Wyrok z 31 marca 2026, sygn. III AUa 785/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 marca 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodnicząca: SSA Iwona Szybka

Protokolant: starszy sekretarz sądowy (...)

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2026 r. w B.

sprawy Ł. D.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.

o ponowne ustalenie wysokości emerytury

na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.

od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku

z dnia 5 czerwca 2025 r. sygn. akt VI U 121/25

1.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 (pierwszym), w ten tylko sposób, że przyznaje Ł. D. prawo do przeliczenia emerytury bez potrącenia kwot emerytur w obniżonym wieku wypłaconych do osiągnięcia przez Ł. D. wieku uprawniającego do nabycia emerytury w wieku powszechnym;

2.  oddala apelację w pozostałej części;

3.  znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego.

Iwona Szybka

Sygn. akt III AUa 785/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 stycznia 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. odmówił Ł. D. ponownego ustalenia wysokości emerytury na podstawie art. 114 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, wskazując, że zgodnie z ww. przepisem wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) nie jest przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji.

Ł. D. w odwołaniu wniosła o ponowne przeliczenie świadczenia.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia (...) r. Sąd Okręgowy w Płocku zmienił sporną decyzję i ponownie ustalił wysokość emerytury Ł. D. w wieku powszechnym z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz przekazał do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. wniosek Ł. D. o wyrównanie wysokości emerytury z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że Ł. D., urodzona (...), złożyła w dniu 31 marca 2006 r. wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym na podstawie Karty Nauczyciela. Decyzją z dnia (...) r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. przyznał jej prawo do emerytury od dnia (...)r. tj. od ustania zatrudnienia. Wysokość emerytury została ustalona na podstawie art. 53 ustawy emerytalnej. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przyjęta została przeciętna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 9 lat kalendarzowych od 1986 r. do 1994 r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiary z tego okresu wyniósł 31,29 %, a podstawa wymiaru wyniosła 618,67 zł. Do ustalenia wysokości emerytury uwzględniono 25 lat, 3 miesiące tj. 303 miesiące okresów składkowych oraz 5 miesięcy okresów nieskładkowych. Wysokość emerytury obliczonej zgodnie z art. 53 ustawy emerytalnej wyniosła 679,43 zł i została ograniczona do 100% podstawy wymiaru tj. do kwoty 618,67 zł. Do świadczenia przysługiwała część składkowa świadczenia rolniczego za okres pracy w gospodarstwie rolnym za 6 miesięcy 15 dni, która wyniosła 1,61 zł. Wysokość świadczenia łącznie wyniosła 620,28 zł brutto miesięcznie, ale została ograniczona od 100 % podstawy wymiaru tj. do kwoty 618,67 zł. Wysokość emerytury była przeliczana i waloryzowana.

Ł. D. złożyła w dniu 25 kwietnia 2024 r. wniosek o przyznanie emerytury w wieku powszechnym. Organ rentowy decyzją z (...) r. przyznał emeryturę od 1 marca 2024 r. tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku, w wysokości ustalonej na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej. Podstawę obliczenia emerytury stanowiła suma kwoty składek zaewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji w wysokości 287.353,15 zł i kwoty zwaloryzowanego kapitału początkowego w wysokości 492.863,87 zł. Na podstawie art. 25 ust. 1 b ustawy emerytalnej podstawa obliczenia emerytury została pomniejszona o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne tj. o kwotę 285.566,30 zł. Średnie dalsze trwanie życia wyniosło 215 miesięcy. Wartość świadczenia wyniosła 2.300,70 zł. Emerytura o symbolu (...) została zawieszona ponieważ okazała się być świadczeniem mniej korzystnym kwotowo od emerytury wcześniejszej o symbolu NE.

W dniu 19 grudnia 2024 r. ubezpieczona złożyła w organie rentowym wniosek o przeliczenie emerytury w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt SK 140/20, a także o wypłatę wyrównania.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 4 czerwca 2024 r., w sprawie o sygn. akt SK 140/20, orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251) w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji.

W konsekwencji tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Okręgowy uznał odwołanie za częściowo uzasadnione.

