Wyrok z 23 marca 2015, sygn. VIII Ka 97/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 marca 2015 r.

Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący- Sędzia SO Krzysztof Kamiński – spr.

Sędziowie: SO Dorota Niewińska

SO Wiesław Oksiuta

Protokolant Aneta Chardziejko

po rozpoznaniu w dniu 23.03.2015 r. w obecności prokuratora Marka Żendziana sprawy M. S. oskarżonej o czyny z art. 284§1 k.k. i z art. 279§1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. oraz M. T. oskarżonego o czyn z art. 292§1 k.k. na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego M. T. oraz pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego D. S. od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 5 listopada 2014 roku (sygn. akt III K 211/14).

I. Wyrok w zaskarżonej części zmienia w ten sposób, że uchyla rozstrzygnięcie z pkt. VIII części dyspozytywnej i zasądza od oskarżonych M. S. oraz M. T. na rzecz oskarżyciela posiłkowego D. S. kwoty po 936-zł. (dziewięćset trzydzieści sześć złotych) tytułem zwrotu poniesionych przez niego wydatków za postępowanie pierwszoinstancyjne.

II. W pozostałej zaskarżonej części wyrok utrzymuje w mocy.

III. Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. T. G. kwotę 516,60-zł (pięćset szesnaście złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem kosztów obrony z urzędu za postępowanie odwoławcze, w tym 96,60-zł (dziewięćdziesiąt sześć złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem podatku VAT.

IV. Zwalnia oskarżonego M. T. oraz oskarżyciela posiłkowego D. S. od kosztów Sądowych za postępowanie odwoławcze i obciąża nimi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

M. S. została oskarżona o to, że:

I. w bliżej nieustalonym dniu lipca lub sierpnia 2012 roku w miejscowości W. gm. Łapy rejonu (...) przywłaszczyła prasę rolującą produkcji firmy (...) typu (...) wartości 60.000 złotych w ten sposób, że zbyła ją bez zgody i wiedzy właściciela osobie trzeciej a uzyskane stąd pieniądze przeznaczyła na własne potrzeby, czym działała na szkodę D. S., tj. o czyn z art. 284§1 k.k.

II. w okresie od dnia 20 maja 2011 roku do dnia 13 maja 2013 roku, działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w miejscowości W. zabrała w celu przywłaszczenia kartę kredytową o numerze (...) i kartę debetową o numerze (...) z banku (...) należące do D. S. oraz weszła w posiadanie związanego z nimi numeru (...), po czym przy ich pomocy, po pokonaniu w ten sposób przeszkody elektronicznej w postaci zabezpieczenia transakcji, dokonywała płatności w sklepach i punktach usługowych oraz pobierała pieniądze w bankomatach Ł., B., K., S., C. na łączną kwotę 69.332,39 zł, czym działa na szkodę D. S., tj. o czyn z art. 279§1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

M. T. został oskarżony o to, że:

w bliżej nieustalonym dniu lipca lub sierpnia 2012 roku w miejscowości W. gm. Łapy rejonu (...) nabył za kwotę 26500 zł od M. S. prasę rolującą produkcji firmy (...) typu (...) wartości 60000 zł, o której na podstawie okoliczności towarzyszących powinien i mógł przypuszczać, że została uzyskana za pomocą czynu zabronionego tj. o czyn z art. 292§1 k.k.

Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 5 listopada 2014 r. w sprawie o sygn. akt III K 211/14:

I. Oskarżoną M. S. uznał za winną popełnienia zarzucanych jej czynów i za czyn z pkt I na mocy art. 284§1 k.k. skazał ją i wymierzył jej karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności; za czyn z pkt II na mocy art. 279§1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. skazał ją i wymierzył jej karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.

II. Na mocy art. 85 k.k., art. 86§1 k.k. oskarżonej M. S. wymierzył karę łączną 2 (dwóch) lat pobawienia wolności.

III. Na podstawie art. 69§1 i §2 k.k., art. 70§1 pkt 1 k.k., art. 73§1 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonej na okres próby wynoszący 5 (pięć) lat, oddał ją w tym czasie pod dozór kuratora.

IV. Oskarżonego M. T. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na mocy art. 292§1 k.k. skazał go i wymierzył mu karę grzywny w wysokości 300 (trzystu) stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 (dziesięciu) złotych.

