Wyrok z 6 czerwca 2025, sygn. II AKa 22/25

Przewodniczący

Janusz Sulima (spr.)

Sędziowie

Jacek Dunikowski

Sławomir Wołosik

Protokolant

Elżbieta Niewińska

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 22/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 17 października 2024 roku, sygn. akt III K 32/24

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1)  obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 410 k.p.k., art. 389 § 1 k.p.k., art. 405 § 3 pkt 1 k.p.k. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie wyjaśnień oskarżonych B. O. i M. O. złożonych na etapie postępowania przygotowawczego, mimo niewydania decyzji o dopuszczeniu dowodu z protokołów zamiast bezpośredniego przesłuchania tych oskarżonych, co skutkowało wadliwym zastosowaniem w tym przypadku mechanizmu samoujawnienia dowodu bez odczytywania i nieprawidłowym wprowadzeniem tych depozycji do procesu;

2)  obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 415 § 1 k.p.k., art. 46 § 1 k.k. poprzez orzeczenie wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody, mimo że rozstrzygnięcie to narusza klauzulę antykumulacyjną, albowiem o obowiązku zwrotu wszystkich niespłaconych zobowiązań kredytowych orzeczono uprzednio w postępowaniach cywilnych, nadto szkoda wyrządzona podmiotowi pokrzywdzonemu ( bankowi (...)) została zrekompensowana wskutek nabycia tych wierzytelności przez fundusze sekurytyzacyjne;

3)  błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść orzeczenia polegający na przyjęciu, że zachowanie oskarżonego wymienione w pkt I, II, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII, XIII, XIX, XXII, XXIII, XXV, XXVI, XXVII, XXX, XXXI, XXXV wyczerpało znamiona przestępstwa usiłowania wyłudzenia kredytu poprzez poświadczenie przez wyż. wym. nieprawdziwych informacji o zatrudnieniu, w sytuacji gdy brak było jakiegokolwiek dokumentu lub obiektywnego dowodu potwierdzającego tę hipotezę, a bank w tym przypadku nie dysponował zaświadczeniami o dochodach, które rzekomo miałyby być wystawiane przez oskarżonego;

4)  błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść orzeczenia polegający na przyjęciu, że zachowanie oskarżonego opisane w pkt XVI, XVII, XVIII, XX, XXI, XXIV XXIX, XXXI, XXXII, XXXIII, XXXIV, XXXVII, XXXVIII, XXXIX, XIV i XV (kredyty w całości spłacone) wyczerpało znamiona oszustwa kredytowego, podczas gdy w przypadki kredytów w całości spłaconych lub regularnie obsługiwanych brak jest znamienia czasownikowego w postaci „doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem” a także zamiaru kierunkowego niezbędnego dla bytu przestępstwa oszustwa;

5)  błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść orzeczenia polegający na przyjęciu, że o zamiarze oszustwa co do czynów wymienionych w pkt XLIII, XLV, XLVI, XLVII i XLVIII (kredytów zaciągniętych samodzielnie) przesądza zła sytuacja finansowa oskarżonego wynikająca z deklaracji podatkowej za rok 2012, podczas gdy dane z Biura Informacji Kredytowej, przedłożone faktury VAT, umowy sprzedaży pojazdów i odpisy z ksiąg wieczystych, które zostały pominięte przez sąd, przeczą tej hipotezie;

6)  błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść orzeczenia polegający na pominięciu okoliczności, że W. W. (1), M. S. i E. P. nie złożyli depozycji obciążających oskarżonego, nadto podsądny nie dysponował pełnomocnictwami do rachunków bankowych W. W. (1), M. S., B. O. i E. P., co skutkowało błędnym przyjęciem, że oskarżony dopuścił się przestępstwa oszustwa kredytowego wspólnie i w porozumieniu z tymi osobami;

7)  błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść orzeczenia polegający na ustaleniu, na podstawie historii rachunków (k. 1717 - 1794V), że to M. P. dokonywał transakcji z kont, na które przelewane były kwoty z kredytów, podczas gdy z dowodu tego nie wynika taki fakt, ponieważ żadna transakcja obciążająca te rachunki nie identyfikuje oskarżonego jako osoby, która je zrealizowała, nadto historia rachunku P. N. dotyczy okresu sprzed udzielenia kredytu;

