Wyrok z 5 czerwca 2025, sygn. II AKa 29/25

Przewodniczący

Janusz Sulima (spr.)

Sędziowie

Brandeta Hryniewicka

Jerzy Szczurewski

Protokolant

Elżbieta Niewińska

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 29/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

2

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Łomży z dnia 17 października 2024 r. w sprawie II K 50/23.

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☒ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☒

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

1.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

Apelacja obrońcy:

1.obraza przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a w szczególności art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 92 k.p.k., art. 366 § 1 k.p.k. art. 410 k.p.k. polegającą na nieuwzględnieniu przy wydawaniu wyroku całokształtu okoliczności faktycznych ujawnionych w postępowaniu dowodowym, a mających znaczenie dla rozstrzygnięcia o jego przedmiocie, oparcie ustaleń w sposób wybiórczy jedynie na części zebranego w sprawie materiału dowodowego, niedostatecznym uwzględnieniu okoliczności korzystnych dla oskarżonego, bez uwzględnienia zasad prawidłowego i logicznego rozumowania, nienależnej ocenie poszczególnych dowodów wykraczającej poza granice swobodnej oceny dowodów i ich jednostronnej ocenie, co dotyczyło w szczególności:

-uznania, iż oskarżony intencjonalnie, w chwili zawierania umów z pokrzywdzonymi miał zamiar bezpośredni wprowadzenia ich w błąd, co do możliwości wywiązania się ze swoich zobowiązań kontraktowych i doprowadzenia ich do niekorzystnego rozporządzenia mieniem;

-uznaniu, iż oskarżony znajdował się w stanie grożącym mu niewypłacalnością i upadłością oraz iż swoim działaniem udaremnił, utrudnił lub co najmniej uszczuplił zaspokojenie wierzycieli co w konsekwencji miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku prowadząc do niesłusznego uznania winy i sprawstwa oskarżonego M. M..

2.błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść polegający na przyjęciu, iż oskarżony w chwili zawierania umów z pokrzywdzonymi miał zamiar bezpośredni wprowadzenia ich w błąd, co do możliwości wywiązania się ze swoich zobowiązań kontraktowych i doprowadzenia ich do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, podczas gdy szereg ujawnionych w trakcie postępowania zachowań oskarżonego, takich jak: sposób zawierania umów z pokrzywdzonymi, tj. spotkanie osobiste w mieszkaniu oskarżonego, posługiwanie się prawdziwymi danymi osobowymi i teleinformatycznymi, a także swoimi, czy też żony numerami rachunków bankowych; jak również pozostawanie w stałym kontakcie z pokrzywdzonymi, formalne uznanie długu oraz chęć zawarcia ugody, zwrot części środków, chęć ustanowienia zabezpieczenia na nieruchomości, jak i współpraca z policją świadczą o tym, iż niewywiązanie się z umowy przez M. M. nie miało charakteru przestępczego lecz wynikało z okoliczności od niego niezależnych a nieustalonych w ramach postępowania przygotowawczego i sądowego;

3.błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść polegający na przyjęciu, iż oskarżony „doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w znacznych rozmiarach na szkodę A. K. i K. K. (2) w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w łącznej kwocie 553 100 zł poprzez wprowadzenie pokrzywdzonych w błąd co do możliwości sprzedaży maszyn rolniczych", podczas gdy w związku ze sprowadzeniem z USA i sprzedażą maszyn rolniczych pokrzywdzeni przekazali oskarżonemu kwotę niższą, tj. 446.000,00 PLN, natomiast kwota różnicy, tj. 107.100,00 PLN została wpłacona przez pokrzywdzonego A. K. dobrowolnie, bez udokumentowanej podstawy i przyczyny, której pokrzywdzony nie był w stanie sprecyzować, na podstawie okoliczności niezwiązanych ze sprzedażą maszyn rolniczych, bez zastrzeżenia ich późniejszego zwrotu;

4.błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść polegający na przyjęciu, iż oskarżony „w związku z grożącą mu niewypłacalnością lub upadłością udaremnił, utrudnił lub co najmniej uszczuplił zaspokojenie wierzycieli K. K. (2) i A. K. w zakresie przysługującej im wierzytelności w kwocie 553 100 zł poprzez zbycie składnika majątkowego w postaci samochodów osobowych marki M. (...) nr rej. (...) oraz A. (...) nr rej. (...)" podczas gdy z jednej strony nie ustalono aby oskarżony sprzedał M. o nr rej (...), czy też znajdował się w stanie grożącym mu niewypłacalnością i upadłością, a z drugiej, że oskarżony wiedział iż w związku z dziedziczeniem po dziadkach jest osobą wypłacalną, bowiem z chwilą ich śmierci stał się jedynym spadkobiercą nieruchomości mogącej stanowić zabezpieczenie roszczeń pokrzywdzonych, o czym pokrzywdzeni zostali poinformowani.

