Wyrok z 29 stycznia 2025, sygn. II AKa 295/24

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 295/24

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok łączny Sądu Okręgowego w Gdańsku z 18 marca 2024 r., w sprawie IV K 237/23 (skazany K. W.)

1.1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.1.3. Granice zaskarżenia

1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☒

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.2.1. Ustalenie faktów

1.2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

1.

K. W.

K. W. – poza wyrokami ustalonymi przez Sąd I instancji - został dodatkowo skazany wyrokiem Sądu Rejonowego Gdańsk – Północ w Gdańsku z 17 listopada 2023 roku, w sprawie o sygn. akt II K 1733/23, za czyn z art. 62 ust. 1 Ustawy z 29.07.2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii, popełniony 21 marca 2022 roku, na karę roku ograniczenia wolności, przy czym na poczet tej kary zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od 21.03.2023 roku godz. 18:00 do 23.03.2023 roku godz. 15:50.

169-171

2.

K. W.

K. W. – poza wyrokami ustalonymi przez Sąd I instancji - został dodatkowo skazany wyrokiem Sądu Rejonowego Gdańsk – Północ w Gdańsku z 17 listopada 2023 roku, w sprawie o sygn. akt II K 1733/23, za czyn z art. 62 ust. 1 Ustawy z 29.07.2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii.

karta karna

152-156

3.

K. W.

Skazany odbywa karę pozbawienia wolności w zakładzie typu półotwartego, systemie programowanego oddziaływania; zadania częściowo zrealizował (podjął zatrudnienie, brał udział w programach readaptacyjnych). Nie zrealizował obowiązku naprawienia szkody. W sposób umiarkowany przestrzega dyscypliny – 3 razy karany dyscyplinarnie, 6 razy nagradzany. W środowisku jednostki funkcjonuje prawidłowo. Nie jest zainteresowany nauczaniem w CKU. Nie deklaruje przynależności do podkultury przestępczej. Wobec popełnionych przestępstw deklaruje stosunek krytyczny. Prognoza penitencjarna jest umiarkowana. Proces resocjalizacji przebiega prawidłowo.

opinia o skazanym

164-165

1.2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

1.2.2. Ocena dowodów

1.2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.

Dokument znajduje się w aktach sprawy; jego autentyczność nie budzi jakichkolwiek wątpliwości. Potwierdzeniem faktu nowego skazania jest zapis w aktualnej karcie karnej skazanego.

2.

karta karna

Dokument znajduje się w aktach sprawy karnej; jego autentyczność nie budzi jakichkolwiek wątpliwości. Został wystawiony przez uprawnioną do tego osobę.

3.

opinia o skazanym

Dokument został wystawiony na zlecenie Sądu Apelacyjnego, przez Zastępcę Dyrektora zakładu karnego, w którym skazany aktualnie przebywa. Jego autentyczność, jak i prawdziwość zawartych w nim danych nie budzą jakichkolwiek wątpliwości.

1.2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

Rażąca niewspółmierność orzeczonej wobec skazanego kary łącznej pozbawienia wolności.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Zarzut nie jest zasadny.

W realiach, w których orzekał Sąd Okręgowy kara łączna (2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności) wymierzona została w sposób prawidłowy, odpowiednio wyważony, z zachowaniem reguł kodeksowych, według zasady asperacji (pomiędzy minimum a maksimum). Wbrew twierdzeniom skarżącej, uwzględniono podczas wyrokowania zarówno wielość popełnionych przez skazanego przestępstw, jak i ich zbieżność rodzajową (przestępstwa przeciwko mieniu) oraz korelację czasową (str. 8 uzasadnienia wyroku). Słusznie dostrzeżono również, że choć skazany popełniał głównie czyny przeciwko mieniu, to czynił to na coraz większą skalę, na przestrzeni ponad czterech lat, co należy uznać za okres stosunkowo długi. Trafnie też Sąd I instancji zauważył, w opozycji do bezpodstawnych sugestii skarżącej (str. 2 apelacji), że na niekorzyść skazanego przemawia treść opinii uzyskanej z jednostki penitencjarnej, z której wynika, że skazany zachowuje się w sposób nieodpowiedni podczas odbywania kary, był wielokrotnie karany dyscyplinarnie, nie realizuje obowiązku naprawienia szkody, nie wywiązuje się z obowiązków pracowniczych, a prognoza penitencjarna w jego przypadku jest negatywna (k. 39-40). Nie sposób zatem zgodzić się z tezami obrońcy, jakoby ówcześnie proces resocjalizacji przebiegał pozytywnie, a główne cele kary dotyczące prewencji indywidualnej zostały już wobec skazanego spełnione; sam deklaratywny krytycyzm skazanego co do popełnianych przestępstw nie wydaje się być tu ani przekonujący, ani wystarczający i nie świadczy o jego gruntownej przemianie wewnętrznej.

W tej sytuacji, bacząc na dotychczasową linię życiową skazanego, nie było racjonalnej podstawy do stosowania dalej idącej absorpcji podczas wymiaru kary łącznej, niż uczynił to w kwestionowanym obecnie wyroku Sąd Okręgowy.

