sygn. I AGa 269/22 15 grudnia 2025 Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wyrok z 15 grudnia 2025, sygn. I AGa 269/22

Data orzeczenia 15 grudnia 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Kamil Grzesik

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Krakowie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 11 kpc art. 47 kc art. 98 kpc art. 108 kpc art. 156 kpc art. 193 kc art. 196 kc art. 207 kc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (6)

art. 222 kc art. 325 kpc art. 328 kpc art. 365 kpc art. 379 kpc art. 386 kpc

Sygn. akt I AGa 269/22
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
Dnia 15 grudnia 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSA Kamil Grzesik
Protokolant: Robert Nędza
po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2025 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa B. Ł.

przeciwko (...) Spółka jawna L. G., X. A. w E.

o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Gospodarczego w Krakowie
z dnia 8 lipca 2022 r. sygn. akt IX GC 6/20
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Sygn. akt 
I AGa 269/22

</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>


Wyroku z dnia 15 grudnia 2025 r. 

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił powództwo B. Ł., który powołując się na prawo własności linii technologicznej do płukania, sortowania i przesiewania kruszywa (aktualnie zdemontowanej), domagał się od (...) spółka jawna L. G., X. A. zasądzenia kwoty 87 500 zł za bezumowne korzystanie z tego urządzenia na terenie eksploatowanego przez pozwaną spółkę złoża w I., w okresie od października 2016 roku do stycznia 2017 roku.


Sąd Okręgowy ustalił co następuje: 

Ojciec powoda U. Ł. (1), który zajmował się obrotem kruszywem pozyskiwanym z kopalin, prowadził działalność za pomocą swojego przedsiębiorstwa wyposażonego w różnorodny sprzęt specjalistyczny. Między innymi w skład przedsiębiorstwa wchodziła linia do płukania, sortowania i przesiewania żwiru, która znajdowała się na terenie złoża w V., na jaki U. Ł. (1) udzielono koncesji.
Upływający okres ważności koncesji był przyczyną nawiązania przez U. Ł. (1) współpracy z ojcem wspólniczek (...) spółki jawnej L. G. i X. A., a następnie z samą spółką, którzy prowadzili działalność wydobywczą w I..
W wyniku poczynionych uzgodnień, choć bez zachowania formy pisemnej, U. Ł. (1) wiosną 2016 r. przetransportował urządzenia wchodzące w skład jego przedsiębiorstwa na złoże w I., by tam świadczyć odpłatnie usługi.
Przed przystąpieniem do współpracy z (...) spółką jawną U. Ł. (1) przeniósł własność instalacji na rzecz swojego syna B. - powoda w niniejszej sprawie. Linia produkcyjna po przewiezieniu na teren złoża w I. była dwukrotnie modyfikowana. W miesiącu czerwcu 2016 r. pracowała w konfiguracji zmontowanej z maszyn i urządzeń powoda, t.j. taśmociąg z kruszarki, taśmociąg na przesiewacz, przesiewacz I i przesiewacz II, odwadniacz kołowy, taśmociągi trzy sztuki; oraz z maszyn i urządzeń (...) I., t.j. kosz zasypowy z kratą, taśmociąg z kosza zasypowego, kruszarka, taśmociąg na kruszarkę, płuczka mieczowa, agregat prądotwórczy z szafą sterowniczą. Od lipca do października 2016 r. konfiguracja uległa zmianie. Zmontowano maszyny i urządzenia należące do powoda, t.j. kosz zasypowy, taśmociąg z kruszarki, taśmociąg na przesiewacz, taśmociąg z przesiewacza na kruszarkę, przesiewacz I i II, odwadniacz kołowy, taśmociąg trzy sztuki; oraz maszyny i urządzenia należące do strony pozwanej, t.j. krata do kosza zasypowego, taśmociąg z kosza zasypowego, kruszarka, agregat prądotwórczy z szafą sterowniczą.
