Uzasadnienie z 12 lutego 2026, sygn. II AKa 203/24

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 203/24

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 10 lipca 2024r. w sprawie o sygn. akt III K 546/21

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☒uchylenie

☐zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

1.

C. L.

E. S.

Niekaralność oskarżonych

Dane o karalności z KRK

5571-5572

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.

Dane o karalności z KRK

Dokument urzędowy, którego wiarygodność i przydatność nie była kwestionowana przez strony i nie budziła zastrzeżeń sądu odwoławczego

0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na jego treść w postaci ustalenia, że umowa z dnia (...) r. o dofinansowanie projektu nr (...) (...) (...)/7/u dot. wsparcia powstania funduszu kapitału zalążkowego (...) sp. z o.o. była zbliżona do umowy pożyczki i w konsekwencji środki przekazane ww. spółce przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości w związku z jej wykonaniem przeszły na własność (...) sp. z o.o., a tym samym nie stanowiły dla oskarżonych rzeczy cudzej w rozumieniu art. 284 § 2 k.k., a w konsekwencji uznanie, że oskarżeni C. L. i E. S. nie popełnili zarzuconym im czynów z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., co skutkowało ich uniewinnieniem, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego, prowadzi do wniosku, że oskarżeni popełnili zarzucone im przestępstwo, przywłaszczając powierzone im mienie o wielkiej wartości w kwocie 9.864.023,57 zł, które ostatecznie zostało przekazane, wbrew treści ww. umowy, do powiązanej kapitałowo i osobowo (...) Sp. z o.o.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Podniesiony w apelacji prokuratora zarzut błędu w ustaleniach faktycznych był bezzasadny i to w stopniu oczywistym.

Przed merytorycznym ustosunkowaniem się do podniesionej przez prokuratora argumentacji należało poczynić kilka uwag ogólnych dotyczących konstrukcji samego zarzutu. Apelujący prokurator, pomimo sformułowania zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, nie kwestionował ustalonego przez Sąd I instancji przebiegu zdarzeń dotyczących zawarcia umowy o dofinansowanie projektu, przekazania oskarżonym na jej podstawie środków pieniężnych, a także ich zachowania w trakcie wykonywania umowy. Jak wynikało z treści jedynego zarzutu oraz uzasadnienia apelacji, prokurator zanegował przede wszystkim dokonaną przez Sąd I instancji ocenę prawną tychże zdarzeń, w szczególności dokonaną przez pryzmat regulacji prawa cywilnego, w tym przepisów o umowie pożyczki. Zarzut apelacji prokuratora był zatem w swej istocie zarzutem naruszenia prawa materialnego (art. 438 pkt 1 k.p.k.), nie zaś błędu w ustaleniach faktycznych (art. 438 pkt 3 k.p.k.). Niezależnie od takiego, błędnego logicznie zakwalifikowania zarzutu, stanowisko apelacji prokuratora było merytorycznie niezasadne. Stanowisko to – co Sąd Apelacyjny podkreśla z dezaprobatą - było także pozbawione oczekiwanej od profesjonalnych podmiotów rzetelności, o czym świadczy przede wszystkim argumentacja dotycząca konstrukcji umowy o dofinansowanie, co zostanie szerzej omówione w dalszej części uzasadnienia, ale także powołanie się na wyrok tut. Sądu Apelacyjnego z dnia (...) roku w sprawie o sygn. akt (...), który zapadł na kanwie zupełnie innego stanu faktycznego. Przytaczając tezę przedmiotowego judykatu, apelujący prokurator najprawdopodobniej nie zapoznał się z jego uzasadnieniem skoro dotyczył on przestępstwa przywłaszczenia powierzonego mienia w postaci pieniędzy w kwocie 1 200 000 zł, stanowiących zaliczkę na poczet sprzedaży nieustalonej nieruchomości.

Niezależnie od powyższego należało również wyjaśnić prokuratorowi, że warunkiem koniecznym wykazania błędu w ustaleniach faktycznych, jest uprzednie dowiedzenie, że Sąd I instancji ustalając fakty, naruszył konkretne zasady procesowe. Błąd w ustaleniach faktycznych nie może bowiem wynikać wyłącznie z wątpliwości strony, czy też z przyjęcia przez nią odmiennej oceny i wersji zdarzeń, ale musi mieć konkretną przyczynę, a przyczyną taką jest właśnie naruszenie reguł procedowania, w tym np. pominięcie przez sąd niektórych dowodów, albo przeciwnie – oparcie się na dowodach niewprowadzonych do procesu, czy też w końcu dokonanie tychże dowodów wadliwej oceny – to jest odbywającej się z przekroczeniem granice swobodnej ich oceny, a zatem np. obrażającej zasady logicznego rozumowania, zasady wiedzy, czy doświadczenia życiowego. Tymczasem apelujący prokurator nie próbował nawet wykazać jakichkolwiek uchybień procesowych Sądu I instancji.

Podkreślenia wymaga, że sąd I instancji w sposób prawidłowy i wyczerpujący rozważył wszystkie okoliczności i dowody ujawnione w toku rozprawy dokonując następnie na ich podstawie właściwych ustaleń faktycznych. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone dokładnie i starannie. Ocena materiału dowodowego, dokonana przez Sąd Okręgowy w Poznaniu nie wykazuje błędów logicznych i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Uzasadnienie wyroku odpowiada wymogom art. 424 § 1 i 2 k.p.k. i w pełni pozwala na kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia. Obszerność i jakość wywodów sądu I instancji zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest odwrotnie proporcjonalna do apelacji prokuratora z dnia (...)

Przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną zawartą w treści przepisu art. 7 k.p.k. wówczas gdy jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy całokształtu okoliczności sprawy i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy, stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść jak i niekorzyść oskarżonego, jest wyczerpujące i logiczne z uwzględnieniem wskazań wiedzy i zasad doświadczenia życiowego ( vide: wyroki Sądu Najwyższego z 20 lutego 1975r., II KR 355/74, publ. OSNKW 1975/9/84; z 22 stycznia 1975r, I KR 197/74, publ. OSNKW 1975/5/58; z 5 września 1974r., II KR 114/74, publ. OSNKW 1975/2/28; z 22 lutego1996r., II KRN 199/95, publ. PiPr. 1996/10/10; z 16 grudnia 1974r., Rw 618/74, publ. OSNKW 1975/3-4/47 ). Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 7 k.p.k. organy postępowania, a więc także i sąd, kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Zgodnie z panującym w orzecznictwie poglądem ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1990r., publ. OSNKW 1991/9/41), przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną art. 7 k.p.k. wtedy m. in. gdy:

jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy
(art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.),

stanowi wynik rozważenia wszystkich tych okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.),

jest wyczerpująco i logicznie – z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego – uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.).

Mając powyższe uwagi na względzie, uznać obiektywnie należy, że ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego została dokonana przez sąd I instancji z uwzględnieniem zasad sformułowanych w przepisie art. 7 k.p.k. Przeprowadzone zaś postępowanie dowodowe nie wykazało by objęte zarzutem zachowania oskarżonych wypełniały ustawowe znamiona przestępstwa z art. 284 § 2 k.k.

Treść zarzutu podniesionego przez prokuratora prowadzi do wniosku, że kluczową kwestię dla prawnokarnej oceny zachowania oskarżonych stanowi przyjęty przez Sąd I instancji charakter umowy z dnia(...) roku o dofinansowanie projektu nr (...) (...) (...) (...) Sąd I instancji uznał, że umowa ta jest umową nienazwaną, podobną do umowy pożyczki.

Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Sądu Najwyższego, nie stanowi przedmiotu sprzeniewierzenia rzecz ruchoma, która została powierzona sprawcy w sytuacji, gdy treść umowy stanowiącej podstawę przekazania rzeczy lub okoliczności sprawy wskazują na przeniesienie własności tej rzeczy na sprawcę ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2024 r. IV KK 376/24). Sprawcy przestępstwa przywłaszczenia, stypizowanego w art. 284 § 2 k.k., musi towarzyszyć związany z zamiarem res sibi habendi cel definitywnego pozbawienia osoby powierzającej jej własności. Rzecz powierzana musi być więc dla sprawcy „cudza”. Nie budzi przy tym żadnych wątpliwości, że osoba, która otrzymuje środki pieniężne w ramach umowy pożyczki staje się ich właścicielem. Pożyczone pieniądze nie są zatem mieniem „cudzym” w rozumieniu art. 284 § 2 k.k. Przyjęcie takiej konstrukcji prawnej umowy przez sąd I instancji skutkowało dekompletacją znamion przestępstwa sprzeniewierzenia albowiem oskarżeni nie mogli przywłaszczyć pieniędzy, których stali się właścicielami.

Z przedmiotową oceną nie zgodził się apelujący prokurator. Oskarżyciel - starając się przyporządkować charakter ww. umowy do umów nazwanych określonych w kodeksie cywilnym - podkreślił, że w umowie o dofinansowanie projektu można dostrzec elementy podobne do występujących w umowie o dzieło, umowie zlecenia, a także umowie darowizny. Rzecz jednak w tym, że poza przytoczeniem jednego ogólnego poglądu doktryny i przepisów regulujących umowę o świadczenie usług, do której należy stosować przepisy o zleceniu, prokurator nie wyjaśnił w wywiedzionej apelacji, która ze wskazanych umów została zawarta przez oskarżonych, ani chociażby jakie elementy ww. umów się w niej znalazły. Co więcej, na rozprawie w dniu(...) roku prokurator oświadczył, że w umowie z dnia (...) roku faktycznie nie było elementu darowizny, nie potrafiąc jednocześnie wskazać elementów umowy o dzieło i umowy zlecenia (k. 5780 t. XXIX).

Apelujący zdaje się przy tym nie dostrzegać, że nawet podzielenie jego stanowiska co do odmiennego charakteru umowy i zakwalifikowanie jej jako umowy darowizny również nie doprowadziłoby do możliwości przypisania oskarżonym przestępstwa przywłaszczenia – sprzeniewierzenia. Świadczenie darczyńcy polega bowiem na przeniesieniu własności środków pieniężnych, a zatem obdarowani – oskarżeni, staliby się ich właścicielami. Tego rodzaju środki nie byłyby zatem mieniem „cudzym” w rozumieniu art. 284 § 2 k.k.

Jeszcze bardziej absurdalne wydaje się stanowisko apelującego prokuratora o możliwości zakwalifikowania umowy o dofinansowanie projektu jako umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o umowie zlecenia. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. N. negotii umowy zlecenia obejmują zatem określenie czynności prawnej, którą przyjmujący zlecenie ma wykonać. Przepis art. 750 k.c. znajduje zaś zastosowanie do umów zobowiązujących jedną ze stron do świadczenia usług polegających na wykonaniu dla innej osoby czynności faktycznych bądź czynności faktycznych i prawnych. Charakterystyczną cechą zarówno dla umowy zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne – art. 750 k.c.) jest wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie ( tak: Komentarz do art. 734 k.c. Balwicka-Szczyrba Małgorzata (red.), U. B. (red.), Kodeks cywilny, teza 1 Lex).

Tymczasem zgodnie z treścią umowy o dofinansowanie projektu, oskarżeni zobowiązali się m.in. do dysponowania środkami pieniężnymi otrzymanymi w ramach dofinansowania (§ 3 ust. 2 umowy), realizacji projektu zgodnie z umową (§ 3 ust. 3 pkt 1) czy udzielania informacji na temat projektu (§ 3 ust. 3 pkt 5). Uwzględniając zatem treść umowy o dofinansowanie nie sposób dopatrzeć się w niej elementów charakterystycznych dla umowy zlecenia czy umowy o świadczenia usług. Co więcej, sam apelujący nie potrafił ich wskazać i to nie tylko w wywiedzionej apelacji, ale i na rozprawie apelacyjnej. Nie da się zatem oprzeć wrażeniu, że oskarżyciel publiczny - nie dokonując analizy treści umowy o dofinansowanie projektu - przytoczył jedynie przepisy art. 740 k.c. i art. 741 k.c. albowiem jest w nich mowa o zakazie korzystania przez przyjmującego zlecenie we własnym interesie z rzeczy i pieniędzy dającego zlecenie, a także o obowiązku wydania wszystkiego co przy wykonaniu zlecenia otrzymał. Tym samym stanowisko prokuratora w tym zakresie - pozbawione jakiejkolwiek argumentacji – nie mogło przynieść szans powodzenia wywiedzionej apelacji.

Analogicznie – jako oczywiście bezzasadne - należało ocenić stanowisko apelującego jakoby w umowie o dofinansowanie projektu można dostrzec elementy umowy o dzieło. W tym zakresie prokurator również nie przedstawił jakiejkolwiek argumentacji. Należy zatem podkreślić, że przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia (art. 627 k.c.). Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem umowy o dofinansowanie projektu nie było wytworzenie dzieła o cechach zindywidualizowanych, nieistniejącego w takiej postaci przed rozpoczęciem wykonywania umowy.

Bez wątpienia zatem – wbrew lakonicznemu i pozbawionemu jakiejkolwiek logicznej argumentacji stanowisku prokuratora - stron nie wiązała umowa zlecenia, umowa darowizny, umowa o świadczenie usług ani umowa o dzieło.

W dalszej części uzasadnienia apelacji prokurator sam przyznał, że (...) była uprawniona do zawarcia z (...) sp. z o.o. umowy pożyczki, jednak w jego opinii zawarła z nią umowę o dofinansowanie projektu o zupełnie innej konstrukcji prawnej . Rzecz jednak w tym, że prokurator nie potrafi wyjaśnić ani nawet wskazać elementów owej konstrukcji prawnej, podtrzymując jednocześnie na rozprawie apelacyjnej, że przekazane oskarżonym środki pieniężne stanowiły rzecz ruchomą, a ich zachowanie powinno zostać zakwalifikowane jako przestępstwo z art. 284 § 2 k.k.

Z uwagi na powyższe należy wyjaśnić, że powierzenie rzeczy ruchomej w rozumieniu art. 284 k.k. polega na przekazaniu sprawcy władztwa nad rzeczą z zastrzeżeniem jej zwrotu właścicielowi (posiadaczowi) lub innej osobie posiadającej prawo do rzeczy. Zwrot to nic innego jak oddanie powierzonej rzeczy, tj. tej samej rzeczy, która była przedmiotem powierzenia. Kwestia ta nie budzi wątpliwości, jeśli przedmiotem powierzenia jest rzecz ruchoma oznaczona co do tożsamości. Inaczej może być, gdy przedmiotem powierzenia są rzeczy - tak jak pieniądze - ze swej istoty zamienne, a więc w rozumieniu art. 155 § 2 k.c. oznaczone tylko co do gatunku. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga w każdym przypadku badania treści stosunku prawnego łączącego strony umowy. Dla przykładu, o ile w przypadku umowy przechowania (art. 835 k.c.) jej przedmiotem są rzeczy ruchome w postaci pieniędzy, to zwrotowi podlegają zawsze te same rzeczy, tj. te same pieniądze, o tyle w przypadku depozytu nieprawidłowego sytuacja ta wygląda inaczej. Zgodnie z art. 845 k.c., jeżeli z przepisów szczególnych albo umowy lub okoliczności wynika, że przechowawca może rozporządzać oddanymi na przechowanie pieniędzmi (np. w przypadku rachunku depozytowego) lub innymi rzeczami oznaczonymi tylko co do gatunku, stosuje się odpowiednio przepisy o pożyczce, co oznacza, że w związku z przeniesieniem własności rzeczy zwrotowi podlegają nie te same rzeczy, lecz takie same w odpowiedniej ilości czy o odpowiedniej wartości. W przypadku depozytu nieprawidłowego przechowawca pieniędzy może je puścić w obieg, bowiem nabywa ich własność z chwilą oddania ich na przechowanie zaś po stronie oddającego na przechowanie powstaje roszczenie obligacyjne o zwrot takiej sumy jaką przekazał do depozytu ( vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2023 r. I KK 89/23).

Mając powyższe na uwadze, nie ulega wątpliwości, że dla rozpoznania zarzutu apelacji kluczowa pozostawała kwestia czy zawarta przez strony umowa przeniosła własność środków pieniężnych i uprawniała oskarżonych do rozporządzenia nimi. Jeśli tak, to przedmiot rozporządzenia nie stanowił dla oskarżonych cudzej rzeczy ruchomej, a tym samym nie mógł być uznany za przedmiot czynności wykonawczej przestępstwa określonego w art. 284 § 2 k.k.

Sąd I instancji, w przeciwieństwie do apelującego prokuratora, poddał treść umowy o dofinansowanie projektu wszechstronnej i szczegółowej analizie. W ramach tej analizy słusznie zwrócił uwagę na elementy umożliwiające zakwalifikowanie jej jako umowy podobnej do umowy pożyczki. W szczególności chodzi tu przelanie środków na wskazany w umowie rachunek bankowy beneficjenta (oskarżonych), a nie oddanie ich do dyspozycji na rachunku (...), zapisy dotyczące odsetek (wyliczanych jak dla zaległości podatkowych) czy cel, dla jakiego została zawarta umowa. Ponadto, stanowiące przedmiot wsparcia środki finansowe zostały przekazane oskarżonym z obowiązkiem zwrotu. Obowiązek zwrotu przedmiotu pożyczki, jest stosownie do art. 720 § 1 k.c., elementem przedmiotowo istotnym tego rodzaju umowy. Bez tego elementu nie ma umowy pożyczki ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2000 r. I CKN 1040/98).

Nie ulega przy tym wątpliwości, że osoba która otrzymała środki pieniężne w ramach umowy pożyczki, staje się ich właścicielem. Przekazanie środków pieniężnych oskarżonym łączyło się z przeniesieniem na nich prawa własności, a skutek rzeczowy – zgodnie z art. 155 § 2 k.c. - wystąpił z chwilą przeniesienia posiadania rzeczy. Otrzymane więc przez oskarżonych pieniądze w ramach zawartej umowy o dofinansowanie projektu, nie były dla nich "rzeczą cudzą", a zatem nie mogły być przedmiotem przywłaszczenia.

Apelujący zdaje się nie dostrzegać, że odrębną i jednocześnie irrelewantną dla prawnokarnej oceny zachowania oskarżonych kwestią pozostaje ocena prawidłowości wykonania ww. umowy. Nawet podzielenie stanowiska apelującego prokuratora co do wykorzystania przez oskarżonych środków pieniężnych na inny cel niż określony w umowie, a nawet w sposób sprzeczny z ograniczeniami określonymi w jej § 10, nie niweczyłoby wcześniejszego przejścia na własność oskarżonych przedmiotowych środków zgodnie z art. 720 k.c. i art. 155 § 2 k.c. Do essentialia negoti umowy pożyczki nie należy sposób korzystania z przedmiotu pożyczki. Pożyczkobiorca zatem, stając się jego właścicielem, może w zasadzie korzystać z niego w sposób dowolny. Umowa może jednak zobowiązywać go do określonego sposobu korzystania z przedmiotu pożyczki, np. pod rygorem skorzystania z zastrzeżonego na rzecz pożyczkodawcy prawa odstąpienia ( vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 22 listopada 2017 r. II AKa 339/17).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny bez żadnych wątpliwości podzielił stanowisko Sądu I instancji co do charakteru umowy o dofinansowanie projektu i tym samym braku podstaw faktycznych oraz prawnych do przypisania oskarżonym przestępstwa sprzeniewierzenia mienia (art. 284 § 2 k.k.).

Prokurator - poza omówioną powyżej nieudolną próbą podważenia kwalifikacji umowy o dofinansowanie projektu jako umowy podobnej do umowy pożyczki - skupił się na zachowaniu oskarżonych, które w jego ocenie było sprzeczne z umową czy ekonomicznie nieuzasadnione.

Apelujący odwołał się w tym zakresie do stanowiska biegłych, skrzętnie pomijając, że zarówno pisemna opinia Fundacji (...) z dnia(...) roku, jak i pisemna opinia uzupełniająca oraz opinia ustna, zostały trafnie uznane przez Sąd I instancji za nieprzydatne dla rozstrzygnięcia. Sąd wskazał również, że opinia pisemna w swej treści posługuje się niedopuszczalnymi sformułowaniami, które winny być zastrzeżone dla organów stosujących prawo. Sami biegli podkreślali w opinii ustnej, że badanie efektywności finansowej analizowanego umorzenia udziałów nie było przedmiotem opinii, więc de facto analiza ta miała wyłącznie charakter prawny. Pominięcie przez prokuratora przedmiotowej oceny zgromadzonych w sprawie opinii i jednocześnie powołanie się na sformułowane w nich wnioski, stanowi zasadniczy mankament apelacji. Prokurator nawet nie próbował podważyć prawidłowości oceny ww. dowodów, a co de facto oznacza, że zgodził się ze sposobem ich oceny przez Sąd meriti. Prokurator popadł więc w wewnętrzną sprzeczność w tym zakresie. Podkreślenia wymaga, że Sąd I instancji szczegółowo wyjaśnił dlaczego opinie te okazały się nieprzydatne, a częściowo również niedopuszczalne i Sąd odwoławczy ocenę tą w pełni podziela.

