Wyrok z 16 października 2025, sygn. I ACa 2470/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 października 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny

w składzie

Przewodniczący SSA Rafał Dzyr

Protokolant Robert Nędza

po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. w Krakowie

na rozprawie

sprawy z powództwa G. C.

przeciwko Bank (...) Spółce Akcyjnej w W.

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności

na skutek apelacji powódki

od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt I C 2545/22

1. oddala apelację;

2..zasądza od powódki na rzecz strony pozwanej, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, kwotę 10817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Sygn. akt I ACa 2470/23

UZASADNIENIE

Powódka G. C. złożyła w dniu 14 października 2022 r. pozew przeciwko stronie pozwanej Bank (...) Spółce Akcyjnej w W. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci: prawomocnego nakazu zapłaty, wydanego w postępowaniu nakazowym przez Sąd Okręgowy w K. w dniu 9 września 2019 r., w sprawie o sygn. akt (...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przeciwko G. C..

Powódka oparła powództwo na art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Powódka wskazała, że poręczyła zobowiązanie wekslowe jako konsumentka. Dlatego też Sąd Okręgowy, rozpoznając pozew wniesiony w postępowaniu nakazowym, powinien był z urzędu uwzględnić upływ trzyletniego terminu przedawniania. Powołała się na art. 375 § 2 k.c. i uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia (...)., III CO 9/65 (OSNCP 1967/3/42), o treści:

„Dłużnik solidarny, w stosunku do którego uprawomocniło się orzeczenie uwzględniające powództwo, może żądać umorzenia egzekucji prowadzonej z tego orzeczenia (pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego) - na tej podstawie, że następnie zostało prawomocnie oddalone powództwo wierzyciela w stosunku do innego dłużnika solidarnego na skutek uwzględnienia zarzutu wspólnego dłużnikom solidarnym.”

Ponadto, powódka powołała się na wyrok Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2010 r., sygn. I CSK 249/09 (OSNCP 2010/9/124), którego teza brzmi:

„Prawomocny wyrok oddalający powództwo remitenta wobec jednego z współwystawców gwarancyjnego weksla własnego może stanowić podstawę powództwa przeciwegzekucyjnego współwystawcy (art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.), jeżeli uwzględnia zarzuty wspólne wszystkim współwystawcom (art. 375 § 2 k.c. i art. 47 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe, Dz.U. Nr 37 poz. 282, ze zm.).”

Strona pozwana w odpowiedzi na pozew1 wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki kosztów procesu, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Sąd Okręgowy w Kielcach wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2023 r.2, sygn. akt I C 2545/22, oddalił powództwo i zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 39,14 zł tytułem kosztów procesu.

Powódka w apelacji3 zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w całości, wnosząc o jego zmianę przez uwzględnienie powództwa, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zażądała zasądzenia kosztów postępowania za obie instancje.

Strona pozwana w odpowiedzi4 z dnia 22 stycznia 2024 r. wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od powódki kosztów postępowania apelacyjnego, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Pismem z dnia 30 września 2025 r.5 udział w postępowaniu zgłosił nowy pełnomocnik strony pozwanej - radca prawny K. B., który przesłał pełnomocnictwo6 z dnia 1 sierpnia 2025 r.

Sąd Apelacyjny ustalił następujący stan faktyczny:

Z wpisów do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem (...), wynika, że:

W 2013 r. wspólnikami Przedsiębiorstwa (...) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K., wpisanej w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem (...), zwanej dalej Spółką, byli powódka G. C., która miała dwa udziały o łącznej wartości 5.000 zł i jej mąż H. C., który posiadał 18 udziałów o łącznej wartości 45.000 zł. Kapitał spółki wynosił 50.000 zł. Prezesem jednoosobowego zarządu spółki był wówczas H. C., który zmarł 19 stycznia 2018 r. i w dniu 19 maja 2019 r. został wykreślony z KRS. Następny prezes zarządu - P. C. został wpisany do KRS w dniu 18 listopada 2019 r. G. C. pozostaje prokurentem Spółki od jej powstania w dniu 25.03.2004 r.