Sytuacja ta uległa pewnej zmianie (na korzyść skazanego) podczas trwania postępowania odwoławczego, po uzyskaniu aktualnej opinii o skazanym z zakładu karnego, co zostało uwzględnione przez Sąd Apelacyjny podczas wyrokowania; kwestie te zostaną omówione w dalszej części niniejszego uzasadnienia.

Obrońca nietrafnie odwołuje się do naruszenia przez Sąd w czasie orzekania dyrektyw z art. 53 kk, albowiem podczas wymiaru kary łącznej przesłanki te odczytywać należy głównie z dyspozycji art. 85a kk, zgodnie z którą sąd bierze pod uwagę przede wszystkim cele kary w zakresie społecznego oddziaływania, a także cele zapobiegawcze, które ma ona osiągnąć w stosunku do skazanego, nie zaś przesłanki z art. 53 kk. Sąd Okręgowy wywiązał się z tego zadania w sposób prawidłowy, kierując się względami natury prewencyjnej podczas wyrokowania, co zostało wykazane w sposób czytelny w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do kwestionowania przyjętej w tym wyroku proporcji pomiędzy skrajnymi regułami wymiaru kary łącznej, tj. absorpcji i kumulacji – w ramach stanu faktycznego i prawnego, w którym sprawa była rozstrzygana.

Niezależnie od powyższych rozważań należy stwierdzić, że utraciły one nieco na znaczeniu i aktualności – w tym konkretnym układzie procesowym - w obliczu nowej sytuacji prawnej skazanego, spowodowanej ujawnieniem w toku postępowania odwoławczego nowego skazania, nieznanego Sądowi I instancji, zmieniającego w sposób istotny układ wyroków skazujących K. W.. Dodatkowo, już po wydaniu wyroku łącznego przez Sąd I instancji, skazany zakończył odbywanie jednej z kar pozbawienia wolności (w sprawie IV K 107/22 SO w Gdańsku), co sprawia, że kary tej nie można aktualnie uznawać za „podlegającą wykonaniu” - w rozumieniu przepisów regulujących wymiar kary łącznej (w brzmieniu z lat 2015-2020). Kwestie te zostaną szczegółowo omówione w dalszej części uzasadnienia.

Wniosek

Wniosek pierwotny (zawarty w apelacji):

- o zmianę orzeczenia w zakresie kary łącznej, poprzez jej wymierzenie z zastosowaniem jak najszerszej zasady absorpcji.

Wniosek zmieniony w toku rozprawy:

- o zmodyfikowanie wyroku, poprzez połącznie na nowo kar zgodnie z przepisami obowiązującymi po 2020 roku, tj. połącznie dwóch kar pozbawienia wolności (roku i 6 miesięcy, 8 miesięcy) z karą 1 roku ograniczenia wolności, przy pozostawieniu poza opisanym wyżej zbiegiem kary 6 miesięcy ograniczenia wolności z wyroku w sprawie II K 1054/20; w konsekwencji – o jak najkorzystniejszy dla skazanego wymiar kary łącznej.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wniosek pierwotny utracił swoją aktualność na skutek zmiany stanowiska obrońcy w toku rozprawy odwoławczej.

Końcowy wniosek obrońcy okazał się w przeważającej części zasadny, zwłaszcza co do zastosowanego reżimu prawnego, co miało wpływ na sposób łączenia kar, zaś sam wymiar kar łącznych został dopasowany do aktualnych potrzeb skazanego oraz potrzeb społecznych, zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 85a kk. Szczegółowa argumentacja w tym zakresie zostanie przedstawiona niżej.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

K. W. został dodatkowo skazany wyrokiem Sądu Rejonowego Gdańsk – Północ w Gdańsku z 17 listopada 2023 roku, w sprawie o sygn. akt II K 1733/23, za czyn z art. 62 ust. 1 Ustawy z 29.07.2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii, popełniony 21 marca 2022 roku, na karę roku ograniczenia wolności, przy czym na poczet tej kary zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od 21.03.2023 roku godz. 18:00 do 23.03.2023 roku godz. 15:50.

Skazany – z dniem 4.10.2024r. – zakończył odbywanie kary roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku w sprawie IV K 107/22; aktualnie odbywa on karę 8 miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego Gdańsk – Południe w Gdańsku z 1.02.2023r., w sprawie X K 1000/22.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

Jak już wyżej zasygnalizowano, w toku niniejszego postępowania odwoławczego ujawniono nowy wyrok skazujący, nieznany podczas wyrokowania Sądowi I instancji. W takiej sytuacji nie zachodzi jednak konieczność uchylania zaskarżonego wyroku łącznego i przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż zaakceptować należy trafny pogląd Sądu Najwyższego ( uchwała SN z 28.06.2018r., w sprawie I KZP 3/18, OSNKW 2018/8/55), zgodnie z którym:

- w sprawie o wydanie wyroku łącznego sąd odwoławczy może orzec po raz pierwszy karę łączną, gdy w pierwszej instancji został wydany zaskarżony apelacją wyrok łączny, orzekający karę na bazie określonych skazań oraz umarzający postępowanie na podstawie art. 572 k.p.k. w pozostałym zakresie;

- nie jest także wykluczone orzeczenie przez sąd odwoławczy kary łącznej w oparciu o skazania, które nie były podstawą orzeczenia kary łącznej przez sąd pierwszej instancji.

