Wyrok z 12 lutego 2025, sygn. III AUa 1091/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 lutego 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska

Protokolant: Emilia Wielgus

po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym

sprawy S. R.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

o prawo do emerytury

na skutek apelacji S. R.

od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze

z dnia 25 października 2024 r. sygn. akt IV U 2183/24

oddala apelację.

Marta Sawińska

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) r. (znak: (...)) pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił wnioskodawcy S. R. prawa do emerytury z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawcę 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Pozwany uznał za udowodniony staż ubezpieczeniowy w wymiarze 17 lat, 5 miesięcy i 21 dni. Pozwany nie uwzględnił do stażu ubezpieczeniowego wnioskodawcy okresu pracy w gospodarstwie rolnym ojca od dnia 27 listopada 1963 r. do dnia 19 grudnia 1967 r., gdyż wnioskodawca nie przedłożył własnego oświadczenia oraz zeznań świadków na potwierdzenie tej okoliczności.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. R.. Odwołujący wniósł o zmianę decyzji ZUS poprzez przyznanie odwołującemu się prawa do emerytury zgodnie z wnioskiem. S. R. stwierdził, że z decyzją się nie zgadza i podał, że z tamtego okresu świadkowie nie żyją.

Wyrokiem z 25 października 2024 r., Sąd Okręgowy w Zielonej Górze w sprawie IV 2183/24 oddalił odwołanie.

Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

W dniu (...) r. wnioskodawca S. R., urodzony (...) r., zwrócił się do pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z wnioskiem o emeryturę, załączając oświadczenie, że od dnia (...) pracował w gospodarstwie rolnym rodziców.

Pozwany organ rentowy uznał za udowodniony staż ubezpieczeniowy wnioskodawcy w wymiarze 17 lat, 5 miesięcy i 21 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Okres pracy wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym rodziców nie został uznany za udowodniony.

Wnioskodawca ukończył 16 rok życia w dniu (...) r. Pracę zawodową rozpoczął (...) r. i od tego dnia pozwany ustalił początek biegu jego stażu ubezpieczeniowego.

Ojciec wnioskodawcy W. R. był właścicielem nieruchomości rolnej położonej w G., gm. I., o pow. 1,84 ha w okresie od (...) r.

Wnioskodawca mieszkał z rodzicami i pracował w gospodarstwie rolnym ojca w G. od dziecka do (...) r., kiedy to ze swoją ciotką wyjechał na (...), aby podjąć pracę zawodową.

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok, w którym oddalił odwołanie.

Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Okręgowy podał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Następnie przytoczył treść art. 27 i art. 28 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Zaznaczył, że okolicznością poza sporem jest, że wnioskodawca, urodzony przed (...) r., osiągnął wiek 65 lat. Spór sprowadzał się natomiast do wymiaru stażu ubezpieczeniowego wnioskodawcy. Według pozwanego legitymuje się on stażem 17 lat, 5 miesięcy i 21 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Do 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych brakuje mu więc 2 lata, 6 miesięcy i 9 dni.

Następnie podkreślił, że zgodnie art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia (traktując je jak okresy składkowe), jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.

W ocenie Sądu Okręgowego wnioskodawca wykazał złożonymi przez siebie zeznaniami, że od dzieciństwa pracował w gospodarstwie rolnym ojca, na terenie którego mieszkał wraz z rodzicami.

Według art. art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, przy ustaleniu prawa do emerytury uwzględnić można jednak wyłącznie okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia. Wnioskodawca ukończył 16 rok życia w dniu (...) r., a pracę zawodową na Ś., gdzie wyjechał na stałe do pracy, podjął (...) r. i od tej daty ma naliczony staż ubezpieczeniowy. W gospodarstwie rolnym ojca, położonym na P., nie mógł więc pracować po (...) r. Okres między (...). nie jest natomiast wystarczającym do uzupełnienia stażu ubezpieczeniowego o brakujące 2 lata, 6 miesięcy i 9 dni.

W konsekwencji więc, mimo że wnioskodawca wykazał, iż między (...) r. pracował w gospodarstwie rolnym ojca, nadal nie spełnia on warunku stażowego (20 lat okresów składkowych i nieskładkowych) do nabycia prawa do emerytury.

Z tego względu Sąd Okręgowy odwołanie oddalił.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł odwołujący S. R. zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez błędne ustalenie, że nie posiada wymaganego stażu pracy w gospodarstwie rolnym, wskazując, że pracował w gospodarstwie cały czas, zarówno w dni tzw. robocze jak w i Ś., bowiem nie było w tej pracy dni wolnych. W ocenie odwołującego Sąd I instancji winien mu zaliczyć do stażu pracy cały sporny okres.

Odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyznanie mu prawa do emerytury zgodnie z jego wnioskiem.

W odpowiedzi na apelację odwołującego organ rentowy wniósł o jej oddalenie.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Wniesioną przez odwołującego S. R. apelację uznać należy za bezzasadną.

