Uzasadnienie z 2 lutego 2015, sygn. XVII AmE 10/14

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 grudnia 2013 r., nr (...), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12, art. 56 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 56 ust. 3 i 6 oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. z 2012 r. poz. 1059 z późn. zm.), zwanej dalej również: „PE” oraz w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej również: (...) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy: (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S., przy ul. (...), posiadającemu numer identyfikacji podatkowej (NIP): (...), orzekł:

1. że przedsiębiorca ten naruszył warunek 2.2.3. koncesji na obrót paliwami ciekłymi, udzielonej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 20 października 2010 r. znak: (...), w ten sposób, iż w dniu 31 stycznia 2012 r. oraz w dniu 7 lutego 2012 r., czynił przedmiotem obrotu na stacji paliw zlokalizowanej w S., woj. (...), olej napędowy (ON) nie spełniający wymagań jakościowych określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 9 grudnia 2008 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1058), zwanego dale również: „Rozporządzeniem”;

2. za działania opisane w pkt 1 wymierzył ww. przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości 30 000 zł, co stanowi ok. (...) jego przychodów z działalności objętej koncesją na obrót paliwami ciekłymi, osiągniętych przez przedsiębiorcę w 2012 r.

Przedmiotową decyzję zaskarżył powód – (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S..

Zaskarżonej decyzji powód zarzucił naruszenie:

1. art. 56 ust. 6 PE poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieprawidłową ocenę co do stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia oraz dotychczasowego zachowania podmiotu,

2. art. 56 ust. 6 a PE poprzez jego niezastosowanie.

Powołując się na powyższe zarzuty powód wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji poprzez wymierzenie kary pieniężnej w niższej adekwatnej wysokości oraz orzeczenie o kosztach postępowania w tym kosztach zastępstwa prawnego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na odwołanie pozwany – Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

Powód - (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. prowadzi koncesjonowaną działalność gospodarczą polegającą na obrocie paliwami ciekłymi na podstawie koncesji udzielonej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 20 października 2010 r., nr (...).

Zgodnie z warunkiem nr 2.2.3. ww. koncesji koncesjonariuszowi nie wolno czynić przedmiotem obrotu paliw ciekłych, których parametry jakościowe są niezgodne z parametrami określonymi obowiązującymi przepisami i wynikającymi z zawartych umów.

W dniu 31 stycznia 2012 r. na prowadzonej przez powoda stacji paliw zlokalizowanej w S., przy ul. (...) Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w O. dokonał kontroli jakości sprzedawanego tam paliwa.

Przeprowadzone na podstawie pobranych próbek badania wykazały, że badane paliwo – olej napędowy nie spełnia norm jakościowych z uwagi na zaniżoną temperaturę zapłonu. Badanie próbki podstawowej wykazało temperaturę zapłonu, na poziomie poniżej 40º C gdy przy uwzględnieniu tolerancji wynikającej z przyjętej metody badawczej powinna wynosić powyżej 52,9º C.

Dowody: protokół z badań nr (...) z dnia 3 lutego 2012 r., k. 25 akt adm.

Badania próbki podstawowej pobranej z ww. stacji w dniu 7 lutego 2012 r. wykazały, iż sprzedawane przez powoda paliwo nie spełnia norm jakościowych określonych w Rozporządzeniu w zakresie temperatury zapłonu. Badanie to wykazało, temperaturę zapłonu, na poziomie poniżej 47º C gdy przy uwzględnieniu tolerancji wynikającej z przyjętej metody badawczej powinna wynosić powyżej 52,9º C.

Dowód: protokół badań nr (...) z dnia 10 lutego 2012 r., k. 36 akt adm.

Powód nabywał paliwo sprzedawane na ww. stacji od przedsiębiorstwa (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z (...). Przedsiębiorstwo to nabywało z kolei paliwo od (...) sp. z o.o. z siedzibą w P..

Dowód: pismo z dnia 9 lutego 2012 r., k. 62 akt adm., fakt bezsporny.

Powyższe fakty są bezsporne pomiędzy stronami postępowania, na podstawie posiadanej dokumentacji nie budzą one wątpliwości Sądu, w związku z powyższym, stan faktyczny w przedmiotowej sprawie został ustalony jak powyżej.

