Wyrok z 21 października 2025, sygn. I ACa 449/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 października 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Sławomir Jamróg

po rozpoznaniu w dniu 21 października 2025 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...)Szpitala (...)w K.

przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia - (...) Oddziałowi (...)

o zapłatę

na skutek apelacji strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach

z dnia 9 stycznia 2023 r. sygn. akt I C 898/22 i na skutek zażalenia strony pozwanej na zawarte w punkcie II. tego wyroku postanowienie o kosztach procesu

1.  oddala apelację;

2.  oddala zażalenie;

3.  zasądza od strony powodowej na rzecz strony pozwanej, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, kwotę 8.100 zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Sygn. akt I ACa 449/21, I ACz 124/23

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 8 kwietnia 2022 roku skierowanym przeciwko pozwanemu Narodowemu Funduszowi Zdrowia (...) Oddział (...) w K. powód (...)Szpital(...)w K. wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kwoty 494.436,60 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie do dnia 19 lutego 2022 roku do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na uzasadnienie podniósł, iż przedmiotem sporu jest zapłata należności z tytułu faktury wystawionej w oparciu o stosowne zarządzenie Prezesa NFZ w związku z funkcjonowaniem szpitala tymczasowego. Formalną podstawę funkcjonowania szpitali tymczasowych stanowiło Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2020 roku zmieniające Rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą, które nie określało żadnych wymagań w odniesieniu do udzielającego w nich świadczeń zdrowotnych personelu. Sposób udzielania świadczeń zdrowotnych na rzecz pacjentów pozytywnie zdiagnozowanych w kierunku COVID-19, znajdujących się nierzadko w ciężkich stanach, nie został przez ustawodawcę w żaden sposób określony przez co, to na kierującym podmiotem leczniczym, na bazie którego szpital tymczasowy był organizowany, spoczywać miał obowiązek w zakresie właściwego sposobu organizacji procesu udzielania tych świadczeń, w sposób odpowiadający wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej. Powód podniósł, iż został zobowiązany do uruchomienia szpitala tymczasowego w oparciu o swoje zasoby kadrowe, jednocześnie nie mając wpływu na samą decyzję ani sposób finansowania świadczeń w nim realizowanych. Funkcjonowanie tego typu placówki stanowiło działalność deficytową. Wojewoda nie oddelegował do pracy w szpitalu tymczasowym żadnej osoby a jednocześnie personel medyczny powoda był wysyłany do innych województw do walki z epidemią. Podstawą finansowania usług było Zarządzenie Prezesa NFZ, a powód nie miał żadnego wpływu na wysokość kwot, które były mu przekazywane na leczenie chorych w szpitalu tymczasowym. Jednocześnie płatnik w okresie funkcjonowania szpitala tymczasowego nigdy nie dokonał kontroli procesu organizacji udzielania w nim tych świadczeń. Ponoszone przez powoda koszty utrzymywania zasobów do zabezpieczenia procesu udzielania świadczeń zdrowotnych w szpitalu tymczasowym były w wielu przypadkach niezależne od liczby zajętych łóżek. Wynagrodzenie dla wykonawcy usługi kompleksowego utrzymywania czystości przewidywało stałą kwotę za sprzątanie tzw. części czystej szpitala tymczasowego która była stałym elementem jego funkcjonowania niezależnie od liczby zajętych łóżek w tzw. strefie brudnej.

Powód podniósł, iż proces organizacji szpitala tymczasowego zainicjowany został na mocy decyzji Ministra Zdrowia z dnia 24 października 2020 roku, na podstawie której polecił (...) S.A. udostępnienie nieruchomości i przystosowanie terenu oraz obiektów, w celu realizacji działań w zakresie przeciwdziałania COVID-19, na potrzeby funkcjonowania we wskazanej lokalizacji tymczasowej komórek organizacyjnych powoda; decyzją z dnia 3 listopada 2020 roku Minister Zdrowia polecił powodowi współpracę z (...) K. w zakresie utworzenia i zorganizowania szpitala tymczasowego; proces organizacji szpitala tymczasowego obejmował także wyposażenie go w sprzęt i aparaturę medyczną, dokonane na mocy decyzji Ministra Zdrowia z dnia 27 listopada 2020 roku; decyzją z dnia 25 marca 2021 roku, w okresie od 27 marca 2021 roku, do odwołania, polecono powodowi realizację świadczeń opieki zdrowotnej w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, poprzez zapewnienie w szpitalu tymczasowych łóżek w liczbie nie więcej niż 300, w tym 50 intensywnej terapii z kardiomonitorem oraz możliwością prowadzenia tlenoterapii oraz wentylacji mechanicznej. Wojewoda lub NFZ mieli obowiązek ewentualnego zmniejszenia liczby łóżek szpitala tymczasowego określonych decyzji w braku możliwości lub konieczności hospitalizacji określonej liczbie pacjentów, czego nie uczynili. NFZ nie wskazał ani liczby ani kwalifikacji personelu, jaki ma w szpitalu tymczasowym realizować procedury medyczne. W decyzji zobligowano powoda do pozostawania w gotowości obsady kadrowej oraz dostępnych łóżek dla pacjentów z potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV-2, gotowych do udzielania świadczeń, zgodnie z zapotrzebowaniem/wytycznymi właściwego wojewody, w uzgodnienie z dyrektorem oddziału(...) NFZ o możliwości realizacji świadczeń opieki zdrowotnej w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, w tym o liczbie łóżek oraz o posiadaniu personelu potrzebnego do realizacji tych świadczeń; do czasu uchylenia decyzji z dnia 24 października 2020 roku z dniem 8 czerwca 2021 roku, nie były wydawane wobec powoda inne decyzje zmieniające wytyczne co do sposobu organizacji procesu udzielania świadczeń zdrowotnych w szpitalu tymczasowym. Powód podkreślił, iż zapewnienie ciągłości funkcjonowania szpitala tymczasowego wymagało utrzymywania określonych zasobów w trybie ciągłym, bez względu na liczbę modułów czy zajętych łóżek - co dotyczyło zabezpieczenia leków, materiałów medycznych, personelu pomocniczego, tlenu i usług okołomedycznych - zgodnie z obowiązującym standardami epidemiologicznymi.