Ponieważ Sąd Okręgowy - uwzględniając dyspozycję art. 4 §1 kk - zastosował w niniejszej sprawie stan prawny obowiązujący w latach 2015-2020, w którym jednym z kryteriów łączenia kar była przesłanka związana z aktualnym stanem wykonania kary (kary podlegające wykonaniu), konieczne stało się także uwzględnienie dominujących w tym zakresie poglądów orzecznictwa, zgodnie z którymi:

- w sprawach dotyczących wydania wyroku łącznego sąd odwoławczy oczywiście jest zobowiązany do badania z urzędu, czy w czasie po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji nie doszło do zmiany stanu faktycznego na skutek wykonania w całości choćby jednej z kar podlegających łączeniu, a jeżeli taką zmianę stwierdzi, ma obowiązek ją uwzględnić ( wyrok SN z 21.05.2020r., II KK 89/20, Lex nr 3275729);

- art. 85 § 2 k.k. jest podstawą ustalenia zbiegu kar w wyroku łącznym - przepis ma zatem charakter kluczowy dla stosowania tej instytucji; oczywiście, mogą zdarzyć się sytuacje, gdy przepis art. 434 § 1 k.p.k. "zablokuje" sądowi odwoławczemu możliwość dostosowania treści wyroku sądu pierwszej instancji do przepisów prawa karnego materialnego, w tym także do art. 85 § 2 k.k. ( wyrok SN z 23.01.2019r., V KK 516/18, Lex nr 2632297);

- z uwagi na działanie zakazu reformationis in peius konieczne jest takie ukształtowanie kary łącznej w wyroku łącznym, które spełni warunek z art. 85 §2 k.k. oraz nie będzie prowadziło - uwzględniając już odbytą karę - do pogorszenia sytuacji skazanego ( wyrok SN z 27.06.2019r., V KK 235/18, Lex nr 2687768).

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

1.pkt V zaskarżonego wyroku (koszty postępowania)

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Okręgowego nie został zaskarżony w zakresie kosztów postępowania; nie podniesiono w tej części żadnych zarzutów odwoławczych. Rozstrzygnięcie to jest zasadniczo prawidłowe i nie wymaga korekty ze strony Sądu Apelacyjnego.

Jedynie na marginesie można zauważyć, że zbędne było zwalnianie skazanego od opłaty, albowiem zgodnie z art. 6 ustawy z 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych, nie pobiera się w ogóle opłaty od kary orzeczonej wyrokiem łącznym.

1.5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.1.1.

Przedmiot i zakres zmiany

0.1.1) ustalono, że K. W. został dodatkowo skazany wyrokiem Sądu Rejonowego Gdańsk – Północ w Gdańsku z 17 listopada 2023 roku, w sprawie o sygn. akt II K 1733/23, za czyn z art. 62 ust. 1 Ustawy z 29.07.2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii, popełniony 21 marca 2022 roku, na karę roku ograniczenia wolności, przy czym na poczet tej kary zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od 21.03.2023 roku godz. 18:00 do 23.03.2023 roku godz. 15:50;

2) w miejsce rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I zaskarżonego wyroku,

a) na podstawie art. 85 §1 kk i art. 86 §1 i 3 kk, w brzmieniu aktualnie obowiązującym, połączono jednostkowe kary ograniczenia wolności orzeczone wobec skazanego w sprawach: II K 238/18 (SR w Sopocie), II K 1106/18 (SR Gdańsk – Północ w Gdańsku) oraz II K 1154/20 (SR Gdańsk – Północ w Gdańsku) i wymierzono skazanemu karę łączną roku i 9 (dziewięciu) miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 (trzydziestu) godzin w stosunku miesięcznym;

b) na podstawie art. 85 §1 kk, art. 86 §1 kk i art. 87 §1 kk, w brzmieniu aktualnie obowiązującym, połączono jednostkowe kary pozbawienia wolności orzeczone wobec skazanego w sprawach IV K 107/22 (SO w Gdańsku) i X K 1000/22 (SR Gdańsk – Południe w Gdańsku) oraz karę ograniczenia wolności orzeczoną w sprawie II K 1733/23 (SR Gdańsk – Północ w Gdańsku) i wymierzono skazanemu karę łączną 2 (dwóch) lat i 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności;

3) w miejsce rozstrzygnięcia zawartego w punkcie III zaskarżonego wyroku, na podstawie art. 572 kpk umorzono postępowanie o połączenie kar orzeczonych wyrokami opisanymi w punktach 3 i 4 części wstępnej zaskarżonego wyroku oraz co do kary pozbawienia wolności orzeczonej w sprawie II K 1154/20 Sądu Rejonowego Gdańsk – Północ w Gdańsku;