Sąd nie uwzględnił wniosku powoda o dopuszczenie dowodu z „opinii biegłego z zakresu technologii i badania paliw płynnych na okoliczność, że stwierdzone w trakcie badania próbek kontroli paliwa przekroczenie jakościowe nie noszą znamion dużych oraz, że stwierdzone przekroczenie jakości paliw nie stworzyły zagrożenia pożarowego na konkretnej stacji powoda oraz przy występujących faktycznie warunkach atmosferycznych” ponieważ okoliczności te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. Przedmiotem niniejszej sprawy jest nieprzestrzeganie przez powoda warunków udzielonej koncesji nie zaś stworzenie przez niego niebezpieczeństwa pożarowego. Samo przekroczenie warunków koncesji dawało pozwanemu podstawę do nałożenia na powoda kary pieniężnej. Możliwość taka niezależna była od wystąpienia dodatkowych okoliczności, w tym m.in. wystąpienia zagrożenia pożarowego. W związku z tym stwierdzić należy, że wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego zmierzał do wykazania okoliczności nie mającej znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a jako taki podlegał oddaleniu. Natomiast kwestia zakresu przekroczenia norm jakościowych paliwa jest przedmiotem oceny dokonywanej przez pozwanego w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, a następnie Sądu rozpoznającego odwołanie od decyzji stwierdzającej naruszenie. Nie leży ona natomiast w kompetencji biegłego. W związku z tym wniosek powoda w tej części podlegał również oddaleniu.

Ponadto z uwagi na niewskazanie okoliczności które miały być przedmiotem dowodu z załączonych do odwołania dokumentów Sąd nie mógł uwzględnić wniosków dowodowych powoda w tym względzie. Środki dowodowe służą ustaleniu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie (art. 227 k.p.c.). Wniosek dowodowy strony, zwłaszcza reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika musi, stosownie do treści art. 232 k.p.c. określać okoliczności podlegające udowodnieniu w sposób czytelny i umożliwiający drugiej stronie wypowiedzenie się (vide art.229 i 230 k.p.c.). Z uwagi na brak wskazania przez powoda tezy dowodowej określającej fakty, które miały być udowodnione na podstawie przedłożonych dokumentów wnioski dowodowe powoda w tym względzie podlegały oddaleniu.

W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Bezsporne w sprawie jest, że zgodnie z punktem 2.2.3. koncesji z dnia 20 października 2010 r., nr (...) powodowi nie wolno czynić przedmiotem obrotu paliw ciekłych, których parametry jakościowe są niezgodne z parametrami określonymi obowiązującymi przepisami i wynikającymi z zawartych umów.

W związku z tym sprzedaż paliw, których parametry jakościowe nie są zgodne z wymogami określonymi przez przepisy wykonawcze oceniona powinna zostać jako działalność niezgodna z warunkami udzielonej koncesji. Wprowadzenie do obrotu paliwa nieprawidłowego jakościowo rodzi odpowiedzialność koncesjonariusza związaną z nieprawidłowym wykonywaniem działalności koncesjonowanej.

Podkreślić należy, iż powód podejmując się prowadzenia działalności koncesjonowanej zobowiązał się do realizacji obowiązków wynikających z udzielonej koncesji, które były mu znane. Powód jako profesjonalista powinien zorganizować działalność koncesjonowaną w taki sposób, aby wymagania określone przez organ udzielający koncesji realizowane były w sposób prawidłowy. Z inicjatywy powoda powinny zostać podjęte działania mające na celu zagwarantowanie odpowiedniej jakości sprzedawanego przez niego paliwa.

Przeprowadzone w dniach 31 stycznia 2012 r. i 7 lutego 2012 r. kontrole wykazały, że paliwo sprzedawane na stacji paliw należącej do powoda nie odpowiadało normom określonym w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 9 grudnia 2008 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz. U. nr 221 poz. 1441) w zakresie temperatury jego zapłonu.

W związku z powyższym nie może budzić wątpliwości, że prowadzona przez powoda działalność w ww. względzie niezgodna była z warunkami koncesji.

Oceniając zarzuty powoda dotyczące nałożonej na niego kary Sąd nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia.