Powód wskazał, iż od początku wybuchu pandemii zasady sprawowania oraz warunki rozliczenia świadczeń opieki zdrowotnej związane z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 określone były w kolejnych zarządzeniach Prezesa NFZ. Mechanizm sposobu finansowania świadczeń opieki zdrowotnej w szpitalu tymczasowym opierał się na progach zależnych od liczby zajętych łóżek (moduły o wielkości po 28 łóżek). W sytuacji określonego obłożenia w szpitalu tymczasowym konieczne jest zabezpieczenie w personel oraz dostępne zasoby lekowe, sprzętowe; pierwszym progiem był ten dotyczący 56 łóżek czynnych, a w sytuacji gdy co najmniej 49 z 56 łóżek było zajętych, uruchamiany miał być kolejny 28 łóżkowy moduł. Na mocy Zarządzenia nr (...), w poprzedzającego go Zarządzeniu nr (...), dokonano istotnej modyfikacji w sposobie wyliczania należności z tytułu świadczeń zdrowotnych udzielanych w szpitalu tymczasowym, poprzez dodanie zastrzeżenia „przez okres, gdy spełnione są warunki naliczania opłaty ryczałtowej dotyczące liczby zajętych łóżek”. Powód wskazał, iż z treści zarządzeń Prezesa NFZ nie wynikało początkowo, że finansowanie poszczególnych modułów było należne w okresie zajętości określonej liczby łóżek; w pierwotnym brzmieniu Zarządzenia, uprawniona była interpretacja, w myśl której opłata za gotowość należna jest za zabezpieczenie zasobów w wymiarze określonym w decyzji względem podmiotu leczniczego, który został do tego zobowiązany i który miał uruchamiać poszczególne moduły stosownie do rozwoju sytuacji oraz stopnia obłożenia łóżek, jednak jego zobowiązanie dotyczące wymiaru zabezpieczenia wynikało z decyzji administracyjnej, mocą której nałożono na niego obowiązek udzielania świadczeń zdrowotnych w szpitalu tymczasowym; powód był zaś adresatem decyzji Ministra Zdrowia, której przedmiotem było zobowiązanie do zabezpieczenia w szpitalu tymczasowym łóżek w wielkość do 300, a żaden organ w okresie obowiązywania tej decyzji i funkcjonowania szpitala tymczasowego zobowiązania tego nie zmienił in minus co obligowało powoda do utrzymywania zasobów w wymiarze co najmniej modułu pierwszego to jest na poziomie 56 łóżek; jednocześnie z uwagi na początkowy brak doprecyzowania treści zarządzeń Prezesa NFZ nie było jasne, iż naliczanie opłaty ryczałtowej ma być dokonywane w okresie spełnienia warunku zajętości łóżek, gdyż ex definitione była to opłata „za gotowość”; dodatkowo na realizację świadczeń w szpitalu tymczasowym, nie była z płatnikiem zawarta odrębna umowa, a finansowanie odbywało się na podstawie decyzji Ministra Zdrowia w powiązaniu z treścią Zarządzenia Prezesa NFZ. Powód podkreślił, iż występuje o zapłatę jedynie za okres, w którym spełnione były warunki wymagane na mocy Zarządzenia nr (...) tj. z zastrzeżeniem okresu, gdy spełnione były warunki naliczania opłaty ryczałtowej dotyczące liczby zajętych łóżek.

W konsekwencji poniesione przez powoda koszty były uzasadnione oraz winny zostać sfinansowane przez pozwanego (pozew z załącznikami k. 2-91).

Pozwany Narodowy Fundusz Zdrowia (...) Oddział (...) w K. wniósł o oddalenie pozwu w całości i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Na uzasadnienie wskazał, iż powództwo nie zostało w należyty sposób wykazane . Dołączone tabele, które przedstawiają ilości łóżek zajętych i wolnych, w poszczególnych dniach kwietnia 2021 roku, ze wskazaniem ich ilości jako zapłaconych bądź niezapłaconych przez pozwanego, nie są dowodem na okoliczności faktyczne a jedynie dokumentem mającym postać oświadczenia sporządzającego tabelę pracownika powoda. Tabele te świadczą o błędnym założeniu, iż pozwany jest zobowiązany płacić za każde łóżko pozostające u powoda w gotowości do udzielania świadczeń, nie stanowią natomiast dowodu na okoliczność, iż zapłacone przez pozwanego wynagrodzenie było zaniżone. Pozwany wskazał, iż zgodnie z Zarządzeniem (...) Prezesa NFZ zapłata za gotowość do udzielania świadczeń w ramach szpitala tymczasowego następowała w ramach tak zwanych modułów, a nie za ilość faktycznie pozostających u powoda wolnych łóżek. Powód nie zaoferował żadnych dowodów, które potwierdzałyby zasadność zgłoszonych roszczeń i ich wysokość; grafiki dyżurów lekarzy i ratowników medycznych oraz umowa na sprzątanie terenu szpitala tymczasowego nie są dowodami, które pozwalają na ustalenie wysokości należnego powodowi wynagrodzenia tytułem udzielania świadczeń w ramach szpitala tymczasowego; potwierdzają jedynie, że planowano pracę w zakresie obsługi szpitala tymczasowego zarówno w okresie opieki medycznej, jak i zachowania w nim czystości i higieny, nie wskazują natomiast konkretnych kosztów funkcjonowania szpitala tymczasowego; nawet gdyby powód wykazał konkretne kwoty stanowiące koszty funkcjonowania szpitala tymczasowego, znaczenie takich dowodów w niniejszym procesie byłoby wątpliwe, nie służyłoby bowiem wykazaniu istotnych okoliczności faktycznych w kontekście obowiązujących zasad finansowania spornych świadczeń w oparciu o moduły uzależnione od ilości zajętych łóżek szpitalnych i stanowisk dla pacjentów wymagających wentylacji mechanicznej.

Pozwany podkreślił, iż w zależności od tego ile łóżek było zajętych w każdej dobie w pierwszym module, a po przekroczeniu dobowej ilości odpowiednio 48 i 6 łóżek - także w drugim module, o tyle spadała ilość łóżek wolnych w ramach danego modułu za które należała się powodowi zapłata za tzw. gotowość. W ocenie pozwanego, z przedstawionych faktur i poleceń przelewu jednoznacznie wynika, że wszystkie zaraportowane, według zasad określonych w Zarządzeniu, świadczenia zostały przez pozwanego zapłacone w terminie; to samo dotyczy zapłaty za pozostawanie przez powoda w gotowości do udzielania świadczeń. Kwota naliczana do zapłaty za każdy dzień funkcjonowania szpitala tymczasowego stanowiła sumę: iloczynu liczby łóżek zajętych i ryczałtu dobowego za hospitalizację oraz iloczynu ilości pozostałych łóżek i opłaty ryczałtowej w ramach jednego lub dwóch modułów (zapłata za drugi moduł w każdej dobie zależna była od przekroczenia ilości odpowiednio 48 i 6 łóżek zajętych w tej dobie). Powód otrzymał z tytułu gotowości do udzielania świadczeń kwotę łączną 5.064.729, 30 zł, zaś za faktyczną hospitalizację 3.673.248,18 zł; zabezpieczone i zapłacone w ramach modułów ilości wolnych łóżek pozostających w gotowości były wystarczające - ilość zapłaconych przez pozwanego za gotowość w ramach określonych w zarządzeniu modułów wolnych łóżek szpitalnych była znacznie większa niż rzeczywiste potrzeby w tym zakresie; dobowe przyrosty ilości zajętych łóżek były stopniowe, w żadnej dobie nie odnotowano gwałtownego przyrostu liczby hospitalizowanych pacjentów, co mogłoby wywołać ewentualną potrzebę przeprowadzenia kosztownych zmian organizacyjnych u powoda w celu należytego zabezpieczenia opieki medycznej wymagającym hospitalizacji pacjentom. Pozwany argumentował, iż powód, bez jakiegokolwiek oparcia w dowodach, podnosi że otrzymane wynagrodzenie za udzielanie świadczeń w szpitalu tymczasowym było niewystarczające; tymczasem powód uzyskał z tytułu łącznie kwotę 8.737.977,48 zł, która w przeliczeniu na jednego hospitalizowanego pacjenta daje wynagrodzenie w wysokości 41.609,42 zł; uśredniony okres hospitalizacji jednego pacjenta wynosił około 12 dni, a wypłacone powodowi wynagrodzenie za tzw. osobodzień wynosiło 3.467 zł.