4) w miejsce rozstrzygnięcia zawartego w punkcie IV zaskarżonego wyroku, na podstawie art. 577 kpk zaliczono skazanemu:

a) na poczet kary łącznej ograniczenia wolności orzeczonej w punkcie I.2.a niniejszego wyroku – odbytą karę 6 (sześciu) miesięcy ograniczenia wolności w sprawie II K 238/18 (SR w Sopocie) oraz odbytą karę roku ograniczenia wolności w sprawie II K 1106/18 (SR Gdańsk – Północ w Gdańsku),

b) na poczet kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej w punkcie I.2.b niniejszego wyroku – odbytą karę roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności w sprawie IV K 107/22 (SO w Gdańsku) oraz okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie II K 1733/23 (SR Gdańsk – Północ w Gdańsku) od 21 marca 2023 r. godz. 18:00 do 23 marca 2023 r. godz. 15:50;

5) uchylono rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II zaskarżonego wyroku.

Zwięźle o powodach zmiany

Ad. 1

Nowe ustalenia faktyczne poczynione zostały przez Sąd II instancji w związku z ujawnieniem się w czasie postępowania odwoławczego nowego wyroku skazującego K. W., nieznanego Sądowi I instancji, a tym samym – nie opisanego w części wstępnej zaskarżonego wyroku.

Ad. 2

Podzielając rozważania prawne Sądu I instancji dotyczące zagadnień międzyczasowych związanych z kolejnymi nowelizacjami przepisów Kodeksu karnego w zakresie wymiaru kary łącznej (str. 5-6 uzasadnienia wyroku), a w szczególności interpretację przepisów art. 81 ust. 1 ustawy z 19.06.2020r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (tzw. „tarcza 4.0”) oraz art. 4 §1 kk, a także mając na uwadze to, że część wyroków skazujących K. W. zapadła przed dniem 24.06.2020 roku, zaś część po tej dacie, Sąd odwoławczy uznał za konieczne ponowne rozważenie – z uwzględnieniem nowego, opisanego wyżej skazania – który reżim prawny winien znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie. Badanie to musiało uwzględniać z jednej strony wymagania gwarancyjne wynikające dla skazanego z dyspozycji art. 4 §1 kk, z drugiej zaś - uwarunkowania procesowe niniejszej sprawy, w której apelacja została wywiedziona wyłącznie na korzyść skazanego (art. 434 §1 kpk).

Konieczne było także uwzględnienie dalszych uwarunkowań wpływających na sposób wyrokowania, jak np. faktu zakończenia odbywania przez skazanego kary pozbawienia wolności ze sprawy IV K 107/22 SO w Gdańsku (niemożność uznania tej kary za „podlegającą wykonaniu”), czy też konieczności podjęcia autonomicznej decyzji w przedmiocie ewentualnego łączenia kar ograniczenia wolności z karami pozbawienia wolności, co w obecnym stanie prawnym, po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z 11.06.2019r. (sygn. akt P 20/17), nie jest już obligatoryjne i zostało pozostawione do decyzji Sądu orzekającego o karze łącznej. Ta ostatnia kwestia – w realiach omawianej sprawy – sprowadza się w praktyce do rozstrzygnięcia, czy K. W. ma dłużej przebywać w jednostce penitencjarnej i po jej opuszczeniu odbywać krótszą karę ograniczenia wolności, czy też odwrotnie – poprzez zminimalizowanie kar pozbawienia wolności doprowadzić do sytuacji, że opuści on wcześniej zakład karny i będzie odbywał dłuższą czasowo karę ograniczenia wolności. Za pierwszą z opcji opowiedział się obrońca skazanego podczas rozprawy odwoławczej.

Sąd Apelacyjny, w sytuacji braku uwzględnienia zarzutów apelacji co do rażącej surowości wymierzonej przez Sąd I instancji kary łącznej, rozważał zatem następujące, możliwe teoretycznie opcje rozstrzygnięcia tej sprawy:

1) utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku, co skutkowałoby:

- zakończeniem odbywania kary pozbawienia wolności w czerwcu 2025 roku,

- koniecznością dodatkowego odbycia kary roku ograniczenia wolności ze sprawy II K 1733/23 SR Gdańsk – Północ w Gdańsku;

2) połączenie na nowo kar podlegających aktualnie wykonaniu, zgodnie z treścią art. 85 §2 kk w brzmieniu z lat 2015-2020, tj. kar:

- 6 miesięcy ograniczenia wolności ze sprawy II K 1154/20 SR Gdańsk – Północ w Gdańsku,

- roku ograniczenia wolności ze sprawy II K 1733/23 SR Gdańsk – Północ w Gdańsku,

- 8 miesięcy pozbawienia wolności ze sprawy X K 1000/22 SR Gdańsk – Południe w Gdańsku;

3) uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania o wyrok łączny, co skutkowałoby:

- zakończeniem odbywania kary pozbawienia wolności w czerwcu 2025 roku,

- koniecznością dodatkowego odbycia kary roku ograniczenia wolności ze sprawy II K 1733/23 SR Gdańsk – Północ w Gdańsku oraz kary 6 miesięcy ograniczenia wolności ze sprawy II K 1154/20 SR Gdańsk – Północ w Gdańsku;

4) połączenie na nowo kar pozostających w zbiegach realnych, zgodnie z treścią art. 85 §1 kk w brzmieniu obowiązującym obecnie, tj. kar:

- roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności ze sprawy IV K 107/22 SO w Gdańsku (kara wykonana),

- 8 miesięcy pozbawienia wolności ze sprawy X K 1000/22 SR Gdańsk – Południe w Gdańsku (kara obecnie wykonywana),

- roku ograniczenia wolności ze sprawy II K 1733/23 SR Gdańsk – Północ w Gdańsku,

a także, w ramach kolejnego zbiegu realnego, połączenie następujących kar:

- 6 miesięcy ograniczenia wolności ze sprawy II K 1154/20 SR Gdańsk – Północ w Gdańsku,

- 6 miesięcy ograniczenia wolności ze sprawy II K 238/18 SR w Sopocie (kara wykonana),

- roku ograniczenia wolności ze sprawy II K 1106/18 SR Gdańsk – Północ w Gdańsku (kara wykonana).

Już na wstępie należy wskazać, że wariant opisany w punkcie 3 jest znacznie mniej korzystny z punktu widzenia sytuacji prawnej skazanego niż przewidziany w punkcie 1, gdyż przy tym samym w istocie momencie zakończenia kary pozbawienia wolności, musiałby on odbyć dwie kolejne kary ograniczenia wolności, zamiast jednej z tych kar. Z kolei wariant z punktu 2 obecnie stracił swój pozytywny dla skazanego aspekt, albowiem jego zasadniczym mankamentem jest niemożność łączenia najdłuższej kary pozbawienia wolności (rok i 6 miesięcy), gdyż została już ona wykonana w całości. W tej sytuacji nowa kara łączna musiałaby mieścić się w granicach od 8 miesięcy pozbawienia wolności do roku i 5 miesięcy pozbawienia wolności, przy początku kary przypadającym na dzień 4.10.2024 roku (zakończenie odbywania kary roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności w sprawie IV K 107/22 SO w Gdańsku). Zakładając stosowanie w tym przypadku poziomu absorpcji kar zbliżonego do przyjętego w zaskarżonym wyroku, a także łączenie kar pozbawienia wolności i ograniczenia wolności w jedną karę łączną (art. 87 §1 kk), należy uznać, że skazany odbywałby karę pozbawienia wolności do około końca 2025 roku.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie ulega wątpliwości, że w świetle dyrektyw opisanych w art. 4 §1 kk, a także uwzględniając przyjętą przez Sąd Okręgowy koncepcję, że w przypadku skazanego K. W. (z racji ustalonego stopnia jego demoralizacji oraz przebiegu dotychczasowej drogi życiowej) wskazane jest jednak obecnie, tzn. co do ostatnich wyroków, łączenie kar różnorodzajowych (zgodnie z art. 87 §1 kk) – wobec skazanego należało w toku postępowania odwoławczego zastosować reżim prawny opisany w punkcie 4, optymalnie, a jednocześnie sprawiedliwie rozwiązujący zagadnienie rozliczenia dotychczasowej historii karnej K. W.. Dodatkowym argumentem jest tu także okoliczność, że skazany korzysta wówczas z aż dwóch zbiegów realnych (dwie kary łączne), a nadto w ten sposób - po zakończeniu kary pozbawienia wolności - pozostanie do wykonania kara ograniczenia wolności w najkrótszym relatywnie wymiarze, w porównaniu z innymi, opisanymi wcześniej wariantami, a zatem rozliczenie skazanego będzie miało walor najbardziej kompleksowy. Nie można też pominąć tego, że za rozwiązaniem tym opowiedział się obrońca skazanego – po uprzedniej konsultacji w tym zakresie z K. W., tzn. w okresie przerwy w rozprawie zarządzonej w tym właśnie celu.

Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 85 §1 kk, jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną, biorąc za podstawę kary z osobna wymierzone za zbiegające się przestępstwa. Konieczne było zatem ustalenie tak rozumianych zbiegów realnych, które zaistniały w sytuacji prawnej K. W., gdyż uprzednio Sąd Okręgowy operował inną koncepcją łączenia kar.

