sygn. I AGa 92/23 12 grudnia 2025 Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wyrok z 12 grudnia 2025, sygn. I AGa 92/23

Data orzeczenia 12 grudnia 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Grzegorz Krężołek

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Krakowie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 233 kpc art. 309 kpc art. 327 kpc art. 386 kpc art. 391 kpc art. 734 kc art. 750 kc

Sygn. akt I AGa 92/23
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
Dnia 12 grudnia 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSA Grzegorz Krężołek
Protokolant: Katarzyna Kluz
po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2025 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa Banku (...) S.A z siedzibą w W.

przeciwko D. N. (1)

o zapłatę
na skutek apelacji strony powodowej
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2022 r.
sygn. akt IX GC 501/21


uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. 

Sygn. akt : I AGa 92/23
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
Na wstępie należy wskazać , iż zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 327(1);art. 327(1) § 2)">art. 327
1 § 2 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 §1kpc</a>., pisemne motywy rozstrzygnięcia mają zachowywać zwięzłość.
Odwołując się do tej reguły, Sąd Apelacyjny, uzasadniając wydany wyrok, przedstawi tylko kluczowe elementy decyzji o wydaniu, na skutek rozpoznania apelacji strony powodowej , orzeczenia kasatoryjnego.

 Bank (...) S.A. z siedzibą w W., jako następca prawny (...) Bank S.A. w pozwie skierowanym przeciwko D. N. (1), domagał się zapłaty świadczenia pieniężnego w kwocie 90 724, 83 zł. która odpowiadała sumie wypłaconej kredytodawcy przez Bank (...) gwarancji bankowej , wierzytelność zwrotna z której została w drodze umowy cesji przelana na poprzednika prawnego strony powodowej , na podstawie umowy z dnia 13 października 2017r. Jej wypłata była następstwem opóźnienia pozwanej w spłacie kapitału udzielonego jej przez (...) Bank S.A. , na potrzeby prowadzonej przez nią działalności gospodarczej jako(...) D. N. (1) w oparciu o umowę kredytu obrotowego – operacyjnego - ratalnego z dnia 26 sierpnia 2015r nr (...)
 (...).
Drugim elementem tego świadczenia były skapitalizowane odsetki umowne od tej kwoty.
PozwanaD. N. (1) domagała się oddalenia powództwa , podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia poddanego pod osąd w sprawie.
Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2022r. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił powództwo.
Z ustaleń faktycznych dokonanych n przez Sąd I instancji wynika, iż pozwana zawarła z poprzednikiem prawnym strony powodowej w dniu 26 sierpnia 2015r umowę kredytu na kwotę 150 000złotych.
Na podstawie danych z ksiąg bankowych kredytodawcy zadłużenie D. N. (1)wynikające z tej umowy to kwota 90 724 , 83zł .
Następnie , w ramach tych ustaleni, Sąd Okręgowy stwierdził , że :
„ Powyższe oświadczenie , ze względu na to , że dotyczy wiedzy specjalistycznej nie może podlegać swobodnej ocenie Sądu Tym samym nie stanowi dowodu z dokumentu , lecz środek z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 309)">art. 309 kpc</a> do jakiego należy odpowiednio stosować przepisy o biegłych „
W ramach oceny prawnej , której wniosków nie można z uwagi na niezrozumiałe stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie przedstawić , powództwo zostało uznane za podlegające oddaleniu dlatego , iż Bank (...) S.A nie udowodnił wysokości roszczenia, skoro [ zdaniem Sądu Okręgowego ] ustalenie wysokości umownego długu pozwanej , wobec następcy prawnego kredytodawcy, wymagało przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego , którego żadna ze stron w postępowaniu nie sformułowała.
W apelacji od tego orzeczenia strona powodowa , kwestionując je w całości, domagała się w pierwszej kolejności wydania przez Sąd Odwoławczy orzeczenia kasatoryjnego i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Jako wniosek ewentualny sformułowała żądanie jego zmiany i uwzględnienia roszczenia w całości.
Środek odwoławczy został oparty na zarzutach :
-nierozpoznania istoty sprawy , wobec nie podjęcia przez Sąd Okręgowy oceny materialnej podstawy roszczenia poddanego pod osąd , w tym nie rozważenia ani argumentów strony powodowej wspierających je ani nie poddanie analizie treści dokumentów przez nią przedstawionych,
- naruszenia prawa procesowego w sposób mający dla treści kwestionowanego wyroku istotne znaczenie, a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233§1 kpc</a>, poprzez brak wszechstronnej oceny zgromadzonych w postępowaniu dowodów w tym umowy kredytu , wyciągu z ksiąg bankowych i dokumentacji księgowej , obrazującej obsługę zobowiązania kredytowego przez pozwaną,
- naruszenia prawa materialnego , poprzez nieprawidłową wykładnię lub zastosowanie następując, ych norm :
a/ 77
3 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kc</a> wobec nie uznania za wiarygodne dokumentów przedstawionych przez bank , które strona skarżąca drobiazgowo wymieniła ,
b/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 81)">art. 81 ustawy Prawo bankowe</a> , jako następstwa niepoprawnego uznania , iż podstawą materialną roszczenia jest norma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 750)">art. 750 kc</a> , w warunkach gdy jego źródłem jest wierzytelność zwrotna z tytułu gwarancji bankowej wypłaconej przez Bank (...) S.A. , która została przelana na poprzednika prawnego strony skarżącej przez gwaranta,
c / <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 734;art. 735;art. 750)">art. 734, 735 oraz 750 kc</a> , który był motywowany w bardzo podobny sposób jak zarzut poprzedni.

