sygn. I ACz 1854/25 29 grudnia 2025 Sąd Apelacyjny we Wrocławiu

Postanowienie z 29 grudnia 2025, sygn. I ACz 1854/25

Teza

Ugoda, o której mowa w art. 79 ust. 1 pkt 1 lit h u.k.s.c. obejmuje również ugodę pozasądową, w wyniku której dochodzi o zbędności rozstrzygnięcia sporu, co prowadzi co cofnięcia pozwu i umorzenia postępowania.

Data orzeczenia 29 grudnia 2025

Sąd Sąd Apelacyjny we Wrocławiu

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Zbigniew Woźniak

Tagi

#Sąd Apelacyjny we Wrocławiu #I Wydział Cywilny #postanowienie

Podstawa prawna

art. 102 kpc art. 183 kpc art. 205 kpc

Sygn. akt I ACz 1854/25
<div>
<h2>POSTANOWIENIE</h2>
Dnia 29 grudnia 2025 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie:
 Przewodniczący: SSA Zbigniew Woźniak
po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2025 r. we Wrocławiu
na posiedzeniu niejawnym




sprawy z powództwa (...) S.A. w M.


przeciwko U. D.

o zapłatę
na skutek zażalenia strony powodowej
od punktu III postanowienia Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z dnia 10 października 2025 r. w sprawie sygn. akt I C 2489/24


postanawia:


1.
zmienić punkt III zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że zwrócić stronnie powodowej kwotę 6.811 zł tytułem zwrotu opłaty od pozwu pomniejszonej o opłatę minimalną;

2.
zwrócić stronie powodowej kwotę 70 zł tytułem opłaty od wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia oraz zażalenia;

3.
odstąpić od obciążenia pozwanej obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania zażalenia na rzecz strony powodowej.

</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
W niniejszej sprawie w toku postępowania przed Sądem Okręgowym, po doręczeniu odpisu pozwu i przed rozpoczęciem rozprawy, strony zawarły ugodę pozasądową. Na skutek zawartej ugody storna powodowa cofnęła pozw wnosząc o zwrot całej opłaty od pozwu pomniejszonej o opłatę minimalną. Sąd Okręgowy zwrócił połowę opłaty wskazując, że przepis art. 79 ust. 1 pkt 1 lit h u.k.s.c., którzy przewiduje zwrot całej opłaty od pozwu w przypadku zawarcia ugody przed rozprawą dotyczy wyłącznie ugody sądowej, co ma wynikać z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2018 r. w sprawie III CZP 88/17. Wobec powyższego Sąd zwrócił stronie powodowej jedynie połowę opłaty od pozwu w oparciu o przepis art. 79 ust. 1 pkt 3 lit a u.k.s.c. – cofnięcie pisma przed rozpoczęciem posiedzenia, na które sprawa została skierowana.


Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
Istota problemu w przedmiotowej sprawie sprowadza się odpowiedzi na pytanie, czy ugoda, o której mowa w art. 79 ust. 1 pkt 1 lit h u.k.s.c. jest wyłącznie ugodą sądową, tak jak na to wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 lutego 2018 r. w sprawie III CZP 88/17, czy też to pojęcie obejmuje również ugodę pozasądową.
W ocenie Sądu Apelacyjnego ugoda, o której mowa dotyczy ugody pozasądowej, w wyniku której dochodzi o zbędności rozstrzygnięcia sporu, co prowadzi co cofnięcia pozwu i umorzenia postępowania.
Przepis art. 79 ust. 1 pkt 1 lit h u.k.s.c został wprowadzony do ustawy o kosztach sądowych (…) w dniu 1 stycznia 2016 r. ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem polubownych metod rozwiązywania sporów (Dz.U. poz. 1595 z 2015 r.). Wraz z tym przepisem wprowadzono również zmianę art. 79 ust. 1 pkt 3 lit d, przy czym ta zmiana nie dotyczyła opłaty od pozwu w przypadku zawarcia ugody sądowej po rozpoczęciu rozprawy. Dodano jedynie konieczność zwrotu połowy opłaty od zarzutów w przypadku zawarcia ugody sądowej po rozpoczęciu rozprawy. Bardziej istotną zmianą dla rozważanego problemu była zmiana art. 79 ust. 1 pkt 2 lit a, która dała możliwości zwrotu trzech czwartych opłaty w przypadku zawarcia ugody przed mediatorem po rozpoczęciu rozpraw.
Przed nowelizacją samo zawarcie ugody pozasądowej nie miało żadnego wpływu na zwrot opłaty. W razie zawarcia takiej ugody, procesową konsekwencją było cofnięcie pisma inicjującego postępowania w danej instancji a zwrot opłaty odbywał się wg. przepisów przewidujących zwrot opłaty w przypadku cofnięcia pisma.
Dodatkowo należy wskazać, co ważne, że przed nowelizacją ustawodawca w ogólne nie regulował zwrotu opłaty w przypadku zawarcia ugody sądowej przed rozpoczęciem rozprawy, chyba że dotyczyło to ugody zawartej przed mediatorem wówczas zwrotowi podlegało opłata w trzech czwartych części (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 79;art. 79 ust. 1;art. 79 ust. 1 pkt. 2;art. 79 ust. 1 pkt. 2 lit. a)">art. 79 ust. 1 pkt 2 lit a</a> przed nowelizacją). Brak tej regulacji był oczywisty, na co nie zwrócił uwagi Sąd Najwyższy, ponieważ nie było możliwe zawarcie ugody sądowej przed rozprawą. Ugoda sądowa zawierana była wówczas wyłącznie na rozprawie. Wyjątek mógł dotyczyć ugody zawartej przed mediatorem przed rozpoczęciem rozprawy z uwagi na zrównanie tej ugody ze skautami ugody sądowej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 183(15);art. 183(15) § 1)">art. 183
15§1 k.p.c.</a>).
Możliwość zawarcia ugody sądowej poza rozprawą powstała dopiero w dniu 7 listopada 2019 r. po nowelizacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">Kodeksu postępowania cywilnego</a>, która wprowadziła posiedzenie przygotowawcze przeprowadzane przed rozprawą, na którym istnieje możliwość zawarcia ugody (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 205(5);art. 205(5) § 1)">art. 205
5§1 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 205(6);art. 205(6) § 2)">art. 205
6§2 k.p.c.</a> – wprowadzony po tej nowelizacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 205(8);art. 205(8) § 2)">art. 205
8§2 k.p.c.</a> ma charakter wyłącznie techniczny i potwierdził możliwości zawarcia ugody na posiedzeniu przygotowawczym).