Odnosząc się do zaprezentowanej przez powoda interpretacji przepisów Zarządzenia pozwany wskazał, iż należy ją uznać za dowolną, nie mającą żadnego oparcia w zasadach wykładni przepisów prawa; wykładnia literalna przepisów zawartych w jednostkach redakcyjnych Zarządzenia wskazuje jednoznacznie na zasadę zapłaty za gotowość za maksymalnie 56 łóżek w pierwszym module (10 łóżek w przypadku produktu rozliczeniowego(...)) w danej dobie; w przypadku jednak gdy część tych łóżek jest zajętych, należna jest opłata ryczałtowa: z tytułu hospitalizacji odrębnie za każde zajęte przez pacjenta łóżko za każdą dobę i z tytułu gotowości za każde pozostałe łóżko (56 minus ilość łóżek zajętych) w pierwszym module za każdą dobę odrębnie (niezależnie od ilości łóżek pozostających faktycznie u powoda w tzw. gotowości); w sytuacji natomiast, gdy w danej dobie (ryczałt bowiem zawsze dotyczy doby) ilość zajętych łóżek w przypadku hospitalizacji zwykłej w pierwszym module wynosi co najmniej 49 (7 łóżek w przypadku pacjentów wentylowanych mechanicznie), wówczas świadczeniodawca otrzymuje wynagrodzenie za gotowość za kolejny moduł 28 łóżek za każdą dobę w której spełniony jest ten warunek przy hospitalizacji zwykłej i 10 łóżek za każdą dobę w przypadku pacjentów wentylowanych; zapłata za gotowość w ramach drugiego modułu następuje wyłącznie w dobach w których: co najmniej 49 z łóżek objętych pierwszym modułem jest już zajętych; co najmniej 7 łóżek objętych pierwszym modułem jest już zajętych; opłata za gotowość ma charakter ryczałtu dobowego, zaś warunkiem sine qua non jest na jej naliczania i zapłaty za drugi moduł jest odpowiednia ilość zajętych łóżek przez pacjentów w ramach pierwszego modułu; w dobach w których ilość zajętych łóżek jest mniejsza niż odpowiednio 49 i 7, zapłata za drugi moduł nie może być naliczana.

Pozwany argumentował ponadto, iż intencją racjonalnego prawodawcy było bowiem z pewnością z jednej strony zapewnienie rezerwowych wolnych łóżek na wypadek nagłego zwiększenia liczby koniecznych hospitalizacji w związku z rozwojem epidemii, z drugiej zaś rozsądne wydatkowanie środków publicznych, uzasadnione aktualnymi potrzebami zdrowotnymi; powód nie był obciążony kosztami zorganizowania i wyposażenia szpitala tymczasowego, które zostały sfinansowane ze środków przekazanych przez Wojewodę (...), pozwany finansował zaś jego bieżące funkcjonowanie; zasadą jest, przy rozliczaniu świadczeń zdrowotnych, że NFZ płaci świadczeniodawcom za świadczenia faktycznie udzielone; zapłata za gotowość do ich udzielania jest wyjątkiem od tej zasady związanym ze specyfiką danego rodzaju świadczeń (np. ratownictwo medyczne); zważywszy jednak na trudny do przewidzenia przebieg epidemii COVID-19, Prezes NFZ ustalając w Zarządzeniu zasady zapłaty za świadczenia związane z tą epidemią -zagwarantował również świadczeniodawcom za prowadzenie szpitala tymczasowego, finansowanie gotowości do ich udzielania; zasady finansowania były znane już od 6 marca 2021 roku i nie budziły żadnych wątpliwości powoda, który zgodnie z nimi wystawiał faktury zarówno za realizację świadczeń jak i za gotowość do ich udzielania; wprowadzona Zarządzeniem nr (...) zmiana dopiero po kilku miesiącach od jej wejścia w życie zainspirowała powoda do zgłoszenia dodatkowych roszczeń finansowych. Pozwany podkreślił, iż zaprezentowana przez powoda interpretacja przepisu §2 ust. 1 pkt 8 Zarządzenia jest dowolna i nie znajduje żadnego oparcia ani w wykładni literalnej ani celowościowej; wprowadzone Zarządzeniem nr (...) Prezesa NFZ obowiązującym od 27 kwietnia 2021 roku zmiany w treści §2 ust. 1 pkt 8 Zarządzenia miały charakter wyłącznie doprecyzowujący, co wynika z uzasadnienia tej zmiany.

