Uzasadnienie z 3 lutego 2026, sygn. II AKa 295/25

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 295/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

2

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1.  Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 2 września 2025 r., sygn. akt III K 230/24

1.2.  Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☒ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3.  Granice zaskarżenia

1.1.1.  Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2.  Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4.  Wnioski

☒

uchylenie

☐

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5.  Ustalenie faktów

1.1.3.  Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

xxx

1.1.4.  Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

xxx

1.6.  Ocena dowodów

1.1.5.  Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

xxx

1.1.6.  Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

xxx

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych zarzucił:

1.  mającą wpływ na treść orzeczenia, obrazę przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.k. poprzez ocenę dowodów sprzeczną z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, poprzez uznanie, że ogólna wiedza pokrzywdzonych o trudnej sytuacji finansowej spółki (...) świadczy o tym, że nie mogli oni zostać wprowadzeni w błąd przez oskarżonego, podczas gdy po pierwsze i przede wszystkim niezależnie od tej trudnej sytuacji i jej nie ukrywając oskarżony zapewniał wielokrotnie przed i po udzieleniu pożyczki pokrzywdzonych, że pieniądze im na pewno zwróci odwołując się do konkretnych zdarzeń gospodarczych, a po drugie pokrzywdzeni mieli jedynie ogólny ogląd tej sytuacji – nie znali wysokości zadłużenia, a wiedzieli jedynie o prowadzonej egzekucji komorniczej, co w sytuacji zapewnień oskarżonego o zwrocie pożyczki po konkretnych – pewnych w branży rolniczej zdarzeniach gospodarczych (dopłaty rolnicze i plony) – spowodowało, że mieli podstawy realnie zakładać, że pożyczka zostanie zwrócona i tym samym działaniem oskarżonego zostali wprowadzeni w błąd;

2.  mający wpływ na treść orzeczenia, błąd w ustaleniach faktycznych, tj.:

a)  przyjęcie, że umowa pożyczki pomiędzy oskarżonym, a pokrzywdzonymi była umową pozorną dlatego, że „M. i K. O. nie przenieśli na własność M. D. żadnej kwoty pieniędzy. To nigdy nie było zamysłem stron”, podczas gdy wypłata kwoty pożyczki do rąk wskazanego przez pożyczkobiorcę podmiotu trzeciego jest w pełni dopuszczalna i nie niweczy natury umowy pożyczki – co wynika wprost z art. 393 k.c. pozwalającego na zastrzeżenie spełnienia świadczenia na rzecz osoby trzeciej;

b)  przyjęcie, że (...) była podmiotem zobowiązanym względem wierzyciela hipotecznego wyłącznie do dnia (...) roku, tj. do momentu zawarcia umowy odstąpienia od umowy sprzedaży. Nawet gdyby umowa nazwana umową pożyczki nie powstała to spółka (...) byłaby uwolniona od tego zobowiązania względem wierzyciela hipotecznego – z racji tego, że przestała być właścicielem. Zawarta umowa pożyczki nie prowadziła więc do osiągnięcia korzyści majątkowej przez (...), podczas gdy w/w spółka nadal pozostawała dłużnikiem osobistym z tytułu w/w zobowiązania i spłata dokonana z umowy pożyczki udzielonej przez pokrzywdzonych zwolniła ją z jej zobowiązania. Wskazać należy na podstawowe kwestie prawa cywilnego związane z hipoteką. Zaciągnięty dług można zabezpieczyć poprzez ustanowienie hipoteki. Hipoteka może być ustanowiona na nieruchomości stanowiącej własność dłużnika, jak i na nieruchomości cudzej. W wypadku braku tożsamości pomiędzy dłużnikiem, a właścicielem nieruchomości obciążonej hipoteką istnieje dwóch dłużników: 1) dłużnik główny (osobisty), czyli podmiot który zaciągnął zobowiązanie i odpowiada za nie całym swoim majątkiem oraz 2) dłużnik rzeczowy, który za zobowiązanie odpowiada wyłącznie określonymi przedmiotami (np. nieruchomością poprzez obciążenie jej hipoteką). W niniejszej sprawie sytuacja taka powstała następczo, poprzez zwrotne przeniesienie nieruchomości obciążanej hipoteką na pokrzywdzonych, którzy z chwilą odzyskania nieruchomości stali się dłużnikami rzeczowymi, jednak (...) nigdy nie przestała być dłużnikiem osobistym i nie była uwolniona od zobowiązania jak to całkowicie błędnie ustalił Sąd a quo. Pożyczka została udzielona na spłatę długu (...) i bez znaczenia pozostaje, że środki te zostały przekazane bezpośrednio do wierzyciela – był to ustalony przez strony sposób wypłaty pożyczki – co jest prawnie w pełni dopuszczalne. Spłata zobowiązania wobec wierzyciela z środków z pożyczki stanowiła oczywiste przysporzenie po stronie (...), ponieważ nastąpiła spłata jej długu.