V. Na mocy art. 45§1 k.k. orzekł wobec oskarżonego M. T. przepadek korzyści majątkowej na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 3.500 (trzech tysięcy pięciuset) złotych.

VI. Na podstawie art. 46§1 kk orzekł wobec oskarżonej M. S. obowiązek naprawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego D. S. kwoty 129.332,39 (stu dwudziestu dziewięciu tysięcy trzystu trzydziestu dwóch 39/100) złotych.

VII. Zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. T. G. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ustanowionej z urzędu kwotę 619,92 (sześćset dziewiętnaście 92/100) złotych, w tym kwotę 115,92 (sto piętnaście 92/100) złotych tytułem podatku VAT.

VIII. Zasądził solidarnie od oskarżonych na rzecz oskarżyciela posiłkowego D. S. kwotę 648 (sześciuset czterdziestu ośmiu) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

IX. Zasądził od oskarżonego M. T. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 300 (trzystu) złotych tytułem opłaty i obciążył go kosztami sądowymi w części mu przypadającej w kwocie 379,96 (trzystu siedemdziesięciu dziewięciu 96/100) złotych; oskarżoną M. S. zwolnił od ponoszenia kosztów procesu.

Powyższy wyrok zaskarżyli obrońca oskarżonego M. T. i pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego D. S..

Obrońca, na podstawie art. 444 k.p.k. zaskarżyła powyższy wyrok w całości w stosunku do oskarżonego M. T. i na podstawie art. 427§2 k.p.k. i art. 438 pkt 2, 3 k.p.k. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1. obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia a mianowicie:

- art. 4, 7, 410 k.p.k. poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów, błędnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego i uznanie za wiarygodne jedynie tych dowodów, które wskazywały na winę oskarżonego i uznanie za niewiarygodne wyjaśnienia oskarżonego, które zdaniem Sadu mają na celu wyłącznie umniejszenie odpowiedzialności oskarżonego, podczas gdy wyjaśnienia oskarżonego są logiczne, spójne a wskazywane przez niego okoliczności nabycia (...) nie uzasadniają ustalenia, że powinien i mógł przypuszczać, że prasa pochodzi z przestępstwa,

- art. 4 k.p.k, art. 9 k.p.k, art. 193§1 k.p.k., 410 k.p.k. w zw. z art. 297§1 i 4 k.p.k. - polegającą na zaniechaniu dopuszczenia dowodu z opinii biegłego celem ustalenia wartości (...) w dacie zakupu jej przez oskarżonego, albowiem poczynienie niezbędnych ustaleń w tym zakresie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,

2.  błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść polegający na błędnym:

- uznaniu oskarżonego za winnego popełnienia czynu zakwalifikowanego z art. 292§1 k.k. na podstawie wyjaśnień oskarżonej M. S., zeznań D. S.,

- ustaleniu, że M. T. zdawał (lub też mógł podejrzewać) sobie sprawę z faktu nielegalnego pochodzenia maszyny w sytuacji, gdy towarzyszące okoliczności takie jak nabycie przedmiotu od matki, prowadzącej gospodarstwo pokrzywdzonego , nabycie przy świadkach w ciągu dnia, nie mogły uzasadniać przypuszczenia, iż nabywany sprzęt został uzyskany za pomocą przestępstwa,

- uznaniu, że wartość nabytej przez oskarżonego (...) wynosi 60.000 zł. podczas gdy w toku procesu nie ustalono rzeczywistej wartości tego sprzętu uwzględniając upływ pewnego okresu, nabycie maszyny jako używanej, z tzw. „drugiej ręki”,

- ustaleniu, iż oskarżony wiedział o nielegalnym pochodzeniu prasy, podczas gdy oskarżony dał M. S. swoje dane osobowe, przyjeżdżał do jej gospodarstwa dwukrotnie w ciągu dnia, transakcja odbyła się przy świadku – co świadczy o nieświadomości oskarżonego co do pochodzenia prasy z czynu zabronionego, a nawet braku przypuszczeń co do takiej możliwości.

Wskazując na powyższe zarzuty na podstawie art. 427§1 k.p.k. i art. 437§2 k.p.k. wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości w stosunku do oskarżonego M. T. poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu.