Przedstawiając argumenty na uzasadnienie postawionej tezy, która jest tezą przeciwną do ww. uchwały Sądu Najwyższego, należy prześledzić w jakiej sytuacji strony mógłby zawrzeć ugodę przed rozpoczęciem rozprawy, która pozwalałaby na zwrot całej opłaty. Sąd Najwyższy wskazuje, że musi być to ugoda sądowa. Ugodę zawartą przed sądem przed rozpoczęciem rozprawy należy wykluczyć, ponieważ, jak już wskazano, taka możliwość powstała dopiero od 7 listopada 2019 r. Pozostaje zatem rozważenie możliwości zawarcia przed rozprawą ugody przed mediatorem, która jest zrównana z ugodą sądową (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 183(15);art. 183(15) § 1)">art. 183
15§1 k.p.c.</a>).
Taka sytuacja jest możliwa. Mogło zdarzyć się tak, że w pozwie powód złożył wniosek o mediację. Przewodniczący doręczył odpis pozwu pozwanemu a ten w odpowiedzi na pozew wyraził zgodę na mediację, po czym Sąd przed rozprawą na posiedzeniu niejawnym skierował sprawę do mediacji, która zakończyła się zawarciem ugody.
Mogło też zdarzyć się tak, że strony mimo wniesienia pozwu i jego doręczenia pozwanemu oczekując na termin rozprawy doszły do pozasądowego porozumienia. Wówczas strony, mimo zawarcia ugody pozasądowej, mogłoby złożyć do sądu wniosek o skierowanie sprawy do mediacji. Sąd wydałby przed rozprawa na posiedzeniu niejawnym postanowienie o skierowaniu sprawy do mediacji. Po wydaniu postanowienia strony ustaliłby z mediatorem sposób wynagrodzenia po czym zawarły by przed nim ugodę. Dopiero wtedy można by było mówić o ugodzie sądowej (ugodzie przed mediatorem zrównanej z ugodą sadową) zawartej przed rozpoczęciem rozprawy.
W ocenie Sądu Apelacyjnego nie taki cel przyświecał jednak ustawodawcy przy nowelizacji art. 79 ust. 1 pkt 1 lit h u.k.s.c. Zdecydowana większość z regulacji zawartych art. 79 u.k.s.c. a szczególnie regulacji nadanych ustawą z dnia 10 września 2015 r., która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2016 r. jak sama nazwa tej ustawy wskazuje, ma na celu wspieranie stron w polubownym rozstrzyganiu sporów. Zwrot opłaty ma inspirować strony do podjęcia próby pojednania i ostatecznego pojednania, dzięki czemu nie będzie potrzeby angażowania organów wymiaru sprawiedliwości w rozstrzygnięcie sporu.
Wykładnia przepisu art. 79 ust. 1 pkt 1 lit h u.k.s.c. zaprezentowana przez Sąd Najwyższy w ww. orzeczeniu, a za nim Sąd Okręgowy w zaskarżonym postanowieniu, przeczy temu założeniu. Przy akceptacji tych poglądów, strony po doręczeniu odpisu pozwu przed rozpoczęciem rozprawy chcąc zawrzeć ugodę i minimalizować koszty (przypadku zawarcia ugody minimalizacja kosztów jest w interesie obu stron) musiałyby wszcząć mediację tylko po aby przez zawarcie ugody przed mediatorem uzyskać zwrot całej opłaty od pozwu. Ww. sekwencja koniecznych czynności do uzyskania prawa do zwrotu całej opłaty w przypadku zawarcia ugody przed rozpoczęciem rozprawy jest oczywiście nieracjonalna i nie ma nic wspólnego z celem ustawy - wspieraniem polubownych metod rozwiązywania sporów. Generuje zupełnie zbędne czynności procesowe, które wywołują koszty (wynagrodzenie mediatora angażowanie sądu w wydanie postanowienia o skierowaniu sprawy do mediacji itd.), które z kolei nie zostaną finansowo skompensowane wniesioną przez powoda opłatą w przypadku jej zwrotu). Przedstawiona wyżej koncepcja skorzystania przez strony z dobrodziejstwa zwrotu całości opłaty jest nielogiczna i pozbawiona jest jakiejkolwiek racjonalności.
Za wadliwością przyjętej przez Sąd Okręgowy i Sąd Najwyższy wykładni przepisu art. 79 u.k.s.c. przemawia jeszcze jeden argument natury językowej.