8)  w przypadku nieuwzględnienia powyższych zarzutów - rażącą niewspółmierność orzeczonej kary pozbawienia wolności w wymiarze 3 lat i 6 miesięcy, która to kara nie uwzględnia okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, a mianowicie jego niekaralności oraz warunków i właściwości osobistych, nadto jest nieadekwatna do stopnia winy i społecznej szkodliwości zarzucanych mu czynów.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Na wstępie podnieść należy, że obrońca w dniu 7 stycznia 2025 roku złożył pismo zatytułowane „Uzupełnienie apelacji”. Wpłynęło ono do Sądu Okręgowego w Białymstoku po upływie 14 – dniowego terminu na złożenie apelacji, liczonego od dnia, w którym obrońca otrzymał odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, czyli 23 grudnia 2024 roku. Po upływie terminu na wniesienie apelacji niedopuszczalne jest podnoszenie dodatkowych zarzutów. Możliwe jest jedynie uzupełnienie argumentacji na poparcie zarzutów podniesionych w złożonej w ustawowym terminie apelacji. We wskazanym zaś piśmie obrońcy z dnia 7 stycznia 2025 roku nie przedstawiono dodatkowej argumentacji, lecz wprost podniesiono dodatkowo zarzut obrazy art. 410 k.p.k., art. 389 §1 i 3 k.p.k. i art. 405 §3 pkt 3 k.p.k. poprzez poczynienie ustaleń faktycznych na podstawie wyjaśnień Z. O., w sytuacji gdy dowód ten nie został prawidłowo wprowadzony do procesu. Tym samym do tego zarzutu sąd odwoławczy w zasadzie nie powinien w ogóle się odnosić, chyba że wskazywane naruszenie przepisów prawa procesowego jest tej rangi, że sprawia, iż zaskarżony wyrok jest rażąco niesprawiedliwy (art. 440 k.p.k.).

Odnosząc się zaś do zarzutu apelacyjnego obrazy art. 410 k.p.k., art. 389 §1 k.p.k. i art. 405 §1 k.p.k., stwierdzić jednoznacznie należy, że żadną miarą nie jest on zasadny.

Przede wszystkim Sąd Okręgowy na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2024 roku (k. 2.283) ujawnił wyjaśnienia oskarżonych, którzy nie stawili się na rozprawę, powołując jako podstawę takiego orzeczenia między innymi art. 389 §1 k.p.k. Nie ma racji obrońca, że Sąd pierwszej instancji był zobligowany do wydania najpierw postanowienia o dopuszczeniu dowodu z protokołów przesłuchań tych oskarżonych. Akt oskarżenia zawiera również wnioski dowodowe, w tym o przesłuchanie oskarżonych i świadków. Nie jest wymagane, aby sąd rozpoznający sprawę wydawał postanowienie o dopuszczeniu dowodów z wyjaśnień oskarżonych i zeznań świadków wymienionych w akcie oskarżenia. Wystarczające jest wezwanie tych osób na rozprawę. Jeżeli oskarżony nie stawił się pomimo wezwania na rozprawę, znajduje zastosowanie dyspozycja art. 389 §1 k.p.k. Faktem jest, że w przepisie tym mowa jest o odczytaniu protokołu. Należy jednakże mieć na względzie jednocześnie przepis art. 394 §1 k.p.k. Przepis ten stanowi uzupełnienie art. 389 § 1 k.p.k., art. 391 k.p.k., 392 § 1 k.p.k. i art. 393 k.p.k. w zakresie dotyczącym czynności odczytania dokumentów na rozprawie, gdyż zawiera zamknięty katalog przypadków ich odczytywania. Z treści protokołu z rozprawy z dnia 14 sierpnia 2024 roku wynika zaś jednoznacznie, że żadna ze stron postępowania nie wnosiła o odczytanie protokołów z wyjaśnień oskarżonych, którzy nie stawili się. Mało tego, strony wyraźnie oświadczyły, o czym świadczy zamieszczona wzmianka w protokole, że nie zgłaszają uwag ani wniosków do ujawnionych wyjaśnień. Brak było zatem podstaw do odczytania tych wyjaśnień stosownie do treści art. 394 §1 k.p.k. Tym samym należało uznać, że mogły one zostać ujawnione bez odczytywania i stanowić podstawę dowodową zaskarżonego wyroku. Wskazać też należy, że obecne przepisy nie przewidują wydawania postanowienia o ujawnieniu bez odczytywania protokołów. Powstaje zatem pytanie, jak należy potraktować wydane przez Sąd Okręgowy postanowienie o ujawnieniu protokołów wyjaśnień oskarżonych, w którym nie wskazano też, że zostały one ujawnione bez odczytywania. Stwierdzić zatem należy, że zapadła decyzja o dopuszczeniu dowodów z protokołów z wyjaśnień tych oskarżonych, pomimo że formalnie nie znalazło to swojego odzwierciedlenia w treści zapadłego postanowienia. Jeżeli sąd wydał postanowienie o ujawnieniu tych dowodów, to tym samym dopuścił dowód z tych protokołów.