D. N. (1) nie odpowiedziała na apelację.


Rozpoznając apelację, Sąd Apelacyjny rozważył : 

Środek odwoławczy strony powodowej jest uzasadniony i prowadzi do podzielenia, jako oczywiście uzasadnionego, pierwszego z jego wniosków, sformułowanych przez Bank (...) S.A.

Wydając zaskarżony wyrok , Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy , w rozumieniu tego pojęcia , którym posługuje się <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 §4 kpc</a>.
To powoduje , że Sąd II instancji wydał orzeczenie kasatoryjne albowiem skala nieprawidłowości po stronie Sądu niższej instancji i ich ranga dla oceny roszczenia poddanego pod osąd jest taka ,że taka treść orzeczenia była – realiach rozstrzyganej sprawy - konieczna.
Nierozpoznanie takie sprawy polega na wydaniu przez Sąd niższej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem roszczenia powoda w zaznaczeniu procesowym albo też na zaniechaniu zbadania materialnej podstawy żądania lub materialnych i formalnych zarzutów stron.
Może ono być także konsekwencją niepoprawnego przyjęcia, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa, niwecząca roszczenie.
Oceny realizacji tej podstawy do ewentualnego wydania przez Sąd II instancji orzeczenia kasatoryjnego, należy dokonywać na podstawie analizy żądań pozwu i przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Bez znaczenia dla niej pozostają możliwe wady postępowania, czy też takie zarzuty pozwanego , które dla przedmiotu rozstrzygnięcia były irrelewantne.
/ por . także wyrażające podobne stanowisko , powołane jedynie dla przykładu , judykaty Sądu Najwyższego z 22 kwietnia 1999r , sygn. II UKN 589/98 oraz z dnia 27 czerwca 2014 , sygn. V CZ 45/14 , powołane za zbiorem Legalis /
Przyjmując , że Sąd I instancji dopuścił się , rozpoznając sprawę , nieprawidłowości tej rangi , Sąd Odwoławczy w pierwszej kolejności wziął pod uwagę to, w jaki sposób Sąd Okręgowy umotywował podjęte rozstrzygnięcie.
Strona powodowa wprawdzie nie formułuje wprost zarzutu procesowego naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 327(1);art. 327(1) § 1)">art. 327 
1 §1 kpc</a> ale w treści motywów innych zarzutów, jak chociażby tych dotyczących braku oceny dowodów z dokumentów złożonych do akt przez bank, taką krytykę można wywieść, co uzasadnia odniesienie się do sposobu przygotowania tych motywów przez Sąd Odwoławczy.
Uzasadnienie wyroku z dnia 9 grudnia 2022r wymagań konstrukcyjnych wskazanych przez ustawę procesową nie spełnia i nie dostarcza danych wystarczających dla przeprowadzenia, na jego podstawie , kontroli instancyjnej orzeczenia.
Uzasadnienie to , zdaniem Sądu Odwoławczego, narusza wymagania ustawowe w sposób rażący.
Nie zwiera wskazania na istotne elementy zasadniczych twierdzeń strony powodowej na podstawie których sformułowała roszczenie poddane pod osąd [ jego podsumowanie zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu II instancji oraz relację ze stanowiska pozwanej przygotował Sąd II instancji ].
Nie została w nim przedstawiona jakakolwiek ocena zgromadzonych dowodów.
Na podstawie tych motywów nie jest wiadomo jakie roszczenie Sąd I instancji poddał swojej ocenie , wydając wyrok - uznający je za nieuzasadnione - skoro część uzasadnienia / o ile tak przyjąć z uwagi na jego oczywiście wadliwą formę konstrukcyjną / , poświęcona jego ocenie prawnej , razi dowolnością , jest chaotyczna , niekonsekwentna , a przez to zupełnie niejasna.
Nie można dowiedzieć się z niej dlaczego Sąd I instancji uznawał roszczenie banku wobec D. N. (1) jako podlegające ocenie na podstawie przepisów materialnych dotyczących umowy zlecenia , w sytuacji , gdy z podstawy faktycznej powództwa wynika , iż strona powodowa dochodzi w rozstrzyganej sprawie świadczenia dla której źródłem jest przelana na poprzednika prawnego strony powodowej przez (...) S. A. wierzytelność z tytułu spełnionego przez gwaranta świadczenia z tytułu udzielonej kredytodawcy w relacji umownej z pozwaną - jako jej beneficjentowi - gwarancji bankowej.
Tak zidentyfikowanego przez stronę powodową roszczenia , Sąd niższej zupełnie nie poddał ocenie , podobnie z resztą jak i ewentualnej trafności zarzutu pozwanej , która broniła się przed nim wskazując , iż jest ono przedawnione.
