Postanowienie SN z 22 lipca 2008, sygn. WZ 48/08
Data orzeczenia
22 lipca 2008
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Wojskowa, Wydział II
Przewodniczący
Prezes SN Janusz Godyń
Podstawa prawna
WZ 48/08
W odróżnieniu od wyroku wydanego na posiedzeniu (art. 100 § 3
k.p.k.), wyroku ogłoszonego na rozprawie (art. 100 § 1 k.p.k.) nie doręcza
się stronie. W wypadku dokonania takiego doręczenia ze stosownym pou-
czeniem (art. 100 § 6 k.p.k.), strona nie uzyskuje uprawnienia do wniesie-
nia apelacji, jeżeli nie złożyła wniosku o doręczenie wyroku w terminie
określonym w art. 422 § 1 k.p.k.
Przewodniczący: Prezes SN J. Godyń.
Sędziowie SN: W. Maciak, A. Tomczyk (sprawozdawca).
Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk S. Wójcicki.
Sąd Najwyższy, w sprawie ppłka Roberta K., oskarżonego o popeł-
nienie przestępstwa określonego w art. 177 § 1 k.k., po rozpoznaniu w
Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 22 lipca 2008 r. zażalenia oskarży-
ciela posiłkowego na zarządzenie Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego
w W. o odmowie przyjęcia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie
uzasadnienia wyroku
u t r z y m a ł w mocy zaskarżone zarządzenie.
U Z A S A D N I E N I E
W dniu 9 maja 2008 r. Wojskowy Sąd Okręgowy w W. wydał wyrok w
sprawie ppłka Roberta K., oskarżonego o popełnienie przestępstwa okre-
ślonego w art. 177 § 1 k.k.
2
W rozprawie tej nie uczestniczył oskarżyciel posiłkowy Zdzisław A. -
zawiadomiony o jej terminie.
Przy piśmie z dnia 13 maja 2008 r. na adres zamieszkania oskarży-
ciela posiłkowego przesłano odpis nieprawomocnego wyroku wraz z pou-
czeniem o trybie i terminie zaskarżenia. Nałożono też na niego obowiązek
podpisania tekstu pouczenia i odesłania go do sądu. W piśmie tym nie po-
dano podstawy prawnej opisanego postępowania. Omawiane pismo zosta-
ło doręczone oskarżycielowi posiłkowemu w dniu 19 maja 2008 r., a w dniu
21 maja 2008 r. złożył on w sekretariacie Wojskowego Sądu Okręgowego
w W. wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku
z dnia 9 maja 2008 r.
Zarządzeniem o odmowie przyjęcia środka odwoławczego z dnia 28
maja 2008 r. Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w W. odmówił przyję-
cia wniosku oskarżyciela posiłkowego o sporządzenie uzasadnienia, moty-
wując to wniesieniem go po upływie terminu zawitego, przewidzianego w
art. 422 § 1 k.p.k.
Zarządzenie to zaskarżył oskarżyciel posiłkowy i zarzucając narusze-
nie art. 16 k.p.k., przez doręczenie mu pouczenia o sposobie i terminach
wniesienia środka odwoławczego po upływie terminu do złożenia wniosku
o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, wniósł o uchylenie zarządze-
nia i nadesłanie mu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. W uzasadnieniu
wywiódł, że doręczenie mu w dniu 19 maja 2008 r. odpisu nieprawomoc-
nego wyroku z dnia 9 maja 2008 r. wraz z pouczeniem o sposobie zaskar-
żenia pozwala – w drodze logicznego rozumowania – na podjęcie ewentu-
alnych działań w pouczeniu wskazanych po tym dniu, co też niezwłocznie
uczynił.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne i nie może zostać uwzględnione. Termin
zawity wskazany w art. 422 § 1 k.p.k. liczony być musi od daty ogłoszenia
3
wyroku, oskarżyciel posiłkowy bowiem o terminie rozprawy wyznaczonej na
dzień 9 maja 2008 r. był zawiadomiony. Nie uczestniczył w niej z własnego
wyboru, ponieważ przysyłając do Wojskowego Sądu Okręgowego w W.
pismo będące usprawiedliwieniem nieobecności, a zarazem prezentacją
stanowiska procesowego w sprawie, nie wniósł o odroczenie rozprawy,
mimo że usprawiedliwiając niestawiennictwo powoływał się na stan zdro-
wia. W zaistniałej sytuacji ustawa procesowa nie wymaga doręczenia odpi-
su wyroku. Zastosowanie ma tu bowiem art. 100 § 1 k.p.k., nie zaś art. 100
§ 2 tego Kodeksu, nakazujący doręczenie orzeczenia stronie, której przy-
sługuje środek zaskarżenia, a która nie brała udziału w posiedzeniu lub nie
była obecna przy ogłoszeniu, ponieważ przepis ten dotyczy orzeczeń wy-
danych poza rozprawą. W zaistniałej sytuacji procesowej nie ma też zasto-
sowania przepis art. 100 § 6 k.p.k., który wprawdzie nakazuje pouczyć
uczestników postępowania o przysługującym im prawie, terminie i sposobie
wniesienia środka zaskarżenia lub o tym, że orzeczenie nie podlega za-
skarżeniu, ale czyni to dwojako: po pierwsze nakazuje pouczyć uczestni-
ków postępowania po ogłoszeniu orzeczenia, po wtóre, nakazuje uczynić
to przy doręczeniu orzeczenia.