Oskarżyciel publiczny zarzucił:

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia skutkujący uniewinnieniem oskarżonego poprzez przyjęcie, że czyn zarzucany oskarżonemu ma charakter wyłącznie cywilnoprawny polegający na braku wywiązania się z zobowiązania i nie jest przestępstwem opisanym w art. 286 § 1 k.k., nie zawiera znamion czynu opisanego w tym przepisie, podczas gdy zarówno zeznania pokrzywdzonego, jak i treść zapisów umowy pożyczki pomiędzy stronami oraz prawidłowa analiza i interpretacja zachowania oskarżonego prowadzi do odmiennego wniosku, tj. że pokrzywdzeni nie mieli świadomości, że zostali wprowadzeni w błąd przez oskarżonego co do możliwości spłaty zobowiązania, a sprawca działał z zamiarem bezpośrednim osiągnięcia korzyści majątkowej i niewywiązania się z zobowiązania.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacje wywiedzione przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych oraz oskarżyciela publicznego okazały się niezasadne – i jako takie – nie mogły doprowadzić do wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym.

Z uwagi na tożsamość zarzutów podnoszonych w środkach odwoławczych zasadnym i celowym jest łączne ustosunkowanie się do nich.

Apelujący pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych zarzucił Sądowi I instancji nieprawidłową ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz dopuszczenie się błędu w ustaleniach faktycznych, co miało w konsekwencji prowadzić do chybionego przyjęcia, że oskarżony swoim czynem nie wypełnił znamion zarzuconego mu przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w jego kwalifikowanej postaci.

Z takim stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić, albowiem, zdaniem Sądu odwoławczego, ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie pozwala przyjąć z całą pewnością, że oskarżony M. D. dopuścił się czynu zabronionego opisanego w akcie oskarżenia.

W opinii Sądu Apelacyjnego, uznać należało, że Sąd meriti przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego nie naruszył dyspozycji art. 7 k.p.k. i wydał wyrok na podstawie prawidłowo przeprowadzonej, nienoszącej znamion dowolności analizy całokształtu ujawnionych w toku postępowania okoliczności, mających znaczenie dla przedmiotowego rozstrzygnięcia, a przeprowadzona analiza doprowadziła Sąd orzekający do prawidłowych konkluzji. Równocześnie, wątpliwości Sądu Apelacyjnego nie budzą poczynione w sprawie przez Sąd a quo ustalenia faktyczne, które pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych jedynie
w sposób polemiczny próbował podważyć.

W pierwszej kolejności godzi się wskazać, iż przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. należy do przestępstw kierunkowych, które można popełnić wyłącznie z winy umyślnej, a zatem istnieje konieczność wykazania zamiaru bezpośredniego kierunkowego, tak co do celu działania, jak i używanych środków. Czynności podejmowane przez sprawcę polegające na wprowadzeniu w błąd, wyzyskaniu błędu lub wyzyskaniu niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, muszą zmierzać do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, jak również muszą być podjęte przed rozporządzeniem tym mieniem przez pokrzywdzonego. Sprawca powinien przy tym obejmować wszystkie znamiona oszustwa zamiarem bezpośrednim i to od samego początku.

Zamiar bezpośredni o szczególnym zabarwieniu związany z celem działania sprawcy oznacza zaś, że elementy przedmiotowe oszustwa muszą mieścić się w świadomości sprawcy i muszą być objęte jego wolą. Sprawca oszustwa nie tylko musi chcieć uzyskać korzyść majątkową, lecz musi także chcieć użyć w tym celu określonego sposobu działania czy zaniechania. W związku z tym do przestępstwa oszustwa nie dochodzi zarówno wtedy, jeżeli jeden z przedstawionych elementów nie jest objęty świadomością sprawcy, jak i wówczas, jeżeli któregoś z nich sprawca nie chce, lecz tylko się godzi. W przypadku działania sprawcy w zamiarze ewentualnym nie dochodzi więc do popełnienia występku oszustwa przewidzianego w art. 286 § 1 k.k. (wyrok SN 2007.07.19, VKK 386/06).