Z akt Sądu Okręgowego w K. o sygnaturze (...) wynika, że:

Bank (...) Spółka Akcyjna w W. i Spółka zawarły w dniu 19 kwietnia 2013 r. umowę o kredyt obrotowy nr (...) w kwocie 250.000 zł na okres 24 miesięcy, do dnia 31 marca 2015 r.7

Zabezpieczenie spłaty kredytu był weksel (...)wystawiony przez Spółkę, w imieniu której podpisał się prezes zarządu H. C.. Weksel został poręczony przez H. C. i powódkę G. C. (PESEL (...)).

Spółka wystawiła w dniu 19.04.2013 r. deklarację9 do weksla, pod którą podpisał się prezes zarządu. Pod tekstem deklaracji H. C. i G. C. podpisali się pod zdaniem: „Poręczamy solidarnie za Wystawcę weksla i oświadczamy, że wyrażamy zgodę na treść powyższych deklaracji”. H. C. i G. C. wyrazili zgodę na poręczenie wekslowe także w Oświadczeniu poręczycieli10, zamieszczonym pod tekstem umowy kredytu.

Strona pozwana pismem z dnia 25.11.2014 r.11 wypowiedziała umowę kredytu i wezwała Spółkę do zapłacenia do dnia 25.11.2014 r. kwoty 247.744,44 zł, wysyłając to wezwanie również do wiadomości poręczycieli. Spółka odebrała pismo w dniu 1.12.2014 r., a poręczyciele w dniu 2.12.2014 r.12

Strona pozwana wypełniła weksel in blanco13 na kwotę 156.030,47 zł, wskazując termin płatności weksla na dzień 12 listopada 2018 r. Pismem z dnia 10.10.2018 r. wezwała Spółkę do wykupu weksla. Drugim pismem z dnia 10.10.2018 r.14 wezwała G. C. do wykupienia weksla. Pismo to zostało jej doręczone w dniu 23.10.2018 r.15

W oparciu o ww. weksel Bank (...) Spółka Akcyjna w W. w dniu 22.08.2019 r. wniosła (...) przeciwko Spółce i G. C. w postępowaniu nakazowym o zapłatę kwoty 156.030,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13.11.2018 r. i kosztami procesu.

Sąd Okręgowy w K. w dniu 9 września 2019 r. w sprawie o sygn. akt (...) wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym17, w którym uwzględnił żądanie pozwu w odniesieniu do(...)i G. C. określając ich odpowiedzialność za dług jako solidarną.

Odpis nakazu został doręczony G. C. w dniu 13.09.2019 r.18 G. C. złożyła w dniu 27.09.2019 r. zarzuty od nakazu zapłaty, których nie podpisała.19

G. C. w dniu 7.10.2019 r. odebrała wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zarzutów20. Braków tych nie uzupełniła.

Sąd Okręgowy w K.postanowieniem z dnia 22 października 2019 r.21, sygn. akt (...), doręczonym w dniu 8 listopada 2019 r., odrzucił zarzuty G. C.. Postanowienie to uprawomocniło się.

Sąd Okręgowy wydał w dniu 22 stycznia 2020 r.22 wierzycielowi Bank (...) Spółce Akcyjnej w W. tytuł wykonawczy w postaci prawomocnego nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności przeciwko G. C.. Tytuł wykonawczy został doręczony 19.02.2020 r.23 W oparciu o ten tytuł Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. J. W. wszczął w dniu 22 marca 2022 r. postępowanie egzekucyjne przeciwko G. C. i prowadzi je pod sygn. akt (...) Wierzyciel w dniu 9 stycznia 2025 r. złożył wniosek24 do Sądu Okręgowego w K. o wydanie drugiego tytułu wykonawczego przeciwko G. C. z zaznaczeniem, że na jego podstawie można będzie dokonać wpisania hipoteki przymusowej na udziale dłużniczki w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego, objętego księgą wieczystą nr (...). Wskazał, że drugi tytuł wykonawczy został doręczony wierzycielowi w dniu 19.02.2025 r.25

Wobec przejściowego braku zarządu Spółki Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2021 r.26, sygn. akt (...), ustanowił dla niej kuratora, na podstawie art. 69 § 1 k.p.c. W dniu 10.05.2021 r.27 doręczono kuratorowi odpis nakazu zapłaty z dnia 9 września 2019 r.

