Wyrok z 13 maja 2016, sygn. III C 664/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 maja 2016 roku

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie Wydział III Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSO Elżbieta Wiatrzyk-Wojciechowska

Protokolant: Anna Banasiak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2016 roku w W.

sprawy z powództwa R. S.

przeciwko M. K.

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanej M. K. na rzecz powoda R. S. kwoty:

- 33.200 zł (trzydzieści trzy tysiące dwieście złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 25 października 2014 r. do dnia zapłaty,

- 5.836,18 zł (pięć tysięcy osiemset trzydzieści sześć złotych osiemnaście groszy),

II.  umarza postępowanie w pozostałym zakresie,

III.  koszty procesu wzajemnie znosi.

Sygn. akt III C 664/15

UZASADNIENIE

Powód wniósł pozew o zapłatę kwoty 99.600 zł wraz z odsetkami w wysokości 2 % miesięcznie za zwłokę od dnia 24 października 2014 r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 25 października 2013 r. pożyczył M. K. kwotę 99.600 zł. Pozwana była zobowiązana do spłaty tej kwoty w miesięcznych ratach czego nie uczyniła. Pozwana była wyzwana do zapłaty ale bezskutecznie. Powód wniósł o zapłatę odsetek w wysokości 2 % w stosunku miesięcznym, zgodnie z § 5 umowy (k.1-2).

Pozwana w odpowiedzi na pozew (pismo z dnia 02 października 2015 r.) uznała powództwo co do kwoty 28.196 zł (34.196 zł – kapitał pozostały do spłaty – 6.000 zł – nadpłacone odsetki) oraz odsetek ustawowych od tej kwoty od dnia 25 października 2014 r. do dnia zapłaty, zaś w pozostałym zakresie wniosła o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu podniosła zarzut potrącenia kwoty 6.000 zł, gdyż o taką kwotę odsetek powód pobrał od niej za dużo. Powód zastrzegł w umowie odsetki w wysokości 2 % miesięcznie czyli 24 % rocznie, zaś do dnia 08 października 2014 r. wysokość odsetek maksymalnych wynosiła 16 %, a od 09 października 2014 r. wynosiła 12 %. W związku z tym, że wysokość odsetek pobranych przekraczała odsetki maksymalne, pozwana nie mogła uznać powództwa w części dotyczącej odsetek wskazanych w pozwie (k.22-23).

Ostatecznie powód sprecyzował roszczenie w ten sposób, że domagał się zapłaty kwoty 33.200 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 25 października 2014 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 5.836,18 zł tytułem skapitalizowanych odsetek powołując się na pismo z dnia 12 lutego 2016 r., zaś w pozostałym zakresie cofnął pozew wraz ze zrzeczeniem się roszczenia (k.67, 71).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 25 października 2013 r. pomiędzy R. S. (pożyczkodawcą) a M. K. (pożyczkobiorcą) została zawarta umowa pożyczki w kwocie 99.600 zł. Zgodnie z § 3 tej umowy, pożyczkobiorca zobowiązała się do zwrotu pełnej kwoty pożyczki do dnia 24 października 2014 r. w ratach miesięcznych płatnych do każdego 24-tego miesiąca w wysokości 8.300 zł oraz odsetki ustawowe za okres od dnia podpisania umowy do dnia zwrotu pożyczki. Według zaś § 5 tej umowy, w przypadku braku zwrotu pożyczki w umówionym terminie, pożyczkobiorca była obowiązana do zapłaty odsetek za zwłokę w wysokości 2 % pożyczonej sumy co miesiąc (k.3-3v.).

M. K. nie zwróciła w umówionym terminie całości kwoty. Zapłaciła w terminie umownym 4 raty za miesiące: listopad, grudzień, styczeń i luty 2014 r. - po 8.300 zł każda (33.200 zł) bez odsetek.

Następnie zapłaciła 4 kolejne raty za miesiące: marzec, kwiecień, maj, czerwiec, z opóźnieniem w innych terminach niż wynikało to z umowy i z 2 % miesięcznymi odsetkami. Za ten okres R. S. do dnia 25 lipca 2014 r. otrzymał od M. K. łącznie kwotę 34.860 zł (w tym 33.200 zł z tytułu należności głównej i 1.660 z tytułu odsetek), co wynika z adnotacji ręcznych uczynionych przez pozwaną a zaakceptowanych przez powoda (k.26). Po tej dacie M. K. nie uiszczała dalszych należności, a strony nie miały już kontaktu. Wprawdzie M. K. w dniu 25 lipca 2014 r. proponowała, że zwróci brakującą kwotę jednorazowo ale tego też nie uczyniła.

M. K. podniosła zarzut potracenia kwoty 6.000 zł z tytułu wpłaconych odsetek przewyższających odsetki maksymalne, jednakże nie wskazała sposobu wyliczenia tej kwoty.