Pomimo że sąd odwoławczy nie jest zobligowany do odnoszenia się do zarzutu odnośnie ujawnienia wyjaśnień Z. O., to wskazać należy, że brak było podstaw do wydawania postanowienia o dopuszczeniu dowodu z protokołu przesłuchania Z. O.. Wniosek bowiem o odczytanie tych wyjaśnień został zawarty w akcie oskarżenia. Prokurator z oczywistej przyczyny nie wnosił o wezwanie Z. O., gdyż zmarł. Nie sposób zaś nie uznać, że protokół z przesłuchania Z. O. jest protokołem, o którym jest mowa w art. 405 §3 pkt 1 k.p.k.

Dodać też należy, że za szeroką wykładnią przepisu art. 405 §2 k.p.k. przemawia wykładnia historyczna. Skoro przed nowelizacją Kodeksu Postępowania karnego, która weszła w życie 5 października 2019 roku, sąd był zobligowany do wydania postanowienia o ujawnienia bez odczytywania protokołów podlegających odczytaniu bez wydawania odrębnego postanowienia o dopuszczeniu z nich dowodów, to mając na względzie, że nowelizacja miała na celu diametralne uproszczenie kwestii ujawniania protokołów i dokumentów, to należy uznać, że przepis art. 405 §2 k.p.k. w powiązaniu z przepisem art. 405 §3 pkt 1 k.p.k. obejmuje wszelkie protokoły z przesłuchania oskarżonych i świadków, które podlegają odczytaniu i które zostały wymienione w akcie oskarżenia.

Nie ma racji obrońca, że orzeczenie wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody z art. 46 §1 k.k. narusza klauzulę antykumulacyjną, o której mowa w art. 415 §1 k.p.k. Z naruszeniem przepisu art. 415 §1 k.p.k. mielibyśmy bowiem do czynienia jedynie wówczas, gdyby zachodziła tożsamość roszczenia nie tylko przedmiotowa, ale również podmiotowa. Tymczasem wszystkie postępowania cywilne, w których wydane zostały tytuły egzekucyjne w związku z udzieleniem kredytów przez (...) S.A., nie były prowadzone przeciwko oskarżonemu, lecz przeciwko osobom, którym formalnie zaciągnęły kredyty w tym banku. Żaden tytuł egzekucyjny nie dotyczy M. P.. Rację ma jednak obrońca, że należało uznać, że szkoda wyrządzona bankowi (...) SA. została już zrekompensowana. Bank ten bowiem dokonał cesji wierzytelności wynikających z umów kredytowych objętych zarzutami na rzecz Prokury Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego we W. (k. 2.159). Potocznie rzecz ujmując „sprzedał” wierzytelności wynikające z umów kredytowych. Tym samym nie może ich dochodzić w postępowaniu sądowym. Znamienne jest, że pełnomocnik (...) S.A. złożył wniosek o naprawienie szkody (k. 2.176) wyłącznie w zakresie kredytów udzielonych W. W. (2) i to z wyłączeniem wierzytelności, co do której nastąpiła cesja na rzecz funduszu sekurytyzacyjnego. Nie wnosił o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody co do wierzytelności wynikających z umów kredytowych zawartych z pozostałymi osobami postawionymi w stan oskarżenia w niniejszej sprawie.