Pozwany podkreślił, iż moduły o których mowa w §2 ust. 1 pkt 8 Zarządzenia dotyczą wyłącznie zasad wyliczenia należności za świadczenia udzielane w szpitalu tymczasowym, a nie zasad jego organizacji i funkcjonowania; w gestii osób odpowiedzialnych za zarządzanie powodowym szpitalem pozostawała właściwa organizacja jego pracy, w tym szpitala tymczasowego, poprzez utrzymywanie w nim odpowiedniej do bieżącego zapotrzebowania liczby wolnych łóżek, zadaniem zaś pozwanego jako płatnika było regulowanie należności za udzielanie świadczeń oraz gotowość do ich udzielania według zasad ściśle określonych w obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa; wszelkie argumenty powoda dotyczące trudności organizacyjnych funkcjonowania szpitala tymczasowego, pionierskiego charakteru tych działań pozostają bez wpływu na wysokość należnego z tytułu udzielanych świadczeń/gotowość do ich udzielania wynagrodzenia; pozwany nie ma żadnych instrumentów prawnych za pomocą których mógłby modyfikować wysokość tego wynagrodzenia; zasady określone w Zarządzeniu mają charakter norm generalnych i są jednakowe dla wszystkich świadczeniodawców realizujących wskazane w nim świadczenia. Dodatkowo pozwany wskazał, że powód błędnie podaje, że zobligowany został przez Ministra Zdrowia do zabezpieczenia 300 łóżek w ramach szpitala tymczasowego; jest to bowiem górna granica potrzeb, jakie w ocenie Ministra w szczytowym momencie epidemii mogły wystąpić na terenie Województwa (...); Minister wyraźnie wskazał na zapewnienie przez powoda gotowości obsady kadrowej odpowiedniej do zapotrzebowania, a zatem takiej która jest niezbędna do ilości hospitalizowanych pacjentów i zapewnienia bezpiecznej rezerwy wolnych łóżek; z analizy ilość pacjentów hospitalizowanych w okresie funkcjonowania szpitala tymczasowego oraz zabezpieczonych ilość finansowo przez pozwanego rezerw, realizacja postanowień decyzji Ministra Zdrowia nie wymagała utrzymywania zwiększonej ilości wolnych łóżek; w tych okolicznościach zapewnione finansowanie w ramach modułów pierwszego i drugiego – było nie tylko zgodne z obowiązującymi przepisami, ale również co najmniej adekwatne do potrzeb; odmienna interpretacji wskazanych przepisów prawa, sprzeczna z intencją prawodawcy, prowadziłaby do eskalacji niezasadnego tworzenia kolejnych modułów i domagania się finansowania za niezasadnie i dużą ilość wolnych łóżek, a w konsekwencji do dalszego podnoszenia i tak już bardzo wysokiej kwoty faktycznej hospitalizacji w przeliczeniu na jednego pacjenta (odpowiedź na pozew z załącznikami k. 104-131).

Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2023 roku , sygn. akt I C 898/22 Sad Okręgowy w Kielcach oddalił powództwo (pkt I) i odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu (pkt II).

Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia 24 października 2020 roku Minister Zdrowia polecił (...) Spółka Akcyjna w K., w zakreślonym w tejże decyzji terminie, udostępnienie nieruchomości spółki i przystosowanie terenu i obiektów, w celu realizacji działań w zakresie przeciwdziałania COVID-19, na potrzeby funkcjonowania we wskazanej lokalizacji tymczasowej komórek organizacyjnych (...) Szpitala (...)w K..

Decyzją z dnia 3 listopada 2020 roku Minister Zdrowia polecił (...) Szpitalowi (...) w K., w okresie nie później niż do 30 dni od daty wydania polecenia, współpracę z (...) Spółką Akcyjną w zakresie realizacji działań polegających na zorganizowaniu i utworzeniu szpitala tymczasowego zgodnie z wytycznymi (...) Szpitala (...)w K..

Decyzją z dnia 27 listopada 2020 roku, zmienioną decyzją z dnia 14 stycznia 2021 roku, Minister Zdrowia, na wniosek Wojewody (...) z dnia 17 listopada 2020 roku, polecił (...) Szpitalowi (...)w K., we wskazanym w tej decyzji terminie, zakup sprzętu medycznego, który zostanie sfinansowany ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.

Decyzją z dnia 25 marca 2021 roku Minister Zdrowia polecił (...) Szpitalowi(...) w K. w okresie od 27 marca 2021 roku do odwołania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii realizację świadczeń opieki zdrowotnej w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, poprzez zapewnienie, w lokalizacji szpitala tymczasowego zlokalizowanym na nieruchomości (...) S.A. łóżek w następującej liczbie: nie więcej niż 300 łóżek, w tym 50 łóżek intensywnej terapii z kardiomonitorem oraz możliwością prowadzenia tlenoterapii i wentylacji mechanicznej (pkt I) oraz pozostawanie w gotowości obsady kadrowej oraz dostępnych łóżek dla pacjentów z potwierdzonym zakażeniem SARS-CoV-2, gotowych do udzielenia świadczeń zgodnie z zapotrzebowaniem/wytycznymi właściwego wojewody, w uzgodnieniu z dyrektorem oddziału (...) Narodowego Funduszu Zdrowia o możliwości realizacji świadczeń opieki zdrowotnej w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, w tym o liczbie łóżek oraz o posiadaniu personelu potrzebnego do realizacji świadczeń.

W okresie od 27 marca do 31 maja 2021 roku w (...) Szpitalu (...) na oddziale zachowawczym i oddziale intensywnej terapii zapewniona była obsada lekarska i obsada pielęgniarska.

W kwietniu 2021 roku w (...) Szpitalu (...) na oddziale (...): w dniu 3 kwietnia zajęte były 43 łóżka, w dniu 6 kwietnia zajętych było 47 łóżek, w dniu 9 kwietnia zajęte były 44 łóżka, w dniu 10 kwietnia zajęte były 42 łóżka, w dniu 11 kwietnia zajętych było 45 łóżek, w dniu 12 kwietnia zajętych było 48 łóżek, w dniu 13 kwietnia zajętych było 47 łóżek, w dniu 14 kwietnia zajętych było 41 łóżek, w dniu 15 kwietnia zajętych było 38 łóżek, w dniu 16 kwietnia zajęte były 42 łóżka. W pozostałe dni kwietnia ilość zajętych łóżek nie była niższa niż 49.

Decyzją z dnia 8 czerwca 2021 roku Minister Zdrowia uchylił, z dniem doręczenia decyzji, swoją decyzję z dnia 24 października 2020 roku.

W dniu 15 lipca 2021 roku Wojewódzki Szpital (...) w K. wystawił fakturę Vat nr (...) wskazując jako nabywcę: Narodowy Fundusz Zdrowia w W., jako odbiorcę: (...) (...) Narodowego Funduszu Zdrowia w K., na łączną kwotę brutto 645.384,60 zł, w tym: opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń w szpitalu tymczasowym (kod: (...)) ilość 280 wartość brutto 230.277,60 zł; opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń pacjentom wymagającym wentylacji mechanicznej w szpitalu tymczasowym (kod:(...)) ilość 110 wartość brutto 415.107 zł.

W dniu 2 marca 2022 roku Wojewódzki Szpital (...) w K. wystawił fakturę Vat korygującą nr (...) do faktury Vat nr (...) z dnia 15 lipca 2021 roku korygując ilość opłat ryczałtowych za gotowość do udzielania świadczeń pacjentom wymagającym wentylacji mechanicznej w szpitalu tymczasowym (kod: (...) (...)) z ilości 110 do 70 oraz kwotę 415.107 zł do kwoty 264.159 zł, a w konsekwencji także kwotę łączną faktury z 645.384,60 zł na 494.436,60 zł.

Pismem z dnia 24 stycznia 2022 roku (...) Szpital(...) w K. wezwał Narodowy Fundusz Zdrowia (...) Oddział (...) w K. do zapłaty kwoty 494.436, 60 zł w terminie 14 dni pod rygorem skierowania pozwu o zapłatę.