Wbrew twierdzeniom apelującego, kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia dowiodła, że Sąd Okręgowy prawidłowo wykluczył, by M. D. działał z zamiarem kierunkowym dokonania przestępstwa stypizowanego w art. 286 § 1 k.k.

Z analizy akt sprawy wynika, iż idea spłaty wierzytelności hipotecznej pojawiła się po stronie pokrzywdzonych i to oni zaproponowali, oskarżonemu, że dokonają tej spłaty – celem wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej nieruchomości, a w przyszłości oskarżony tę kwotę im zwróci, traktując tę czynność jako formę pożyczki. Nie można zatem uznać, iż oskarżony wówczas obejmował swoją wolą wprowadzenie M. i K. O. w błąd, a przedsiębrane przez niego działania zmierzały do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez pokrzywdzonych. Co więcej - już po spłacie wierzytelności - oskarżony nie tylko zapewniał pokrzywdzonych o zwrocie środków, lecz także czynił starania w celu zaspokojenia wierzycieli, o czym świadczy dwukrotne przekazanie na ich rzecz kwot po 5.000 zł.

Jednocześnie, niezasadne jest przyjęcie, iż zamiar kierunkowy popełnienia czynu zabronionego w tej sprawie wywodzić należy z faktu składania przez oskarżonego zapewnień o spłacie pożyczki podczas dokonywania czynności sprawczej. Zauważyć bowiem trzeba, że wówczas M. D. mógł zakładać, iż po otrzymaniu dopłat obszarowych (które nie podlegają zajęciu w toku egzekucji, o czym jako były asesor komorniczy oskarżony zapewne wiedział), będzie w stanie zaspokoić przysługującą pokrzywdzonym wobec niego wierzytelność.

Powyższe natomiast nie wyklucza tego, że już po zawarciu umowy, spłata pożyczki okazała się niemożliwa ze względu na okoliczności, których oskarżony nie przewidział, co może jednakże stanowić wyłącznie przedmiot rozważań na gruncie prawa cywilnego.

Odnosząc się natomiast do kwestii wprowadzenia w błąd jako znamienia czynności wykonawczej oszustwa, zauważenia wymaga, iż polega ono na doprowadzeniu do rozbieżności między obiektywną rzeczywistością a wyobrażeniem o niej lub jej odbiorem w świadomości pokrzywdzonego. Chodzi o szeroki zakres zachowań kłamliwych jako źródła wprowadzenia w błąd co do okoliczności istotnych, więc tych, które są przyczyną niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Sposób wprowadzenia w błąd może być rozmaity. Zamierzony cel sprawcy może być osiągnięty przy użyciu słowa, dokumentów lub innych przedmiotów bądź zachowania się sprawcy. Podstępne zabiegi mogą ograniczyć się nie tylko do jednokrotnego kłamstwa, ale mogą też wiązać się z całą gamą zachowań (w tym zaniechań) mających na celu wywołanie błędu pokrzywdzonego lub utrzymanie go w błędzie. Podstępne zabiegi mogą występować obok okoliczności prawdziwych lub mogą być powiązane z zatajeniem pewnych, istotnych okoliczności. Wprowadzeniem w błąd może być więc każde zachowanie powodujące błędną ocenę rzeczywistości adresata tych podstępnych zabiegów. Obojętne jest, czy pokrzywdzony mógł sprawdzić prawdziwość twierdzeń sprawcy, czy mógł wykryć błąd przy dołożeniu znikomej nawet staranności. Łatwowierność pokrzywdzonego nie wyłącza karygodności wprowadzenia go w błąd (zob. wyrok SA w Krakowie z dnia 20 października 2011 r., II AKa 145/11).

W realiach tej sprawy nie można zasadnie przyjąć, że swoim działaniem oskarżony wprowadził pokrzywdzonych w błąd co do możliwości zwrotu kwoty uiszczonej przez nich na poczet spłaty wierzyciela hipotecznego, gdyż M. i K. O. z pewnością zdawali sobie sprawę z ryzyka niewywiązania się przez M. D. z tego zobowiązania.

Nie można podzielić bowiem zapatrywań apelującego co do tego, że małżonkowie O. posiadali jedynie ogólnikową wiedzę na temat trudnej sytuacji finansowej spółki oskarżonego. Jak wynika z prawidłowo obdarzonych walorem wiarygodności zeznań świadka K. O., oskarżony informował go o przyczynach nieudzielenia finansowania bankowego oraz o wzmiance dotyczącej egzekucji. Co więcej, oskarżony dobrowolnie przekazał pokrzywdzonemu kopię pisma sporządzonego przez swojego pełnomocnika z prośbą o wyjaśnienie przez bank sytuacji związanej z zaniechaniem uruchomienia kredytu. Nadto K. O., będąc sołtysem, wielokrotnie dowiadywał się o prowadzonych wobec M. D. egzekucjach komorniczych. Nie ulega także wątpliwości, że M. O. posiadała wiedzę o zadłużeniu M. D..

Co równie istotne, jak zeznał świadek K. O., dokonałby spłaty wierzytelności z tytułu ustanowionej hipoteki nawet wówczas, gdyby miał pewność, że nie uzyska zwrotu środków pieniężnych od M. D., ponieważ zależało mu na sprzedaży obciążonej nieruchomości, a wpis hipoteki w prowadzonej dla niej księdze wieczystej znacznie obniżał jej wartość. Pokrzywdzony zeznań: „gdybym nie wierzył w realność spłat to pożyczki i tak bym udzielił, bo zależało mi na wyczyszczeniu tych hipotek” (VIDE: k. 222 akt).

W rezultacie Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, iż w realiach tej sprawy nastąpiła dekompletacja znamion podmiotowych przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., gdyż pomimo że M. i K. O. zdawali sobie sprawę z istnienia zadłużenia po stronie oskarżonego oraz ze skutków jakie to za sobą niesie, podjęli dobrowolną decyzję o spłacie zobowiązania wynikającego z wpisanej hipoteki, a zatem brak jest realizacji przez M. D. znamienia w postaci „wprowadzenia pokrzywdzonych w błąd”, na nawet przy założeniu występowania przedmiotowego błędu nie miał on żadnego znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ pokrzywdzeni postąpiliby w identyczny sposób mając inny stan świadomości, o czym zeznań K. O..

Ponadto godzi się zauważyć, że okoliczności, od których ziszczenia miała zależeć spłata rat „pożyczki” stanowiły zdarzenia niepewne i częściowo od oskarżonego niezależne (plony, dopłaty obszarowe), wobec czego pokrzywdzeni musieli zdawać sobie sprawę z ryzyka niespłacenia przez M. D. tych rat.

Sąd odwoławczy powziął wątpliwości także w odniesieniu do realizacji przez oskarżonego znamienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w postaci doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Niekorzystne rozporządzenie mieniem, zgodnie z definicją doktryny, to takie, które powoduje uszczerbek w istniejącym majątku pokrzywdzonego (damnum emergens) lub umniejszenie przyszłych zysków (lucrum cessans); (por. Bednarzak, Przestępstwo, s. 81; Górniok, „Niekorzystne”, s. 11 i n.; Oczkowski [w:] Stefański, Kodeks, s. 1851). W sytuacji zaś, gdy pokrzywdzeni, rozporządzając mieniem własnym dokonali spłaty zobowiązania hipotecznego, które stanowiło obciążenie należącej do nich nieruchomości,
w celu jej intratnej sprzedaży, trudno uznać, by takie rozporządzenie mieniem nosiło cechy „niekorzystnego”.

Niezależnie od powyższego, odnotować należy, że prawidłowo przeprowadzona przez Sąd Okręgowy analiza materiału dowodowego pozwoliła wykluczyć, by umowa, jaką zawarli pokrzywdzeni z oskarżonym stanowiła zdefiniowaną przez prawo cywilne umowę pożyczki. Wszak zauważyć należy, iż z okoliczności sprawy nie wynika, by M. i K. O. pożyczyli M. D. jakąkolwiek sumę pieniędzy.

Nie można przy tym uznać, jak czyni to apelujący pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych, że wypłata kwoty tej pożyczki nastąpiła do rąk innego podmiotu, jako spełnienie świadczenia na rzecz osoby trzeciej, albowiem – jak słusznie zauważył Sąd a quo – pokrzywdzeni, uiszczając środki pieniężne na rzecz spółki (...), byli na powrót właścicielami obciążonej hipoteką nieruchomości. Nie działali zatem w imieniu oskarżonego, a w imieniu własnym. Natomiast „umowa pożyczki” została zawarta następczo, stanowiąc niejako zabezpieczenie zwrotu przez M. D. spłaconej wierzytelności. Podkreślić jednak stanowczo trzeba, że – mimo pozornego zawarcia umowy pożyczki – ani M. D. ani żadnemu podmiotowi trzeciemu w jego imieniu nie wypłacono po jej zawarciu z tego tytułu jakichkolwiek środków pieniężnych. Jednakże, nawet gdyby uznać, że pomiędzy stronami doszło do zawarcia umowy pożyczki - a co za tym idzie - by powstało zobowiązanie cywilnoprawne, to okoliczność ta, w obliczu dekompletacji znamion podmiotowych po stronie oskarżonego oraz znamienia strony przedmiotowej – wprowadzenia w błąd pokrzywdzonych, jest irrelewantna z perspektywy prawnokarnej.

Ponadto podzielić należy zapatrywania Sądu I instancji co do tego, że spółka (...) była podmiotem zobowiązanym – jako dłużnik hipoteczny – wobec wierzyciela jedynie do dnia, w którym doszło do odstąpienia od umowy sprzedaży, albowiem wówczas spółka przestała być właścicielem nieruchomości.

Wprawdzie w sytuacji przejścia własności nieruchomości brak jest tożsamości pomiędzy dłużnikiem osobistym (odpowiadającym za dług całym majątkiem), a dłużnikiem rzeczowym (który odpowiada do wysokości wartości nieruchomości), niemniej jednak podstawowym uprawnieniem wierzyciela z tytułu ustanowienia hipoteki jest prawo dochodzenia zaspokojenia z obciążonej nieruchomości, bez względu na to czyją stała się własnością i bez względu na to, czy pomiędzy wierzycielem hipotecznym a dłużnikiem rzeczowym (właścicielem obciążonej nieruchomości) istnieje stosunek obligacyjny (por. Wyrok SA w Poznaniu z 10.05.2023 r., I ACa 218/22, LEX nr 3577069).

W tej sytuacji, pomimo, że spółka oskarżonego mogła być w dalszym ciągu zobowiązana wobec wierzyciela jako dłużnik osobisty, to zwolnienie nieruchomości spod ustanowionej hipoteki poprzez spłatę zadłużenia leżało w interesie jej ówczesnych właścicieli, tj. oskarżycieli posiłkowych.

Jak już wyżej wskazano – również apelacja oskarżyciela publicznego okazała się niezasadna, ponieważ przeprowadzona kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia nie potwierdziła, by Sąd Okręgowy dopuścił się błędów w odniesieniu do ustaleń stanu faktycznego. Sąd a quo prawidłowo bowiem uznał, że zachowanie oskarżonego może podlegać wyłącznie analizie z perspektywy cywilnoprawnej, w kontekście badania należytego wywiązania się z zobowiązania.

Jak zaakcentowano powyżej, nie ulega wątpliwości, że pokrzywdzeni mieli wiedzę na temat sytuacji finansowej M. D., wobec czego nie można skutecznie wnioskować, iż oskarżony wprowadził ich w błąd co do możliwości spłaty zobowiązania.

Natomiast w kontekście określenia w umowie terminów spłat rat rzekomej pożyczki, uznać należało, że o ile - jak słusznie wskazał Sąd I instancji - częścią ze środków, o których mowa w umowie oskarżony mógł swobodnie dysponować pomimo prowadzonych przeciwko niemu postępowań komorniczych, o tyle uzależnienie terminów spłat rat od wydarzeń względnie niepewnych - takich jak plony uzyskane ze żniw, daje podstawy do przyjęcia, że pokrzywdzeni – także zajmujący się rolnictwem - musieli zdawać sobie sprawę, iż zwrot określonych w umowie kwot jest co najmniej niepewny. Na powyższe wskazuje również fakt, że mimo braku spłaty przez oskarżonego kolejnych transz, pokrzywdzeni wstrzymywali się
z egzekwowaniem ich na drodze prawnej.

Nadto, zdaniem Sądu Apelacyjnego, skarżący dopuścił się całkowicie błędnej konkluzji, że skoro wobec M. D. zapadły wyroki skazujące odnoszące się do konkretnego modus operandi, to z całą pewnością w przedmiotowej sprawie także winien zostać skazany. Tymczasem kwestia ta jest całkowicie irrelewantna z perspektywy oceny prawnokarnej jego zachowania w analizowanym stanie faktycznym.