W skonstruowaniu linii produkcyjnej do płukania, przesiewania i sortowania kruszywa w okresie czerwca 2016 r. szacunkowy procent wkładu stron wynosił po 50%. W skonstruowaniu linii pracującej od lipca 2016 r. szacunkowy procent wkładu powoda wynosił 40%, a spółki 60%.
Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Okręgowy zważył, że po przewiezieniu na złoże w I. instalacja stała się przedmiotem współwłasności w częściach ułamkowych stron niniejszego postępowania (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 193;art. 193 § 1;art. 196)">art. 193 par. 1 i art. 196 kc</a>). (...) spółka jawna nie była i nie jest w związku z tym zobowiązana do zapłaty za korzystanie z urządzenia. Relacje powoda i pozwanej są bowiem przedmiotem regulacji przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (księga 2)">księgi drugiej kodeksu cywilnego</a>. Powodowi w związku z tym nie przysługuje wierzytelność. Może natomiast żądać w trybie nieprocesowym zniesienia współwłasności i przyznania pożytków, proporcjonalnie do wielkości przysługujących mu udziałów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 207;art. 209;art. 210;art. 211;art. 212)">art. 207 i 209 – 212 kc</a>). Zatem powództwo oddalono. O kosztach orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 kpc</a>.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się strona powodowa zaskarżając je w całości apelacją.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
- naruszenie prawa materialnego w postaci <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 193;art. 193 § 1)">art. 193 par. 1 Kodeksu cywilnego</a> (cyt. dalej: <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>) poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące przyjęciem, że urządzenia własności powoda i pozwanej zostały połączone w taki sposób, że przywrócenie stanu poprzedniego związane było z nadmiernymi trudnościami lub kosztami, skutkiem czego strony stały się współwłaścicielami całości tych urządzeń, choć w rzeczywistości — co wynika z całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego — rozłączenie tych urządzeń nie było związane z żadnymi trudnościami ani kosztami, a z całą pewnoście nie przedstawiało trudności i kosztów nadmiernych w rozumieniu tego przepisu,
- nierozpoznanie istoty sprawy.
Mając na względzie powyższe wniosła o zmianę przedmiotowego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanej (...) Spółki jawnej, L. G., X. A. z siedzibą w V., na rzecz powoda B. Ł. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...) z siedzibą w B. kwoty 87.500 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od chwili wytoczenia powództwa do dnia zapłaty, względnie uchylenie skarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Pozwana początkowo wniosła o oddalenie apelacji jednak na ostatniej rozprawie strony zgodnie wnioskowały o uchylenie wyroku do ponownego rozpoznania.


Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Zainicjowana apelacją powoda kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia ujawniła potrzebę uchylenia wyroku Sądu Okręgowego Krakowie i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> Ponadto Sąd poprzez naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 156/2)">art. 156.2 k.p.c.</a> pozbawił też powoda możliwości obrony swych praw, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego orzeczenia w o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 5)">art. 379 pkt 5 k.p.c.</a>

Przechodząc do analizy przesłanek uchylenia wyroku w niniejszej sprawie, przede wszystkim podkreślić należy, że Sąd Okręgowy, wadliwie przyjmując, że rzeczy za korzystanie z których powód domagał się wynagrodzenia stały się współwłasnością stron niniejszego postepowania i tym samym nie ustalił czy faktycznie były one własnością powoda, czy pozwana korzystała z nich, w jakim okresie, i jakie byłoby ewentualnie wynagrodzenie z tego tytułu, co skutkuje uznaniem braku orzeczenia co do istoty sprawy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a>

Pojęcie „istota sprawy” to materialny aspekt sporu. Pojęcie to oznacza rozważenie oraz ocenę poddanych przez obie strony pod osąd żądań i twierdzeń, a w konsekwencji zbadanie nie tylko materialnej podstawy żądania pozwu ale także merytorycznych zarzutów pozwanego. Zatem do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi, gdy sąd rozstrzygnął nie o tym, co było przedmiotem sprawy, zaniechał w ogóle zbadania materialnej podstawy żądania, pominął całkowicie merytoryczne zarzuty zgłoszone przez stronę, rozstrzygnął o żądaniu powoda na innej podstawie faktycznej i prawnej niż zgłoszona w pozwie, nie uwzględnił wszystkich zarzutów pozwanego dotyczących kwestii faktycznych, czy prawnych rzutujących na zasadność roszczenia powoda. Oceny, czy Sąd I instancji rozpoznał istotę sprawy dokonuje się na podstawie analizy żądań pozwu i przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.
Jak wynika z akt postępowania prowadzonego przed Sądem I Instancji powód domagał się zapłaty z tytułu bezumownego korzystania przez pozwane z rzeczy, które jak twierdził stanowiły jego wyłączną własność. Pozwana zarzucała, że rzeczy te stanowią własność ojca powoda, co wykluczałoby legitymację czynną powoda. Sąd pierwszej instancji przyjął natomiast, że w istocie postawienie obok siebie maszyn do wydobywania i transportu kruszywa skutkuje ich trwałym połączeniem i powstaniem jednej rzeczy.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podnoszono, że nierozpoznanie istoty sprawy jest wadliwością rozstrzygnięcia polegającą na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, bądź zaniechaniu zbadania przez ten sąd materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów stron z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (postanowienia Sądu Najwyższego: z 23 września 1998 r., sygn. II CKN 897/97; z 12 lutego 2002 r., sygn. I CKN 486/00; z 19 czerwca 2013 r., sygn. I CSK 156/13; z 25 czerwca 2015 r., sygn. V CZ 35/15; z 7 kwietnia 2016 r., sygn. II CZ 6/16; z 10 marca 2021 r., sygn. II CZ 63/20). Przy przyjęciu błędu w rozumowaniu sądu stwierdzić należy, że nie rozpoznał on istoty sporu, bowiem przyjmując wbrew twierdzeniom obu stron, że stały się one współwłaścicielami przedmiotowych maszyn nie zbadał on w ogóle czy powód nabył te urządzenia, czy pozwana z nich korzystała, w jakim zakresie i okresie. Nie ustalił też wysokości ewentualnego wynagrodzenia z tego tytułu. Tym samym uznać należy, że sąd nie rozpoznał istoty sprawy.
Odnosząc się do samej kwestii wadliwego zastosowania przez sąd <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 193)">art. 193 k.c.</a> to przypomnieć należy, że przesłanką jego zastosowania jest połączenie lub pomieszanie rzeczy ruchomych w taki sposób, że przywrócenie stanu poprzedniego byłoby związane z nadmiernymi trudnościami lub kosztami. W wyniku takiego połączenia powstaje nowa rzecz, a dotychczasowe rzeczy stają się jej częściami składowymi (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 47)">art. 47 k.c.</a>). Własność dotychczasowych rzeczy, które przestają istnieć, ustaje.
W ocenie sądu odwoławczego w niniejszej sprawie nie doszło do takiej sytuacji. Nigdy bowiem nie doszło do fizycznego połączenia rzeczy mających należeć, według jego twierdzeń do powoda z rzeczami pozwanej. Powyższa konstatacja jest oczywista na kanwie stanu faktycznego niniejszej sprawy. Żadna z maszyn nie została w jakikolwiek połączona z inną. Maszyny zostały jedynie ustawione obok siebie tworząc jedną linie wydobycia. Każda z nich korzystała z odrębnego zasilania i była oddzielnie włączana. Maszyny nawet się nie stykały. Powyższe wynikało już choćby z opinii biegłego, który stwierdził, że „przedmiotowa linia produkcyjna nie jest skomplikowaną linią. Do jej tzw. skonstruowania wymagana jest wiedza z zakresu szkoły zawodowej o profilu budowlano — melioracyjnym. połączenie we właściwy ciąg z zastosowaniem elementów zasilania (prąd, woda, olej) dokonać można pod nadzorem instalatora elektryczno-hydraulicznego z poziomem wiedzy szkoły średniej zawodowej.” Biegły sporządził też szkic, który wskazywał na stan własności poszczególnych maszyn i ich usytuowanie. Biegły G. I. stwierdził też, że była to „układanka technologiczna”, a całą linię technologiczną można podzielić na maszyny biorące udział w procesie przetwarzania kopalin oraz urządzenia przeznaczone do ich transportu. (dowód opinia k-640).
Niezależnie jednak od powyższych stwierdzeń Sąd Apelacyjny przeprowadził dowód z przesłuchania stron na podstawie którego ustalił, że:
Linia wydobywcza wyglądała w ten sposób, że maszyny były do siebie dostawione. Maszyny nie były ze sobą połączone w trwały sposób. Miały jedynie wspólny agregat prądotwórczy. Maszyny mogły zostać rozłączone w każdej chwili.


