Wyrok z 20 sierpnia 2025, sygn. I ACa 743/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 sierpnia 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Zygmunt Drożdżejko

Protokolant: Julia Grabowska

po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2025 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa M. M.

przeciwko K. K.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

z dnia 18 listopada 2022 r. sygn. akt I C 1935/20

uchyla zaskarżony wyrok w punkcie I w części dotyczącej kwoty 85 671,63 zł (osiemdziesiąt pięć tysięcy sześćset siedemdziesiąt jeden złotych
i sześćdziesiąt trzy grosze) z odsetkami oraz punkt II wyroku w całości
i w tej części przekazuje sprawę do Sądu Okręgowego w Krakowie do ponownego rozpoznania.

Sygn. akt I ACa 743/23

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 20 sierpnia 2025r.

Wyrokiem z dnia 18 listopada 2022 roku Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił powództwo (I) oraz zasądził od powoda M. M. na rzecz pozwanego K. K. kwotę 10.817 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów postępowania (II).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 28 lutego 2011 r. Bank (...) z siedzibą w W. zawarł ze spółką (...) sp. z o.o. (działającą uprzednio pod nazwą: (...) sp. z o.o.) umowę ugody, zgodnie z którą strony oświadczyły, że Bankowi (...) przysługuje bezsporna wierzytelność w stosunku do dłużnika z tytułu umowy kredytu budowalnego nr (...) z dnia 28 listopada 2006 r., wynosząca na dzień 11 lutego 2011 r. łącznie 33.947.192,61 zł.

W przedmiotowej ugodzie wskazano nadto, że prawne zabezpieczenie długu stanowią m.in. poręczenia udziałowców spółki tj. M. M. i K. K.. Dokument ugody został podpisany przez reprezentanta dłużnika w osobie prezesa zarządu oraz przez osoby działające w imieniu Banku. Ugoda zawierała również podpisy poręczycieli, którzy oświadczyli, że wyrażają zgodę na treść niniejszej umowy ugody.

Do ugody dołączono dwa dokumenty poręczenia spłaty kredytu, datowane na dzień 28 lutego 2011 r., podpisane osobno przez każdego z poręczycieli, zgodnie z treścią których udzielili oni poręczenia za zobowiązania z tytułu kredytu dzielonego (...) sp. z o.o. (obecnie: (...) sp. z o.o.) z siedzibą w Z. na podstawie umowy kredytu budowlanego z dnia 28 listopada 2006 r. W każdym z dokumentów poręczenia wskazano, że obejmuje ono zobowiązania dłużnika z tytułu przedmiotowego kredytu wraz z odsetkami, prowizją i kosztami, na wypadek gdyby dłużnik nie wywiązał się z tych zobowiązań. W treści poręczenia zawarto zapis, że odpowiedzialność dłużnika i poręczyciela jest solidarna.

W tym samym dniu zostały sporządzone dwa oświadczenia o poddaniu się egzekucji, zgodnie z którymi M. M. i K. K. poddali się egzekucji do kwoty 66.000.000 zł prowadzonej według przepisów k.p.c. na podstawie wystawionego przez Bank (...) bankowego tytułu egzekucyjnego z tytułu udzielonego poręczenia za zobowiązania spółki (...) sp. z o.o. z tytułu umowy kredytu budowlanego wskazanego w umowie ugody.

Postanowieniem z dnia 30 marca 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Rejonowy wR.Wydział I Cywilny Sekcja ds. Egzekucyjnych nadał klauzulę wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu z dnia 13 marca 2012 r. nr (...), wystawionemu przez wierzyciela Bank (...) w W., stwierdzającemu wymagalne zadłużenie M. M. z tytułu poręczenia za zobowiązania spółki (...) sp. z o.o. (dawna firma (...) sp. z o.o.) z tytułu kredytu udzielonego umową kredytu budowlanego nr (...) z dnia 28 listopada 2006 r., którego warunki zostały zmienione na podstawie umowy ugody z dnia 28 lutego 2011 r. i ustalił górną granicę odpowiedzialności dłużnika na kwotę 66.000.000 zł.

Na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności wierzyciel Bank (...) skierował egzekucję do majątku poręczyciela M. M., którą prowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R. M. W..