Z kolei pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego D. S. ,na mocy art. 425§1 i 2 k.p.k. i art. 444 k.p.k. zaskarżył wyżej wskazany wyrok w części dotyczącej oskarżonego M. T. na jego niekorzyść, tj. zaskarżył orzeczenie zawarte w punkcie IV, V, VI, VIII wyroku w zakresie kwalifikacji prawnej czynu, orzeczenia o środku karnym oraz rozstrzygnięcia o kosztach procesu i powołując się na przepisy art. 427§1 i 2 k.p.k. i art. 438 punkt 1, 3 i 4 k.p.k. wyrokowi temu zarzucił:

1. w odniesieniu do czynu ujętego w pkt IV wyroku – obrazę prawa materialnego, to jest obrazę art. 292§1 k.k. w związku z artykułem 291§1 k.k., polegającą na błędnym przyjęciu, że czyn oskarżonego M. T. wyczerpuje dyspozycję art. 291§1 k.k. podczas gdy z prawidłowych ustaleń Sądu Rejonowego wynika, że jest to występek określony w art. 291§1 k.k.,

2. błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść wydanego orzeczenia, polegający na nieusprawiedliwionym przyjęciu przez Sąd Rejonowy, iż oskarżony T. zapłacił oskarżonej M. S. kwotę 26.500 zł oraz, że zbył tę maszynę w następnym roku za kwotę 30.000 zł, podczas gdy z treści umowy pisemnej wynika, iż osk. T. zapłacił osk. M. S. kwotę 26.000 zł, zaś z treści pierwszych złożonych w sprawie, najbardziej wiarygodnych wyjaśnień oskarżonego wynika, że zbył tę maszynę za kwotę około 40.000 zł;

3. rażącą niewspółmierność kary orzeczonej w punkcie IV wyroku, polegającą na wymierzeniu oskarżonemu M. T. rażąco łagodnej kary grzywny w wysokości 300 stawek dziennych po 10 zł, oraz w odniesieniu do orzeczenia zawartego w punkcie V i w punkcie VI wyroku – niesłuszne zastosowanie środka karnego przewidzianego artykułem 45§1 k.k., w sytuacji, gdy okoliczności popełnienia czynu, rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, wymogi prewencji indywidualnej i ogólnej, brak starań oskarżonego T. o naprawienie szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu D. S. wskazują, iż karą adekwatną może być jedynie kara pozbawienia wolności z zawieszeniem jej wykonania na okres próby oraz orzeczenie środka karnego w postaci solidarnego z oskarżoną M. S. naprawienia szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu w wysokości 60.000 zł;

4. w odniesieniu do orzeczenia zawartego w punkcie VIII wyroku zarzuciła obrazę przepisu postępowania karnego, tj. art. 627 k.p.k. w związku z §2 ustęp 1 i 2 w związku z §14 ustęp 1 punkt 2 oraz ustęp 2 punkt 3 w związku z §16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, polegającą na nie zasądzeniu na rzecz oskarżyciela posiłkowego tytułem kosztów zastępstwa procesowego poniesionych przez niego wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika według umowy jaka została złożona Sądowi, pomimo iż niezbędny nakład pracy adwokata reprezentującego oskarżyciela posiłkowego już na etapie śledztwa, a następnie w postępowaniu sądowym, wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy, zainicjowanej zawiadomieniem o popełnionym przestępstwie pochodzącym od pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego i popartym zgłoszonymi przez tego pełnomocnika wnioskami dowodowymi, uzasadnia zastosowanie zwielokrotnionej stawki minimalnej, natomiast kwota z tytułu zastępstwa adwokackiego wynikająca z umowy wynosi niewiele ponad trzykrotność stawki minimalnej wynikającej z przywołanego rozporządzenia za reprezentację w toku śledztwa, na rozprawie głównej trzech dodatkowych posiedzeniach w postępowaniu rozpoznawczym.

Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o zmianę zaskarzonego wyroku:

1. w punkcie IV wyroku poprzez orzeczenie, iż oskarżony M. T. jest winny popełnienia czynu z art. 291§1 k.k. i wymierzenie mu na tej podstawie kary pozbawienia wolności w wymiarze roku pozbawienia wolności oraz zawieszenie wykonania kary na okres 4 lat próby;

2. poprzez uchylenie orzeczenia zawartego w punkcie V wyroku;

3. w punkcie VI wyroku poprzez zasądzenie solidarnie od oskarżonej M. S. i oskarżonego M. T. na rzecz oskarżyciela posiłkowego kwoty 60.000 zł tytułem naprawienia szkody, a także od oskarżonej M. S. na rzecz oskarżyciela posiłkowego kwoty 69.332,39 zł tytułem naprawienia szkody za drugi z przypisanych oskarżonej S. czynów;

4. w punkcie VIII wyroku poprzez zasądzenie solidarnie od oskarżonego M. T. i oskarżonej M. S. na rzecz oskarżyciela posiłkowego zwrotu wydatków związanych ustanowieniem pełnomocnika według umowy przedstawionej Sądowi, tj. zasądzenie kwoty 3.000 zł zamiast kwoty 648 zł.

Z ostrożności procesowej, na wypadek nie uwzględnienia wniosku o zmianę zaskarżonego orzeczenia, wniosła o uchylenie go w zaskarżonej części do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Nadto wniosła o zasądzenie od oskarżonego M. T. na rzecz oskarżyciela posiłkowego kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym, według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zasadna i to jedynie częściowo w zakresie zarzutu 4, jest apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego.

Na wstępie podkreślić należy, że chociaż pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wskazał, iż jego apelacja dotyczy jedynie M. T., to podstawy odwoławcze z pkt. 3 i 4 oraz odpowiadające im wnioski apelacyjne z pkt. 3 i 4 dotyczą również oskarżonej M. S..

Wbrew wywodom apelujących kontrola instancyjna nie potwierdziła, by postępowanie w niniejszej sprawie było obarczone uchybieniami, które mogłoby mieć wpływ na treść wyroku. Sąd I instancji procedował z poszanowaniem wszelkich reguł i zasad postępowania oraz nie dopuścił się obrazy wskazanych w petitum apelacji przepisów kodeksu postępowania karnego. Przeprowadził wszystkie niezbędne w sprawie dowody. Ustalenia faktyczne poczynił w oparciu o całokształt zgromadzonego oraz ujawnionego w toku rozprawy głównej materiału dowodowego (art. 410 k.p.k.), który ocenił z poszanowaniem reguł wynikających z art. 4 k.p.k. i 7 k.p.k. Ponadto swoje stanowisko w sposób należyty uzasadnił w pisemnych motywach wyroku, wskazując przy tym fakty, które uznał za udowodnione lub nie udowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych (art. 424§1 pkt 1 k.p.k.).

Zasadnicze zarzuty apelacyjne, tj. obrazy art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k. i błędu w ustaleniach faktycznych ( vide apelacja obrońcy oskarżonego M. T.) oraz obrazy prawa materialnego, art. 292§1 k.p.k. i błędu w ustaleniach faktycznych ( vide apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego) są wynikiem z odmiennej oceny dowodów, która – zdaniem apelujących – winna prowadzić do odmiennych ustaleń faktycznych. Kontrola instancyjna w zakresie omawianych zarzutów, nie obejmująca z natury rzeczy sfery przekonania sędziowskiego, musiała więc dać odpowiedź na pytanie, czy ocena ta nie wykazuje błędów natury faktycznej (niezgodności z treścią dowodu, pominięcia pewnych dowodów) lub logicznej (błędów rozumowania i wnioskowani) albo czy nie jest sprzeczna z doświadczeniem życiowym lub wskazaniami wiedzy .

Analiza pisemnych motywów zaskarżonego wyroku, m.in. z perspektywy analizowanego zarzutów, wskazuje, że Sąd I instancji nie uchybił powyższym wymogom. M.in. dokonując prawidłowej oceny dowodów, wyprowadził ze wszech miar słuszne wnioski w zakresie możliwości przypisania oskarżonemu popełnienia przestępstwa wyczerpującego dyspozycję art. 292§1 k.k.

