Wyrok z 8 stycznia 2025, sygn. III AUa 1277/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 stycznia 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Wiesława Stachowiak

Protokolant: Beata Tonak

po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym

sprawy A. F.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P.

o świadczenie uzupełniające

na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P.

od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu

z dnia 20 września 2024 r. sygn. akt VII U 63/23

zmienia zaskarżony wyrok o tyle, że przyznaje odwołującej A. F. prawo do świadczenia uzupełniającego, poczynając od 1 listopada 2022 r. na stale.

Wiesława Stachowiak

UZASADNIENIE

Decyzją z 31 października 2022 roku, znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P., po rozpatrzeniu wniosku z 29 lipca 2022 roku, odmówił A. F. prawa do świadczenia uzupełniającego.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, powołując się na orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS, że A. F. nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, a tym samym nie spełnia wszystkich warunków do przyznania prawa do świadczenia uzupełniającego.

Od powyższej decyzji odwołanie wywiodła A. F., opisując szczegółowo swój stan zdrowia i wskazując na błędną ocenę okoliczności dotyczących stanu jej zdrowia, wnosząc o przyznanie prawa do świadczenia uzupełniającego.

Wyrokiem z dnia 20 września 2024r. w sprawie VII U 63/23 Sąd Okręgowy w Poznaniu zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującej A. F. prawo do świadczenia uzupełniającego począwszy od 1 sierpnia 2022 roku na stałe.

U podstaw powołanego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

A. F. urodziła się (...), aktualnie jest emerytką.

W okresie od 1 października 2019 roku do 31 lipca 2022 roku odwołująca miała prawo do świadczenia uzupełniającego.

W dniu 29 lipca 2022 roku odwołująca złożyła wniosek o świadczenie uzupełniające na dalszy okres.

W orzeczeniu z 11 sierpnia 2022 roku Lekarz Orzecznik ZUS stwierdził, że odwołująca nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.

Odwołująca wniosła sprzeciw od ww. orzeczenia.

W orzeczeniu z 14 września 2022 roku Komisja Lekarska ZUS również stwierdziła, że odwołująca nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.

W dniu 31 października 2022 roku organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję odmawiając odwołującej świadczenia uzupełniającego wobec ustalenia, że nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.

U odwołującej rozpoznano:

– przebyty (2014 rok) udar niedokrwienny z utrzymującym się umiarkowanym niedowładem kończyn prawych,

– wielopoziomowe zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa z zespołem bólowym,

– zespół przeciążeniowy barku prawego z ograniczeniem ruchomości,

– przebyte (2017 rok) złamanie kości trójgraniastej nadgarstka prawego,

– przebyte (2017 rok) złamanie kości sześciennej stępu prawego,

– przebyte (2019 rok) i leczone zachowawczo wieloodłamowe złamanie nasady bliższej kości ramiennej lewej,

– przebyte (marzec 2021 rok) złamanie dwukostkowe goleni lewej leczone operacyjnie.

– chorobę niedokrwienną serca – stan po zawale serca typu MINOCA (2021 rok),

– nadciśnienie tętnicze,

– zatorowość płucną (2021 rok).

Oddzielnie oceniany stopień zaburzeń funkcji układu krążenia nie powoduje u odwołującej niezdolności do samodzielnej egzystencji z przyczyn stricte kardiologicznych.

Schorzenia narządu ruchu i układu nerwowego czynią natomiast odwołującą nadal nieprzerwanie po 31 lipca 2022 roku całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji na stałe.

Występujący u odwołującej umiarkowany niedowład połowiczny prawostronny jest utrwalony. Nakładają się na niego zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa, zespół przeciążeniowy barku prawego oraz liczne deficyty ruchowe związane z przebytymi licznymi złamaniami kończyn, a także zaburzenia równowagi i niezborność, które powodują występowanie wielokrotnych urazów.

Odwołująca jest niezdolna do samodzielnego wykonywania niezbędnych czynności życiowych i wymaga pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, w tym w czynnościach samoobsługowych, utrzymaniu higieny, przygotowaniu posiłków, załatwianiu spraw urzędowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego, a także realizowaniu wizyt oraz zaleceń lekarskich. Poza miejscem zamieszkania odwołująca nie jest w stanie funkcjonować w jakikolwiek sposób bez pomocy innej osoby.

Dokumentacja medyczna, na podstawie której lekarze orzecznicy ZUS dokonywali w 2022 roku oceny stanu zdrowia odwołującej nie odzwierciedla w pełni faktycznego stanu funkcjonalnego odwołującej.

Poszczególne objawy chorobowe nakładają się na siebie, stąd nie można oceniać stanu zdrowia odwołującej oddzielnie w zakresie każdej specjalności medycznej, a należy uwzględnić jej ogólny stan zdrowia.

Z wyżej wskazanych przyczyn ortopedycznych i neurologicznych odwołująca jest nadal nieprzerwanie po 31 lipca 2022 roku niezdolna do samodzielnej egzystencji na stałe.