Kurator w imieniu Spółki złożył zarzuty28 od nakazu zapłaty, w których wniósł o uchylenie nakazu i oddalenie powództwa w całości. Podniósł zarzut nieważności weksla, z uwagi na upływ terminu przedawnienia roszczeń wynikających ze stosunku podstawowego w dacie wypełniania weksla. Roszczenie z umowy kredytu, którego zabezpieczeniem był weksel, stało się wymagalne z dniem 8 grudnia 2014 r. i przedawniło się w 2017 r. z upływem trzech lat. Weksel został uzupełniony w dniu 10 października 2018 r., tj. po upływie trzy letniego terminu. Kurator powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące wykładni art. 10 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe.

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt(...), uchylił nakaz zapłaty w stosunku do pozwanej Spółki i oddalił wobec niej powództwo. Wyrok ten uprawomocnił się.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że:

Bank (...) Spółka Akcyjna w W. we wniosku30 z dnia 2 czerwca 2020 r. wniosła o wyegzekwowanie od G. C. części zasądzonej wierzytelności, tj. kwoty 10.000 zł, kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 5.568 zł i kosztów postępowania klauzulowego w kwocie 120 zł. Po wyegzekwowaniu tej należności Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K.postanowieniem31 z dnia 4 stycznia 2022 r., sygn. akt (...), zakończył postępowanie egzekucyjne i ustalił koszty postępowania egzekucyjnego, którymi obciążył dłużniczkę.

Bank (...) Spółka Akcyjna w W. wystąpił z kolejnym wnioskiem o wszczęcie egzekucji w celu wyegzekwowania reszty należności zasądzonej wyżej opisanym prawomocnym nakazem zapłaty. Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. J. W. wszczął w dniu 22 marca 2022 r. postępowanie egzekucyjne przeciwko G. C. i prowadzi je pod sygn. akt(...)

Przedstawiony powyżej stan faktyczny wynika z dokumentów i nie został zakwestionowany przez strony.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że powódka, udzielając poręczenia kredytu, nie działała jako konsumentka, ponieważ była prokurentem Spółki, „a nadto jest wspólnikiem zarządu Spółki”.

Sąd Apelacyjny uznał, że dokonując takiego ustalenia Sąd Okręgowy nie naruszył art. 233 § 1 k.p.c. Powódka w istocie prowadziła bowiem z mężem działalność gospodarczą posługując się przyjętą przez polskie prawo konstrukcją spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Powódka realizował swoje cele gospodarcze przy pomocy Przedsiębiorstwa (...) (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K., której była zarówno udziałowcem, jak i prokurentem. Kredyt został zaciągnięty w celu umożliwienia tej Spółce prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. W tej sytuacji nie sposób było uznać, że powódka, poręczając spłatę kredytu, działała jako konsumentka. Tym bardziej, że powódka nie przedstawiła żadnych argumentów wskazujących na działanie w charakterze konsumentki, a Sąd pierwszej instancji musiał pominąć dowód z jej przesłuchania, z uwagi na nieusprawiedliwione niestawiennictwo na rozprawie.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Powódka w uzasadnieniu pozwu twierdziła, że po powstaniu tytułu wykonawczego nastąpiło zdarzenie, na skutek którego jej zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane. Powódka powołała się zatem na art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., w myśl którego dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub w części, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być wyegzekwowane. Gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy. Zdaniem powódki tymi zdarzeniami były:

1)  wejście życie z dniem 9 lipca 2018 r. przepisu § 2 ¹ art. 117 k.c. w brzmieniu:

"§ 2 ¹. Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.";

2)  uchylenie przez Sąd Okręgowy w K. wyrokiem33 z dnia 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt (...), nakazu zapłaty w stosunku do pozwanej Spółki i oddalenie wobec niej powództwa.

Obydwa zarzuty, podniesione zarówno w pozwie, jak i w apelacji, nie zasługiwały na uwzględnienie.