Apelacja pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych:

I. w zakresie pkt IV i V komparycji wyroku:

1. naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia w zakresie kosztów procesu, tj. art. 616 § 1 pkt 2) k.p.k. w zw. z art. 627 k.p.k. polegające na zasądzeniu od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych zwrotu kosztów ustanowienia jednego pełnomocnika w postępowaniu karnym w wysokości wyłącznie stawek minimalnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie w sytuacji, gdy pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych wnosił jedynie o obciążenie oskarżonego kosztami procesu co do zasady, a nie zasądzenie konkretnej kwoty;

2.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku mające wpływ na jego treść w zakresie nałożenia obowiązku naprawienia szkody od oskarżonego na rzecz:

a.pokrzywdzonego K. K. (2) polegający na błędnym uznaniu, iż szkoda K. K. (2) wynosi jedynie 192.500 (słownie: sto dziewięćdziesiąt dwa tysiące pięćset) złotych w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika wprost, iż szkoda ta wynosiła 222.500 (słownie: dwieście dwadzieścia dwa tysiące pięćset) złotych bez odsetek ustawowych;

b.pokrzywdzonego A. K. polegający na błędnym uznaniu, iż szkoda K. K. (2) w zakresie roszczenia głównego wynosi 330.600 (słownie: trzysta trzydzieści tysięcy pięćset) złotych w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika wprost, iż szkoda ta wynosiła 324.586,39 (słownie: trzystu dwudziestu czterech tysięcy pięciuset osiemdziesięciu sześciu złotych, trzydziestu dziewięciu groszy) bez odsetek ustawowych za opóźnienie;

2.naruszenie przepisów prawa materialnego, niebędących w zakresie kwalifikacji prawni czynu, tj. art. 46 § 1 k.k. w zw. z art. 359 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c. poprzez orzeczenie środka kompensacyjnego w postaci obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego:

a.K. K. (2) bez ustawowych odsetek za opóźnienie w zapłacie od dnia 03.03.2022 roku, tj. dnia następującego po ostatnim dniu do zapłaty wskazanym przez pokrzywdzonego w wezwaniu do zapłaty z dnia 21.02.2022 roku do dnia zapłaty;

b.A. K. bez ustawowych odsetek za opóźnienie od dnia 29.05.2022 roku do dnia zapłaty, mając na uwadze, iż wszelkie kwoty wpłacone przez oskarżonego były zaliczone na poczet odsetek, a następnie kwoty głównej;

II.w zakresie pkt I komparycji wyroku:

4.naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu poprzez niezastosowanie normy art. 65 k.k. i pominięcia go w kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu pomimo tego, iż z ustaleń poczynionych przez Sąd I instancji niewątpliwie wynika, że oskarżony z popełniania przestępstw uczynił sobie stałe źródło dochodu, zaś pieniądze pochodzące z przestępstw wykorzystywał w celu utrzymania siebie i swojej rodziny, wykorzystując je w celu spłaty zadłużeń, wyjazdów rekreacyjnych, codziennej konsumpcji;

5.rażącej niewspółmierności orzeczonej kary polegającej na orzeczeniu wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności w wymiarze jedynie 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności w sytuacji, gdy jest to minimalne ustawowe zagrożenie mając na uwadze działanie oskarżonego w warunkach art. 65 k.k., gdy z popełniania przestępstw uczynił sobie stałe źródło dochodu, a rozmiar szkody, stopień szkodliwości popełnionego czynu, motywacja sprawcy oraz stopień jego zawinienia, a także sposób jego zachowania po popełnieniu przestępstwa wskazują, że orzeczona kara jest nieadekwatna w stopniu niedającym się pogodzić z poczuciem sprawiedliwości;

II.w zakresie pkt II i III komparycji wyroku:

6.rażącej niewspółmierności orzeczonej kary polegającej na orzeczeniu wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności w wymiarze jedynie 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności w sytuacji, gdy stopień szkodliwości popełnionego czynu, motywacja sprawcy, stopień jego zawinienia, a także sposób jego zachowania po popełnieniu przestępstwa wskazują, że orzeczona kara jest nieadekwatna w stopniu niedającym się pogodzić z poczuciem sprawiedliwości;

7.rażąca niewspółmierność orzeczonej kary łącznej w wymiarze 1 (jednego) roku i 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolność poprzez zastosowanie przez Sąd I instancji zasady asperacji w stosunku do kar jednostkowych zbliżoną praktycznie do zasady absorpcji w sytuacji, gdy względy prewencji indywidualnej i generalnej, a także łączność przedmiotowa i czasowa przestępstw uzasadniały orzeczenie kary łącznej pozbawienia wolności w wyższym rozmiarze zbliżonym do zastosowania zasady kumulacji.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja obrońcy nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie sposób zgodzić się z obrońcą, że dokonana przez Sąd I instancji ocena dowodów jest sprzeczna z wynikająca z art. 7 k.p.k. zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena ta bowiem została poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy oraz jest zgodna ze wskazanymi wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto została wyczerpująco i logicznie uargumentowana w uzasadnieniu wyroku. Należy zaznaczyć, że zarzut błędu dowolności jest tylko wtedy słuszny, gdyż zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez Sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sadowego, nie odpowiada prawidłowości i logicznego rozumowania, przy czym dla swej skuteczności wymaga on od apelującego wykazania, jakich konkretnych uchybień w świetle wskazań wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania dopuścił się sąd w dokonanej ocenie materiału dowodowego, a nie tylko ograniczenia się do własnej oceny tego materiału. Obrońca nie wskazał w apelacji, jakich konkretnych uchybień dopuścił się Sąd pierwszej instancji przy ocenie materiału dowodowego wskazując jedynie, że większość dokonanych ustaleń opiera się na domniemaniach, a nie na faktach wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego.

Żadną miarą nie można też zgodzić się, że zaskarżony wyrok jest dotknięty obrazą art. 410 k.p.k. Z naruszeniem tego przepisu mamy bowiem do czynienia jedynie wówczas, gdy sam opiera swoje orzeczenie na materiale nieujawnionym na rozprawie głównej, bądź tylko na części materiału ujawnionego i jego rozstrzygnięcie nie jest wynikiem analizy całokształtu ujawnionych okoliczności. W żadnej mierze natomiast dokonanie oceny dowodów i oparcie się na określonych z nich, przy jednoczesnym odmówieniu wiary dowodom przeciwnym nie stanowi naruszenia dyspozycji tego artykułu. Przedmiotem rozważań Sądu Okręgowego był całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej i istotnych dla sprawy, jak nakazuje art. 410 k.p.k. Podstawę ustaleń stanowiły zaś dowody uznane przez Sąd za wiarygodne.

Bezsprzecznie nietrafny okazał się tez zarzut naruszenia art. 5 § 2 k.p.k,, bowiem w sprawie nie zaistniała sytuacji, która nakazywałaby korzystanie z tego przepisu. Naruszenie tego przepisu jest możliwe tylko wówczas gdy wystąpiły nie dające się usunąć wątpliwości i zostały rozstrzygnięte na niekorzyść oskarżonego, jak też wtedy, gdy powinny się pojawić, ale nie został uwzględnione. Apelacja nie wskazała na żadne takie okoliczności.

Z poczynionych ustaleń wynika, że Sąd I instancji nie miał wątpliwości co do tego, że oskarżony M. M. dopuścił się przypisanych mu czynów. Jeśli zatem Sąd I Instancji takich wątpliwości nie powziął, to nie dopuścił się też obrazy przepisu art. 5 § 2 k.p.k

Sąd Apelacyjny nie dostrzegł także podstaw do stwierdzenia naruszenia sformułowanej w art. 4 k.p.k. zasady obiektywizmu. Sąd Okręgowy zgodnie z jej wymogami zbadał i uwzględnił okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść oskarżonego.

Bezpodstawny jest też podniesiony w apelacji zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Dla skuteczności zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, niezbędnym jest wykazanie przez skarżącego nie tylko ogólnej wadliwości ocen i wniosków wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego, ale wykazanie konkretnych uchybień w ocenie materiału dowodowego, jakich dopuścił się tenże sąd w świetle zasad logicznego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Obrońca nie wykazał w sposób skuteczny tego rodzaju uchybień natury faktycznej lub logicznej.