W rozważaniach prawnych Sąd Okręgowy wskazał, że zasady przyznawania świadczenia uzupełniającego uregulowano w ustawie z 31 lipca 2019 roku o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.

Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że przesłanką jej wydania był brak uznania odwołującej za osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Pozostałe przesłanki do przyznania ww. świadczenia nie były sporne między stronami. Sporne pozostawało zatem to, czy odwołująca jest nadal niezdolna do samodzielnej egzystencji po 31 lipca 2022 roku oraz na jaki ewentualnie okres.

Rozstrzygając kwestię sporną Sąd Okręgowy oparł się na opiniach biegłych sądowych – kardiologa, ortopedy i neurologa, gdyż ocena zdolności do pracy i zdolności do samodzielnej egzystencji wymaga wiadomości specjalnych (art. 278 § 1 k.p.c.). Z uzyskanych w sprawie opinii biegłych lekarzy sądowych wynika, że odwołująca jest nadal nieprzerwanie niezdolna do samodzielnej egzystencji po 31 lipca 2022 roku na stałe.

W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy - na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał odwołującej prawo do świadczenia uzupełniającego począwszy od 1 sierpnia 2022 roku na stałe.

Apelację od powyższego wyroku, w całości, złożył pozwany, zarzucając:

1) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących jego podstawę, polegający na mylnym przyjęciu, iż odwołująca nie posiadała prawa do świadczenia uzupełniającego za okres od 1 sierpnia 2022 r. do 31 października 2022 r.,

2) niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, a przede wszystkim decyzji będącej przedmiotem postępowania,

3) naruszenie prawa materialnego art. 1 ust. 3 i art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji w związku z art. 15 zc ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez przyznanie odwołującej prawa do świadczenia uzupełniającego na okres, w którym świadczenie to zostało jej w istocie wypłacone, to jest na okres powyżej wskazany.

Mając na uwadze sformułowane powyżej zarzuty pozwany wniósł o zmianę wyroku Sądu Okręgowego w zaskarżonej części i przyznanie odwołującej prawa do świadczenia uzupełaniającego począwszy od 1 listopada 2022 r. na stałe.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja zasługuje na uwzględnienie i skutkuje zmianą zaskarżonego wyroku o tyle, że przyznano odwołującej A. F. prawo do świadczenia uzupełniającego, poczynając od 1 listopada 2022 r. na stale.

Sąd Apelacyjny wskazuje, że apelujący organ rentowy kwestionował wyrok Sądu Okręgowego tylko w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia uzupełniającego, nie podważając prawa odwołującej do tego świadczenia – co do zasady. Z tego względu zakres kontroli instancyjnej orzeczenia, ograniczony został do kontroli prawidłowości daty początkowej świadczenia uzupełniającego.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego trafny jest zarzut apelującego dotyczący naruszenia art. 15zc ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, poprzez jego niezastosowanie i przyznanie odwołującej prawa do świadczenia uzupełniającego na okres, w którym świadczenie to zostało jej w istocie wypłacone, to jest począwszy od 1 sierpnia 2022r., zamiast prawidłowo – począwszy od 1 listopada 2022r.

Bezspornie odwołująca miała przyznane prawo do świadczenia uzupełniającego od 1 października 2019 r. do 31 lipca 2022 r., zaś wnioskiem z 29 lipca 2022 r. wystąpiła o przyznanie tego świadczenia na dalszy okres. Zaskarżoną decyzją z dnia 31 października 2022r. ZUS odmówił odwołującej prawa do świadczenia uzupełniającego na dalszy okres.

Sąd Apelacyjny wskazuje jednak, że należy uwzględnić, iż zgodnie z art. 15zc ust. 1 pkt 4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID - 19, orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, wydane na czas określony na podstawie przepisów ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, którego ważność upływa w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii albo w okresie 30 dni następujących po ich odwołaniu, zachowuje ważność przez okres kolejnych 3 miesięcy od dnia upływu terminu jego ważności, w przypadku złożenia wniosku o ustalenie uprawnień do świadczenia na dalszy okres przed upływem terminu ważności tego orzeczenia.

Taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.

Uwzględniając powyższe - na podstawie art. 15zc ust. 1 pkt 4 ww. ustawy – orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji zachowało ważność przez okres kolejnych 3 miesięcy od dnia upływu terminu jego ważności, a zatem prawo do świadczenia za okres od 1 sierpnia 2022 r. do 31 października 2022 r. (tj. na okres kolejnych 3 miesięcy) zostało przedłużone bez wydawania decyzji, na co wskazano zresztą także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy błędnie zatem przyznał prawo do świadczenia od 1 sierpnia 2022 r., zamiast prawidłowo od 1 listopada 2022r.

Z tych względów Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok, o tyle, że przyznał odwołującej A. F. prawo do świadczenia uzupełniającego, poczynając od 1 listopada 2022 r. na stale.

Wiesława Stachowiak