Postanowieniem Sądu Rejonowego w N. Wydział V Gospodarczy z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie o sygn. (...) ogłoszono upadłość spółki (...) sp. z o.o. w Z. jako sposób prowadzenia postępowania wskazując upadłość z możliwością zawarcia układu. Postanowieniem z dnia 6 maja 2013 r. wydanym w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w N. Wydział V Gospodarczy zmienił sposób prowadzenia postępowania upadłościowego na upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika.

M. M. i K. K. są (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w Z.. M. M. od 12 września 2006 r. posiada w spółce 75 udziałów o łącznej wysokości 37.500 zł, natomiast K. K. od 25 września 2006 r. – 25 udziałów o łącznej wysokości 12.500 zł.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. M. W. w stosunku do M. M. doszło do zbiegu kilku egzekucji, w tym m.in. z egzekucją prowadzoną przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w R. oraz innymi komornikami (Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R. A. K., Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R. A. C.).

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym M. W. prowadził również w stosunku do dłużnika egzekucję pod sygnaturą (...).

Pismem z dnia 4 maja 2016 r. w odpowiedzi na zapytanie pełnomocnika dłużnika M. M. Komornik Sądowy wskazał, że w sprawie (...) wyegzekwowano kwotę 106.884,16 zł stan na dzień dzisiejszy 46.897.226,48 zł, natomiast w sprawie (...) wyegzekwowano kwotę 5.302,85 zł, stan na dzień dzisiejszy 182.569,07 zł. W toku sprawy zostały zajęte m.in. udziały w wyszczególnionych w piśmie spółkach oraz rachunki bankowe. Nadto dokonano sprzedaży nieruchomości oznaczonych KW (...), (...), (...), (...), (...) za kwotę 679.581,25 zł.

W postępowaniu egzekucyjnym kilkukrotnie sporządzano plany podziału sum uzyskanych z egzekucji z nieruchomości, które podlegały modyfikacjom (uchyleniu, zmianom), na podstawie których zaspokojeniu podlegał w pierwszej kolejności wierzyciel Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w R.. Wierzyciel Bank (...) w W. na podstawie planów podziału uzyskał zaspokojenie kosztów zastępstwa w egzekucji.

Wysokość egzekwowanej na podstawie tytułu wykonawczego wydanego przeciwko M. M. kwoty podlegała w toku postępowania kilkukrotnej aktualizacji przez wierzyciela, wobec sukcesywnych spłat dokonywanych przez dłużnika głównego (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w Z., w zakresie, w jakim syndyk masy upadłości dłużnej spółki dokonywał rozliczeń środków pochodzących ze zlikwidowanego majątku.

Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2021 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R. M. W. umorzył postępowanie egzekucyjne sygn. akt (...) z wniosku wierzyciela Bank (...) w W., kontynuując jednocześnie egzekucję z nieruchomości dłużnika o nr KW (...) oraz (...), wobec przyłączenia się innych wierzycieli do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Postępowanie zostało umorzone na skutek jego wcześniejszego zawieszenia, wobec niezgłoszenia przez wierzyciela w terminie wniosku o jego podjęcie.

Powód M. M. i pozwany K. K. wspólnie prowadzili szereg działalności gospodarczych, w tym byli wspólnikami w spółce (...) sp. z o.o. w Z., której udzielili poręczenia umowy kredytu budowlanego. Do poręczenia doszło kilka lat po zawarciu przedmiotowej umowy, jako dodatkowego zabezpieczenia, wobec prolongowania terminu spłaty kredytu na mocy umowy ugody.

Między powodem a pozwanym nie doszło do żadnych ustaleń w przedmiocie sposobu wywiązania się z udzielonego poręczenia.

W kwietniu 2012 r. Bank (...) w W. wystawił przeciwko pozwanemu K. K. bankowy tytuł egzekucyjny i wszczął egzekucję, która okazała się bezskuteczna.

W dniu 17 grudnia 2019 r. Bank (...) zawarł umowę sprzedaży wierzytelności przysługującej mu od dłużnika (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w Z. z tytułu umowy kredytu budowlanego nr (...) z dnia 28 listopada 2006 r. wraz ze wszystkimi ustanowionymi zabezpieczeniami na rzecz (...) Grupa sp. z o.o. w B..

W piśmie z dnia 26 lipca 2022 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R. M. W. poinformował, że w toku sprawy uzyskano z egzekucji z nieruchomości dla wierzyciela Banku (...) kwotę 73.100,26 zł.