Sąd przytoczył treść art. 25 ust 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS i wskazał, że przepis ten został dodany ustawą z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2012r. poz. 637), która została ogłoszona 6 czerwca 2012 r., a obowiązuje poczynając od dnia 1 stycznia 2013 r. Zgodność z Konstytucją tego przepisu była już badana przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 6 marca 2019 r. (sygn. akt P 20/16) stwierdził, że „art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r., w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w 1953 r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. W wyroku z 4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny ponownie zajął się oceną zgodności z Konstytucją art. 25 ust.1 b ustawy emerytalnej z tym, że już bez ograniczenia się do któregokolwiek rocznika, czy też postawy nabycia wcześniejszego świadczenia.

Wobec braku publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. Sąd Okręgowy uznał, że dla rozstrzygnięcia zagadnienia, czy przy obliczaniu emerytury w wieku powszechnym zasadne było odliczenie pobranych emerytur wcześniejszych należy dokonać rozproszonej kontroli konstytucyjnej przepisu art. 25 ust. 1 b ustawy emerytalnej. Sąd rozpatrzył żądanie z uwzględnieniem trybu przewidzianego w art. 114 ustawy emerytalnej. Nową okolicznością istniejącą przed wydaniem wzruszonej decyzji organu rentowego jest nieuwzględnienie przez organ rentowy obowiązującego standardu konstytucyjnego potwierdzone późniejszym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Sąd pierwszej instancji podniósł, że wprowadzenie ustawą nowelizacyjną z dnia 11 maja 2012 r. u mechanizmu potrąceń pobranych emerytur spowodowało istotną zmianę, której nie spodziewali się i nie mogli przewidzieć podejmując decyzje w skorzystaniu z emerytury wcześniejszej.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 140/20 dotyczy sytuacji prawnej ubezpieczonej, gdyż Trybunał wypowiedział się w zakresie uznania za niezgodny z Konstytucją RP art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej co do osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r. Gdy ubezpieczony złożył wniosek o wcześniejszą emeryturę, nie była jeszcze uchwalona zmiana ustawy emerytalnej wprowadzająca przepis art. 25 ust. 1b, okres vacatio legis trwał zaś od 6 czerwca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. Ubezpieczona w dacie składania wniosku o emeryturę wcześniejszą nie miała wiedzy o zmianach na podstawie ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 637). Nie mogła zatem uniknąć negatywnych skutków swojej decyzji w postaci ustalenia emerytury w wieku powszechnym w niekorzystnej wysokości z zastosowaniem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.

W świetle powyższego Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił sporną decyzję i ponownie ustalił wysokość emerytury Ł. D. w wieku powszechnym z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji.

Natomiast na podstawie art. 477 ¹⁰ § 2 k.p.c. w punkcie 2 sentencji przekazał do rozpoznania organowi rentowemu wniosek Ł. D. o wyrównanie wysokości emerytury z pominięciem art. 25 ust. 1 b ustawy emerytalnej jako nowy wniosek, nie objęty zaskarżoną decyzją.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych objął powyższy wyrok apelacją, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie:

1.  art. 188 pkt 1 w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie i poddanie kontroli zgodności art. 25 ust. 1 b ustawy emerytalnej z ustawą zasadniczą, gdy wyłączną kompetencję orzekania o niekonstytucyjności oznaczonego przepisu ustawy ma Trybunał Konstytucyjny,

2.  art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4.06.2024 r., SK 140/20, który nie został ogłoszony we właściwym akcie urzędowym - Dzienniku Ustaw, wywołuje skutki prawne i zaprezentowana w nim wykładnia TK jest wiążąca, w sytuacji, gdy w świetle powołanych przepisów Konstytucji, orzeczenia TK stają się ostateczne i uzyskają moc powszechnie obowiązującą dopiero z dniem ich wejścia w życie, którym jest dzień ich publikacji we właściwym publikatorze, tym samym ocena prawa dokonana przez TK w tym przypadku nie ma jak dotychczas waloru wiążącej wykładni przepisów,