Ponieważ pierwszy z wyroków został wydany w dniu 12.07.2018 r. (II K 238/18 SR Sopot), a przed tą datą zostały przez skazanego popełnione nadto czyny objęte wyrokami w sprawach II K 1106/18 SR Gdańsk – Północ w Gdańsku oraz II K 1154/20 SR Gdańsk – Północ w Gdańsku, należało skazanemu obecnie połączyć trzy kary ograniczenia wolności wymierzone ww. wyrokami (6 miesięcy, rok, 6 miesięcy). Z uwagi na ograniczenia wynikające z dyspozycji art. 434 §1 kpk, a także odmiennie oceniany stopień demoralizacji skazanego na ówczesnym etapie jego życia, Sąd Apelacyjny nie uznał za zasadne łączenie tych kar także z wykonaną w całości karą 3 miesięcy pozbawienia wolności, wymierzoną – obok kary ograniczenia wolności – w sprawie II K 1154/20, co musiałoby się wszak wiązać z wymierzeniem kary łącznej pozbawienia wolności, przy wyraźnej przewadze w tym zbiegu kar nieizolacyjnych, w większości już wykonanych.

Granice kary łącznej ograniczenia wolności kształtowały się w tym przypadku od roku i 1 miesiąca (art. 86 §1 kk) do dwóch lat (suma kar).

Sąd odwoławczy wymierzył skazanemu za ten zbieg karę łączną roku i 9 miesięcy ograniczenia wolności.

Stosując zasadę asperacji, nieco bardziej zbliżoną do kumulacji niż do absorpcji, Sąd Apelacyjny uwzględnił zarówno okoliczności korzystne dla skazanego, jak i te przemawiające na jego niekorzyść podczas wymiaru omawianej tu kary łącznej.

Niewątpliwie za kierunkiem zgodnym z oczekiwaniami skazanego przemawia fakt, że czyny te zostały popełnione w niewielkim odstępie czasowym (od kwietnia do czerwca 2018r.) i dotyczyły tego samego rodzaju przestępstw, tj. kradzieży (art. 278 §1 kk). Niemniej konieczne było także uwzględnienie celów kary wprost wskazanych w art. 85a kk, a zatem odwołujących się do wymogów prewencji ogólnej oraz szczególnej. W tym natomiast zakresie kara nie mogła być nadmiernie łagodzona, zwłaszcza z uwagi na wielokrotność naruszania przez skazanego porządku prawnego, jego niepoprawność, a głównie z powodu umiarkowanej obecnie opinii z zakładu karnego. Przypomnieć należy, że obecna postawa K. W. w jednostce penitencjarnej oceniana jest jako umiarkowana, jest ona przy tym zmienna, gdyż uprzednio określana była jako niepoprawna; był zarówno karany dyscyplinarnie, jak i nagradzany. Okoliczności te wskazują, że proces resocjalizacji skazanego przebiega niezbyt szybko, z istotnymi problemami związanymi z przestrzeganiem przez niego zasad obowiązujących osadzonych. Oddziaływania te winny być zatem kontynuowane na takim dystansie czasowym, by bardziej skutecznie wdrożyć skazanego do przestrzegania norm społecznych i prawnych. Nadto społeczne poczucie sprawiedliwości wymaga, by tego rodzaju sprawcy, niepoprawni, popełniający uciążliwe społecznie występki, nie byli zbytnio premiowani podczas orzekania kary łącznej, gdyż mogłoby to niewłaściwie oddziaływać na inne osoby, potencjalnych sprawców, doprowadzając do ogólnego poczucia bezkarności, co niweczyłoby odstraszające funkcje kary.

Na marginesie wypada wskazać, że kara ta jest dość korzystana dla skazanego, gdyż z pozostałej mu do odbycia kary 6 miesięcy ograniczenia wolności, pozostającej poza trzecim zbiegiem (opisanym niżej), na skutek włączenia jej w niniejszy zbieg oraz z racji wykonania już pozostałych kar z tego zbiegu, skazany realnie ma do odbycia jedynie 3 miesiące kary ograniczenia wolności. Karę tę K. W. będzie odbywał po opuszczeniu zakładu karnego.

Wymiar godzinowy kary ograniczenia wolności, polegającej na wykonywaniu nieodpłatnych, kontrolowanych prac na cele społeczne, określono na 30 godzin w stosunku miesięcznym, gdyż jest to wartość średnia (art. 35 §1 kk przewiduje zakres 20 – 40 godzin), a kary podlegające obecnie łączeniu przewidywały zarówno wymiar minimalny (20 godzin), jak i maksymalny (40 godzin). W tej sytuacji wymiar uśredniony, zastosowany przez Sąd Apelacyjny jest odpowiednio wyważony, a zarazem sprawiedliwy, dostosowany do możliwości i warunków osobistych skazanego.

Drugi zbieg realny obejmuje kary wymierzone skazanemu w sprawach II K 1430/19 SR Gdańsk – Północ w Gdańsku oraz X K 1222/19 SR Gdańsk – Południe w Gdańsku. Kary te – 10 miesięcy ograniczenia wolności i rok pozbawienia wolności – zostały już w całości wykonane. Podobnie jak wyżej to uzasadniono, także w tym przypadku z uwagi na ograniczenia wynikające z dyspozycji art. 434 §1 kpk, a także odmiennie oceniany stopień demoralizacji skazanego na ówczesnym etapie jego życia, Sąd Apelacyjny nie uznał za zasadne łączenie tych kar, co musiałoby skutkować wymierzeniem kary łącznej pozbawienia wolności (art. 87 §1 kk), która w realiach sprawy musiałaby znacząco przekraczać minimum kary łącznej. Obrona także nie wnioskowała o łączenie tych, rozliczonych już kar, w toku niniejszego postępowania.