Nie ma w ogóle racji obrońca, że oskarżony nie doprowadził (...) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w przypadku kredytów, które zostały spłacone lub są spłacane. Można byłoby zaakceptować stanowisko autora apelacji wówczas, gdyby bank udzielił tych kredytów M. P.. Tymczasem te kredyty zostały udzielone osobom, które nie posiadały żadnego majątku i nie uzyskiwały żadnych dochodów. Tym samym bank udzielając tym osobom kredytów nie miał jakichkolwiek zabezpieczeń ich spłaty. Gdyby wiedział, jaka jest faktyczna sytuacja majątkowa tych osób, to na pewno nie udzieliłby im kredytów. Gdyby mieli oni zdolność kredytową, to nie składaliby oni zaświadczeń lub oświadczeń, że są zatrudnieni w firmie oskarżonego. Tym samym nie może być żadnych wątpliwości, że oskarżony współdziałając z tymi osobami doprowadzał za każdym razem bank do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.

Ani prokurator w akcie oskarżenia, ani też sąd w zaskarżonym wyroku nie przyjęli, że zakresie czynów z punktów: I, II, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII, XIII, XIX, XXII, XXIII, XXV, XXVI, XXVII, XXX, XXXI i XXXI oskarżony wystawił przedłożone później bankowi zaświadczenia potwierdzające nieprawdę o zatrudnieniu i osiąganych zarobkach. Nie oznacza to jednak, że oskarżony nie odpowiada za złożone przez wymienione w opisach tych czynów osób oświadczenia o zatrudnieniu. Z materiału dowodowego wynika bowiem nad wyraz jednoznacznie, że wszystkie te czyny zostały popełnione wspólnie i w porozumieniu z M. P.. Dla przykładu można wskazać chociażby wyjaśnienia M. P.. Twierdził on, że za każdym razem wnioskował o kredyt za namową oskarżonego, który obiecał mu, że będzie spłacał kredyt. Pieniądze z udzielonych kredytów przekazywał M. P.. Oskarżony razem z nim jeździł do banku. Nie może być zatem żadnych wątpliwości, że P. N. za każdym razem składał w banku oświadczenie o zatrudnieniu w firmie Usługi (...) za namową i w pełnym porozumieniu z M. P.. Tak samo odbywało się to w przypadku pozostałych osób, których oskarżony namówił do „wzięcia na siebie” kredytu. Absolutnie należy wykluczyć tezę, że którakolwiek z tych osób złożyła w banku oświadczenie o zatrudnieniu w firmie oskarżonego bez porozumienia z nim. Nawet jeżeli oskarżony nie był w czasie składania przez tych osób wniosków o kredyt, to musiał swoją świadomością w pełni obejmować fakt złożenia przez te osoby oświadczenia o zatrudnieniu w jego firmie, inaczej bowiem składanie wniosku byłoby zupełnie bezsensowne. Jeżeli namówił do wzięcia kredytu, to jednocześnie musiał, inna opcja jest całkowicie wykluczona, do złożenia fałszywego oświadczenia o zatrudnieniu w jego firmie. Wszelkie działania tych osób w celu uzyskania kredytu musiały być objęte porozumieniem z nim, zwłaszcza że pieniądze z kredytów miały być lub były jemu przekazywane.