3.  art. 190 ust. 4 Konstytucji RP poprzez jego pominięcie, wyrażające się w orzekaniu jedynie z powołaniem się na sprzeczność „decyzji ZUS odmawiającej ponownego ustalenia wysokości emerytury” z zasadami wynikającymi z Konstytucji RP i z powołaniem na prawo wnioskodawczyni do „przeliczenia świadczenia w oparciu o zgodne z Konstytucją zasady”, w sytuacji gdy z powołanego przepisu wyraźnie wynika konieczność zastosowania konkretnych regulacji prawnych uzasadniających ponowną ocenę decyzji korzystającej z przymiotu jej trwałości i pewności obrotu prawnego, a więc przepisy samej Konstytucji nie mogą mieć bezpośredniego zastosowania i stanowić w takim przypadku samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia,

4.  art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyznaniem odwołującej prawa do przeliczenia emerytury w wysokości bez zmniejszenia o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur, podczas gdy przepis art. 25 ust. 1b powołanej ustawy emerytalnej znajdował zastosowanie w stosunku do ubezpieczonej w dacie nabywania przez nią uprawnień do emerytury w wieku powszechnym i w tym zakresie nic się nie zmieniło,

5.  art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, gdyż zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym sprawy jest niezgodne z zakresem przedmiotowym tego przepisu i prowadzi do naruszenia spójności systemu prawnego,

6.  art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, mające wpływ na wydanie orzeczenia.

Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie odwołania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych za obie instancje.

Ł. D. – profesjonalnie zastąpiona – wniosła o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja jest częściowo zasadna.

Przypomnieć należy, że Ł. D. urodzona (...) od dnia 1 kwietnia 2006 r. była uprawniona do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na podstawie ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karty Nauczyciela. Powszechny wiek emerytalny ubezpieczona ukończyła (...) r. (art. 24 ust. 1 ustawy emerytalnej). W dniach 14 marca 2024 r. i 25 kwietnia 2024 r. Ł. D. złożyła wniosek o emeryturę wiekową. Decyzją z dnia 17 maja 2024 r. organ rentowy przyznał emeryturę powszechną od 1 marca 2024 r. tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku. Organ obliczył emeryturę zgodnie z treścią art. 25 i 26 ustawy emerytalnej i na podstawie art. 25 ust. 1b tejże ustawy potrącił sumę pobranych wcześniej emerytur, czyli kwotę 492.863,87 zł. W dniu 23 grudnia 2024 r. ubezpieczona złożyła w organie rentowym wniosek o ponowne obliczenie emerytury z powszechnego wieku emerytalnego powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. oraz o wypłatę wyrównania. Zaskarżoną decyzją organ rentowy odmówił przeliczenia emerytury (ponownego ustalenia wysokości), ponieważ wydanie wyroku przez Trybunał Konstytucyjny nie jest przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji wskazaną w art. 114 ustawy emerytalnej. Przedmiotem sporu jest zatem prawo do ponownego ustalenia wysokości emerytury ubezpieczonej ustalonej prawomocną decyzją z dnia 17 maja 2024 r. Sąd pierwszej instancji uwzględnił odwołanie bowiem doszedł do wniosku, że zachodzą przesłanki nakazujące pominięcie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Sąd Okręgowy uznał, że dla rozstrzygnięcia zagadnienia, czy przy obliczaniu emerytury w wieku powszechnym zasadne było odliczenie pobranych emerytur wcześniejszych, należy dokonać rozproszonej kontroli konstytucyjnej przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Sąd Okręgowy rozpatrzył żądanie z uwzględnieniem trybu przewidzianego w art. 114 ustawy emerytalnej. Nową okolicznością istniejącą przed wydaniem wzruszonej decyzji organu rentowego jest, w ocenie Sądu Okręgowego, nieuwzględnienie przez organ rentowy obowiązującego standardu konstytucyjnego potwierdzonego późniejszym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