Trzeci zbieg realny należy liczyć od daty wydania wyroku w sprawie X K 1000/22 SR Gdańsk – Południe w Gdańsku, tj. od dnia 1.02.2023 roku. Przed tą datą skazany popełnił także czyny stanowiące przedmiot postępowania w dwóch kolejnych sprawach: IV K 107/22 SO w Gdańsku oraz II K 1722/23 SR Gdańsk – Północ w Gdańsku. Łączeniu podlegały zatem w tym przypadku kary: 8 miesięcy pozbawienia wolności, roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz roku ograniczenia wolności (równoważna karze 6 miesięcy pozbawienia wolności – art. 87 §1 kk). Granice kary łącznej pozbawienia wolności kształtowały się zatem od roku i 7 miesięcy do 2 lat i 8 miesięcy.

Sąd odwoławczy wymierzył skazanemu za ten zbieg karę łączną 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności.

Stosując zasadę asperacji, ponownie nieco bardziej zbliżoną do kumulacji niż do absorpcji, Sąd Apelacyjny uwzględnił zarówno okoliczności korzystne dla skazanego, jak i te przemawiające na jego niekorzyść podczas wymiaru tej kary łącznej.

W tym przypadku daty czynów były zdecydowanie bardziej rozproszone czasowo, ponieważ skazany przestępstwa te popełniał: w październiku 2019 r., w marcu 2022r. oraz w czerwcu 2022r. Nadto przestępstwa objęte omawianymi wyrokami nie były jednorodzajowe, gdyż były to czyny zarówno przeciwko mieniu (z art. 288 §1 kk i z art. 286 §1 kk w zw. z art. 294 §1 kk), ale i z art. 193 kk (naruszenie miru domowego), czy z art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Okoliczności te z pewnością nie przemawiały za daleko idącą absorpcją podczas łączenia kar. Ponownie przywołać należy w tym miejscu kodeksowe cele kary łącznej opisane w art. 85a kk, co sprawia, że kara ta nie mogła być nadmiernie łagodzona, zwłaszcza z uwagi na wielokrotność naruszania przez skazanego porządku prawnego, jego niepoprawność, a głównie z powodu przeciętnej jedynie opinii z zakładu karnego. Jak już wyżej podkreślano - obecna postawa K. W. w jednostce penitencjarnej oceniana jest jako umiarkowana, jest ona przy tym zmienna, gdyż uprzednio określana była jako niepoprawna; był zarówno kilkukrotnie karany dyscyplinarnie, jak i nagradzany. Okoliczności te wskazują, że proces resocjalizacji skazanego przebiega niezbyt szybko, z istotnymi problemami związanymi z przestrzeganiem przez niego zasad obowiązujących osadzonych. Oddziaływania te winny być zatem kontynuowane na takim dystansie czasowym, by bardziej skutecznie wdrożyć skazanego do przestrzegania norm społecznych i prawnych; proces ten przebiega wprawdzie prawidłowo, lecz nie został jeszcze zakończony. Sąd Apelacyjny docenił przy tym pewien progres zachowania skazanego w warunkach izolacji, gdyż obecna opinia jest dla niego korzystniejsza niż poprzednia (dostępna Sądowi I instancji) i wskazuje na pewne postępy resocjalizacyjne - zakład typu półotwartego, podjęcie zatrudnienia, umiarkowana prognoza penitencjarna. Kara ta musi mieć także istotny walor prewencyjny względem społeczeństwa, by zniechęcała inne osoby do wchodzenia na drogę przestępstwa i stanowiła dostrzegalny powszechnie wyraz prawidłowej reakcji karnej w odpowiedzi na wyrządzone przez skazanego zło. Walor ten jest szczególnie istotny w sytuacji, gdy K. W. wkroczył na nowy dla niego grunt, tj. przestępczości narkotykowej, bardzo szkodliwej społecznie i wywołującej istotne zagrożenia głównie dla osób młodych i niedoświadczonych życiowo.

Ponownie kara ta nie może być uznana globalnie za zbyt niekorzystną dla skazanego, również w porównaniu do kary łącznej orzeczonej w zaskarżonym wyroku (choć w innym układzie wyroków), gdyż przy górnej granicy możliwej do wymierzenia kary łącznej pozbawienia wolności podniesionej obecnie o 3 miesiące (tj. z 2 lat i 5 miesięcy do 2 lat i 8 miesięcy), kara ta jest tylko o miesiąc wyższa niż poprzednio, tzn. w zaskarżonym wyroku. Nadto skazany realnie odbędzie jeszcze – po opuszczeniu zakładu karnego - karę ograniczenia wolności w wymiarze 3 miesięcy, podczas, gdy utrzymanie w mocy wyroku Sądu I instancji generowałoby konieczność wykonania kary aż roku ograniczenia wolności (opisany wyżej wariant nr 1).