Spowodowana nowelą z dnia 13 kwietnia 2018 r.34 zmiana stanu prawnego, nakazująca uwzględnianie z urzędu przedawnienia roszczenia przeciwko konsumentowi, weszła w życiu w dniu 9 lipca 2018 r., czyli przed wydaniem w dniu 9 września 2019 r. wyżej opisanego nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Nakaz ten uprawomocnił się w odniesieniu do G. C. w dniu 21 września 2018 r. W świetle art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., zmiana stanu prawnego, która nastąpiła przed powstaniem tytułu egzekucyjnego, nie stanowi podstawy do pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności.

Na marginesie jedynie należy zauważyć, że powódka prowadziła działalność gospodarczą przy pomocy Przedsiębiorstwa (...) (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K., której była udziałowcem i prokurentem. Kredyt został zaciągnięty w celu umożliwienia tej Spółce prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. W tej sytuacji należało zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Okręgowego, że powódka, poręczając spłatę kredytu, nie działała jako konsumentka, w rozumieniu art. 22 ¹ k.c.

Zarzut naruszenia art. 375 § 1 i 2 k.c. był bezpodstawny. Ugruntowany jest pogląd prawny, w myśl którego zarzut przedawnienia należy do zarzutów przysługujących osobiście dłużnikowi solidarnemu i nie jest on zarzutem wspólnym dłużników solidarnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 1966 r. , III CR 226/64, OSNCP 1967, nr 4, poz. 72 oraz teza 3 do art. 375 w Komentarzu do Kodeksu cywilnego, Księga trzecia, Zobowiązania tom 1, Gerard Bieniek i inni, LexisNexis, Warszawa 2011, str. 118.). W tezie 2 do art. 375 w Komentarzu do Kodeksu cywilnego pod redakcją Jacka Gudowskiego, WKP 2018, 35 Marek Sychowicz wyjaśnił, że: „Zarzuty przysługujące osobiście dłużnikowi solidarnemu wobec wierzyciela to zarzuty dotyczące wyłącznie osoby tego dłużnika (np. zarzut braku zdolności do czynności prawnych, określonej wady oświadczenia woli) oraz zarzuty wynikające z określonego stosunku tego dłużnika do wierzyciela (np. zarzut zwolnienia z długu, odnowienia, przejęcia długu, odroczenia terminu świadczenia, rozłożenia świadczenia na raty, potrącenia własnej wierzytelności, zrzeczenia się solidarności, przedawnienia, ziszczenia się warunku rozwiązującego lub nieziszczenia się warunku zawieszającego).”

Mając powyższe na uwadze, należało uznać, że oddalenie powództwa wobec Spółki, z uwagi na skutecznie podniesiony przez Spółkę zarzut przedawnienia, nie wywołało, w świetle art. 375 § 2 k.c., żadnych skutków prawnych wobec powódki. W szczególności, zdarzenie to nie stanowiło podstawy do pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w odniesieniu do powódki.

W tym stanie rzeczy apelację, jako bezzasadną, należało oddalić na podstawie art. 385 k.p.c.

Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, na podstawie art. 98 § 1 i 1 ¹ k.p.c., zasądzono od powódki na rzecz strony pozwanej tytułem kosztów postępowania apelacyjnego: kosztów związanych z zastępstwem radcowskim w kwocie 10.800 zł i opłatą skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

1 k. 73-77

2 k. 119, uzasadnienie k. 127-131

3 k. 140-144

4 k. 185-186

5 k. 220

6 k. 221

7 k. 5-6 akt VII GC 114/21

8 k. 14

9 k. 15

10 k. 7

11 k. 9

12 k. 10

13 k. 14

14 k. 12

15 k. 13

16 k. 3-4

17 k. 37

18 k. 41

19 k. 43-44

20 k. 48

21 k. 49

22 k. 37, 58

23 k. 65

24 k. 174

25 k. 200 (ostatnia karta akt VII GC 114/21)

26 k. 101

27 k. 110

28 k. 111-112

29 k. 144, uzasadnienie wyroku k. 154-158

30 k. 94

31 k. 94

32 k. 95

33 k. 144, uzasadnienie wyroku k. 154-158

34 Dz. U. z 2018 r. poz. 1104

35 M. Sychowicz [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna, wyd. II, red. Jacek Gudowski, Warszawa 2018, art. 375.