Przy tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że powództwo nie jest zasadne.

Sąd Okręgowy przywołał treść przepisu art. 11h ust. 2 – ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: ustawa Covid-19) i wskazał, że wykonywanie zadań objętych poleceniami wydanymi w stosunku do przedsiębiorców, w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, następuje na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorcą (…) - i jest finansowane ze środków budżetu państwa z części budżetowej, (…); finansowanie może odbywać się także ze środków Funduszu Przeciwdziałania COVID-19, (…) (art. 11h ust. 7 pkt 1 i 2). Zasady sprawozdawania oraz warunki rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej, wykonywane w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, udzielone przez podmioty wykonujące działalność leczniczą określał Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając m.in. na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy Covid-19, a następnie na podstawie polecenia Ministra Zdrowia z dnia 2 marca 2021 r.

Zarządzeniem Nr (...) Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 01.12.2020 r. zmieniającym zarządzenie Nr (...) Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 25 listopada 2020 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 wprowadzono bardzo istotne zmiany w obrębie produktów rozliczeniowych dedykowanych szpitalom tymczasowym. Zarządzenie zdefiniowało pojęcie „gotowości do udzielania świadczeń w szpitalu tymczasowym” oraz „gotowości do udzielania świadczeń pacjentom wymagającym wentylacji mechanicznej w szpitalu tymczasowym”. Zmiana dotyczyła także warunków ich finansowania. W przypadku produktu rozliczeniowego: (...) (...) opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń miała być naliczana za moduł obejmujący nie więcej niż 56 łóżek, a gdy co najmniej 49 z tych łóżek jest już zajętych, za moduł kolejnych nie więcej niż 28 łóżek, a gdy co najmniej 21 łóżek w module 28 łóżkowym jest już zajętych, to opłata ryczałtowa miała być naliczana za moduł kolejnych nie więcej niż 28 łóżek, o ile tyle jest dostępnych. Natomiast w przypadku produktu rozliczeniowego: (...) (...) opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń pacjentom wymagającym wentylacji mechanicznej miała być naliczana za moduł obejmujący nie więcej niż 10 łóżek dla pacjentów wymagających wentylacji mechanicznej, a gdy co najmniej 7 z tych łóżek jest już zajętych, opłata ryczałtowa miała obejmować moduł kolejnych nie więcej niż 10 łóżek, o ile tyle jest dostępnych - razem maksymalnie 13 łóżek dla pacjentów wymagających wentylacji mechanicznej (por. Uzasadnienie Zarządzenia Nr 189/2020/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 01.12.2020 r.). W kolejnych zarządzeniach Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymano powyższą zasadę dotyczącą finansowania „gotowości do udzielania świadczeń w szpitalu tymczasowym” oraz „gotowości do udzielania świadczeń pacjentom wymagającym wentylacji mechanicznej w szpitalu tymczasowym”, która sprowadza się do tego, iż Narodowy Fundusz Zdrowia nie płacił za dowolną ilość dostępnych łóżek zlokalizowanych w szpitalu tymczasowym, tylko za ściśle określoną ich ilość, zależną od ilości łóżek już zajętych. Odnosząc się do okresu objętego pozwem należy wskazać, iż Zarządzenie Nr (...) Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5.03.2021 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19 określało m.in., iż opłata ryczałtowa za utrzymanie stanu gotowości do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej obejmuje, w przypadku świadczeń udzielanych w szpitalu tymczasowym –pozostawanie w dyspozycji obsady kadrowej oraz wolnych łóżek, z zachowaniem następujących zasad rozliczeniowych:

a.  w przypadku produktu rozliczeniowego (...) (...) opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń jest naliczana za moduł obejmujący nie więcej niż 56 łóżek, a gdy co najmniej 49 z tych łóżek jest już zajętych, za moduł kolejnych nie więcej niż 28 łóżek, a gdy co najmniej 21 łóżek w module 28-łóżkowym jest już zajętych, to opłata ryczałtowa jest naliczana za moduł kolejnych nie więcej niż 28 łóżek, o ile tyle jest dostępnych,

b.  w przypadku produktu rozliczeniowego (...) (...) opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń pacjentom wymagającym wentylacji mechanicznej jest naliczana za moduł obejmujący nie więcej niż 10 łóżek dla pacjentów wymagających wentylacji mechanicznej, a gdy co najmniej 7 z tych łóżek jest już zajętych, opłata ryczałtowa obejmuje moduł kolejnych nie więcej niż 10 łóżek, o ile tyle jest dostępnych – razem maksymalnie 13 łóżek dla pacjentów wymagających wentylacji mechanicznej (§2 ust. 1 pkt 8 lit. a i lit. b).

Wobec tego, że opłata ryczałtowa za utrzymanie stanu gotowości do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w szpitalu tymczasowym należna była za dobową dostępność jednego łóżka, nie mogło być zdaniem Sądu Okręgowego wątpliwości, iż sposób rozliczania, przy uwzględnieniu zasady modułowości, nie mógł być inny, jak dobowy. Zatem prawidłowe rozliczenie utrzymania stanu gotowości do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w szpitalu tymczasowym pomiędzy powodem a pozwanym musi uwzględniać dobową, a więc codziennie inną, zajętość łóżek. W ocenie Sądu przywołany przepis §2 ust. 1 pkt 8 lit. a i lit. b Zarządzenia Prezesa NFZ z dnia 5 marca 2021 roku Nr (...) w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 jest jasny i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. W konsekwencji nie można zarzucić pozwanemu, iż w sposób nieprawidłowy rozliczył za miesiąc kwiecień 2021 roku produkt rozliczeniowy (...) (...) oraz produkt rozliczeniowy (...) (...). W przypadku bowiem produktu rozliczeniowego(...) (...) opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń mogła być, co do zasady naliczana, wyłącznie za moduł obejmujący nie więcej niż 56 łóżek, a dopiero w sytuacji gdy co najmniej 49 z tych łóżek było już zajętych, za moduł kolejnych 28 łóżek. W okresie dwudziestu dni kwietnia 2021 pozwany uiścił na rzecz powoda opłatę ryczałtową za gotowość do udzielenia świadczeń za wszystkie niezajęte łóżka z ogólnej puli 84 łóżek – w tych bowiem dniach zajętych było co najmniej 49 łóżek, co uprawniało powoda do rozliczenia za moduł 56 łóżek i moduł 28 łóżek (w sumie 84 łóżka). Jednakże w dziesięciu dniach kwietnia (3., 6., od 9. do 16.) zajętych było mniej niż 49 łóżek, a w konsekwencji opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń mogła być naliczana jedynie za niezajęte łóżka z modułu obejmujący 56 łóżek. W tej sytuacji żądanie zasądzenia na jego rzecz z tego tytułu dodatkowej kwoty 230.277,60 zł (10 dni x 28 łóżek x 822,42 zł) nie znajduje uzasadnienia w Zarządzenia Prezesa NFZ z dnia 5 marca 2021 roku Nr (...) w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, które stało się podstawą wystawienia faktury Vat nr (...) (skorygowanej następnie fakturą nr (...)). Brak zapłaty za tę fakturę stanowi zaś wyłączną podstawę faktyczną żądania pozwu. Sąd nie może natomiast zasądzić świadczenia innego, niż to, którego zażądał powód, nie może też zasądzić więcej niż żądał powód, ani na innej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda.