W przepisie art. 79 u.k.s.c. wg. stanu obowiązującego od 1 stycznia 2016 r., ustawodawca posługuje się trzema pojęciami odnoszącymi się do ugody. W art. 79 ust. 1 pkt 1 lit h mówi o „ugodzie”; w art. 79 ust. 1 pkt 2 lit a o „ugodzie zawartej przed mediatorem”, zaś w art. 79 ust. 1 pkt 3 lit c o „ugodzie sądowej”. W jednej jednostce redakcyjnej ustawodawca posługuje się trzema różnymi pojęciami. A jeśli tak jest, to każdemu z tych pojęć powinno się nadać inną treść. Tak należy przeprowadzać wykładnię przepisów przy założeniu, że mamy do czynienia z ustawodawcą racjonalnym, chyba że wynik nadania odmiennym pojęciom odmiennej treści prowadzi do zupełnie nieracjonalnych rezultatów.
W przypadku wykładni przepisu art. 79 ust 1 tak nie jest. Wręcz przeciwnie to zrównanie znaczenia użytych przez ustawodawcę pojęć „ugoda” z ugodą sądową lub ugodą zawarta przed mediatorem prowadzi do nieracjonalnych i nienadających się do zaakceptowania wyników.
W ocenie Sądu Apelacyjnego ustawodawca w sposób świadomy w przepisie art. 79 ust. 1 pkt 1 lit h u.k.s.c. użył rzeczownika „ugoda” bez przymiotnika wskazującego o jaką ugodę chodzi, dążąc w ten sposób do objęcia hipotezą tego przepisu ugodę pozasądową. W przypadku zawarcia ugody pozasądowej po doręczeniu odpis pozwu przed rozpoczęciem rozprawy nie ma żadnych racjonalnych przesłanek aby zatrzymać połowę opłaty od pisma inicjującego postępowanie. Cofnięcie pozwu po jego doręczeniu przed rozpoczęciem rozprawy na skutek zawarcia ugody pozasądowej nie jest wyrazem nierozsądzonego działania powoda, które trzeba piętnować zwrotem jedynie połowy opłaty od pozwu.
Zwrot jedynie połowy opłaty od pozwu w przypadku jego cofnięcia przed rozprawą (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit a u.k.s.c.) pełni funkcję prewencyjną wymuszającą na powodzie ocenę zasadności jego żądań jeszcze przed wszczęciem postępowania. Ta część opłaty, która nie jest powodowi zwracana, stanowi jego koszt bezzasadnego wszczęcia postępowania.
Zupełnie inaczej należy ocenić sytuację, w której cofnięcie pozwu przed rozprawą jest wynikiem zawarcia ugody pozasądowej. Powództwo prawdopodobnie było zasadne. Celem uniknięcia sporu strony po wszczęciu postępowania zawarły ugodę. W tym przypadku nie ma potrzeby prewencyjnego odstraszania powoda przed wnoszeniem niezasadnego powództwa zwrotem jedynie połowy opłaty. Wręcz przeciwnie należy premiować strony, które doszły do porozumienia (taki był cel ustawy z 10 września 2015 r.) zwrotem całej opłaty.
W związku z tym, że koszt wymiaru sprawiedliwości w przypadku cofnięcia pozwu po jego doręczeniu przed rozpoczęciem rozprawy sprowadza się do doręczenia pozwu, ustawodawca w przepisie art. 79 ust. 1 pkt 1 lit h u.k.s.c wskazał, że w takim przypadku sąd zwraca całą opłatę od pozwu pomniejszoną o opłatę podstawową (art. 79 ust. 3 u.k.s.c.).
Reasumują, ugoda, o której mowa w przepisie art. 79 ust. 1 pkt 1 lit h u.k.s.c. jest również ugodą pozasądową jeśli jej zawarcie skutkowało cofnięciem pozwu i ostatecznie zakończeniem postępowania. Wobec powyższego zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
Wobec tego, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, Sąd Apelacyjny, na postawie art. 79 ust. 1 pkt 1 lit e u.k.s.c. w pkt 2 zwrócił stronie powodowej opłatę od zażalenia oraz opłatę od uzasadnienia postanowienia.
Rozstrzygając o kosztach postępowania Sąd miał na względzie fakt, iż konieczność zaskarżenia postanowienia wynikła nie z postawy pozwanej lecz błędu Sądu, Sąd Apelacyjny, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a>, nie obciążał pozwanej obowiązkiem zawrotu kosztów postepowania zażaleniowego.
Mając na uwadze powyższe należało orzec jak w postanowieniu.
Zbigniew Woźniak
z.

1.
(...)


2.
(...)


3.
(...)


</div>