Sąd I instancji rozpoznał sprawę prawidłowo i starannie, przeprowadzając właściwie postępowanie dowodowe, a ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego zasługuje na aprobatę i nie pozwala uznać, że doszło do przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd I instancji powołał trafnie obowiązujące w tej mierze przepisy, które prawidłowo zastosował i zinterpretował, nie naruszając zaskarżonym rozstrzygnięciem przepisów procesowych ani przepisów prawa materialnego, dlatego Sąd Apelacyjny ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy akceptuje i przyjmuje za własne, jako że znajdują one odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r. przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki: 1) osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn; 2) mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 27a.

W myśl art. 28 ustawy emerytalnej, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., którzy nie osiągnęli okresu składkowego i nieskładkowego, o którym mowa w art. 27 pkt 2, przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki: 1) osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn; 2) mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 15 lat dla kobiet i co najmniej 20 lat dla mężczyzn.

Z kolei zgodnie art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia (traktując je jak okresy składkowe), jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.

Bezspornym w sprawie jest, że wnioskodawca urodzony przed 1 stycznia 1949 r., osiągnął wiek (...) lat.

Spór w niniejszej sprawie natomiast sprowadzał się do ustalenia czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. prawidłowo odmówił odwołującemu praca do emerytury (spór dotyczył wymiaru stażu ubezpieczeniowego odwołującego). Pozwany uznał za udowodniony staż ubezpieczeniowy w wymiarze 17 lat, 5 miesięcy i 21 dni (okresy składkowe - 17 lat, 4 miesiące, 23 dni oraz okresy nieskładkowe - 28 dni).

Zatem do 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych odwołującemu brakuje więc 2 lata, 6 miesięcy i 9 dni.

Odwołujący z kolei domagał się zaliczenia mu do stażu pracy okresu od (...) r., kiedy pracował w gospodarstwie rolnym ojca (zgodnie z wnioskiem z dnia (...)).

Mając na uwadze treść apelacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia prawa procesowego, bowiem tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy poddany ocenie zgodnie z dyspozycją art. 233 § 1 k.p.c. może następnie stanowić podstawę zastosowania określonych przepisów prawa materialnego. Ocena wiarygodności i mocy dowodów jest podstawowym zadaniem sądu orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału. Z kolei granice swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego rozumowania. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd zasad określonych w art. 233 k.p.c., wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Tylko te uchybienia mogą być przeciwstawiane uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął to sąd wadze poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu.

Zdaniem Sądu Odwoławczego Sąd I instancji przy ocenie dowodów nie naruszył zasad wskazanych powyżej, gdyż w swym uzasadnieniu Sąd ten jasno i logicznie przedstawił jakie dowody uznał za istotne i wiarygodne w sprawie. W ocenie Sądu Odwoławczego ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Okręgowy odpowiada zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Sąd I instancji słusznie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy przyjął, że wnioskodawca wykazał złożonymi przez siebie zeznaniami, że od dzieciństwa pracował w gospodarstwie rolnym ojca, na terenie którego mieszkał wraz z rodzicami , lecz nie sposób uwzględnić całego spornego okresu, gdyż odwołujący ukończył 16 rok życia w dniu (...) r., a pracę zawodową na Ś., (gdzie wyjechał na stałe do pracy) podjął (...) r. i od tej daty ma już naliczony staż ubezpieczeniowy (załącznik do decyzji z (...) r. (...) – karta przebiegu zatrudnienia).

W gospodarstwie rolnym ojca, położonym na P., nie mógł więc pracować po (...) r. Z kolei okres między (...) r. nie jest natomiast wystarczającym do uzupełnienia stażu ubezpieczeniowego o brakujące 2 lata, 6 miesięcy i 9 dni (gdyż okres uznany jest krótszy).

Zatem odwołujący w dalszym ciągu nie spełnia przesłanki z art. 28 pkt 2 ustawy emerytalnej do nabycia prawa do emerytury tj. nie legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym co najmniej 20 lat dla mężczyzn.

Zarzuty apelacji nie podważyły powyższych ustaleń, apelacja stanowi jedynie niezasadną polemikę z prawidłowymi ustaleniami i rozważaniami Sądu Okręgowego.

Tym samym, w ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji wydał trafne orzeczenie, znajdujące oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym i obowiązujących przepisach prawa. Wbrew twierdzeniom apelacji, przedmiotowe rozstrzygnięcie nie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego, ani prawa materialnego, skutkującym koniecznością zmiany, czy uchylenia zaskarżonego wyroku. Sąd Apelacyjny w całości podziela stanowisko Sądu I instancji w zakresie ustalonego stanu faktycznego, a w związku z tym również stanowisko zaprezentowane w wyroku z 25 października 2024r.

Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny, w oparciu o treść art. 385 k.p.c. oddalił apelację odwołującego S. R..

sędzia Marta Sawińska