Kluczową kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w sprawie było ustalenie czy oskarżony w chwili zawierania umów z pokrzywdzonymi miał zamiar bezpośredni wprowadzania ich w błąd co do możliwości wywiązania się ze swoich zobowiązań i dorowadzenia ich do niekorzystnego rozporządzenia, jak ustalił Sąd I instancji, czy też niewywiązanie się przez oskarżonego z tychże zobowiązań było wyłącznie wynikiem tego, że sam został oszukany i z przyczyn od niego niezależnych.

Wyniki przeprowadzonego przewodu sądowego oraz treść motywacyjna zaskarżonego wyroku wskazują, że ustalenia Sądu I instancji w tym zakresie są prawidłowe. Na kierunkowy „oszukańczy” zamiar oskarżonego wskazuje, że faktycznie nie prowadził on działalności polegającej na sprowadzeniu w korzystnych cenach sprzętu rolniczego z USA, a z historii rachunku bankowego wynika, iż nie dokonał żadnej transakcji dotyczącej realizacji zawartych umów z pokrzywdzonym. Przekonuje o tym także fakt, że nie ustalono, iż przeprowadził on z powodzeniem jakąkolwiek transakcję.

Zamiaru bezpośredniego nie wykluczają też okoliczności, którym zdaniem obrony Sąd nie nadał właściwego znaczenia, takie jak: sposób zawierania umów z pokrzywdzonymi tj. spotkanie osobiste w mieszkaniu oskarżonego, posługiwanie się prawdziwymi danymi osobowymi i teleinformatycznymi, a także swoimi i żony numerami rachunków bankowych, jak również pozostawanie w stałym kontakcie z pokrzywdzonymi. Powyższe okoliczności miały na celu wzbudzenie zaufania pokrzywdzonych do oskarżonego i uwiarygodnienia prowadzenia działalności polegającej na sprowadzeniu maszyn rolniczych z USA. Do ustalenia, iż oskarżony miał zamiar bezpośredni wprowadzenie w błąd nie jest koniecznym posługiwanie się nieprawdziwymi danymi osobowymi, teleinformatycznymi czy też numerami rachunków bankowych. Podobnie również przestępnego zamiaru oskarżonego nie podważają formalne uznanie długu czy chęć zawarcia ugody w sytuacji, gdy oskarżony nie miał możliwości wywiązania się z zobowiązań, albowiem jak prawidłowo ustalił Sąd Okręgowy, nie posiadał środków pieniężnych ani majątku. Kierunku zamiaru oskarżonego doprowadzenia pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenie mieniem nie podważa też częściowy zwrot wpłaconych kwot, w szczególności, iż było to łącznie zaledwie 13 600 złotych. W przypadku przestępstw tego rodzaju często dochodzi do sytuacji, gdy sprawca spłaca część swoich zobowiązań. Ma to na celu jedynie wzbudzenie u pokrzywdzonych błędnego przekonania o zamiarze wywiązania się z przyjętych zobowiązań bądź zwrotu środków i odwiedzenia ich od podejmowania kroków prawnych w celu wyegzekwowania zwrotu środków finansowych, w tym kierowania zawiadomień o podejrzeniu przestępstwa.

Przechodząc do kolejnego zarzutu także stanowisko obrońcy, jakoby kwota 107.100,00 złotych została wpłacona przez A. K. tytułem „innej causy” nie mogła w żadnym razie przekonać, jako że argumentacja ta nie została w żaden sposób uprawdopodobniona. Uwzględniając zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego całkowicie głosownie i nieprzekonywująco brzmią twierdzenia obrońcy, iż kwota została wpłacona przez pokrzywdzonego A. K. „dobrowolnie bez udokumentowanej przyczyny (…) bez zastrzeżenia ich późniejszego zwrotu”. W złożonych zeznaniach świadek A. K., sprecyzował, iż dokonywał przelewów na poczet zarówno ustnych, jak i pisemnych umów, a także innych wydatków związanych z ich realizacją (np. kaucji za D. K.). W tych okolicznościach słusznie Sąd Okręgowy ustalił, iż na poczet realizacji umów oraz innych wydatków z związanych z ich realizacją A. K. na rachunek bankowy M. M. przelał łącznie kwotę 330 600 złotych, a jego ojciec - K. K. (2) 222 500 złotych.