W przypadku produktu rozliczeniowego (...) (...) opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń pacjentom wymagającym wentylacji mechanicznej była naliczana zasadniczo za moduł obejmujący 10 łóżek dla pacjentów wymagających wentylacji mechanicznej, a dopiero gdy co najmniej 7 z tych łóżek było już zajętych, opłata ryczałtowa obejmowała moduł kolejnych 10 łóżek (razem maksymalnie 13 łóżek dla pacjentów wymagających wentylacji mechanicznej) . W okresie dwudziestu trzech dni kwietnia 2021 pozwany uiścił na rzecz powoda opłatę ryczałtową za gotowość do udzielenia świadczeń za wszystkie niezajęte łóżka z ogólnej puli 20 łóżek – w tych bowiem dniach zajętych było co najmniej 7 łóżek, co uprawniało powoda do rozliczenia za moduł 10 łóżek i moduł 10 łóżek (w sumie 20 łóżka). Jednakże w siedmiu dniach kwietnia (7. i od 9.do 14.) zajętych było mniej niż 7 łóżek, a w konsekwencji opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń mogła być naliczana jedynie za niezajęte łóżka z modułu obejmujący nie więcej niż 10 łóżek. W tej sytuacji żądanie zasądzenia na jego rzecz z tego tytułu dodatkowej kwoty 264.159 zł (7 dni x 10 łóżek x 3.773,70 zł) nie znajduje, wbrew twierdzeniom powoda, uzasadnienia w Zarządzenia Prezesa NFZ z dnia 5 marca 2021 roku Nr (...) w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, które stało się podstawą wystawienia faktury Vat nr (...) (skorygowanej następnie fakturą nr (...)). Jeszcze raz należy wskazać, iż brak zapłaty za tę fakturę stanowi zaś wyłączną podstawę faktyczną żądania pozwu. Sąd nie może natomiast zasądzić świadczenia innego, niż to, którego zażądał powód, nie może też zasądzić więcej niż żądał powód, ani na innej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, żądanie powoda zasądzenia na jego rzecz dalszych kwot z tytułu niezajętych łóżek w kwietniu 2021 roku nie znajduje uzasadnienia. Oceny tej nie zmienia treść Zarządzenia Nr (...) Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26.04.2021 r. zmieniającego zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, którym w ust. 1 w pkt 8 po lit. b dodano część wspólną w brzmieniu:„– przez okres, gdy spełnione są warunki naliczenia opłaty ryczałtowej dotyczące liczby zajętych łóżek.”. Opłata ryczałtowa za utrzymanie stanu gotowości do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w szpitalu tymczasowym należna była zawsze za dobową dostępność jednego łóżka, a więc sposób rozliczania, przy uwzględnieniu zasady modułowości, nie mógł być inny, jak dobowy. Jest przy tym oczywiste, iż taki sposób rozliczania utrzymywania stanu gotowości był niekorzystny dla powoda, który, co oczywiste, z pewnym wyprzedzeniem planować musiał pozostawanie w dyspozycji obsady kadrowej. Tymczasem, dochodziło do sytuacji, iż w pojedynczych dniach liczba zajętych łóżek spadała o tyle, że pozwany nie był już zobowiązany do zapłaty opłaty ryczałtowej za kolejny moduł niezajętych łóżek. Problem spadku obłożenia łóżek w uruchomionych już modułach i niekorzystnej, z punktu widzenia późniejszych rozliczeń, sytuacji szpitala, dostrzeżono, jednak dopiero w grudniu 2021 roku. Zarządzeniem Nr (...) Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 01.12.2021 r., zmieniającym zarządzenie w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, §2 ust. 1 pkt 8 otrzymał brzmienie: „w przypadku świadczeń udzielanych w szpitalu tymczasowym – pozostawanie w dyspozycji obsady kadrowej oraz wolnych łóżek, z zachowaniem następujących zasad rozliczeniowych:

a)  w przypadku produktu rozliczeniowego (...) (...) Opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń jest naliczana za moduł obejmujący nie więcej niż 56 łóżek, a gdy co najmniej 48 z tych łóżek jest już zajętych, za moduł kolejnych nie więcej niż 28 łóżek, a gdy co najmniej 24 łóżka w module 28 - łóżkowym są już zajęte, opłata ryczałtowa jest naliczana za moduł kolejnych nie więcej niż 28 łóżek, o ile tyle jest dostępnych. W ten sam sposób tworzy się kolejne moduły, w sytuacji konieczności zwiększenia ich liczby,

a)  opłatę nalicza się przez okres, gdy spełnione są warunki naliczenia opłaty ryczałtowej dotyczące liczby zajętych łóżek oraz przez okres kolejnych 14 dni, pod warunkiem zapewnienia wymaganej obsady kadrowej,

b)  w przypadku rozliczania świadczeń związanych z leczeniem COVID-19 pacjenta wymagającego wentylacji mechanicznej w szpitalu tymczasowym świadczeniodawca zobowiązany jest do sprawozdawania produktu statystycznego o kodzie:(...) (...) Leczenie pacjenta z COVID-19 wymagającego wentylacji mechanicznej w szpitalu tymczasowym.”;

Wskazane Zarządzenie, zmieniające zarządzenie Nr (...) Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 5 marca 2021 r. w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, dokonało m.in. aktualizacji wycen niektórych produktów rozliczeniowych. Nowe zasady rozliczeniowe opierały się na dwóch podstawowych produktach rozliczeniowych za gotowość (za dostępne moduły) i za hospitalizacje z pobytem dobowym pacjenta, przyjmując założenie uruchomienia od razu 2 modułów 28 - łóżkowych z wymaganą liczbą personelu medycznego. Powstanie kolejnego modułu uzależnione jest od zajętości liczby łóżek. W przypadku świadczeń udzielanych w szpitalu tymczasowym – pozostawanie w dyspozycji obsady kadrowej oraz wolnych łóżek, z zachowaniem zasady, że w przypadku produktu rozliczeniowego (...). (...) opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń jest naliczana za moduł obejmujący nie więcej niż 56 łóżek, a gdy co najmniej 48 z tych łóżek jest już zajętych to opłata ryczałtowa jest naliczana za moduł kolejnych nie więcej niż 28 łóżek, o ile tyle jest dostępnych. Natomiast w przypadku spadku obłożenia liczby łóżek w uruchomionych modułach ich finansowanie odbywało się jeszcze przez 14 dni gotowości, pod warunkiem zapewnienia pełnej wymaganej obsady kadrowej.