Z kolei fakt, że oskarżony uiszczał na rzecz pokrzywdzonych raty z tytułu spłaty zadłużenia, oskarżyciel publiczny błędnie interpretuje jako „dobre pierwsze wrażenie”, w sytuacji gdy prawidłowa ocena takiego zachowania, wziąwszy pod uwagę ogół okoliczności sprawy, daje podstawy do uznania, że M. D. podejmował próby spłaty tego zobowiązania, lecz na przeszkodzie jego spłacie zadłużenia stanęły przeszkody o charakterze obiektywnym.

Reasumując, podzielić należy stanowisko Sądu a quo, że zgromadzony materiał dowodowy nie dał podstaw do uznania, iż M. D. dopuścił się czynu z art. 286 § 1 k.k., a tym samym zaskarżone orzeczenie jest prawidłowe i jako takie Sąd Apelacyjny utrzymał je w mocy.

Na marginesie zauważenia wymaga, iż o ile w działaniu M. D. w czasie gdy zawierał on z oskarżycielami posiłkowymi umowę sprzedaży nieruchomości, można upatrywać zamiaru niewywiązania się z jej postanowień, gdyż oskarżony w chwili jej zawarcia zdawał sobie sprawę z licznych zobowiązań i posiadał wiedzę o prowadzonych wobec niego egzekucjach komorniczych, co mogło prowadzić do braku możliwości zapłaty ceny, o tyle zamiar taki – z całą pewnością – nie zmaterializował się w odniesieniu do umowy zawartej z M. i K. O..

Wniosek

Pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych wniósł o:

2.  uchylenie zaskarżonego wyroku i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania;

3.  zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Oskarżyciel publiczny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wobec niezasadności postawionych przez apelujących zarzutów, brak było również podstaw do zaaprobowania postawionych przezeń wniosków.

Kontrola instancyjna dała bowiem pełne podstawy do przyjęcia, iż analiza całokształtu materiału dowodowego prowadzi niezbicie do wniosku, że zachowania oskarżonego opisanego w zarzucie objętym oskarżeniem nie można rozpatrywać w kategoriach oszustwa, a jedynie nienależytego wykonania zobowiązania o charakterze-cywilnoprawnym.

Sąd Apelacyjny nie dostrzegł także uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu
i powodujących konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z tego samego powodu, wobec utrzymania w mocy rozstrzygnięcia Sądu I instancji
w przedmiocie uniewinnienia M. D., jako niezasadny należało ocenić wniosek o zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych kosztów zastępstwa procesowego.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

xxx

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

xxx

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7.  Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Uniewinnienie oskarżonego od stawianego zarzutu, rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania przed Sądem I instancji.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Wobec prawidłowego ustalenia przez Sąd Okręgowy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził sprawstwa i winy oskarżonego M. D., prawidłowe było uniewinnienie oskarżonego od stawianego mu zarzutu. Jednocześnie Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się uchybień w zakresie rozstrzygnięć o kosztach postępowania, tj. w odniesieniu do obciążenia kosztami tego postępowania Skarbu Państwa ze względu na uniewinnienie oskarżonego oraz co do zasądzenia od Skarbu Państwa na rzecz M. D. zwrotu kosztów obrony.

1.8.  Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

xxx

Zwięźle o powodach zmiany

xxx

1.9.  Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7.  Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

xxx

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

xxx

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

xxx

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

xxx

5.3.1.4.1.

xxx

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

xxx

1.1.8.  Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

xxx

1.10.  Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

xxx

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

2.

Sąd Apelacyjny na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. zwolnił oskarżycieli posiłkowych M. O. i K. O. od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze w części od nich przypadającej, gdyż przemawiały za tym względy słuszności.

W pozostałym zakresie, w oparciu o dyspozycję art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa.

3.

Na zasadzie art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. w zw. z § 11 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie zasądzono na rzecz oskarżonego M. D. tytułem wydatków związanych z ustanowieniem obrońcy w postępowaniu odwoławczym kwotę 600 złotych od Skarbu Państwa, a kwoty po 300 zł od oskarżycieli posiłkowych M. O. i K. O..

7.  PODPIS

R. K. P. M. I. P.