(dowód: przesłuchanie przedstawicielek pozwanej k-942v, okoliczność przyznana przez pozwaną i tym samym bezsporna)

Mając zatem na względzie powyższe ustalenia stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 193)">art. 193 k.c.</a> bowiem nie doszło do trwałego połączenia rzeczy, które według twierdzeń pozwu należały do powoda z rzeczami pozwanej. Przedmioty te pozostawały jedynie w związku funkcjonalnym.
Niezależnie od powyższego nawet gdyby przyjąć, że doszło do ich faktycznego połączenia to rozłączenie urządzeń nie stanowiło nadmiernej trudności, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 193;art. 193 § 1)">art. 193 § 1 k.c.</a> W istocie rozłączenie urządzeń połączonych w zakład przeróbczy nie nastręczało żadnych nadmiernych trudności ani nie generowało żadnych istotnych kosztów które byłbyby nieproporcjonalnie wysokie uwzględniwszy charakter działalności profesjonalnej stron niniejszego postępowania. Okoliczność ta jest w chwili obecnej bezsporna. Na prawdziwość tej tezy wskazują również przedprocesowe wypowiedzi samej pozwanej. W piśmie z dnia 13 października 2016 roku kierowanym do U. Ł. (1) ta wskazała: ”równocześnie podtrzymujemy nasze stanowisko z pisma z dnia 13.10.2016 r. co do konieczności wcześniejszego uzgodnienia terminu zabrania maszyn należących do Pana firmy — albowiem z uwagi na ich technologiczne połączenie z naszymi maszynami i urządzeniami w czynnościach tych konieczny jest udział wszystkich zainteresowanych stron oraz odpowiednich specjalistów, którzy zapewnią bezpiecznie rozłączenia poszczególnych urządzeń”. W piśmie z dnia 13 października 2016 roku pozwana wskazała, że: „w związku z deklarowanym przez Pana zamiarem zabrania maszyn firmy (...) informujemy, że zabrania sprzętu jest jak najbardziej możliwe, przy czym konieczne jest wcześniejsze uzgodnienie takiego terminu tych czynności, by na złożu zapewnić wspólną obecność stron, oraz pracowników posiadających specjalistyczną wiedzę która umożliwi bezpieczne odłącznie maszyn od pozostałych urządzeń stanowiących ciąg technologiczny”. W piśmie z dnia 24 października 2016 roku pozwana wskazała, że: „natomiast sprzęty pracujące na złożu w jednym ciągu technologicznym (w ramach taśmociągu i jego oprzyrządowania) wymagają wcześniejszego wspólnego spotkania stron i specjalistów (których pomoc jest niezbędna do rozdzielenia poszczególnych urządzeń) oraz wymagają wspólnego, komisyjnego spisania urządzeń które podlegają zwrotowi na rzecz Pana firmy i ich oddzielenia od urządzeń i sprzętów należących do naszej firmy i firmy właściciela złoża”. W piśmie z dnia 14 listopada 2016 roku, pozwana wskazała, że :„odnośnie zaś tych urządzeń, które są technologicznie połączone w jeden ciąg z naszymi sprzętami (i sprzętami V. G.) — to od początku wskazujemy, że „ uwagi na sposób ich połączenia oraz w związku z pomieszaniem sprzętów należących do różnych właścicieli niezbędnym jest ustalenie wspólnego spotkania podczas którego nastąpi komisyjne zdemontowanie linii technologicznej (przy udziale odpowiednich specjalistów, w tym elektryków) i rozdzielenie poszczególnych sprzętów — przy równoczesnym zwrocie przez U. Ł. (1) sprzętów i narzędzi należących do naszej firmy oraz do V. G.”.
Reasumując zatem tę część rozważań, Sąd Okręgowy wadliwie przyjął, że doszło do trwałego połączenia rzeczy stron oraz, że ich rozdzielenie jest niemożliwe lub znacznie utrudnione i tym samym naruszył treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 193)">art. 193 k.c.</a> poprzez jego błędną subsumpcję. Skutkowało to nierozpoznaniem istoty sprawy i rodziło konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a>

