Wyrok SN z 13 stycznia 2016, sygn. III KK 472/15
Data orzeczenia
13 stycznia 2016
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Włodzimierz Wróbel
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (9)
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 stycznia 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący)
SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca)
SSN Roman Sądej
Protokolant Jolanta Włostowska
w sprawie J. W.
skazanego na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu - w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 13 stycznia 2016 roku
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego w L.
z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn. akt IV K 1641/11
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2012 r. Sąd Rejonowy w L. uznał J. W. za
winnego tego, że:
1) w sierpniu 2009 r., daty dziennej nieustalonej, w R., działając wspólnie i w
porozumieniu z ustaloną osobą, dokonał zaboru w celu przywłaszczenia ok 40 mb
przewodu siłowego, powodując straty w wysokości około 300 zł, na szkodę I. C.;
2) w październiku 2009 r., daty dziennej nieustalonej, w R., działając wspólnie i w
2
porozumieniu z ustaloną osobą, po uprzednim przecięciu kłódek zabezpieczających
drzwi metalowego garażu i kontenera włamał się do ich wnętrza, skąd dokonał
zaboru w celu przywłaszczenia metalowych wkrętów do blachy, drewna,
przewodów elektrycznych, latarek elektrycznych, kłódek, zamków powodując
łączne straty w wysokości 500 zł., na szkodę E. Z.;
3) w okresie około jesieni do dnia 30 listopada 2009 r., daty dziennej nieustalonej,
w S., działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą, po uprzednim
oberwaniu kłódki zabezpieczającej i ukręceniu skobla drzwi budynku
gospodarczego, dokonał zaboru z wnętrza farby koloru żółtego, powodując straty w
wysokości około 50 zł., na szkodę Z. W.;
4) w okresie od 25 października do 3 listopada 2009 r.; daty dziennej nieustalonej,
w R., po uprzednim oberwaniu kłódek zabezpieczających drzwi budynku
mieszkalnego i gospodarczego, włamał się do wnętrza tych pomieszczeń, skąd
dokonał zaboru w celu przywłaszczenia silnika elektrycznego, sprężarki
elektrycznej, prostownika elektrycznego, przewodów elektrycznych dwu i
czterożyłowych, skrzynki narzędziowej z narzędziami, szlifierki kątowej Pegazus,
wiertarki elektrycznej, radiomagnetofonu CD, powodując łączne straty w wysokości
około 3000 zł., na szkodę S. Ż.;
5) w okresie około końca 2009 r. do 28 lutego 2010 r., daty dziennej nieustalonej, w
P., po uprzednim pokonaniu zabezpieczenia okien drewnianej altanki w postaci folii
budowlanej włamał się do wnętrza pomieszczeń, skąd dokonał zaboru w celu
przywłaszczenia sekatorów ogrodniczych, łopatki tzw. saperki, przewodów
elektrycznych, powodując straty w wysokości około 500 zł., na szkodę J. L.;
6) w okresie 15 grudnia 2009 r. do 11 stycznia 2010 r. w K., po uprzednim
wyłamaniu drzwi murowanego budynku, dostał się do jego wnętrza, skąd dokonał
zaboru w celu przywłaszczenia, przewodów elektrycznych, silnika elektrycznego do
betoniarki, części zamiennych do kosiarki, wkrętaków, szczypiec, kombinerek,
nożyc do blachy, powodując łączne straty w wysokości około 1800 zł., na szkodę
W. K.
Za czyn opisany w pkt 1, Sąd Rejonowy wymierzył oskarżonemu, na
podstawie art. 278 § 1 k.k., karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, zaś na mocy art.
33 § 2 k.k. karę grzywny w wysokości 30 stawek dziennych, po 10 złotych każda.
3
Za czyny opisane w pkt 2, 3, 4, 5, 6, zakwalifikowane jako ciąg przestępstw,
na podstawie art. 91 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k., Sąd Rejonowy wymierzył
oskarżonemu karę 2 lat pozbawienia wolności oraz na mocy art. 33 § 2 k.k. w zw. z
art. 91 § 1 k.k. karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych grzywny po 10
złotych każda.
Na mocy art. 91 § 2 k.k., orzeczone w ten sposób kary pozbawienia wolności
i grzywny Sąd Rejonowy połączył i wymierzył oskarżonemu karę łączną 2 lat
pozbawienia wolności i 120 stawek dziennych grzywny po 10 złotych każda.
Natomiast na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 2 k.k., orzeczoną karę łączną
pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 5 lat próby, jednocześnie
oddając oskarżonego pod dozór kuratora.
Ponadto, na mocy art. 46 § 1 k.k., Sąd zobowiązał oskarżonego do
naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz sześciu poszkodowanych
określonych kwot oraz zwolnił oskarżonego od kosztów.
Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w
pierwszej instancji.
Postanowieniem z dnia 26 lutego 2015 r. Sąd Rejonowy zarządził wobec
skazanego wykonanie kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności (akta wykonawcze).