Dla bytu przestępstwa z art. 300 § 1 KK wystarczające jest zbycie przez sprawcę jednego ze składników swojego majątku w sytuacji grożącej mu niewypłacalności. Tym samym nie jest wymagane stwierdzenie, że w czasie dokonywania rozporządzenia mieniem sprawca jest niewypłacalny. Przedmiotem ochrony czynu zabronionego z art. 300 § 1 KK nie jest w istocie majątek dłużnika (jego stan), lecz jego zachowanie społecznie szkodliwe. Społeczna szkodliwość popełnionego czynu zabronionego nie wynika z określonego stanu majątkowego, lecz naruszenia uprawnień wierzyciela. Owo naruszenie uprawnień wynika z zachowania, którego przedmiotem jest majątek, następstwem zaś tego zachowania - określony stan majątku.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt okoliczności niniejszej sprawy należy zauważyć, że w okresie sprzedaży samochodów A. (...) nr rej. (...) oraz M. (...) nr rej. (...) oskarżony miał wierzycieli w osobie pokrzywdzonych. Bezsprzecznie znajdował się wtedy w stanie grożącym niewypłacalnością, skoro na jego rachunkach nie było środków umożliwiających zrealizowanie zawartych umów ani zwrotu należności pokrzywdzonymi (jak trafnie ustalił Sąd Okręgowy). Jego działania bezsprzecznie miały na celu utrudnienie i co najmniej uszczuplenie zaspokojenia wierzycieli - pokrzywdzonych. Przy czym M. M. nie miał żadnego innego tak istotnego składnika majątkowego, który mógłby zabezpieczyć obciążające go wierzytelności lub zapewnić możliwość realizacji roszczeń jego wierzycieli. Takim składnikiem majątku w chwili wyzbycia się w.w samochodów na pewno nie był spadek. Co prawda oskarżony mógł spodziewać się, że z uwagi na sporządzony testament notarialny zostanie właścicielem nieruchomości, jednak nabycie spadku zostało przesądzone dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego w Ostrołęce w sprawie I Ns 607/22 w dniu 09 maja 2023 r.

Także twierdzenie obrony jakoby brak było dowodów co do zbycia przez oskarżonego pojazdu marki M. (...) nie zasługuje na uwzględnienie skoro z pisma z dnia 16.03.2025 r. wynika, iż samochód ubył do ewidencji Starostwa w Ł. co oznacza, że zmienił właściciela.

Konkludując, wyniki przeprowadzonego przewodu sądowego wskazują, że Sąd I Instancji ustalił prawidłowo stan faktyczny w sprawie i na tej podstawie zajął trafne stanowisko w przedmiocie sprawstwa i winy oskarżonego.

Odnośnie apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego:

Apelacja pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych jest w takim zakresie uzasadniona, w jakim skutkowała zmianą zaskarżonego wyroku w sposób przyjęty w wyroku.

Przede wszystkim na uwzględnienie zasługuje zarzut pełnomocnika dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie wysokości obowiązku naprawienia szkody. Sąd Okręgowy, mimo iż wskazał, że zasądza pełne kwoty odpowiadające szkodzie wyrządzonej przestępstwem powołując się także na oświadczenie o zarachowaniu (k.883-887), to jednak orzekając o obowiązku naprawienia szkody błędnie wskazał w stosunku do A. K. kwotę roszczenia głównego na 330.600 złotych w sytuacji, gdy kwota ta, po uwzględnieniu wpłat dokonanych przez oskarżonego, wynosiła zgodnie z oświadczeniem 324.586, 39 złotych. Nadto błędnie określił także kwotę naprawienia szkody wobec K. K. (2), która faktycznie oscyluje na kwotę 225 500 złotych (30. 000 złotych zaliczki oraz kwota 192.500 złotych wpłacona w późniejszym okresie).