W ocenie Sądu Apelacyjnego, rozstrzygnięcia przedstawione wyżej w sposób odpowiedni i sprawiedliwy regulują kwestie łączenia kar wymierzonych dotąd K. W., a jednocześnie rozwiązują opisane wyżej problemy procesowe zaistniałe w toku prowadzenia postępowania odwoławczego.

Skazany popełniał wiele przestępstw, za które pierwotnie wymierzano mu kary ograniczenia wolności (3 pierwsze wyroki). Nie wyciągał jednak z tych faktów odpowiednich wniosków, ponownie naruszając porządek prawny, co skutkowało już orzekaniem wobec niego głównie kar mieszanych oraz kar pozbawienia wolności. Obecnie skazany wprawdzie kończy już odbywanie kar izolacyjnych, jednak proces jego resocjalizacji nie przebiegał dotąd do końca poprawnie, o czym świadczą zmienne opinie z zakładu karnego. Jest też sprawcą wielokrotnym, niepoprawnym, odpowiadającym karnie także w warunkach recydywy. W tych okolicznościach nie byłoby zasadne stosowanie wobec niego dalej idącej absorpcji podczas wymierzania obu kar łącznych zawartych w niniejszym wyroku Sądu Apelacyjnego.

Ad. 3

Przedstawione wyżej argumenty przemawiające za niezasadnością łączenia kar tworzących drugi zbieg realny (w sprawach II K 1430/19 i X K 1222/19), jak również łączenia kary pozbawienia wolności wymierzonej w sprawie II K 1154/20 (element tzw. kary mieszanej) z karami ograniczenia wolności w ramach zbiegu pierwszego, spowodowały konieczność umorzenia w tym zakresie postępowania o wyrok łączny – w miejsce rozstrzygnięcia zawartego w pkt III zaskarżonego wyroku, odnoszącego się do innego układu wyroków skazujących.

Ad. 4

Z uwagi na nową konfigurację łączonych obecnie kar i nowy wymiar kar łącznych (pozbawienia wolności i ograniczenia wolności), niezbędne było również nowe zaliczenie okresów odbytych kar na poczet tychże kar łącznych.

Skazany odbył już dwie z trzech kar ograniczenia wolności połączonych obecnie w karę łączną ograniczenia wolności, a więc należało je zaliczyć na poczet tej kary – zgodnie z dyspozycją art. 577 kpk.

Na podstawie tego samego przepisu, na poczet kary łącznej pozbawienia wolności, zaliczono skazanemu całość odbytej przez niego kary roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności w sprawie IV K 107/22 SO w Gdańsku oraz okres zatrzymania (21-23.03.2023r.) w sprawie II K 1733/23 SR Gdańsk – Północ w Gdańsku.

Ad. 5

Uchylono rozstrzygnięcie o pozostawieniu do odrębnego wykonania, w pozostałym zakresie, wyroków zawierających kary łączone przez Sąd I instancji w punkcie I zaskarżonego wyroku – jako nieaktualne w obecnym układzie łączonych kar, a nadto zbędne, z uwagi na powielenie regulacji ustawowych.

1.5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

1.5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III.

zasądzono na rzecz adw. A. K. z Kancelarii Adwokackiej w P. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skazanemu K. W. z urzędu w postępowaniu odwoławczym,

koszty przyznano na wniosek obrońcy, w stawce minimalnej (240 zł), uwzględniając jeden dodatkowy termin rozprawy (20 % stawki, tj. 48 zł), zaś całość powiększono o należny podatek VAT (23 %), co łącznie daje kwotę 354,24 złotych brutto,

IV.

Zwolniono w całości skazanego z wydatków postępowania odwoławczego (na podstawie art. 624 §1 kpk), obciążając nimi Skarb Państwa, ponieważ:

skazany nie posiada istotnego majątku, ani nie uzyskuje bieżących, stałych dochodów;

ściągnięcie zasądzonych kosztów byłoby prawdopodobnie niewykonalne;

skazany przez najbliższe miesiące będzie odbywał karę pozbawienia wolności w ZK, co nie daje istotnych perspektyw na poprawę jego sytuacji majątkowej w tym okresie.

Do tożsamych wniosków doszedł Sąd Okręgowy - także zwalniając skazanego z kosztów sądowych w I instancji (pkt V zaskarżonego wyroku); aczkolwiek należy w tym miejscu ponownie zauważyć, że zupełnie zbędne było zwalnianie skazanego od opłaty, albowiem zwolnienie takie - w przypadku kar łącznych wymierzanych w wyrokach łącznych - nie leży w gestii Sądu, gdyż wynika wprost z treści art. 6 zd. 2 Ustawy z 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnych.

7.  PODPIS

1.1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

obrońca skazanego K. W.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok łączny Sądu Okręgowego w Gdańsku z 18 marca 2024 r., w sprawie IV K 237/23

1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☒

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana