Wyrok z 27 lutego 2014, sygn. II Ca 70/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 lutego 2014 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący	SSO Jarosław Gołębiowski
Sędziowie	SSO Stanisław Łęgosz SSR del. Mirosława Makowska (spr.)
Protokolant	st. sekr. sąd. Alicja Sadurska

po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim

na rozprawie sprawy z powództwa T. S.

przeciwko Z. S.

o zaspokojenie potrzeb rodziny

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku częściowego Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb.

z dnia 12 listopada 2013 roku, sygn. akt III RC 539/12

zmienia zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym sentencji w ten sposób, że zasądzone od pozwanego na rzecz powódki alimenty w kwocie po 1000 zł miesięcznie obniża do kwoty po 500 (pięćset) złotych miesięcznie, a w pozostałej części powództwo i apelację oddala.

Sygn. akt II Ca 70/14

UZASADNIENIE

Wyrokiem częściowym z dnia 26 listopada 2013 roku, w sprawie sygn. akt III RC 539/12, Sąd Rejonowy w Piotrkowie Tryb. zasądził tytułem zaspokojenia potrzeb rodziny od pozwanego Z. S. na rzecz powódki T. S. kwotę 1.000 złotych miesięcznie, płatną za okres od dnia 01 maja 2012 roku do dnia 25 kwietnia 2013 roku , w terminie do 10-tego każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat, do rąk powódki - T. S.; zawiesił postępowanie za okres od dnia 26 kwietnia 2013 roku; nadał wyrokowi w punkcie 1 rygor natychmiastowej wykonalności.

Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego:

Strony zawarły związek małżeński 28 sierpnia 1982 roku. Dzieci stron są samodzielne w wieku 30, 26 lat. Małżonkowie pozostają w separacji faktycznej od maja 2012 roku. W toku jest sprawa o rozwód wniesiona przez pozwanego do Sądu Okręgowego w Katowicach - sygn. akt XVIII RC 964/13/11- pozew został złożony 26 kwietnia 2013 roku.

Powódka T. S.ma obecnie 51 lat. Z zawodu jest sprzedawcą. Nie zamieszkuje z pozwanym od maja 2012 roku. Posiada po rodzicach dom o pow. 60 m oraz działkę 80 arów, stanowiący jej majątek odrębny. Zamieszkuje z matką, która ma służebność osobistą dożywotniego mieszkania. Dom wymaga remontu. Spłaca kredyt w kwocie 1.300 zł. - rata wynosi 135,00 zł. zaciągnięty na zakup węgla. Musi zapewnić sobie podstawowe utrzymanie w postaci ubrania, wyżywienia, środków czystości. Ma problemy ze zdrowiem, leczy się na nadciśnienie, korzysta z terapii dla osób wspóluzależnionych. Cierpi na zaburzenia nerwicowe. Rozstała się z mężem, ponieważ wszczynał on awantury. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę - jest zatrudniona na stanowisku sprzedawca, które obecnie poobiera w kwocie 1.181,38 zł. netto. Opłaca energię elektryczną, telewizję cyfrową, wywóz nieczystości, podatki. Koszty utrzymania domu wynoszą około 700,00 zł. miesięcznie. Opłaty za opał 2.500,00 zł., a za dojazdy do pracy 200,00 zł. miesięcznie.

Pozwany Z. S. ma 57 lat, z zawodu jest górnikiem. W czasie pracy w kopalni uległ ostremu zatruciu tlenkiem węgla. Stwierdzono u niego chorobę zawodową. Od 2007 roku na skutek upadku z wysokości cierpi m. in. na schorzenia kręgosłupa po kompresyjnym złamaniu trzonu kręgu, żeber i pęknięciu czaszki. Utrzymuje się z renty w kwocie 5.062,43 zł. Spłaca szereg kredytów, w łącznej kwocie 140.000,00 zł - rata wynosi 2.500,00 zł. Kredyty zaciągał bez zgody żony. Na leki wydaje 300,00 zł miesięcznie. Zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 41 m ² , za które ponosi opłaty około 600 zł plus media 380,00 zł. Posiada las, łąkę. Jest nieprawomocnie skazany za znęcanie się nad żoną. Zakupił komplet garnków za kwotę 6.300,0 zł na co zaciągnął kredyt.

Strony wspólnie posiadają nieruchomości na terenie S. oraz wspólne mieszkanie w S., w którym zamieszkuje pozwany i który w całości je utrzymuje.

Sąd Rejonowy zważył, iż w ocenie Sądu żądanie powódki T. S. zasądzenia od pozwanego Z. S. na jej rzecz alimentów zasługuje na uwzględnienie.

Z ustaleń Sądu wynika, iż strony są małżeństwem, ale prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Wspólne mieszkanie stron zajmuje pozwany, który w całości je utrzymuje. Powódka zamieszkuje wspólnie z matką w domu, który uzyskała po rodzicach i który jest jej majątkiem odrębnym i wymaga remontu. Pozwany nie partycypuje w żaden sposób w utrzymaniu żony. Uzyskane dochody przeznacza wyłącznie na swoje potrzeby i spłacanie licznych długów, które zaciągnął bez zgody żony, a przeznaczył na zakup np. bardzo drogich garnków. Jego dochody są blisko 5. krotnie wyższe, niż dochody powódki. Powódka pracuje, uzyskuje najniższe wynagrodzenie, które nie wystarcza jej na utrzymanie. Jej zarobki w zasadzie wystarczają na pokrycie kosztów dojazdów do pracy i utrzymanie domu, którego koszty utrzymania są wysokie, szczególnie w okresie zimowy, ponieważ należy zakupić opał na zimę. W tym celu zaciągnęła kredyt.

Art. 27 krio stanowi, iż oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.

Z powołanego przepisu wynika zatem, iż każde z małżonków winno stosownie do swoich sił, sytuacji życiowej, finansowej, zdrowotnej, łożyć na utrzymanie rodziny, którą wspólnie założyli, a nadto oboje małżonkowie mają prawo żyć na takiej samej stopie życiowej. Nadto art. 23 krio stanowi, iż małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli.

Porównując sytuację życiową i majątkową stron należy stwierdzić, iż sytuacja materialna strony uprawnionej jest zdecydowanie gorsza, niż jej męża. Obecnie uzyskuje ona wynagrodzenie za pracę, które jest 5 razy niższe, niż świadczenia pozwanego, który pobiera je w kwocie ponad 5.000,00 zł. netto. Strony od ponad 30 lat są małżeństwem, do maja 2012 roku prowadziły wspólne gospodarstwo domowe. Rozstały się, z uwagi an niewłaściwe zachowanie pozwanego wobec żony. W świetle przytoczonych okoliczności powódka ma prawo żądać od męża pomocy w utrzymaniu i żyć na takiej samej stopie życiowej, co on. Tym bardziej, że jej nie wystarcza na odstawowe potrzeby, jak ubranie, wyżywienie, zakup leków, czy opału na zimę. Tymczasem pozwanego stać na zakup luksusowych przedmiotów, typu garnki lub opłaty ubezpieczenia za samochód, którego nie jest nawet właścicielem. Z zeznań pozwanego wynika, że na utrzymanie swoje i mieszkania potrzebuje mniej niż połowa jego renty. Nie można podzielić stanowiska pozwanego, że nie stać go na płacenie alimentów na żonę, ponieważ spłaca kredyt konsolidacyjny. Pozwany nie udowodnił, aby kredyt ten przeznaczony został na potrzeby rodziny lub żony. Nie znajduje on także pokrycia w majątku pozwanego.

W ocenie Sądu, alimenty w kwocie po 1.000,00 zł. miesięcznie, pozwolą na wyrównanie dysproporcji między dochodami małżonków i pozwoli powódce zapewnić sobie podstawowe utrzymanie na poziomie chociaż zbliżonym do poziomu życia męża. Po uiszczeniu alimentów pozwanemu nadal pozostanie do dyspozycji kwota ponad 4.000,00 zł., a zatem dwa razy więcej niż jego żonie, która łącznie ze swoim wynagrodzeniem z pracę ma do dyspozycji niecałe 2.200,00 zł.

Sąd w pełni podziela argumentację Sądu Najwyższego, zawartą w wyroku SN z dnia 7 lipca 2000 roku III CKN 1015/00, z którego wynika, iż „z samego charakteru świadczeń alimentacyjnych, w tym świadczeń z art. 27 krio, wynika, że ich celem jest dostarczenie uprawnionemu środków do zaspokojenia jego bieżących potrzeb. Poszczególne bowiem raty alimentacyjne służą do zaspokojenia bieżących potrzeb osoby uprawnionej. O takim zaspokajaniu potrzeb może być mowa tylko co do teraźniejszości lub przyszłości, ponieważ nie można mówić o pokrywaniu potrzeb przeszłych „ ( LEX nr 51875 ).

Mając na uwadze wniosek stron o zawieszenie postępowania co do świadczeń za czas po wytoczeniu sprawy o rozwód stosownie do treści art. 445 § 2 kpc zawieszono postępowanie w sprawie niniejsze za okres po 25 kwietnia 2013 roku.

Z urzędu, na podstawie art. 333 § 1 pkt 1 kpc, wyrokowi w części zasądzającej alimenty nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów, należało
orzec, jak w wyroku.

Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wniósł pozwany, zaskarżając je w całości.

Zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału, przez ustalenie, że zarówno sytuacja materialna pozwanego jak i powódki oraz usprawiedliwione potrzeby powódki uzasadniają orzeczenie na jej rzecz jakichkolwiek kwot z tytułu zaspokajania potrzeb rodziny, za okres od 1.05.2012 roku do 25.04.2013 roku.

Wskazując na powyższe wnosił o:

1.  zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie powództwa w tym zakresie w całości,

2.  uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Ponadto wnosił o:

3.  zwolnienie pozwanego od kosztów nin. apelacji w całości.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacja pozwanego okazała się w części zasadna.

Przewidziany w art. 27 kro obowiązek przyczyniania się do zaspakajania potrzeb rodziny jako grupy rodzinnej nie odpowiada wszystkim sytuacjom występującym w życiu. Z natury rzeczy nie można o takim obowiązku mówić wtedy, gdy małżonkowie, którzy nie mają dzieci lub których dzieci usamodzielniły się, pozostają w faktycznej separacji. Wówczas obowiązek przyczyniania się do zaspakajania potrzeb rodziny w istocie będzie sprowadzał się do obowiązku alimentowania jednego z małżonków przez drugiego. Podstawą tego szczególnego obowiązku alimentacyjnego będzie wszakże art. 27 kro, w konsekwencji czego dla określenia jego istnienia i rozmiaru decydująca będzie zasada równej stopy życiowej małżonków, a nie pozostawanie małżonka uprawnionego w niedostatku (art. 133 § 2 kro) – vide Marek Sychowicz. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz str. 128, LexisNexis Sp. z o.o. wydanie 3 , Warszawa 2006).

Sąd Okręgowy podziela stanowisko, że w realiach niniejszej sprawy – kiedy małżonkowie żyją w separacji faktycznej, a ich dzieci już usamodzielniły się - dochodzone pozwem roszczenie miało oparcie w przepisie art. 27 kro, i było swoistym obowiązkiem alimentacyjnym pozwanego wobec powódki. Dla określenia jego rozmiaru decydujące znaczenie ma zasada równej stopy życiowej małżonków.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że pozwany utrzymuje się z renty w kwocie powyżej 5.000 złotych. Z dochodów tych pokrywa koszty kredytu konsolidacyjnego w kwocie 2.500 złotych. Sąd Rejonowy błędnie jednak przyjął, że po uiszczeniu przez pozwanego alimentów w kwocie 1.000 złotych, pozostanie pozwanemu do dyspozycji kwota 4.000 złotych. Zaznaczyć bowiem należy, że kwestie dotyczące zobowiązań zaciąganych przez małżonków i spłaconych w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej długów podlegają ocenie i ewentualnym rozliczeniom stosownie do art. 45 § 3 kro w toku postępowania o podział majątku wspólnego. Dlatego też nieuwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji przy ustaleniu możliwości zarobkowych i majątkowych pozwanego okoliczności, że to on spłaca kredyt konsolidacyjny (czyli kredyt powstały z połączenia wcześniejszych kredytów, co do których brak jest ustaleń czy zostały zaciągnięte bez zgody współmałżonka) uznać należy za błędne.

Mając powyższe na względzie przyjąć należy, że pozwanemu pozostaje około 2.500 złotych na utrzymanie siebie i wspólnego mieszkania stron, w którym pozwany zamieszkuje. Powódka pracuje zarobkowo i uzyskuje dochód w kwocie około 1.200 złotych. Przy uwzględnieniu alimentów od pozwanego w kwocie 500 złotych, dochody powódki będą stanowiły kwotę 1.700 złotych, która to kwota zdaniem Sądu drugiej instancji stanowić będzie wyraz równej stopy życiowej małżonków.

Z tych też względów Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i orzekł jak w sentencji.

Apelacja w pozostałej części jako niezasadna – z przyczyn wskazanych wyżej podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.