Na uwzględnienie zasługiwała także apelacja w części dotyczącej naruszenia przepisów prawa materialnego cywilnego dotyczących zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie. Podstawą orzeczenia odsetek za opóźnienie jest przepis art. 481 k.c., który stanowi, że jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Stosownie zaś do treści art. 455 k.c., jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

Uwzgledniające powyższe, należało podzielić stanowisko pełnomocnika, iż od zasądzonych kwot obowiązku naprawienia szkody należało zasądzić na rzecz pokrzywdzonych odsetki za opóźnienie. Z uwagi na wezwanie oskarżonego do zapłaty pismem z dnia 21.02.2022 roku, gdzie termin zapłaty został wskazany na dzień 02.03.2022 r. i nie dotrzymanie tego terminu odsetki ustawowe przysługują pokrzywdzonym od dnia 03.03.2022 r. Natomiast należało także uwzględnić, iż co do pokrzywdzonego A. K., to wpłaty na rzecz jego wierzytelności zostały zaliczone na poczet odsetek, które zostały spłacone od dnia 03.03.2022 r. do dnia 28.05.2022 r., co uzasadniało zasądzenie odsetek za opóźnienie od dnia 29 maja 2022 r.

Przechodząc do kolejnego zarzutu należy zaznaczyć, iż sprawca czyni sobie z przyjmowania korzyści majątkowej stałe źródło dochodu wówczas, gdy dopuszcza się przestępstwa wielokrotnie i z pewną regularnością, a takie zachowania stanowią dla niego sposób na uzyskiwanie dochodu. W judykaturze i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że "stałość" źródła dochodu oznacza jego niezmienność, trwałość oraz ciągłość (Słownik języka polskiego, red. S. Skorupka, H. Auderska, Z. Łempicka, Warszawa 1968).

Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie zasługiwał na uwzględnienie podnoszony przez pełnomocnika zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu opisanego oskarżonemu poprzez niezastosowanie normy art. 65 k.k. Co prawda ustawodawca nie warunkuje przyjęcia stałego dochodu od okresu jego osiągania, ale długość nie jest też bez znaczenia. Nie sposób pominąć, iż oskarżony działał jedynie w okresie od 25 października 2021 r. do dnia 30 stycznia 2022 r. a dla uczynienia sobie stałego źródła dochodów wymagany jest znacznie dłuższy okres i brak jest przymiotu "stałości", gdyż oskarżony uzyskiwał dochód choć w znacznych kwotach, to jednak sporadycznie i nie systematycznie. Natomiast okoliczności, że pieniądze pochodzące od pokrzywdzonych oskarżony wykorzystywał w celu utrzymania siebie i swojej rodziny, wykorzystując je w celu spłaty zadłużeń, wyjazdów rekreacyjnych czy codziennej konsumpcji nie ma istotnego znaczenia dla przyjęcia kwalifikacji prawnej z art. 65 § 1 k.k.

Także zarzut naruszenia art. 616§ 1 pkt. 2 k.p.k i art. 627 k.p.k. nie okazał się trafny. Wbrew odmiennym wywodom z protokołu rozprawy z dnia 3 października 2024 r. (k. 1252-1254) wynika, iż pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych wniósł o zasądzenie od oskarżonego na ich rzecz zwrotu kosztów tytułem ustanowienia jednego pełnomocnika dla każdego z oskarżycieli posiłkowych z osobna, nie zaś o obciążenie kosztami procesu. Nie składał też wniosku o sprostowanie protokołu w tym zakresie. Nadto nie przedstawił żadnego rachunku czy faktury wskazujących, jakie koszty ponieśli oskarżyciele posiłkowi w związku z ich reprezentowaniem, co uzasadniało przyznanie wynagrodzenia według stawek minimalnych.

Przechodząc do ostatnich zarzutów pełnomocnika należało zaznaczyć, iż stosownie do brzmienia art. 438 pkt 4 k.p.k. Sąd odwoławczy zmienia lub uchyla orzeczenie w zakresie kary tylko w przypadku stwierdzenia jej rażącej niewspółmierności. Rażąca niewspółmierność zachodzi wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności mających wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, że powstałaby znaczna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez Sąd I instancji a karą, którą należałoby orzec w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary. Nie każda różnica w zakresie oceny wymiaru kary uzasadnia zarzut rażącej niewspółmierności kary, przewidziany w art. 438 pkt 4 k.p.k., ale tylko taka, która ma charakter zasadniczy, a więc jest niewspółmierna w stopniu nie dającym się zaakceptować (tak np. wyrok Sądu Najwyższego z 16 lutego 2009 r. II KK 132/05, LEX nr 725034). Nie chodzi tu o wszelkie możliwe różnice co do wymiaru kary, lecz wyłącznie o tak istotne, że powodowałyby uznanie orzeczonej kary za niesprawiedliwą.

Apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego nie zawiera argumentów, które prowadziłyby do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji odnośnie wymiaru kar jednostkowych i kary łącznej. Brak jest podstaw do przyjęcia, że nie uwzględniono dostatecznie okoliczności obciążających oskarżonego - wysokiego stopnia szkodliwości społecznej popełnionych czynów, rodzaju naruszonego dobra, wysokości szkody (przekraczającej dwukrotnie mienie znacznej wartości), sposobu działania sprawcy, jego motywacji. W ocenie Sądu Apelacyjnego brak jest jakichkolwiek podstaw do podwyższenia wymierzonych kar, które są adekwatne do wskazanych okoliczności.

Reasumując, wymierzone kary nie są nadmiernie łagodne i ich ukształtowanie czyni zadość potrzebom prewencji indywidualnej i generalnej oraz odpowiada dyrektywom zamieszczonym w art. 53 § 1 i 2 k.k. Co do wymiaru kary łącznej to Sąd Okręgowy prawidłowo uwzględnił bliski związek podmiotowo - przedmiotowy i czasowy pozostających w zbiegu realnym czynów orzekając na zasadzie znacznej absorpcji.

Wniosek

Apelacja obrońcy zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przypisanego mu czynu.

Apelacja pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych

1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:

a.rozwiązanie orzeczonej kary łącznej z pkt III komparycji wyroku;

b.w pkt I komparycji wyroku - poprzez ustalenie ponadto, iż oskarżony uczynił z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu i skazanie go za czyn określony w art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i wymierzenie oskarżonemu na podstawie art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. kary 3 (trzech) lat pozbawienia wolności;

c.w pkt II komparycji wyroku - wymierzenie oskarżonemu kary 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;

d.w pkt III komparycji wyroku - wymierzenie oskarżonemu karę łącznej 3 (trzech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

e.w pkt IV komparycji wyroku - orzeczenie wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego A. K. kwoty 324.586,39 (słownie: trzystu dwudziestu czterech tysięcy pięciuset osiemdziesięciu sześciu złotych, trzydziestu dziewięciu groszy) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 29.05.2022 roku oraz na rzecz pokrzywdzonego K. K. (2) kwoty 222.500 (słownie: dwustu dwudziestu dwóch tysięcy pięciuset) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 03.03.2022 roku do dnia zapłaty;

f.w pkt V komparycji wyroku - obciążenie oskarżonego kosztami procesu co do zasady bez wskazywanie konkretnej kwoty tych kosztów;

2.obciążenie oskarżonego kosztami procesu za postępowanie odwoławcze.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Ponieważ zarzuty z apelacji obrońcy są niezasadne, brak było podstaw do uwzględnienia wniosków o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego.

Należało uwzględnić wniosek pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych co do orzeczenia wobec oskarżonego obowiązku naprawiania szkody poprzez zapłatę kwot wskazanych przez niego na rzecz pokrzywdzonych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz co do obciążanie oskarżonego kosztami procesu. Natomiast w pozostałym zakresie z powodów przytoczonych wyżej brak było podstaw do zmiany wyroku zgodnie z jego wnioskami.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Rozstrzygnięcie co do sprawstwa i winy oskarżonego M. M., wymiaru orzeczonych kar jednostkowych i kary łącznej, kosztów wynagrodzenia pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego i nieprzyjęcia kwalifikacji prawnej w zakresie art. 65 § 1 k.k.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Przyczyny utrzymania w pozostałej części wyroku w mocy zostały wyjaśnione w części uzasadnienia odnoszącej się do poszczególnych zarzutów z obu apelacji.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zmieniono w zakresie orzeczenia wobec oskarżonego M. M. obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego A. K. kwoty 324.586,39 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 maja 2022 roku do dnia zapłaty oraz na rzecz pokrzywdzonego K. K. (2) kwoty 222.500,00 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 3 marca 2022 roku do dnia zapłaty.

Zwięźle o powodach zmiany

Powody zmiany zaskarżonego wyroku zostały wyjaśnione w części uzasadnienia odnoszącej się do zarzutów apelacyjnych.

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III

O opłacie za drugą instancję orzeczono w oparciu o art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (Dz.U.2023.123 t.j. z dnia 2023.01.16), a pozostałych kosztach procesu za postępowanie odwoławcze na podstawie art. 636 § 2 k.p.k.

7.  PODPIS