Ocena dowodów dokonana przez Sąd Okręgowy:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, jak również w aktach komorniczych o sygn. (...), wskazanych wyżej jako dowody, których autentyczność i wiarygodność nie budziła wątpliwości Sądu i nie była kwestionowana przez strony.

Sąd uwzględnił również zeznania powoda M. M. oraz pozwanego K. K.. Zeznania złożone przez strony były ze sobą co do zasady zbieżne, korespondowały z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a nadto w znacznej części znalazły potwierdzenie w dokumentach przedłożonych do sprawy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Na gruncie niniejszej sprawy powód domagał się od pozwanego zapłaty kwoty 339.790,63 zł stanowiącej połowę sumy wyegzekwowanej w toczącym się w stosunku do niego postępowaniu egzekucyjnym na poczet długu, który strony poręczyły.

Powód nie udowodnił, że żądana kwota przysługuje mu tak co do zasady, jak i do wysokości.

Zgodnie bowiem z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi określone dla siebie skutki prawne, tym bardziej, że ciężar dowodu pozostaje w ścisłym związku z problematyką procesową dowodów. Sąd tylko wyjątkowo winien ingerować w przebieg postępowania dowodowego dopuszczając dowody z urzędu, które to uprawnienie wynika z treści przepisu art. 232 k.p.c. Zgodnie bowiem z przyjętą linią orzecznictwa obowiązek wskazania dowodów, potrzebnych dla rozstrzygnięcia sprawy, obciąża przede wszystkim strony (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 24 października 1996 r., III CKN 6/96, OSNC 1997/3/29).

Zgodnie z zasadami procesu cywilnego ciężar przedstawiania materiału dowodowego spoczywa na stronach (art. 232 k.p.c., art. 3 k.p.c., art. 6 k.c.). Jego istota sprowadza się do ryzyka poniesienia przez stronę ujemnych konsekwencji braku wywiązania się z powinności przedstawienia dowodów. Skutkiem braku wykazania przez stronę prawdziwości twierdzeń o faktach istotnych dla sprawy jest tylko to, że twierdzenia takie zasadniczo nie będą mogły leżeć u podstaw sądowego rozstrzygnięcia. Strona, która nie udowodni przytoczonych twierdzeń, utraci korzyści, jakie uzyskałaby aktywnym działaniem. Artykuł 6 k.c. określa reguły dowodzenia, tj. przedmiot dowodu oraz osobę, na której spoczywa ciężar udowodnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, przy czym sąd nie ma obowiązku dążenia do wszechstronnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy oraz nie jest zobowiązany do zarządzania dochodzenia w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie. Nie ma też obowiązku przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na tej stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne (vide: Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 28 listopada 2019 r. , I AGa 50/19).

Kluczowe dla rozstrzygnięcia fakty nie mogą opierać się wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach strony i jej przekonaniu, które nie znajduje oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności muszą zostać udowodnione (vide: Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 20 listopada 2019 r., III AUa 22/19, LEX nr 2764307).

Zaprzeczenie okolicznościom dokonane przez stronę procesową wywołuje ten skutek, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty stają się sporne i muszą być udowodnione. W razie ich nieudowodnienia sąd oceni je na niekorzyść strony, na której spoczywał ciężar dowodu, chyba że miał możność przekonać się o prawdziwości tych twierdzeń na innej podstawie.

W realiach niniejszej sprawy wobec zakwestionowania przez pozwanego istnienia zobowiązania, to na powodzie spoczywał ciężar udowodnienia w procesie podstawy faktycznej i wysokości roszczenia.

Przedmiotowe powództwo powód oparł na informacji zawartej w piśmie komornika z dnia 4 maja 2016 r., z którego wynikało, że w toku prowadzonego z wniosku wierzyciela Banku (...) w W. przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego, doszło do sprzedaży szczegółowo opisanych w tym piśmie nieruchomości za kwotę 679.581,25 zł. Mając na uwadze, że powód M. M. w stosunku do zobowiązania oznaczonego w tytule wykonawczym był jednym z poręczycieli (drugim był pozwany – K. K.) w jego ocenie przysługuje mu roszczenie o zwrot połowy uzyskanej ze sprzedaży kwoty od drugiego z poręczycieli na podstawie istnienia pomiędzy poręczycielami solidarności biernej, względnie wstąpienia w prawa zaspokojonego wierzyciela (art. 518 k.c.).