W szczególności nie znajduje uzasadnienia zarzut sprowadzający się do stwierdzenia, iż pozwany w sposób błędny ocenił winę powoda oraz społeczną szkodliwość dokonanego przez niego naruszenia.

Analizując materiał dowodowy brak jest podstaw do stwierdzenia, że powód podjął wystarczające działania w celu wyeliminowania możliwości wprowadzenia do obrotu paliwa niezgodnego z normami określonymi w Rozporządzeniu. Jego działania ograniczyły się jedynie do uzyskania od dostawcy paliwa świadectw jakości dostarczonego paliwa.

Zgodnie z wyrażonym w orzecznictwie poglądem, który jest podzielany przez tutejszy Sąd, świadectwo jakości sprzedanego towaru jest jedynie zapewnieniem dostawcy paliwa o jego jakości, co w żaden sposób nie zwalnia przedsiębiorcy od obowiązku podjęcia działań dla upewnienia się, że sprzedawany przez niego towar jakością odpowiada przepisanym normom (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. Akt VI Aca 1569/12). W rozpoznawanej sprawie doręczane powodowi orzeczenia laboratoryjne świadczyły o jakości paliwa sprzedawanego przez producenta, przed dokonaniem jego dystrybucji. Orzeczenia te nie mogą być uznane za wystarczające dla ustalenia prawidłowości i rzetelności wykonywania działalności koncesjonowanej. Wskazać należy, że sprzedawane przez powoda paliwo mogło ulec zanieczyszczeniu, już po pobraniu go ze zbiornika producenta i nie jest wykluczone, że nastąpiło to z przyczyn leżących po stronie powoda (np. na skutek zmieszania tego paliwa z paliwem niespełniającym norm jakościowych). Przedstawione przez powoda dowody oraz twierdzenia nie wskazują, że sposób prowadzenia przez niego działalności koncesjonowanej wykluczał taką możliwość. Należy przy tym pamiętać, że sądowe postępowanie odwoławcze od decyzji wydawanych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki ma charakter procesu kontradyktoryjnego i to na powodzie spoczywał ciężar wykazania okoliczności świadczących o prawidłowym zabezpieczeniu prowadzonej działalności koncesjonowanej. Tymczasem podnoszone przez powoda twierdzenia nie dają podstaw do stwierdzenia powyższego.

W tym miejscu należy odnieść się do wskazywanych w odwołaniu kwestii związanych z tokiem postępowania administracyjnego, a w szczególności zarzutów powoda dotyczących nieprzeprowadzenia przez pozwanego w toku postępowania o nałożenie kary pieniężnej dowodów zmierzających do ustalenia społecznej szkodliwości naruszenia powoda.

Nie są uzasadnione twierdzenia powoda, iż zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy nie dawał podstaw do ustalenia powyższego ponieważ nie zostało wykazane, że zaniżenie temperatury zapłonu paliwa stwarza niebezpieczeństwo pożarowe.

W przekonaniu Sądu w świetle zasad doświadczenia życiowego niewątpliwe jest, że wraz z obniżeniem temperatury zapłonu paliwa wzrasta ryzyko wystąpienia niekontrolowanego zapłonu paliwa oraz powstania szkód związanych z funkcjonowaniem pojazdów napędzanych takim paliwem.

Ponadto wskazać należy, że społeczna szkodliwość naruszenia polegającego na sprzedaży paliwa o niewłaściwej jakości nie jest oceniana jedynie przez pryzmat naruszenia zasad bezpieczeństwa.

Z działalnością koncesjonowaną polegającą na obrocie paliwami ciekłymi nierozerwalnie związany jest swoisty system standaryzacji, którego częścią są przepisy wykonawcze dotyczące jakości paliwa. Ma on na celu ochronę odbiorców końcowych, jako słabszych uczestników obrotu paliwami, którzy pozbawieni są zaplecza technicznego koniecznego do ustalenia jakości zakupionego paliwa. Warunki koncesji oraz przepisy wykonawcze dotyczące jakości paliwa mają na celu wykluczenie możliwości nieświadomego wykorzystywania przez konsumentów paliwa, które pod względem określonych parametrów może nie odpowiadać ich oczekiwaniom. Wskazują one minimalne wymagania, których nawet najmniejsze przekroczenie jest niedopuszczalne i może stać się podstawą do nałożenia na podmiot sprzedający paliwo kary pieniężnej przewidzianej w art. 56 PE.

