o istnieniu zadłużenia, skoro zwracał się o restrukturyzację długu, a następnie odbierał wezwania do zapłaty. W tej sytuacji nie sposób wymagać od banku podejmowania dalszych starań w zakresie powiadamiania pozwanego o wypowiedzeniu umowy.

Roszczenie powoda znajduje oparcie w przepisie art.69 prawa bankowego oraz art.471 kc.

Orzeczenie o odsetkach uzasadnia przepis art.481 kc, przy czym ich wysokość wynika z umowy stron i wykazana została przez powoda stosownym wyliczeniem, uwzględniającym zmiany stopy procentowej (k.183), którego już kurator pozwanego nie kwestionował. O odsetkach od odsetek Sąd orzekł na mocy art.482 kc, zasądzając je od dnia wniesienia pozwu. Jak słusznie zarzucił kurator pozwanego pozew nie został prawidłowo opłacony, nie tylko wobec braku 1 zł, lecz z uwagi na treść art.20 kpc, lecz na wezwanie Sądu (powód nie był wówczas reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) opłata została uzupełniona w terminie tygodniowym, stąd datę wniesienia pozwu stanowi dzień jego pierwotnego złożenia. O kosztach orzeczono na postawie art. 98 kpc w zw. z art.99 kpc. Powód utrzymał się w całości z roszczeniem. Na koszty procesu poniesione przez niego złożyła się opłata od pozwu – 1645 zł i koszty zastępstwa procesowego – 3 617 zł
(§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku
w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu) oraz zaliczka na kuratora – 4 674,74 zł (nieuiszczoną część - 2 874,74 zł Sąd nakazał pobrać od powoda) - łącznie 9 936,74 zł.

Wynagrodzenie kuratora procesowego pozwanego Sąd ustalił w oparciu o §1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13.11.2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, przyznając mu nadto w oparciu o §2 ust.1 cyt. rozporządzenia zwrot wydatków, których spis złożył na rozprawie w dniu
10 lipca 2014 r.

/-/SSO Iwona Wańczura