W toku niniejszego postępowania powód nie udowodnił, aby środki we wskazanej w pozwie wysokości w istocie zostały przekazane na rzecz wierzyciela Banku (...) w W. na poczet zaspokojenia zabezpieczonej poręczeniem wierzytelności. Fakt wyegzekwowania dla tego wierzyciela środków w kwocie 679.581,25 zł nie wynika ani z dokumentów dołączonych do pozwu i dalszych pism procesowych, ani z dokumentacji zgromadzonej w aktach komorniczych o sygn. (...). Komornik prowadzący egzekucję ostatecznie – w odpowiedzi na skierowane zapytanie – poinformował Sąd, że w toku prowadzonej egzekucji uzyskano ze zbycia nieruchomości na rzecz wierzyciela Banku (...) kwotę 73.100,26 zł. Z przedmiotowego pisma nie wynika natomiast, aby kwota w tej wysokości została przeznaczona na zaspokojenie zobowiązania, którego zabezpieczeniem były poręczenia udzielone przez strony niniejszego procesu. Z analizy akt sprawy komorniczej wynika jednocześnie, że w sporządzanych planach podziału kwota przypadająca wierzycielowi egzekwującemu przeznaczona była w pierwszej kolejności na koszty zastępstwa w egzekucji (por. k. 80v, akta (...), t. VI). Nadto egzekucja prowadzona w stosunku do M. M. na podstawie tytułu wykonawczego w sprawie (...) zbiegła się z innymi prowadzonymi przeciwko dłużnikowi egzekucjami (w tym inną prowadzoną przez tego samego komornika – M. W.), a wierzytelności osobiste – w tym przysługujące Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w R. – egzekwowane równolegle były zaspokajane ze środków uzyskanych w toku tego postępowania.

Podnoszone przez powoda twierdzenia dotyczące zaspokojenia wierzyciela Banku (...) w W. w kwocie nawet wyższej niż wskazana w pozwie okazały się nieprawdziwe. W istocie kilkukrotnie dochodziło do ograniczenia przez wierzyciela egzekucji w związku z aktualizacją stanu zadłużenia, powyższe miało jednak za podstawę wpłaty dokonywanie nie bezpośrednio przez dłużnika M. M., ale syndyka masy upadłości dłużnika głównego, tj. (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w Z..

Podkreślenia wymaga ponownie, że na gruncie niniejszej sprawy powód nie zaoferował żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że środki w wysokości wskazanej w pozwie, tj. 679.581,25 zł, czy też niższej, wskazywanej przez komornika – 73.100,26 zł, w rzeczywistości trafiły do wierzyciela i zostały zaliczone na poczet długu zabezpieczonego poręczeniem. Powyższe nie wynika z powołanych przez powoda w pozwie i dalszych pismach procesowych dowodów, nie zostało też udowodnione żadnego rodzaju innym dokumentem np. potwierdzeniem przelewu/przelewów tej kwoty, bądź kwot cząstkowych.

Nie budzi natomiast wątpliwości, że funkcją wyrażonej w art. 6 k.c. reguły ciężaru dowodu, jest umożliwienie (i nakazanie) sądowi merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w sytuacji, gdy nie udało się ustalić leżących u podstaw sporu faktów. W każdym bowiem wypadku spełnienia przesłanek procesowych, sąd cywilny obowiązany jest wydać merytoryczne rozstrzygnięcie, niezależnie od tego, czy postępowanie dowodowe przyniosło jakikolwiek efekt (sąd nie może odmówić rozstrzygnięcia ze względu na niemożliwość ustalenia stanu faktycznego). Przepis art. 6 k.c. nakazuje rozstrzygnąć sprawę na niekorzyść osoby opierającej swoje powództwo lub obronę na twierdzeniu o istnieniu jakiegoś faktu, jeżeli fakt ten nie został udowodniony (vide: Wyrok SA w Białymstoku z 12.12.2018 r., I AGa 113/18, LEX nr 2630427) .

Skoro powód nie sprostał spoczywającemu na nim ciężarowi dowodu w zakresie przedstawienia dowodu przekazania jakichkolwiek środków na rzecz wierzyciela Banku (...) w poczet poręczonego zobowiązania to powództwo z powyższych względów – za zasadzie art. 6 k.c. a contrario – podlegało oddaleniu, o czym orzeczono w pkt I sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.c., czyli zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Powód jako strona przegrywająca sprawę w całości zobowiązany jest do zwrotu pozwanemu wszystkich niezbędnych kosztów celowej obrony. Na koszty te w kwocie 10.817 zł złożyły się: wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika pozwanego w osobie adwokata w kwocie 10.800 zł (§ 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Stosowanie natomiast do treści art. 98 § 11 k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Jeżeli orzeczenie to jest prawomocne z chwilą wydania, odsetki należą się za czas po upływie tygodnia od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty, a jeżeli orzeczenie takie podlega doręczeniu z urzędu - za czas po upływie tygodnia od dnia jego doręczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty.