Nieprawdą jest, co twierdzi obrońca, że W. W. (2) nie złożył obciążających oskarżonego wyjaśnień. Prawdą jest jedynie to, że W. W. (2) nie twierdził, że przekazywał pieniądze z udzielonych mu kredytów oskarżonemu. Pomimo że w tym zakresie wyjaśnienia W. W. (2) w kontekście całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego nasuwają wątpliwości, ani prokurator, ani też sąd nie przyjęli, że oskarżony współdziałał z W. W. (2) w wyłudzaniu kredytów. Oskarżony ten jednoznacznie zaś wyjaśnił, że oskarżony wystawiał mu zaświadczenia o zatrudnieniu. Wprawdzie W. W. (2) próbował sugerować, że wykonywał jakieś prace u oskarżonego, nazywając je dorywczymi, ale jednocześnie przyznał, że utrzymuje się z renty. Przyznał też, że nie były odprowadzane od jego zarobków składki zdrowotne i społeczne na rzecz ZUS-u. Tymczasem mimo że jest on rencistą, w przypadku umowy o pracę tego rodzaju składki powinny być odprowadzane od wynagrodzenia. Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, że nie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Zresztą, gdyby był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, to albo on, albo M. P. złożyliby w toku postępowania taką umowę. Tymczasem oskarżony wystawiał mu zaświadczenia, że jest zatrudniony na podstawie umowy umowy o pracę na czas nieokreślony z wynagrodzeniem brutto 4.850 złotych i netto 3.445,83, czyli po odliczeniu nie tylko zaliczki na podatek dochodowy, ale również składek zdrowotnej i społecznej, na stanowisku mechanika samochodowego. Nie ulega zatem wątpliwości, że wystawiane przez oskarżonego zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach W. W. (2) poświadczały nieprawdę. Nie ulega zatem też żadnej wątpliwości, że oskarżony wiedział, iż W. W. (2) te zaświadczenia posłużą mu przy staraniu się o uzyskanie kredytu w banku (...). Zaświadczenia były bowiem wypełniane na specjalnym formularzu z logo banku służącym do oceny ryzyka kredytowego. Oskarżony nie mógł też nie wiedzieć, że W. W. (2) nie tylko wprowadzi w bank w błąd co do faktu jego zatrudnienia w firmie Usługi (...), ale również, że bank nie będzie miał żadnego efektywnego zabezpieczenia spłacanych przez W. W. (2) kredytów, a nawet że w ogóle nie będzie ich spłacał. Gdyby bowiem W. W. (2) miał zdolność kredytową, to nie prosiłby oskarżonego o wystawienie poświadczających nieprawdę zaświadczeń o zatrudnieniu i zarobkach. Tym samym nie tylko wystawił W. W. (2) fałszywe zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach, ale też pomógł mu w doprowadzeniu banku do niekorzystnego rozporządzenia mienie, zwłaszcza że pomocnictwo do przestępstwa oszustwa można również popełnić w zamiarze ewentualnym. Tym samym za każdym razem, kiedy wystawiał zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach W. W. (2), popełniał przestępstwo z art. 18 §3 k.k. w zw. z art. 286 §1 k.k. w zb. z art. 297 §1 k.k.

Nie ma zaś zupełnie racji, że M. S. nie złożyła obciążających wyjaśnień oskarżonego. Przecież M. S. będąc przesłuchiwana przez prokuratora jednoznacznie oświadczyła, że rozumie treść postawionych jej zarzutów i że przyznaje się do winy. Tym samym potwierdziła treść postawionych jej zarzutów, że wspólnie i w porozumieniu z oskarżonym wprowadzała w błąd pracownika banku (...) co do zamiaru spłaty kredytu – pożyczki i co do zatrudnienia jej oraz osiąganych przez nią zarobkach w firmie oskarżonego, usiłując w ten sposób doprowadzić lub doprowadzając bank do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.

Nie jest istotne, że oskarżony nie posiadał pełnomocnictw do rachunków M. S., B. O.. Z wyjaśnień tych osób jednoznacznie wynika, że pieniądze z udzielonych tym osobom kredytów były w całości przekazywane oskarżonemu. B. O. jednoznacznie wyjaśniła, że nigdy nie była zatrudniona w firmie oskarżonego, że to oskarżony namawiał ją do zawierania umów o kredyt i zapewniał ją, że będzie spłacał kredyty. Nie może być zatem żadnych wątpliwości, że oskarżony wspólnie i w porozumieniu z tymi osobami doprowadzał bank (...) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, wprowadzając w błąd pracownika banku co zamiaru spłaty kredytu jak i co do zatrudnienia tych osób.