Następnie, postanowieniem z dnia 26 marca 2015 r. Sąd Rejonowy w
oparciu o przepis art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy
– Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw stwierdził, że czyn
zarzucany oskarżonemu w pkt I wyroku stanowi obecnie wykroczenie z art. 119 § 1
k.w. i zarządził wobec niego wykonanie zastępczej kary aresztu w wymiarze
sześciu dni za nieuiszczoną grzywnę orzeczoną za czyn z pkt I wyroku, przyjmując
jeden dzień aresztu za równoważny grzywnie w kwocie 50 złotych. Ponadto, Sąd
zarządził wobec skazanego wykonanie 50 dni zastępczej kary pozbawienia
wolności za nieuiszczoną grzywnę orzeczoną w pkt II wyroku, w wymiarze 100
stawek dziennych po 10 złotych każda (k. 387). Marginalnie należy zauważyć, że w
sprawie tej kontrawencjonalizacja została dokonana w sposób nieprawidłowy,
ponieważ zastosowanie aktualnie uchylonego już przepisu art. 50 ust. 2 wskazanej
ustawy nowelizującej, mogło polegać jedynie na przekształceniu prawomocnie
orzeczonej kary na sankcję przewidzianą za wykroczenie z art. 119 § 1 k.w., co nie
4
powodowało zmiany podstawy skazania przyjętej w prawomocnym wyroku, które w
dalszym ciągu jest skazaniem za przestępstwo. Nadto w analizowanej sprawie
dokonanie kontrawencjonalizacji pogarszało sytuację skazanego, wobec przyjęcia
zasady pełnej absorpcji przy oznaczeniu wymiaru kary łącznej pozbawienia
wolności, a zatem było niedopuszczalne.
W dniu 11 grudnia 2015 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja
Rzecznika Praw Obywatelskich od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w L.
z dnia 10 grudnia 2012 r., w której zarzucono rażące i mające istotny wpływ na
treść orzeczenia naruszenie prawa karnego procesowego, tj. art. 366 § 1 k.p.k. (w
brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania), polegające na zaniechaniu
wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, związanych z pobytem
oskarżonego w jednostce penitencjarnej w okresie pokrywającym się częściowo z
czasem popełnienia zarzucanych mu czynów, w wyniku czego doszło do rażącego
naruszenia jego prawa do obrony, to jest art. 6 k.p.k.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i
przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja wniesiona przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść J. W.
okazała się zasadna, a sformułowany w niej zarzut zasługiwał na uwzględnienie.
Analiza akt przedmiotowej sprawy w istocie wskazuje, że doszło do rażącego
naruszenia przepisu art. 366 § 1 k.p.k. poprzez zaniechanie przez Sąd Rejonowy
wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, związanych z pobytem
skazanego w jednostce penitencjarnej w związku z tymczasowym aresztowaniem w
sprawie o sygn. akt IV K …/09 w okresie pokrywającym się częściowo z czasem
popełnienia zarzucanych mu w przedmiotowej sprawie czynów, co w konsekwencji
pociągnęło za sobą dokonanie częściowo wadliwych ustaleń faktycznych, na co
wskazuje redakcja poszczególnych czynów przypisanych skazanemu w
zaskarżonym kasacją wyroku.
Oskarżony J. W., przesłuchiwany zarówno w toku postępowania
przygotowawczego, jak i sądowego nie przyznał się do popełnienia zarzucanych
mu czynów. Wyjaśniając na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. wskazał natomiast,
że w czasie objętym zarzutem przebywał przez 3 miesiące, tj. od 28 lipca 2009 r.
5
do 27 października 2009 r. w areszcie śledczym w L. do sprawy kradzieży z
włamaniem, za którą został następnie skazany prawomocnym wyrokiem (k. 169,
266). Ponadto, w aktach sprawy znajduje się także informacja z Aresztu Śledczego
w L., z której wprost wynika, że J. W. został zwolniony z przedmiotowej jednostki w
związku z zakończeniem stosowania środka zapobiegawczego w dniu 27
października 2009 r. (k. 313).
Wydając zaskarżony kasacją wyrok Sąd Rejonowy dysponował zatem
informacjami w zakresie możliwego pobytu oskarżonego w areszcie śledczym w
okresie objętym zarzutem, jednak mimo to, nie podjął żadnych czynności
zmierzających do wyjaśnienia tej okoliczności.
Jednocześnie, z akt wykonawczych przedmiotowej sprawy wynika, że
skazany J. W. w okresie od dnia 31 lipca 2009 r. do dnia 27 października 2009 r.
przebywał w areszcie śledczym w L. jako osoba tymczasowo aresztowana do
sprawy o sygn. akt VI K ../09.
Wpływ opisanego powyżej rażącego naruszenia przepisów prawa
procesowego na treść zaskarżonego kasacją wyroku jest nie tylko ewidentny, ale i
istotny. Uwzględnienie okresu pozbawienia wolności oskarżonego w ramach
tymczasowego aresztowania o ile zostanie on jednoznacznie potwierdzony, może
doprowadzić do uniewinnienia oskarżonego co najmniej w odniesieniu do czynu
przypisanego mu w pkt 1 i skorygowania ustaleń w zakresie czasu dokonania,
czynów przypisanych oskarżonemu w pkt. 2, 3 i 4. Te korekty mogłyby ewentualnie
wpłynąć na wymiar orzeczonych wobec skazanego kar jednostkowych oraz kary
łącznej.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak wyżej.
W postępowaniu ponownym fakt pobytu oskarżonego w areszcie śledczym
powinien być sprawdzony poprzez sięgnięcie do dokumentów źródłowych w postaci
postanowień o zastosowaniu i uchyleniu tymczasowego aresztowania w sprawie VI
K …/09 oraz skonfrontowany z tymi dowodami, które stanowiły podstawę ustalenia
sprawstwa oskarżonego w odniesieniu do wskazanych wyżej czynów, przy
uwzględnieniu funkcjonowania pośredniego zakazu reformationis in peius (art. 443
k.p.k.) oraz ewentualnie art. 538 § 3 k.p.k.
6
Trzeba jednocześnie dodać, że uchylenie w trybie kasacji przedmiotowego
wyroku z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, spowodowało, że
przestają funkcjonować w obrocie prawnym orzeczenia z nim powiązane a to:
postanowienia Sąd Rejonowy z dnia 26 lutego 2015 r. o zarządzeniu wykonania
warunkowo zawieszonej kary łącznej oraz z dnia 26 marca 2015 r. o
kontrawencjonalizacji.
kc