Kwestie podnoszone w omawianych zarzutach były w znacznym zakresie przedmiotem rozważań i oceny przez Sąd I instancji, zbędnym jest więc powtarzanie w szerszym zakresie argumentacji zawartej w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, notabene zasługującej na akceptację. W tym miejscu stwierdzić jedynie trzeba, że należy zgodzić się z Sądem I instancji, iż – wbrew stanowisku pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego – okoliczności związane z zarzuconym M. T.czynem nie dają podstaw do przyjęcia, że oskarżony dopuścił się przestępstwa z art. 291§1 k.k. Faktem jest, że oskarżony wiedział o tym, iż kwota nabycia (...) jest znacznie niższa od jej wartości, że właścicielem jej jest syn M. D. S.oraz, że prasa nabyta została ze środków z dotacji unijnej. Zauważyć jednak należy, że M. S.nie kryła tego przed nim. W trakcie wizyt w gospodarstwie zapewniała go, że jest wdową, a syn wyraził zgodę na sprzedaż maszyny, gdyż pieniądze były mu potrzebne na wyjazd do USA.

W świetle powyższych okoliczności oskarżony, jak twierdził, mógł nabrać pewnego zaufania do M. S.. Trudno bowiem zakładać z góry, że matka mogła działać z tak perfidnym zamiarem oszukania własnego syna. Tym bardziej, że z uwagi na gabaryty (...) trudno byłoby ukryć przed nim fakt zbycia maszyny.

Nie sposób przyznać rację pełnomocnikowi oskarżyciela posiłkowego, że na niekorzyść oskarżonego przemawiają cena nabycia prasy oraz cena jej odsprzedaży. Zważywszy, że M. T., jak każdy kupiec, chciał uzyskać cenę jak najniższą. Nadto zbył prasę rolującą dopiero po roku od daty jej zakupu.

Istotnym jest również to, że oskarżony nie starał się nabyć (...) w sposób nieuczciwy. Dowodem tego jest to, że dał ogłoszenie w prasie.

Wskazane wyżej dosyć specyficzne okoliczności, oceniane przez pryzmat art. 4 k.p.k. nie dają podstaw do przyjęcia, że M. T.miał świadomość, iż prasa rolująca została uzyskana za pomocą czynu zabronionego albo świadomość, możliwości pochodzenia jej z czynu zabronionego (art. 291§1 k.k.). Nie oznacza to jednak, że – jak twierdzi obrońca oskarżonego – nie można mu przypisać winy w zakresie czynu z art. 292§1 k.k. Cena nabycia (...) oraz wiedza o tym, że de facto nabywa ją od osoby nie będącej właścicielem dawały podstawy do przyjęcia, że powinien i mógł przypuszczać, że została ona uzyskana za pomocą czynu zabronionego.

Dodać należy, że stanowisko obrońcy oskarżonej, zgodnie z którym pokrzywdzony działał w porozumieniu z oskarżoną M. S. jest wyłącznie wyrazem jej subiektywnej oceny i nie ma oparcia w materiale dowodowym.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut błędu w ustaleniach faktycznych wskazany w pkt. 2 apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego.

M. T. konsekwentnie twierdził (k. 172-172v oraz 65-65v), że nabył prasę rolującą za 26.500-zł., pomimo tego że w umowie figuruje kwota 26.000-zł. Faktem jest, że podawał różne kwoty zbycia w/w maszyny (w pierwszych wyjaśnieniach podał, że zbył ją za kwotę około 40.000-zł., a podczas rozprawy, że za kwotę między 30.000-zł, a 36.000-zł.). Zważywszy na treść art. 4 k.p.k., a w dalszej kolejności art. 5§2 k.p.k. Sąd I instancji uprawniony był do przyjęcia, że oskarżony nabył maszynę za 26.500-zł. i sprzedał ją za 30.000-zł.

Skoro Sąd I instancji nie dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych w powyższym zakresie, oczywistym jest, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut obrazy art. 45§1 k.k. kwestionujący kwotę przepadku korzyści majątkowej, którą M. T. osiągnął z popełnionego przestępstwa.

Nieuzasadniony jest zarzut obrazy art. 193§1 k.p.k. (zawarty w apelacji obrońcy oskarżonego) albowiem ustalenie wartości (...) w dacie zakupu jej przez M. T.nie wymagało wiadomości specjalnych. Zważywszy, że prasa rolująca została nabyta przez D. S.w dniu 9 lipca 2012 r. za kwotę 60.000-zł. ( vide faktura nabycia – k. 98), zaś oskarżony kupił ją (jak przyjął Sąd I instancji) w okresie lipca lub sierpnia 2012 r. (jak stwierdził oskarżony, „ prasa była nowa, nie było na niej śladów użytkowania”, k. 65)

Na marginesie, trudno zrozumieć, jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia z punktu widzenia odpowiedzialności karnej M. T.za przypisany mu czyn ma precyzyjne ustalenie wartości (...) ( vide art. 438 pkt 2 k.p.k.). Tym bardziej, że nie objął go obowiązek naprawienia szkody w trybie art. 46§1 k.k., a orzeczony wobec niego przepadek korzyści majątkowej nie ma związku z wartością (...) w dacie jej zakupu przez oskarżonego.