Nie jest też prawdą, co sugeruje obrońca, że znajdujące się aktach historie rachunków prowadzących w banku (...) zaprzeczają tezie, że pieniądze z kredytów udzielonych B. O., M. O. i Z. O. nie były mu przekazywane. Na przykład kiedy w dniu 9 stycznia 2015 roku na rachunek B. S. wpłynęła z tytułu udzielonego jej kredytu kwota 48.096 złotych, to jeszcze tego samego dnia po pobraniu składki ubezpieczeniowej w kwocie 12.096 złotych, została wypłacona kwota 36.000 złotych. Podobne operacje są na rachunkach Z. O. i M. O.. Z historii tych rachunków wynika też, że na rachunki tych osób wpływały wpłaty dokonywane przez M. P.. Były też dokonywane wpłaty na rachunek M. P.. Historia rachunków wcale zatem nie wyklucza, że pieniądze z kredytów były przekazywane oskarżonemu.

Brak jest podstaw z kolei do podważenia twierdzeń obrońcy, że oskarżony w latach 2012 – 2013 uzyskał dochód ze sprzedaży samochodów. Pomimo że dochód ten nie został uwzględniony w deklaracjach podatkowych w części lub w całości – chociaż powinien, gdyż samochody te służyły do prowadzenia działalności gospodarczej i zapewne były zaewidencjonowane jako środki trwałe firmy oskarżonego - to jednak nie można było nie uwzględnić tego dochodu przy ocenie sytuacji majątkowej M. P.. Stąd też należało uznać, że istnieją wątpliwości co do jego zamiaru spłaty udzielanych mu kredytów w 2013 roku i zgodnie z art. 5 §2 k.p.k. należało je rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego. Nie mniej jednak niewątpliwe jest, że składając wnioski o udzielenie kredytów składał fałszywe oświadczenie co do uzyskiwanych dochodów w tym czasie i tym samym swoim zachowaniem za każdym razem wyczerpywał znamiona przestępstwa z art. 297 §1 k.k.

Zupełnie inaczej przedstawia się sytuacja, jeżeli chodzi o kredyty udzielane mu w 2014 roku. Wówczas sytuacja majątkowa oskarżonego była wręcz tragiczna. W 2013 roku M. P. poniósł stratę z działalności gospodarczej w kwocie 16.598,37 złotych. W 2014 roku nie uzyskał żadnego dochodu. Z kolei w 2015 roku poniósł stratę w kwocie 36.788,90, a w 2016 roku w kwocie 33.998,12 złotych. Mało tego, że nie osiągał żadnych dochodów, to jeszcze musiał dokładać do prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Nie miał on zatem środków pieniężnych na spłatę zaciąganych kredytów. Tym samym za każdym razem wnioskując o kredyt wprowadzał pracownika w błąd co do zamiaru spłaty kredytu. Faktem jest, że oskarżony był wówczas właścicielem nieruchomości, ale sprzeczne z doświadczeniem życiowym i zasadami racjonalnego rozumowania jest założenie, że oskarżony zaciągając kredyty miał zamiar ich spłaty poprzez sprzedaż swoich nieruchomości, a zwłaszcza tej, na której mieszkał.

Zgodzić się natomiast należy z obrońcą, że wymierzone oskarżonemu kary pozbawienia wolności są rażąco surowe. Przede wszystkim jest on osobą niekaraną sądownie Skazanie ujęte w informacji z K. uległo zatarciu. Prowadzi on ustabilizowany tryb życia. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że czynił starania naprawienia szkód wyrządzonych popełnionymi przez niego przestępstwami. Zupełnie niekonieczne jest orzekanie wobec niego kilkuletniej kary pozbawienia wolności. Kara znaczenie łagodniejsza od wymierzonej przez Sąd pierwszej instancji będzie w pełni wystarczająca, aby zrozumiał naganność swojego postepowania i został w pełni zresocjalizowany. Również znacząco niższa kara spełni swoją funkcję w zakresie prewencji ogólnej.