Podkreślić należy, że wydając zaskarżone orzeczenie Sąd Okręgowy uwzględnił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 140/20 nie został ogłoszony, że art. 25 ust.1b ustawy emerytalnej funkcjonuje w porządku prawnym. Analiza materiału aktowego oraz treści pisemnych motywów Sądu pierwszej instancji wskazuje, że Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej. Stwierdzając wystąpienie przesłanki z art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej Sąd Okręgowy przyjął, że nową okolicznością istniejąca przed wydaniem decyzji z 17 maja 2024 r. przyznającej emeryturę z wieku powszechnego, jest nieuwzględnienie wówczas obowiązującego standardu konstytucyjnego potwierdzonego późniejszym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Naruszenie standardu konstytucyjnego polegało na wprowadzeniu regulacji z art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej ze skutkiem dla ubezpieczonych, którzy zrealizowali swoje prawo do emerytury wcześniejszej przed 6 czerwca 2012 r.

Zgodzić się należy z Sądem Okręgowym, że choć wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. nie wszedł w życie, to z chwilą ogłoszenia tego wyroku uchylone zostało domniemanie zgodności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją. Przytoczyć należy uchwałę Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2016 r. zgodnie z którą „niepublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niezgodność z Konstytucją określonego przepisu uchyla domniemanie jego zgodności z Konstytucją z chwilą ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w toku postępowania” (opubl. na stronie internetowej SN). W związku z czym prawidłowo Sąd Okręgowy dokonał oceny konstytucyjności art. 25 ust. 1b.

Ugruntowane jest stanowisko judykatury, że jakkolwiek wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. P 20/16, odnosi się wprost wyłącznie do kobiet urodzonych w 1953 r., to wynikający z tego orzeczenia standard konstytucyjny w zakresie wykładni art. 2 Konstytucji RP w kontekście ingerencji prawodawcy w uzasadnione prawnie oczekiwania osób pobierających emerytury w wieku obniżonym co do zasad kształtowania wysokości ich świadczeń po uzyskaniu prawa do emerytury w wieku powszechnym, ma zastosowanie także do mężczyzny, który nabył abstrakcyjnie prawo do emerytury w wieku powszechnym dopiero w 2017 r., a w chwili przejścia na emeryturę w wieku obniżonym nie mógł spodziewać się tego, że decyzja ta spowoduje obniżenie jego świadczenia powszechnego. W ocenie Sądu Najwyższego w sytuacji, gdy ubezpieczony skorzystał z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę w 2006 r. w wieku 55 lat ze względu na pracę w warunkach szczególnych, a prawo do emerytury powszechnej nabył w 2017 r. - sądy obu instancji naruszyły prawo materialne, ponieważ zastosowały art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej bez uwzględnienia standardu konstytucyjnego doprecyzowanego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 20/16 (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2025 r., III USKP 121/23, Legalis; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2022r., III USKP 98/21, Legalis). Przed wprowadzeniem art. 25 ust. 1b uprawniony do emerytury wcześniejszej nie musiał liczyć się z pomniejszeniem emerytury na podstawie art. 25 ust. 1b. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 6 marca 2019 r., P 20/16 orzekł, że art. 25 ust. 1b w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w 1953 r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP ze względu na naruszenie zasady zaufania. Natomiast w wyroku z 4 czerwca 2024 r., SK 140/20 orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. W takiej samej sytuacji prawnej jak kobiety urodzone w 1953 r. są mężczyźni urodzeni w latach 1949-1953 (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia 2024 r., III USKP 113/23, Legalis; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2025 r., I USKP 28/25 i orzecznictwo w nim cytowane, Legalis).

Biorąc pod uwagę jednoznaczne stanowisko judykatury uznać należy, że prawidłowo Sąd Okręgowy ocenił, że były podstawy do „wznowienia” postępowania i ponownego ustalenia wysokości emerytury powszechnej Ł. D. na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej oraz, że tą nową okolicznością istniejącą przed wydaniem wzruszanej decyzji organu rentowego, jest nieuwzględnienie przez organ rentowy obowiązującego standardu konstytucyjnego potwierdzonego późniejszym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (por. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2020 r., III UZP 4/20, Legalis).