Nałożenie tej kary nie jest uzależnione od wystąpienia okoliczności dodatkowych, np. stwierdzenia zagrożenia w związku z prowadzoną działalnością koncesjonowaną. Każde odstępstwo od norm jakościowych określonych w przepisach wykonawczych narusza zaufanie konsumentów do przedsiębiorcy sprzedającego paliwo stanowiąc przy tym działanie sprzeczne z uczciwością kupiecką, co samo w sobie stanowi czyn społecznie szkodliwy.

Jak wynika z analizy akt sprawy temperatura zapłonu sprzedawanego przez powoda oleju napędowego w dniu 31 stycznia 2012 roku była obniżona w stosunku do norm dozwolonych o 12º C, zaś w dniu 7 lutego 2012 r. blisko o 6ºC. Zgodnie bowiem z przytoczonym powyżej rozporządzeniem dopuszczalna temperatura zapłonu wynosić powinna co najmniej 55 ºC (z tolerancją do 52,9 ºC), zaś oferowane przez powoda paliwo posiadało temperaturę zapłonu odpowiednio 40ºC i 47ºC. Należy przy tym wskazać, iż zgodnie z wyjaśnieniami strony powodowej odnotowana poprawa jakości paliwa w dniu 7 lutego 2012 r. wynikała z działań powoda bezpośrednio nakierowanych na poprawę tej jakości w związku z negatywnymi wynikami wcześniejszej ekspertyzy.

Sąd podziela stanowisko pozwanego, iż tego rzędu niezgodność parametrów jakościowych temperatury zapłonu ocenić należy jako czyn o znacznej społecznej szkodliwości. Jak już zaznaczono normy jakościowe ustalone zostały w celu zapewnienia prawidłowego użytkowania pojazdów mechanicznych. Nawet minimalna niezgodność parametrów sprzedawanego paliwa z tymi normami powoduje naruszenie słusznych praw użytkowników pojazdów mechanicznych. Wskazać przy tym należy, iż z uwagi na charakter prowadzonej przez powoda działalności gospodarczej krąg jego klientów był szeroki, co w sposób bezpośredni przekładało się na rozmiar mogącej powstać szkody związanej z jakością sprzedawanego paliwa.

Mając powyższe na względzie Sąd nie stwierdził podstaw do uwzględnienia zarzutów powoda dotyczących naruszenia przez pozwanego art. 56 ust. 6 i 6a PE.

Sąd nie znalazł ponadto podstaw do uwzględnienia zarzutu powoda zmierzającego do wykazania, że nałożona na powoda kara pieniężna jest wygórowany. Zgodnie z art. 56 ust. 3 Prawa energetycznego Prezes Urzędu Regulacji Energetyki może wymierzyć karę pieniężną do wysokości 15 % przychodu ukaranego przedsiębiorcy osiągniętego w poprzednim roku podatkowym z działalności koncesjonowanej. Nakładając karę pieniężną w tej granicy Prezes Urzędu Regulacji Energetyki działa w warunkach tzw. uznania administracyjnego. Przedstawione przez powoda argumenty nie dają podstaw do stwierdzenia, iż uznanie administracyjne zostało przekroczone w przedmiotowej sprawie. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki nałożył na powoda karę o wartości (...) przychodu powoda wynikającego z działalności koncesjonowanej osiągniętego w 2012 r. Kara ta została zatem wymierzona w dolnej granicy ustawowego zagrożenia. Przy wymiarze kary został uwzględniony stopień dokonanego przez powoda naruszenia, który był znaczny, jak również okoliczność, że powód nie był wcześniej karany. Wyważenie tych okoliczności stało się podstawą wymiaru kary, która w zestawieniu z regulacjami ustawowymi nie może zostać uznana za wysoką.

Z tych względów z uwagi na brak podstaw do uwzględnienia odwołania należało je oddalić na zasadzie art.479 ⁵³ § 1 k.p.c.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku sporu, zasądzając na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych (art.98 k.p.c.)

SSO Bogdan Gierzyński