Apelacja powoda

Powód zaskarżył przedmiotowy wyrok w części, tj. w zakresie kwoty 85 671,63 zł oraz w zakresie postanowienia o kosztach postępowania. Wniósł on o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w części i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 85 671,63 zł (osiemdziesiąt pięć tysięcy sześćset siedemdziesiąt jeden złotych 63/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I.  naruszenie przepisów postępowania, które miało miejsce na wynik sprawy, tj.:

a)  art. 232 k.p.c. w zw. z art. 3 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że powód nie wywiązał się z obowiązku udowodnienia okoliczności, z której wywodzi skutki prawne, tj. nie wykazał, że w toku postępowania egzekucyjnego (...) prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. M. W., Kancelaria (...) w R., doszło do przekazania na rzecz wierzyciela Banku (...) S.A. z siedzibą w W. kwoty 171 343,26 zł podczas gdy okoliczność taka wynika z pisma tegoż komornika z dnia 26 lipca 2022 r. (k. 241), w którym wskazał on, że w toku prowadzenia sprawy egzekucyjnej na rzecz wierzyciela Banku (...) S.A. z siedzibą w W. wyegzekwowano łącznie kwotę 171 343,26 zł, co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy i oddaleniem powództwa w całości,

b)  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez niewyciągnięcie przez sąd I instancji wniosku wynikającego z zebranego w sprawie materiału dowodowego i opierającego się na dowolnej, a nie swobodnej ocenie tego materiału dowodowego, a to niepoczynienie ustaleń, iż fakt, że w toku prowadzenia sprawy (...) z wniosku wierzyciela Bank (...) S.A. z siedzibą w W. przeciwko dłużnikowi M. M. na rzecz wierzyciela wyegzekwowano łącznie kwotę 171 343,26 zł wynika z pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. M. W., Kancelaria (...) w R. z dnia 26 lipca 2022 roku (k. 241), co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że brak jest dowodu, iż skarżący spełnił świadczenie na rzecz wierzyciela Banku (...) S.A. z siedzibą w W., w sytuacji, gdy prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że powód spełnił świadczenie na rzecz wierzyciela w kwocie 171 343,26 zł,

II.  naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 376 § 1 zd. 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie powództwa w całości, podczas gdy powodowi jako poręczycielowi, który uiścił dług na rzecz wierzyciela Banku (...) S.A. z siedzibą w W., przysługuje w stosunku do pozwanego K. K. jako współporęczyciela prawo regresu według przepisów o solidarności, a zatem powództwo winno zostać uwzględnione co najmniej w zakresie kwoty 85 671,63 zł,

III.  wadliwe ustalił postawę faktyczną rozstrzygnięcia, polegające na nieustaleniu przez sąd I instancji istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy faktu, iż skarżący spełnił świadczenia na rzecz wierzyciela Banku (...) S.A. z siedzibą w W. w kwocie 171 343,26 zł, która to okoliczność wprost wynika z pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. M. W. Kancelaria (...) w R. z dnia 26 lipca 2022 roku (k. 241).

Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje.

Apelacja jest uzasadniona i z uwagi na nierozpoznanie istoty sprawy oraz z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego praktycznie w całości – na zasadzie art. 386 § 4 kpc – wyrok Sądu Okręgowego należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w zaskarżonej części tj. co do kwoty 85 671,63 zł.