Bezzasadne i to w stopniu oczywistym było także przekonanie apelującego o pozornym – w rozumieniu art. 83 k.c. - charakterze czynności oskarżonych, dotyczących mechanizmu umarzania za wynagrodzeniem udziałów (...) sp. z o.o. w spółkach portfelowych. Abstrahując od cywilnoprawnego charakteru tego rodzaju dywagacji prokuratora, podkreślenia wymaga, że w (...)roku był to mechanizm nowy, pilotażowy, nad którym toczyły się dyskusje (k. 4827). Podkreślenia przy tym wymaga, że Sąd I instancji dokonując zarówno ustaleń faktycznych, jak i oceny materiału dowodowego uwzględnił ów mechanizm. Prokurator zaś powołując się w tym zakresie na zeznania świadków C. O., M. U. i A. H., nie sformułował żadnych zarzutów co do dokonanej przez Sąd meriti oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Tym samym Sąd Apelacyjny nie miał nawet możliwości ustosunkowania się do argumentacji, która fizycznie nie zaistniała.

Jeszcze raz należy podkreślić, że nawet ewentualne nieprawidłowe wykonanie umowy przez oskarżonych mogło co najwyżej stanowić złamanie warunków tejże umowy – co oczywiście winno rodzić konsekwencje cywilnoprawne – jednakże nie nosiło cech realizacji znamion przestępstwa przywłaszczenia. Podkreślenia wymaga, co zauważył również słusznie Sąd I instancji, że przedmiotowa umowa była obarczona wysokim ryzykiem, a czego świadome były obie strony umowy. Mimo jednak tego ryzyka, to właśnie (...) S.A., spośród sześciu innych funduszy kapitału zalążkowego, które zawarły w 2007 roku z (...) umowy o dofinasowanie (poza również (...) sp. z o.o.), przekazała środki finansowe do (...) w kwocie (...),06 zł.

Sąd I instancji dokonał również wyczerpującej analizy § 10 ww. umowy, również w kontekście karnoprawnej oceny zachowania oskarżonych (str. 29 uzasadnienia). Wywody w tym zakresie są nie tylko przekonywująco przez sąd I instancji uzasadnione ale i obszerne, tak więc nie ma powodu by je powielać ponownie w tym miejscu. Wymaga jedynie podkreślenia, że prokurator istoty zarzucanego przestępstwa sprzeniewierzenia upatrywał w przekazaniu przez oskarżonych środków pieniężnych do powiązanej kapitałowo i osobowo (...) sp. z o.o., jako zachowania sprzecznego z zapisami umowy. Rzecz jednak w tym, co Sąd odwoławczy wyjaśnił już powyżej, że tego rodzaju dywagacje mogą mieć znaczenie dla cywilnoprawnego sporu. Na gruncie karnoprawnej oceny istotne jest zaś to, że tego rodzaju zachowanie nie niweczy wcześniejszego przejścia na własność oskarżonych środków pieniężnych, uzyskanych w ramach umowy o dofinansowanie projektu, a co z kolei oznacza dekompletację znamion strony przedmiotowej przestępstwa z art. 284 § 2 k.k. Już tylko na marginesie należy przypomnieć, że nawet dla pracownika (...) S. C. tak szeroko akcentowany przez prokuratora § 10 umowy był zapisem niejasnym (k. 4784 t. XXIV).

W tej sytuacji oceniane w przedmiotowym postępowaniu karnym zachowania oskarżonych, polegające - w przekonaniu prokuratora - na nieprawidłowym wywiązaniu się z zobowiązania umownego wobec (...) i to nawet gdyby wynikało z decyzji oskarżonych o przeznaczeniu uzyskanych środków pieniężnych na umorzenie za wynagrodzeniem udziałów w spółkach portfelowych, mogło być uznane co najwyżej za działania rodzące skutki cywilnoprawne.

Wobec powyższego, rozstrzygnięcie uniewinniające oskarżonych, uznać należało za prawidłowe.

Wniosek

O uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Brak skutecznych zarzutów apelacji i okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.11.

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 10 lipca 2024 r. (III K 546/21)

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Brak skutecznych zarzutów apelacji i okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu.

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.0.11.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

3.

2.

O kosztach procesu za postępowanie odwoławcze Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 632 pkt 2 k.p.k., obciążając nimi – z uwagi na treść wyroku i nieuwzględnienie apelacji prokuratora – Skarb Państwa.

Z tego też powodu sąd odwoławczy uwzględnił wniosek obrońcy oskarżonego C. L. o zasądzenie na rzecz jego mandanta od Skarbu Państwa kwoty 1.200 zł tytułem zwrotu wyłożonych kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie odwoławcze. Podstawą tego orzeczenia jest art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z § 11 ust. 2 pkt 5, § 15 ust.1, 3, § 16 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964 tj.).

7.  PODPIS

P. G. M. Ś. K. L.