Z uwagi na powyższe powództwo oddalono.

Podstawę rozliczenia kosztów stanowił art. art. 102 kpc

Apelację od tego wyroku wniosła strona powodowa a zażalenie strona pozwana.

Strona powodowa w apelacji zaskarżyła wyrok w punkcie I w części w jakiej Sąd Okręgowy oddalił powództwo o zapłatę kwoty 494.436, 60 zł, zarzucając: .

I. naruszenie prawa materialnego przez bledną wykładnię §2 ust. 1 ust. 1 pkt 8 lit. a i lit. b Zarządzenia Prezesa NFZ z dnia 5 marca 2021 roku Nr (...) w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, skutkującą uznaniem, że:

a) opłata ryczałtowa za utrzymanie stanu gotowości do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w szpitalu tymczasowym należna była za dobową dostępność jednego łóżka, niezależnie od uruchomionych modułów, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu oparta o jego literalne brzmienie wskazywała, iż „opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń jest naliczana za moduł”,

b) zmiana § 2 ust. 1 pkt 8 wprowadzona Zarządzeniem Nr (...) Prezesa NFZ z dnia 26.04.2021 r. gdzie po lit. b dodano część wspólną w brzmieniu: „przez okres, gdy spełnione są warunki naliczenia opłaty ryczałtowej dotyczące liczby zajętych łóżek.”, jest jedynie doprecyzowaniem tego przepisu, podczas gdy była to istotna zmiana sposobu rozliczania między stronami, gotowości do udzielania świadczeń szpitala tymczasowego,

c) przepis ten jest jasny i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych, podczas gdy z uzasadnienia Zarządzenia Nr (...) Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26.04.2021 r. zmieniającego zarządzenie Nr (...) wprost wynika, iż wprowadzona nim zmiana $ 2 ust. 1 pkt 8 — „doprecyzowuje regulację dotyczącą naliczania opłaty ryczałtowej za utrzymanie stanu gotowości do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w przypadku świadczeń udzielanych w szpitalu tymczasowym”;

2) naruszenie art. 2 Konstytucji RP, polegające na uznaniu za prawidłowe i niebudzące wątpliwości Zarządzenia Prezesa NFZ, ustalające i zmieniające zasady rozliczania gotowości do udzielanie świadczeń przez szpital tymczasowy, które to w sposób arbitralny z mocą wsteczną w sposób istotny zmieniały zasady, w oparciu o które następowały rozliczenia między stronami, co narusza zasadę zaufania do państwa i tworzonego przez nie prawa oraz niedziałania prawa wstecz, wynikające z zasady demokratycznego państwa prawnego.

3) naruszenie art. 321 §1 k.p.c poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że Powód wobec twierdzenia przez Sąd I Instancji braku przesłanek materialnoprawnych do wystawienia faktury określającej wartość przedmiotu sporu, powinien dochodzić zapłaty na innej podstawie prawej, jednocześnie pomijając zasadę, iż Sąd może samodzielnie ustalić podstawę prawna swojego rozstrzygnięcia.

Strona powodowa wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie kwoty 495436,60 zł i zasądzenie kosztów za drugą instancję.

Strona pozwana w odpowiedzi wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego uznając niezasadność zarzutów podniesionych przez stronę powodową. Strona pozwana podniosła, że regulacja zawarta w Zarządzeniu Prezesa NFZ określają wyłącznie zasady ustalania opłaty ryczałtowej a nie dotycząc organizacji udzielania świadczeń czy też obowiązków strony powodowej w tym powinności utrzymywania i funkcjonowania szpitala tymczasowego. . jednostkowa opłata rozliczeniowe wskazane w §2 ust. 1 pkt 8 lit. a i b zawsze dotyczyła jednej doby a wyrazy już zajętych łóżek należy odnosić do każdej doby oddzielnie. Zarządzenie nie określało obowiązku funkcjonowania szpitala tymczasowego i w gestii zarządców takiego szpitala leżało dysponowanie środkami otrzymanymi na zorganizowanie i funkcjonowanie szpitala tymczasowego. Prezes NFZ nie określał modułów ale ustalił modułowy sposób zapłaty ryczałtu dobowego, którego wysokość uzależnił od skali rzeczywistego obłożenia szpitala w każdej dobie oraz adekwatnej do tej ilości wzrastającej lub malejącej liczby zachorowań. Zdaniem też pozwanego nowelizacja dokonana zarządzeniem nr (...) nie zmieniała zasad wyliczenia opłaty ale jedynie stanowiła doprecyzowanie. . Wystawienie faktury wskazanej w pozwie nie miało podstaw prawnych . Brak zapłaty należności za fakturę był zdaniem pozwanej wyłączną podstawą faktyczną powództwa , także więc zarzut naruszenia art. 321§1 k.p.c. nie był zasadny.

Strona pozwana wniosła w zażaleniu na koszty procesu zakwestionowała podstawy do odstąpienia od obciążenia strony powodowej kosztami procesu. ,

Zarzucając naruszenie art. 98§1 k.p.c. poprzez rozstrzygnięcie o kosztach wbrew regule tamże zawartej oraz art. 102 k.p.c. poprzez jego zastosowaniowe, wniosła o zmianę orzeczenia w tej części i zasądzenie kosztów w wysokości 10.817zł oraz kosztów postępowania zażaleniowego.

Rozpoznając apelację i zażalenie Sąd Apelacyjny uznał za własne ustalenia Sądu Okręgowego i zważył co następuje:

Niewątpliwie zgodnie z §2 ust. 1 ust. 1 pkt 8 lit. a i lit. b Zarządzenia Prezesa NFZ z dnia 5 marca 2021 roku Nr (...) (...) w sprawie zasad sprawozdawania oraz warunków rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 wg pierwotnego brzmienia ((...)) pozostawanie w dyspozycji obsady kadrowej oraz wolnych łóżek miało być finansowane za samą gotowość do udzielania świadczeń a opłata ryczałtowa miała być naliczania za moduł. W przypadku produktu rozliczeniowego (...) opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń miała być naliczana za moduł obejmujący nie więcej niż 56 łóżek, a gdy co najmniej 49 z tych łóżek jest już zajętych, za moduł kolejnych nie więcej niż 28 łóżek, a gdy co najmniej 21 łóżek w module 28-łóżkowym jest już zajętych, to opłata ryczałtowa jest naliczana za moduł kolejnych nie więcej niż 28 łóżek, o ile tyle jest dostępnych. W przypadku produktu rozliczeniowego (...)opłata ryczałtowa za gotowość do udzielania świadczeń pacjentom wymagającym wentylacji mechanicznej miała być naliczana za moduł obejmujący nie więcej niż 10 łóżek dla pacjentów wymagających wentylacji mechanicznej, a gdy co najmniej 7 z tych łóżek jest już zajętych, opłata ryczałtowa obejmuje moduł kolejnych nie więcej niż 10 łóżek, o ile tyle jest dostępnych - razem maksymalnie 13 łóżek dla pacjentów wymagających wentylacji mechanicznej. Z treści przepisu wynika, że opłata ryczałtowa za drugi moduł była zależna od zajętości łóżek pierwszego modułu ( odpowiednio 49 z 56 i 7 z 10). Podobnie opłata ryczałtowa za kolejny moduł była zależna od zajętości łóżek. Jakkolwiek możliwa była interpretacja, że opłata ryczałtowa będzie już naliczona za uruchomienie kolejnego modułu i za liczbę dostępnych łóżek, bez względu na dobowe obłożenie łóżek we wcześniej utworzonych modułach, szczególnie w aspekcie teoretycznego ryzyka gwałtownego zwiększenia zajętości łóżek, niemniej bardziej przekonująca jest wykładnia dokonana przez Sąd pierwszej instancji tj, że zapłata za drugi moduł w każdej dobie zależna była od przekroczenia ilości zajętych łóżek. Zarządzeniem z dnia 26.04.2021 r. (Biul.Inf.NFZ z 2021 r. poz. 78), które weszło w życie w dniu 27 kwietnia 2021 r. doszło do zmiany powołanej regulacji poprzez dodanie zwrotu - przez okres, gdy spełnione są warunki naliczenia opłaty ryczałtowej dotyczące liczby zajętych łóżek. Zmiana tekstu prawnego powinna prowadzić, co do zasady, do zmiany normy prawnej (lub norm) w nim wysłowionej. Można bowiem zakładać, że celem, jaki przyświecał racjonalnemu prawodawcy wprowadzającemu zmiany w tekście prawnym, było działanie prawotwórcze. Nie można jednak pominąć, że zmiany prawotwórcze czasami mają potwierdzić określony kierunek wykładni wcześniejszej regulacji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2020 r. II CSK 822/18).

Tak było w tym przypadku, szczególnie, że uzasadnienie Zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26.04.2021 r. nr (...) wskazuje , ze zmiana doprecyzowywała regulację dotyczącą naliczania opłaty ryczałtowej za utrzymanie stanu gotowości do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w przypadku świadczeń udzielanych w szpitalu tymczasowym. Niezależnie od tego zgodnie z załącznikiem nr (...) do Zarządzenia Prezesa NFZ z dnia 5 marca 2021 roku Nr (...) (...), wartości opłat ryczałtowych były uzależnione od dobowej dostępności za jedno łóżko i to wyłącznie za łóżka nie objęte dotychczas finansowaniem na podstawie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Wiąże się to z koniecznością zapewnienia racjonalności wydatków publicznych. Trudno przyjąć konieczność zapłaty za gotowość do udzielenia świadczeń w ramach kolejnych dodatkowych modułów za dodatkowe dostępne łóżka bez uwzględnienia spadkowych zmian w danym czasie liczby zajętości łóżek w module podstawowym (56 łóżek i 10 łóżek) i bez uwzględnienia zasad finansowania na podstawie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Sąd Apelacyjny nie kwestionuje, że wywodzona z art. 2 Konstytucji RP zasada ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa nakazuje, aby prawo było stanowione i stosowane w taki sposób, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela /odpowiednio osoby prawnej/ i aby mogła ona układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny. W tym jednak wypadku skutki finansowe nie wynikały z z powołanego Zarządzenia Prezesa NFZ.

Należy jednak podkreślić, że w niniejszym procesie powoływano się na konieczność zapłaty należności z tytułu wystawionej przez powoda faktury VAT (skorygowanej) a więc z tytułu w opłaty ryczałtowej. Nie dochodzono rekompensaty realnych kosztów funkcjonowania szpitala tymczasowego. Samo utworzenie szpitala tymczasowego nie było zresztą zależne od strony pozwanej. Niezależnie od tego nie wykazywano rzeczywistych kosztów związanych z powstaniem i utrzymaniem dodatkowych łóżek w ramach modułów i relacji tych kosztów do całokształtu kosztów działania w tamtym okresie (...) Szpitala (...) w K. i poziomu finansowania. Ponadto gotowość pracowników podmiotów leczniczych wynagradzana jest za godzinę pozostawania w gotowości. podzielić stanowisko strony pozwanej, że Zarządzenie Prezesa NFZ nie obligowało do utworzenia czy utrzymywania szpitala tymczasowego, ryczałt zaś zależny był od rzeczywistego obłożenia szpitala.

Z tych względów apelację jako niezasadną oddalono na podstawie art. 385 k.p.c.

Nie jest także zasadne zażalenie. Sąd Okręgowy w ramach oceny podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c. uwzględnił zarówno podniesione przez stronę powodową okoliczności świadczące o jej trudnej sytuacji majątkowej jak i fakt, że strona powodowa mogła mieć w subiektywnym odczuciu wątpliwości co do zasad finansowania dodatkowych modułów. Ocena czy wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek, uzasadniający zastosowanie art. 102 k.p.c. jest uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu rozpoznającego sprawę i może być może być podważona wówczas, gdy jest rażąco niesprawiedliwa por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia z dnia 12 października 2012 r.IV CZ 69/12 LEX nr 1232622, z dnia 17 kwietnia 2013r. V CZ 121/12 LEX nr 1341724i z dnia 28 lutego 2020 r. V CSK 485/19 LEX nr 3221529). Skarżąca pozwana nie przedstawiła odpowiednich argumentów pozwalających na podważenie oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji.

Z tych względów zażalenie oddalono na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397§3 k.p.c.

Przesłanki do odstąpienia od obciążenia strony pozwanej kosztami postępowania istniały na etapie postępowania przez Sądem Okręgowym. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie dawało już podstaw do przekonania o zasadności stanowiska apelującej. Nie ma podstaw do odstąpienia na tym etapie od zasady odpowiedzialności za wynik sprawy. Okoliczności świadczące o trudnej sytuacji majątkowej same w sobie nie są wystarczające do nieobciążenia strony powodowej kosztami ( por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 2011r. II CZ 51/11 LEX nr 949023 i z dnia 23 sierpnia 2012 r., II CZ 93/12 LEX nr 1219500). Strona powodowa jest przegrywającym sprawę co do istoty.

Wobec powyższego orzeczono o kosztach postępowania apelacyjnego w oparciu o art. 98§1,§1 ¹ i §3 k.p.c., przy zastosowaniu §2 pkt 7 i §10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 t.j.).