Zarzut powoda przekroczenia przez Sąd Okręgowy granic swobodnej oceny dowodów jest uzasadniony. Sąd Okręgowy przyjął, że powód nie wykazał jaka kwota została wyegzekwowana w związku z długiem za który częściowo odpowiadać ma pozwany. Tymczasem z pisma komornika wprost wynika, że na poczet tego zadłużenia została wyegzekwowana kwota 171 343,26 zł w tym z egzekucji z nieruchomości 73 100,26 zł (k.241). Pismo to było odpowiedzią na wezwanie Sądu z dnia 30.12.2021r. (k.218) w którym to sąd domagał się wskazania jakie kwoty zostały uzyskane ze sprzedaży nieruchomości w toku egzekucji i jaka kwotę przekazano wierzycielowi i na poczet jakich należności została przekazana ta kwota (należność główna, koszty, odsetki …). Odpowiedź komornika nie jest ścisłą odpowiedzią na wezwanie sądu i komornik posługuje się inną terminologią. Napisał on o wyegzekwowaniu, a sąd domagał się podania informacji o przekazaniu kwot. Biorąc jednak pod uwagę pytanie i odpowiedź oraz użyty termin wyegzekwowanie należy to rozumieć jako przekazanie kwoty. Jeżeli sąd miał wątpliwości jak rozumieć odpowiedź komornika to należało podjąć czynności wyjaśniające u komornika. Skoro Sąd zadał pytanie komornikowi które stanowi odpowiedź na tezę stawianą przez powoda, a komornik na nią odpowiada ale nieprecyzyjnie to nie można następnie twierdzić, że powód nie wykazał stawianej tezy. Gdyby komornik precyzyjnie odpowiedział na postawione pytanie sądu to sąd uzyskałby w pełni udowodniony stan faktyczny w tym zakresie. Pismo komornika daje nam odpowiedź na pytanie jaką kwotę wyegzekwował komornik na rzecz wierzyciela na poczet wierzytelności będącej przedmiotem postepowania, ale nie daje to odpowiedzi na pytanie jaka cześć została przeznaczona na należność główną, jaka część na koszty egzekucyjne, a jaka część na odsetki. Zatem ponownie rozpoznając sprawę rolą sądu będzie ustalenie tej kwestii.

Ponadto Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że rozliczeniu i analizie ma być poddana tylko ta kwota wyegzekwowana z nieruchomości. Wprawdzie istotnie w pozwie powód wskazuje na wyegzekwowanie tylko tej należności z nieruchomości i ta kwota jest podstawa dochodzenia roszczenia, ale z tego nie wynika, że roszczenie powoda zostało ograniczone tylko do tej podstawy. W stanowisku końcowym (pismo z dnia 6.10.2022r. k.247 - 260) w pkt. 8 i 9 wyraźnie powód wskazuje, że nie chodzi tylko o kwoty wyegzekwowane z nieruchomości ale również z rachunków bankowych, wierzytelności. Z pisma wprost wynika, że podstawą dochodzonego roszczenia jest zwrot połowy wyegzekwowanych kwot ze wszystkim składników majątkowych powoda, a nie tylko z nieruchomości.

Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy. Pod pojęciem rozpoznania istoty sprawy należy rozumieć istotną analizę stanu prawnego w oparciu o ustalony stan faktyczny. W przedmiotowej sprawie Sąd w ogóle nie dokonał analizy zasadności roszczenia powoda w oparciu o przepisy materialnoprawne. W szczególności Sąd nie dokonał analizy które wyegzekwowane świadczenia podlegają zaliczeniu na poczet spłaty zadłużenia tj. czy temu zaliczeniu podlegają w szczególności odsetki i koszty egzekucji. Należy również zauważyć, że pozwany postawił zarzut, że przedmiotem roszczenia regresowego może być kwota spłacona (wyegzekwowana), ale tylko wówczas gdy przekroczy ona wysokość całkowitej części, która obciąża powoda (którą on sam powinien uiścić), a nie każda wyegzekwowana kwota jest dzielona na pół.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy wyjaśni dokładnie jaka kwota została z egzekucji przekazana wierzycielowi, jaka część tej kwoty stanowi należność główną, jaka koszt, jaką odsetki itp. Po uzyskaniu tych informacji dokona kompleksowej analizy prawnej dochodzonego roszczenia, a w szczególności oceni czy rozliczeniu podlegają odsetki, koszty egzekucyjne. Dokona również interpretacji przepisów pod kątem oceny czy przedmiotem roszczenia regresowego może być każda wyegzekwowana (uiszczona) kwota czy też tylko kwota przekraczająca całkowitą część obciążenia powoda (którą on sam powinien uiścić). Rozstrzygając sprawę Sąd Okręgowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie wyegzekwowane od powoda kwoty na poczet wierzytelności Banku (...), a wynikające z poręczenia ugody z 25.02.2011r., a nie tylko kwoty wyegzekwowane z nieruchomości.