Wniosek

1)  uniewinnienie oskarżonego od czynów wymienionych w pkt I – XLI, zmianę kwalifikacji i opisów czynów wymienionych w pkt XLII – XLVIII poprzez wyeliminowanie z opisu tych czynów znamion oszustwa oraz przyjęcie, że zachowanie oskarżonego wyczerpało wyłącznie dyspozycję art. 297 §1 k.k., uznanie, że czyny te zostały popełnione w warunkach art. 91 §1 k.k. i wymierzenie oskarżonemu za tak przypisane czyny kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat tytułem próby,

2)  w przypadku uwzględnienia zarzutu rażącej niewspółmierności kary – orzeczenie wobec oskarżonego kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat tytułem próby;

3)  odstąpienia od obciążania oskarżonego kosztami postępowania.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wniosek o uniewinnienie oskarżonego jest w pełni bezzasadny, mając na względzie argumentację odnoszącą się do zarzutów apelacyjnych. Jak też wyżej wyjaśniono, jedynie w przypadku kilku przypisanych czynów zasadne było wyeliminowanie z kwalifikacji art. 286 §1 k.k.

Zarzut rażącej niewspółmierności kary okazał się zasadny, ale brak jest podstaw do złagodzenia mu kar, aby kara łączna została wymierzona w wysokości umożliwiającej jej warunkowe zawieszenia. Należało też mieć na względzie nasilenie złej woli przy popełnianiu przestępstw oraz sumę szkód wyrządzonych popełnionymi przez niego przestępstwami. Kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem byłaby dla niego nazbyt łagodna, aby spełniła wobec niego pożądane cele. Adekwatną karą łączną, mając na względzie wszystkie popełnione przestępstwa, jest kara jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności, co umożliwi mu odbywanie tej kary w Systemie Dozoru Elektronicznego.

Biorąc pod uwagę, że oskarżony uzyskuje dochody rzędu 2.000 złotych z prac dorywczych, należało uznać, że jest on w stanie uiścić koszty sądowe i tym samym brak było podstaw do zwolnienia go od kosztów postępowania, tym bardziej że należności te mogą być rozłożone na raty.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zmieniono opis czynu z punktów XLVII i XLVII i zakwalifikowane je wyłącznie z art. 297 §1 k.k., w konsekwencji czego przyjęto, że przestępstwa z punktów od I do XLI, XLIII, XLV i XLVI zostały popełnione w jednym ciągu przestępstw, a przestępstwa z punktów XLII, XLIV, XLVII i XLVIII w drugim ciągu, za które wymierzono kary jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia oraz dziesięciu miesięcy pozbawienia wolności. Wymierzono karę łączną przy zastosowaniu przepisów obowiązujących do dnia 23 czerwca 2020 roku. Uchylono rozstrzygnięcie o obowiązku naprawienia szkody.

Zwięźle o powodach zmiany

Przyczyny zmiany wyroku zostały wyjaśnione w części uzasadnienia odnoszącej się do zarzutów i wniosków apelacyjnych.

Dodać należy, że kary za poszczególne ciągi przestępstw wymierzono mając na względzie stopień szkodliwości społecznej tych czynów oraz stopień zawinienia oskarżonego. Wzięto w szczególności pod uwagę, że oskarżony jest osobą niekaraną sądownie oraz czynił starania naprawienia wyrządzonych szkód. Karę łączną wymierzono na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 23 czerwca 2020 roku, jako że są zdecydowanie względniejsze dla sprawcy. Poza tym co do całości wyroku zastosowano reżim prawny obowiązujący w dacie popełnienia przez oskarżonego przestępstw. Mając zaś na względzie łączność podmiotowo – przedmiotową wszystkich czynów oraz ich zwartość czasową, karę łączną orzeczono na podstawie pełnej absorpcji.

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III

O jednej opłacie za obie instancje orzeczono na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 3 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 123).

Rozstrzygnięcie o pozostałych kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze opiera się na przepisach art. 634 k.p.k. i art. 627 k.p.k.

7.  PODPIS