Wszystkie wskazane wyżej błędy Sądu I instancji , a w szczególności ten , w realizacji którego zupełnie dowolnie zakwalifikował roszczenie strony powodowej jako wynikające z umowy do której mają zastosowanie przepisy materialne dotyczące zlecenia , co jest zupełnie dowolne , w świetle nawet tylko twierdzeń obu stron sporu, powoduje że , jak powiedziano wcześniej , istota sprawy nie została rozpoznana .
Norma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a>, dająca Sądowi II instancji możliwość uchylenia objętego apelacją orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi niższej instancji do ponownego rozstrzygnięcia, w warunkach stwierdzenia nie rozpoznania istoty sprawy jest, przy obowiązującym modelu apelacji pełnej, w ramach którego Sąd Odwoławczy w dalszym ciągu rozpoznaje tę samą sprawę w granicach apelacji i podstaw zaskarżenia , w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniach prowadzonych przez Sądy obu instancji, jest wykładana restryktywnie.
Tym nie mniej taka wykładnia tego przepisu, w tym wskazanej przyczyny dającej możliwość wydania wyroku kasatoryjnego, nie może doprowadzić do sytuacji w której to Sąd II instancji będzie pierwszym i jedynym, w dwuinstancyjnej strukturze orzecznictwa sądownictwa powszechnego, gromadzącym zasadniczą część doniosłych dla rozstrzygnięcia dowodów, w relacji z tym ich zakresem, w jakim dokonał tego Sąd I instancji, po raz pierwszy przeprowadzi ocenę wszystkich dowodów i ustali na podstawie wniosków z niej wynikających, relewantne dla rozstrzygnięcia fakty. Następnie, również po raz pierwszy, przeprowadzi proces subsumpcji, rozstrzygając o roszczeniu zgłoszonym w pozwie, orzeczeniem, które z dniem podjęcia uzyska walor prawomocności.
Nie można też, w tym kontekście, nie uwzględniać, że od decyzji procesowych podjętych w ramach prowadzenia tych czynności rozpoznawczych przez Sąd Odwoławczy, ustawodawca nie przewidział środków zaskarżenia.
Natomiast jedynym środkiem weryfikacji merytorycznej w tych warunkach wydanego wyroku jest , taktowana jako środek szczególny, ograniczona w dostępie dla stron, chociażby przez przymus adwokacko - radcowski, skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego. Środek mający , co do zasady kasatoryjny, a nie reformatoryjny, charakter.
Takie następstwa ścisłej wykładni tej normy, nie tylko mogą wpływać demobilizujaco na sposób w jaki Sądy niższej instancji, w codziennej praktyce orzeczniczej, prowadzą postępowanie rozpoznawcze[ czego oczywistym , jaskrawym , przykładem jest oceniane orzeczenie Sądu Okręgowego z dnia 9 grudnia 2022r ] ale przed wszystkim nie dają się pogodzić z mającą rangę gwarancji konstytucyjnej, wynikającą z art. 176 ust. 1 Ustawy Zasadniczej, zasadą co najmniej dwustacyjnego postępowania sądowego.
W sytuacji takiej jak opisana wyżej, w niezgodzie z tą gwarancyjną regułą, Sąd Odwoławczy staje się Sądem obu instancji.
/por. także wybrane jedynie ilustracyjnie , służące wykładni normy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 §4 kpc</a> , orzeczenia Sądu Najwyższego z 8 marca 12024r , sygn. III CZ 16/24 z 28 marca 2024r., sygn. III CZ 154/23 oraz z 15 maja 2024, sygn. III Cz 67/24 , wszystkie za zbiorem Legalis/.
Dlatego, w ocenie Sądu Apelacyjnego, w szczególnych okolicznościach rozstrzyganej sprawy, kiedy kumulacja doniosłych dla treści rozstrzygnięcia błędów Sądu niższej instancji przenosi skutki tej rangi, dla ocenianego instancyjnie orzeczenia, iż naprawiając je, jako Sąd Odwoławczy, wszedłby kompetencje zastrzeżone w ustawie procesowej (co do zasady), dla Sądu I instancji, stwierdzając że konsekwencje tych nieprawidłowości, rozważone łącznie, prowadzą do nierozpoznania istoty sprawy, był uprawniony do wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego.
Taka ocena ma również i to następstwo , że niecelowe staje się odnoszenie się Sądu II instancji do pozostałych zarzutów na jakich strona powodowa oparła konstrukcję apelacji.
Dlatego , uznając środek odwoławczy Banku (...) S.A. za uzasadniony i podzielając pierwszy w kolejności sformułowany w nim wniosek , Sąd II instancji orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 §4 kpc</a>

</div>