Zmianie podlegał jednak wyrok w części dotyczącej okresu, za który pobrane emerytury wcześniejsze nie podlegają potrąceniu (odliczeniu) na podstawie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił Ł. D. prawo do ustalenia wysokości emerytury bez odliczania sumy kwot pobranych wcześniej emerytur. Z orzeczenia tego nie wynika jednak za jaki okres nie będą odliczane pobrane wcześniejsze emerytury. Ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia albowiem Ł. D. pomimo ukończenia powszechnego wieku emerytalnego w dniu (...)., wniosek o tę emeryturę złożyła dopiero w marcu 2024r., a nadto emerytury wiekowej przyznanej od dnia 1 marca 2024r. nie pobierała, a pobierała emeryturę wcześniejszą jako korzystniejszą. W stanie faktycznym sprawy konieczne jest zatem ustalenie okresu, za który te wcześniejsze emerytury nie będą potrącane, czyli nie będą pomniejszały emerytury powszechnej.

Sąd Apelacyjny podziela jednoznaczne stanowisko judykatury, że skorzystanie z przywileju przejścia i pobrania wcześniejszych emerytur na podstawie przepisów szczególnych dotyczących emerytur dla niektórych ubezpieczonych, uzasadnia i proporcjonalnie usprawiedliwia pomniejszenie podstawy wymiaru emerytury ustalonej na podstawie art. 24 ust. 1 i następnych ustawy emerytalnej o sumy poprzednio pobranych wcześniejszych emerytur. Każdy mechanizm ustalania wysokości świadczeń emerytalnych ma określone uwarunkowania majątkowe, które gwarantują prawem określoną wysokość ustalanych emerytur w prognozowanych długoterminowych okresach ich pobierania przede wszystkim ze względu na zgromadzony kapitał składkowy, który pomniejszają wcześniej wypłacone kwoty pobranych długoterminowych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Taki stan rzeczy usprawiedliwia ustawowe modyfikowanie wysokości emerytur ze względu na wcześniejsze pobranie i spożytkowanie tych samych rodzajowo, choć wcześniejszych świadczeń emerytalnych, które uszczupliły zgromadzony indywidualny kapitał emerytalny oraz Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, z którego emerytury są wypłacane. W stosunku do mężczyzn urodzonych w latach 1949–1953, którzy spełnili warunki przejścia na emeryturę wcześniejszą potrąceniu podlegają wyłącznie kwoty emerytur w wieku obniżonym wypłaconych po osiągnięciu przez ubezpieczonych wieku uprawniającego do nabycia emerytury w wieku powszechnym (art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej) A zatem nie podlegają potrąceniu emerytury wypłacone do osiągnięcia wieku emerytalnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2021 r., III USKP 52/21, Legalis; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2024 r., I USK 435/23, Legalis; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2025 r., I USKP 28/25). Tożsamo sytuacja wygląda w stosunku do kobiet.

Wobec powyższego orzec należało, że suma emerytur wcześniejszych pobrana przez Ł. D. nie podlega potrąceniu, ale tylko za okres do osiągnięcia przez nią wieku uprawniającego do nabycia prawa do emerytury powszechnej. Powyższe skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku w punkcie 1 na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. i ograniczeniem pominięcia stosowania przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej tylko do dnia ukończenia przez ubezpieczoną wieku uprawniającego do nabycia emerytury w wieku powszechnym, który to wiek Ł. D. osiągnęła w dniu 13 października 2019 r.

W pozostałym zakresie apelacja na podstawie 385 k.p.c. podlegała oddaleniu z przyczyn wskazanych we wstępnej części rozważań. Oddalenie apelacji organu rentowego skutkowało też oddaleniem zażalenia wniesionego do punktu 2 wyroku. Organ rentowy przeciwko temu rozstrzygnięciu nie postawił żadnych zarzutów, zaś w uzasadnieniu nie podjął jakiejkolwiek polemiki. Wobec tego, że wyrok Sądu Apelacyjnego prawomocnie przesądził o prawie ubezpieczonej do przeliczenia emerytury bez potrąceń wcześniejszych emerytur pobranych do dnia osiągnięcia wieku emerytalnego, to zażalenie jest bezzasadne o czym orzeczono na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono ma podstawie art. 100 k.p.c.

Iwona Szybka