W związku z powyższym bezzasadne są zarzuty obrazy art. 9 k.p.k. ( notabene zawierającego ogólną dyrektywę działania organów procesowych, tzw. zasadę oficjalności) oraz art. 297§1 i 4 k.p.k. ( notabene określającym cele postępowania przygotowawczego).

Bezzasadny jest zarzut obrazy art. 46§1 k.k. (zawarty w apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego). Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że nie można orzec obowiązku naprawienia szkody od M. T. na rzecz D. S., albowiem w przypadku przestępstwa z art. 292§1 k.k. nie jest on pokrzywdzonym w rozumieniu art. 49§1 k.k. ( por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 kwietnia 2011 r., II AKa 87/11, LEX nr 1001375). Zgodnie z tym ostatnim przepisem, aby daną osobę można uznać za pokrzywdzoną, szkoda, którą poniosła, musi wynikać bezpośrednio z przestępstwa. W realiach niniejszej sprawy szkoda, którą poniósł D. S. wynika bezpośrednio z czynu z art. 284§1 k.k. przypisanego M. S., a jedynie pośrednio z występku przypisanego M. T..

Dodać należy, że wyroki wskazujące na możliwość orzeczenia wobec pasera środka karnego w trybie art. 46§1 k.k. akcentują element świadomości tego pasera co do pochodzenia przedmiotu przestępstwa z czynu niedozwolonego. W przypadku paserstwa nieumyślnego o świadomości co do w/w okoliczności nie może być mowy.

Chybione są zarzuty obrazy art. 410 k.p.k. (zawarte w apelacji obrońcy oskarżonego). Obraza tego przepisu zachodzi wówczas, gdy przy wyrokowaniu sąd opiera się na materiale nieujawnionym na rozprawie głównej oraz gdy opiera się na części materiału ujawnionego. Dokonanie oceny dowodów w sposób odmienny od oczekiwań strony nie stanowi naruszenia art. 410 k.p.k. ( por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29.01.2014 r., II AKa 261/13, LEX nr1425427 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19.02. 1014 r., II KK 17/14, LEX nr 1425048).

Nie budzi zastrzeżeń wymiar orzeczonej wobec M. T. kary, rozumianej jako całokształt kar i środków karnych, zwłaszcza w świetle przyjęcia przez Sąd I instancji nieumyślności w jego działaniu. Kara 3.000-zł. grzywny (uwzględniając nadto przepadek korzyści majątkowej, jaką osiągnął) mieści się w granicach sądowego uznania i z całą pewnością nie jest niewspółmierna, a zwłaszcza w stopniu rażącym (art. 438 pkt. 4 k.p.k.).

W kontekście zarzutów sformułowanych przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego ewidentnie chybiony jest wniosek o uznanie oskarżonego za winnego popełnienia czynu z art. 291§1 k.k. i wymierzenie mu za ten czyn kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem tej kary na okres 4 lat. Zgodnie bowiem z zasadą ne peius (art. 454§2 k.p.k.) sąd odwoławczy może orzec surowszą karę pozbawienia wolności tylko wtedy, gdy nie zmienia ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku. Przy czym w/w przepis dotyczy zakazu orzekania kary pozbawienia wolności, gdy w ogóle nie orzeczono jej w I instancji.

Na uwzględnienie – co do kierunku – zasługuje natomiast zarzut zawarty w apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego kwestionujący rozstrzygniecie z pkt. VIII części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku.