Niezależnie od powyższych uchybień należy zwrócić uwagę, że sąd pierwszej instancji nie informując stron o przyjęciu innej kwalifikacji prawnej, naruszył też przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 156/2)">art. 156.2 k.p.c.</a> co skutkowało pozbawieniem powoda możliwości obrony jego praw i nieważnością postępowania w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 5)">art. 379 pkt 5 k.p.c.</a> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 156/2)">Art. 156.2 k.p.c.</a> stanowi przejaw formalizmu postępowania cywilnego w toku posiedzenia ze względu na potrzebę ochrony praw stron do sądu. Jego celem jest wyeliminowanie nieprawidłowej praktyki sądów powszechnych, polegającej na „zaskakiwaniu" stron w uzasadnieniach orzeczeń o rozstrzygnięciu przez sąd na innej podstawie prawnej, aniżeli przez nie wskazana. Ulokowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 156/2)">art. 156.2 k.p.c.</a> w grupie przepisów regulujących przebieg posiedzeń sądowych ma uzmysłowić znaczenie wskazanego pouczenia dla sprawnej organizacji postępowania i gromadzenia materiału procesowego. Uprzedzenie przez przewodniczącego w toku rozprawy, że o żądaniu lub wniosku strony można rozstrzygnąć na innej podstawie prawnej, niż przez nią wskazana, umożliwi stronom przytoczenie twierdzeń i dowodów w czasie właściwym. Odpowiada to prawidłowej realizacji obowiązku dabo tibi ius, tj. poszukiwania przez sąd przepisów zapewniających powodowi należytą ochronę prawną, usprawiedliwioną w przedstawionych przez niego okolicznościach faktycznych. Wykonanie obowiązku urzeczywistnienia prawa strony do przewidywalności rozstrzygnięcia służy zagwarantowaniu rzeczywistej realizacji prawa do sprawiedliwego rozpoznania sprawy przez sąd orzekający. Co jest istotne, z redakcji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 156/2)">art. 156.2 k.p.c.</a> wynika, że jego zastosowanie ma charakter obligatoryjny, jeżeli odbywa się posiedzenie z udziałem stron. Przemawia za tym użycie formy fleksyjnej „uprzedza się”, a nie „można uprzedzić”. Sąd nie uprzedzając stron o przyjętej kwalifikacji prawnej, oddalił powództwo z przyczyn, których nie podnosiła żadna ze stron. Jak wykazało postepowanie apelacyjne, z przyczyn sprzecznych z intencjami samych stron. Wadliwość rozstrzygnięcia sądu najlepiej obrazuje sytuacja, w której nawet pozwana wnosiła uchylenia wyroku. Żadna ze stron nie była bowiem zainteresowana prowadzeniem postepowania o zniesienie współwłasności, zwłaszcza, że przynajmniej część maszyn została już wyłączona z linii technologicznej, a z opinii biegłego wynika że jej skład w różnych okresach się zmieniał.
Przy ponownym rozpoznaniu, sprawa wymaga ponownej oceny w całości, przy uwzględnieniu aktualnych stanowisk stron. Przede wszystkim sąd winien ustalić rzeczywistą podstawę faktyczną i prawną roszczeń dochodzonych w niniejszym postępowaniu. W przypadku wątpliwości winien wezwać powoda do stosownych wyjaśnień w tym zakresie. Po dokonaniu właściwej kwalifikacji, sąd winien rozpoznać przesłanki powództwa w niniejszej sprawie i złożone przez pozwaną zarzuty, w tym braku skutecznego nabycia własności przez powoda. W zależności od wyników postępowania w tym zakresie sąd winien rozważyć przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wysokości roszczeń powoda.
Na zakończenie rozważań w niniejszej sprawie odnieść należy się do kwestii związania sądu w niniejszej sprawie, prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w T. w sprawie (...)oddalającym powództwo o wydanie urządzeń mających znajdować się w posiadaniu pozwanej.


Dowód: wyrok z dnia 17 lipca 2023 r. wraz z pisemnym uzasadnieniem.

Co oczywiste w kontekście niniejszego uzasadnienia, Sąd Apelacyjny nie zgadza się z argumentacją zawierającą stwierdzenie, że w niniejszej sprawie strony stały się kiedykolwiek współwłaścicielami całej linii technologicznej. Podkreślić należy jednak, że z treści uzasadnienia Sądu Okręgowego w T. wynika, że bezpośrednią podstawą oddalenia powództwa nie było pełne przyjęcie argumentacji Sądu Okręgowego w Krakowie, a fakt że „powód nie zdołał w sposób prawidłowy określić przedmiotu sporu, tj. wskazać wydania jakich konkretnie urządzeń i maszyn domaga się od strony pozwanej” (vide uzasadnienie w sprawie V Ga 11/23). Nie mniej jednak rozważyć należało czy w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365)">art. 365 k.p.c.</a> wyrok ten był wiążący w niniejszej sprawie. W tym kontekście przypomnieć należy, że wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365)">art. 365 k.p.c.</a> związanie wyrokiem sądu cywilnego zobowiązuje do respektowania zarówno ustaleń faktycznych stanowiących bezpośrednio podstawę rozstrzygnięcia, jak i podstawy prawnej. Dotyczy to jednak tylko tych ustaleń faktycznych, które w związku z podstawą sporu stanowiły przedmiot rozstrzygnięcia. Należy pamiętać, że omawiane związanie ograniczone jest do sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów. Z tego względu dominuje stanowisko, że sąd nie jest związany ustaleniami i oceną dowodów dokonanymi w innej sprawie. Zwraca się przy tym uwagę, że czyniąc samodzielne ustalenia sąd nie może ignorować stanowiska zajętego w innej sprawie, w której stan faktyczny był konstruowany na podstawie tego samego zdarzenia, lecz biorąc je pod uwagę, obowiązany jest dokonać własnych, wszechstronnych ustaleń i samodzielnych ocen, które w rezultacie mogą doprowadzić do odmiennych konkluzji. W myśl dominującego stanowiska, moc wiążącą należy rozumieć wąsko jako związanie sądu wyłącznie ostatecznym rezultatem rozstrzygnięcia wyrażonym w sentencji wyroku. Sąd Okręgowy w T. 


de facto orzekał na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 k.c.</a> o wydaniu rzeczy biorąc pod uwagę stan na dzień wyrokowania tj. 17 lipca 2023 r. Natomiast w niniejszej sprawie powód domagał zapłaty za korzystanie ze swoich rzeczy w okresie od połowy października 2016 r. do końca stycznia 2017 r. czyli w czasie, którego nie dotyczyło bezpośrednio rozstrzygnięcie sądu w T.. Wyrok staje się natomiast prawomocny tylko co do przedmiotu, o którym w nim orzeczono. Chodzi tu o samą istotę wyrzeczenia co do roszczenia (S. Gołąb, Z. Wusatowski, Kodeks postępowania cywilnego, Kraków 1933, s. 417; L. Peiper, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, Kraków 1934, s. 795). Sentencją wyroku objęte jest rozstrzygnięcie o żądaniach stron (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 325)">art. 325 k.p.c.</a>), którego faktyczne i prawne podstawy zawiera uzasadnienie (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a>). Z mocy wiążącej wyroku o świadczenie korzysta jedynie rozstrzygnięcie, nie rozciąga się ona na kwestie pozostające poza sentencją, w tym ustalenia i oceny dotyczące stosunku prawnego stanowiącego podstawę żądania, o którym orzeczono. Moc wiążąca w zakresie ustanowionym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365)">art. 365 k.p.c.</a> odnosi się tylko do „skutku prawnego”, który stanowił przedmiot orzekania. Prawomocność nie przysługuje ustaleniom faktycznym zawartym w wyroku, wskutek czego w późniejszym sporze sąd nie jest tymi ustaleniami związany. Tak samo prawomocność nie obejmuje zapatrywań prawnych, którymi sędzia kierował się, dokonując subsumpcji. Przesłankowa ocena istnienia danego stosunku prawnego dokonywana w ramach powództwa o zasądzenie świadczenia lub jego części, nie wiąże sądu orzekającego w kolejnej sprawie dotyczącej innych świadczeń wynikających z tego samego stosunku prawnego (wyr. SN z 26.5.2022 r., II CSKP 19/22, OSNC-<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365 zd. 2022)">ZD 2022</a>, Nr 4, poz. 47; por. orz. SN z 27.3.1926 r., C 127/25, OSP 1926, poz. 481). Chociaż żądanie zasądzenia mieści w sobie implicite żądanie ustalenia, jednak to ostatnie rozstrzygane jest tylko przesłankowo i nie znajduje wyrazu w sentencji wyroku.
Mocą wiążącą nie są w szczególności objęte rozstrzygnięcia o zasadności zarzutów podnoszonych przez stronę w tym zarzut nieprzysługiwania prawa własności w procesie windykacyjnym. Zagadnienie te mogą być przedmiotem odmiennego osądu w późniejszych procesach bądź jako objęte żądaniem i wówczas rozstrzygnięcie to będzie wiązać inne sądy w kolejnych postępowaniach bądź ponownie jako kwestia prejudycjalna ze skutkami wyłącznie dla konkretnego procesu.
Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie podziela również argumentację, że za wąskim ujęciem zakresu mocy wiążącej przemawia chęć zapobiegania petryfikacji rozstrzygnięć błędnych, swoboda judykacyjna sędziego oraz zasada dyspozycyjności. W tym ujęciu podkreśla się, że ograniczenie kompetencji orzeczniczej sądu stanowiłoby większe zagrożenie dla powagi wymiaru sprawiedliwości niż niepożądana, ale dopuszczalna rozbieżność ocen między sądami. Towarzyszy temu przekonanie, że nadmiernie szeroki zakres związania sądu wcześniejszym orzeczeniem stanowiłby wkroczenie w sferę samodzielności jurysdykcyjnej i niezawisłości sędziowskiej. W uzas. uchw. z 8.11.2019 r. (III CZP 27/19, Legalis) SN podniósł, że „W warunkach, gdy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 178;art. 178 ust. 1)">art. 178 ust. 1 Konstytucji</a> stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucji</a> oraz ustawom, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> bywa postrzegany jako przepis ustalający ustawowe ograniczenie sędziego w ocenach, które może formułować w odniesieniu do okoliczności ujawniających się w sprawie. Trzeba zauważyć, że tak samo jak ustalone w decyzjach administracyjnych normy indywidualnego postępowania muszą być respektowane przez sądy i sędziów, tak i normy postępowania ustalone przez sąd w prawomocnie zakończonych postępowaniach muszą być respektowane przez inne organy państwowe, w tym i inne sądy jako organy wymiaru sprawiedliwości, za czym przemawia zasada ustalona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 7)">art. 7 Konstytucji</a> oraz nawiązujące do niej przepisy o mocy wiążącej orzeczeń wydanych w poszczególnych postępowaniach. Wprowadzenie przewidzianego przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 k.p.c.</a> związania orzeczeniem innego sądu, wydanym w innej sprawie jest wprawdzie racjonalne i systemowo uzasadnione (zob. też post. TK z 18.12.2014 r., Ts 43/13, OTK-B 2015, Nr 11, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11 poz. 17)">poz. 17</a>), tak samo jak związania będącego konsekwencją konieczności respektowania kompetencji przyznanych sądom karnym (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 11)">art. 11 k.p.c.</a>), ale <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 365;art. 365 § 1)">art. 365 § 1 KPC</a> wyznaczający granice omawianego związania w kontekście <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 178;art. 178 ust. 1)">art. 178 ust. 1 Konstytucji</a> musi być wykładany ściśle.
Tym samym przyjmując powyższą argumentację oraz treść uzasadnienia Sądu Okręgowego w T. stwierdzić należy, że nie stoi on na przeszkodzie uwzględnienia powództwa w niniejszej sprawie, oczywiście przy spełnieniu przesłanek jego zasadności.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 KPC</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 5)">379 pkt 5 k.p.c.</a>, orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania apelacyjnego orzekając zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 2)">art. 108 § 2 KPC</a>

</div>