Wykładnia omawianego przepisu nie może pozostawać w sprzeczno-
ści z przepisami § 1 i § 2 art. 100 k.p.k., gdyż omawiany przepis nie tworzy
nowej jakości i nie formułuje określonych nakazów postępowania w abs-
trakcyjnych sytuacjach; pouczenie odnosi się do sytuacji już unormowa-
nych. W takiej sytuacji nakaz pouczenia uczestników postępowania po
ogłoszeniu orzeczenia odnosi się do układu procesowego uregulowanego
w art. 100 § 1 k.p.k., a więc, gdy orzeczenie zostało wydane na rozprawie
oraz w art. 100 § 2 k.p.k., ale tylko w sytuacji, w której stronie (uczestniko-
wi) przysługuje środek zaskarżenia na orzeczenie wydane poza rozprawą,
a strona ta (uczestnik) brała udział w posiedzeniu lub była obecna przy
ogłoszeniu. Natomiast nakaz pouczenia przy doręczeniu orzeczenia kon-
4
kretyzuje się jedynie w sytuacji, gdy przepis ustawy nakazuje doręczenie
stronie (uczestnikowi postępowania) orzeczenia i ma to miejsce w sytuacji
unormowanej w art. 100 § 2 k.p.k., kiedy to strona (uczestnik postępowa-
nia) nie brała udziału w posiedzeniu lub nie była obecna przy ogłoszeniu
orzeczenia wydanego poza rozprawą, a przysługuje jej środek zaskarżenia
oraz w art. 100 § 3 k.p.k., kiedy wydano wyrok na posiedzeniu, bądź też
wydano na rozprawie lub poza nią postanowienie, ale odroczono sporzą-
dzenie uzasadnienia postanowienia na czas do 7 dni. W tej ostatniej sytua-
cji nakaz doręczenia postanowienia z uzasadnieniem jest bezwzględny,
niezależny od udziału strony (uczestnika postępowania) w rozprawie lub
posiedzeniu, tudzież od jej obecności przy ogłoszeniu.
W rozpoznawanej sprawie Wojskowy Sąd Okręgowy w W. wydał wy-
rok w dniu 9 maja 2008 r. na rozprawie i zgodnie z art. 100 § 1 k.p.k. ogłosił
go ustnie. Pouczył też obecne strony – zgodnie z art. 100 § 6 k.p.k. – o
przysługującym im prawie, terminie i sposobie wniesienia środka odwoław-
czego. Zaistniała sytuacja nie obligowała sądu do doręczenia wyroku nieo-
becnym stronom i do pouczenia ich przy doręczeniu tego wyroku. Przesła-
nie wyroku wraz z pouczeniem oskarżycielowi posiłkowemu nie wynikało
też z realizacji jakiegokolwiek nakazu prawnego i nie mogło zmodyfikować
ustawowo określonych zasad zaskarżalności wyroku. Nie może też być
źródłem uprawnienia do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie uza-
sadnienia wyroku w innym niż ustawowy terminie, na co niesłusznie powo-
łuje się skarżący. Uchybienie terminowi przez oskarżyciela posiłkowego nie
nastąpiło z winy sądu. To on sam nie wykazał należytej staranności i nie
zadbał o zagwarantowanie sobie realizacji przysługujących mu, ale (co na-
leży wyraźnie podkreślić) na uregulowanych ustawowo zasadach, upraw-
nień, co musiało się spotkać ze słuszną, wyrażoną w zaskarżonym zarzą-
dzeniu, decyzją Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w W.
5
Z przytoczonych więc powodów zaskarżone zarządzenie należało
utrzymać w mocy.
Jedynie na marginesie tych rozważań należy podnieść, że nie tylko
doręczenie wyroku wraz z pouczeniem było w tej sprawie przejawem swe-
go rodzaju nadgorliwości urzędniczej. Nie znajdowało też oparcia w obo-
wiązujących przepisach nakładanie na oskarżyciela posiłkowego obowiąz-
ku podpisania druku pouczenia i przesłania go do nadawcy. Tego rodzaju
postępowanie jednak, mimo wzburzenia oskarżyciela posiłkowego, nie mia-
ło wpływu na bieg terminu wskazanego w art. 422 § 1 k.p.k., zważywszy że
doręczenie to nastąpiło już po upływie tego terminu, nie mogło więc być
przyczyną błędnego rozumowania tego oskarżyciela.., zważywszy że
doręczenie to nastąpiło już po upływie tego terminu, nie mogło więc być
przyczyną błędnego rozumowania tego oskarżyciela.