Sąd I instancji zasądził solidarnie od oskarżonych na rzecz oskarżyciela posiłkowego zwrot poniesionych przez niego wydatków w kwocie 648-zł., określając je jako koszty zastępstwa procesowego. Nie uzasadnił przy tym swego stanowiska. Rozstrzygnięcie to jest wadliwe, albowiem po pierwsze, rozstrzygnięcie o nałożeniu solidarnego obowiązku zwrotu wydatków nie ma umocowania w przepisach k.p.k. Dział XIV kodeksu postępowania karnego nie przewiduje odpowiedzialności solidarnej kilku oskarżonych za koszty procesu oraz nie odwołuje się do przepisów prawa cywilnego materialnego lub procesowego, za wyjątkiem przepisów dotyczących kosztów procesu związanych z powództwem cywilnym i zasądzeniem odszkodowania z urzędu ( por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 31.01.2013 r., sygn. II AKa 252/12 publ. LEX nr 1286550 oraz w wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 16 kwietnia 2002 r. sygn. II AKa 56/02 publ. Prok.i Pr.-wkł. 2003/3/34, KZS 2003/4/76). Treść art. 633 k.p.k. wprost dowodzi, iż w sytuacji wielości oskarżonych orzeczenie o kosztach winno być oparte na zasadzie słuszności, ale od każdego z nich. Po drugie, zgodnie z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) stawka minimalna w niniejszej sprawie wynosi 936-zł. Składają się na nią:

a) zgodnie z treścią §14 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 kwota 180-zł. za postępowanie przygotowawcze prowadzone w formie dochodzenia;

b) zgodnie z treścią §14 ust.2 pkt 3 w zw. z §16 kwota 756-zł., tj. 420-zł. za postępowanie przed sądem w trybie zwyczajnym oraz 336-zł. za cztery dodatkowe terminy rozpraw (sprawa była rozpoznawana w dniach 26.05.2014 r. /k. 142-143/, 09.07.2014 /k. 165/, 15.09.2014 /k. 170-174/, 01.10.2014 /k. 178-181/ i 03.11.2014 r. /k. 193-195/).

Wskazać należy, że Sąd Okręgowy w pełni podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w składzie 7 sędziów w postanowieniu z dnia 23 marca 2011 roku (sygn. akt I KZP 1/11, LEX nr 738219). Zgodnie z nim sąd ustalając wysokość kosztów procesu zasądzanych w sprawie karnej od Skarbu Państwa lub przeciwnika procesowego na rzecz strony, której racje zostały w procesie uwzględnione bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy obrońcy lub pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy zastępcy prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (vide §2 ust. 1 rozporządzenia). Wysokość kosztów zastępstwa prawnego zasądzanych w procesie karnym na rzecz strony podlega reglamentacji sądu i nie może być on skrępowany wysokością kwoty wynikającej z umowy cywilnoprawnej.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że – w ocenie Sądu Okręgowego – stopień skomplikowania niniejszej sprawy oraz nakład pracy pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego uzasadnia zasądzenie od oskarżonych na rzecz D. S. kwoty odpowiadającej dwukrotnej minimalnej stawce określonej w w/w rozporządzenie, tj. w kwocie 1.872-zł. (a więc, od każdego z oskarżonych – o czym wyżej – po 936-zł.).

Na marginesie, zwrot wydatków nie obejmuje podatku VAT, albowiem w/w nie są podatnikami tego podatku (zgodnie z dyspozycją §2 ust. 3 cyt. Rozporządzenia podatek ten zasądzany jest wyłącznie na rzecz obrońców /pełnomocników/ wyznaczonych z urzędu).

Dlatego należało orzec, jak w pkt. I sentencji niniejszego wyroku.

Wobec nie stwierdzenia innych uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku, w pozostałej części należało go utrzymać w mocy.

O kosztach obrony z urzędu za postępowanie odwoławcze orzeczono na mocy §14 ust. 2 pkt 4 w zw. z §2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).

Na mocy art. 624§1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. należało zwolnić oskarżonego M. T. oraz oskarżyciela posiłkowego D. S. od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze albowiem uiszczenie ich byłoby dla nich zbyt uciążliwe ze względu na sytuację majątkową (m.in. ze względu na wymiar orzeczonej wobec M. T. kary grzywny oraz wysokość zobowiązania, o którym mowa w pkt. V części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku).

Nie zasługuje na uwzględnienie wniosek o zasądzenie na rzecz oskarżyciela posiłkowego D. S. wydatków poniesionych przez niego na etapie postępowania odwoławczego, albowiem apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego co do istoty sprawy nie została uwzględniona ( vide art. 636§1 k.p.k.).