Powyżej ustalony stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowód z dokumentu w postaci pożyczki, potwierdzonych adnotacji przez powoda odnośnie spłaty części pożyczki przez pozwaną oraz dowód z przesłuchania powoda, który potwierdził powyższe okoliczności, co umożliwiło dokonanie ustaleń.

Pozwana pomimo prawidłowego jej wezwania o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 29 kwietnia 2016 r. celem przesłuchania (k. 65) nie stawiła się. Z tej przyczyny Sąd ten dowód pominął (k.68). Sąd oddalił także wnioski dowodowe pozwane zgłoszone w odpowiedzi na pozew za wyjątkiem dowodu z przesłuchania stron. Przeprowadzenie takich dowodów było zbędne, gdyż istotne kwestie zostały ustalone w toku przesłuchania, w szczególności pozwany przyznał jakie kwoty otrzymał od pozwanej, a te wynikały z przesłanej przez pozwaną umowy pożyczki i adnotacji na niej uczynionych. Natomiast taka kwestia, czy powód zapłacił podatek od odsetek oraz w jaki sposób rozliczył się wobec Urzędu Skarbowego w 2014 r. z otrzymanych przychodów z tytułu odsetek nie miało znaczenia dla oceny kwestii spornych. Spór dotyczył kwoty, którą pozwana powinna zapłacić powodowi oraz kwoty zgłoszonej do potrącenia w ramach zarzutu potrącenia.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 720 § 1 k.p.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Według § 2 tego przepisu, umowa pożyczki, której wartość przenosi pięćset złotych, powinna być stwierdzona pismem.

W niniejszej sprawie kwestia zawarcia umowy pożyczki nie była sporna. Spór dotyczył wysokości należności zgłoszonej do potrącenia przez pozwaną w odpowiedzi na pozew. Przy czym zaznaczyć trzeba, że pozwana składając taki zarzut nie wyjaśniła sposobu wyliczenia kwoty 6.000 zł. Sporna była więc także wysokość należności, którą pozwana miała zwrócić. Według pozwanej była to kwota 34.196 zł, którą strony uzgodniły. Powód zaprzeczył by były takie uzgodnienia wskazując, że na dokumencie umowy na k. 26 v. nie ma jego podpisu, a taki znajduje się na k. 26. Wskazał też, że to pozwana samodzielnie czyniła takie adnotacje bez jego wiedzy i zgody. Zatem na pozwanej spoczywał ciężar wykazania tej okoliczności, zgodnie z art. 6 k.c. Także więc na pozwanej spoczywał ciężar wykazania, że tylko kwota 34.196 zł była należna a kwota 6.000 zł stanowiła którą powód otrzymał od pozwanej z tytuł odsetek umownych przewyższających odsetki maksymalne dopuszczane przepisami prawa. Według powoda były to inne kwoty.

Powód ostatecznie sprecyzował na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2016 r. powództwo w ten sposób, że domagał się zapłaty kwoty głównej 33.200 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 25 października 2014 r. do dnia zapłaty oraz kwoty 5.836,18 zł stanowiącej skapitalizowane od niezapłaconych w terminie rat.

W niniejszej sprawie powód podczas przesłuchania potwierdził, że pozwana zapłaciła 4 raty po 8.300 zł każda w terminie umownym, co także wynika z adnotacji i podpisu powoda na umowie z dnia 25 października 2013 r. Zatem w terminie pozwana zapłaciła kwotę 33.200 zł.

Następne pozwana zapłaciła 4 raty po 8.300 zł każda, a więc także kwotę 33.200 zł, z tym, że zapłaciła je po terminie i w związku z tym sama obliczyła odsetki uwzględniając zapis umowny 2 % miesięcznie i zapłaciła z tego tytułu kwotę 1.660 zł, co także wynika z adnotacji i podpisu powoda na umowie z dnia 25 października 2013 r., na którą pozwana powołuje się w uzasadnieniu odpowiedzi na pozew.

Sumując wykazane przez powódkę i przyznane przez pozwanego powyższe kwoty stwierdzić trzeba, że pozwana zapłaciła powodowi z tytułu zawartej umowy pożyczki łącznie kwotę 66.400 zł (33.200 zł + 33.200 zł) tytułem należności głównej i kwotę 1.660 zł tytułem odsetek umownych.

Pozwana nie wykazała, że zapłaciła brakującą kwotę 33.200 zł, a na niej spoczywał taki ciężar, zgodnie z art. 6 k.c. Powód zaprzeczył aby były ustalenia w zakresie płatności innych, wskazywanych przez pozwaną. Wyjaśnił, że nie złożył podpisu pod adnotacjami z k. 26 v. Zauważyć trzeba, że pozwana zaś nie wskazała na jakie rachunki bankowe powoda płaciła w okresie od 25 października 2013 r. do 25 października 2014 r. i jakie kwoty, w szczególności, czy jej wniosek dotyczy okoliczności i kwot przyznanych, czy innych i jakich. Już więc z tej przyczyny jej wniosek z pkt 5 odpowiedzi na pozew podlegał oddaleniu. Zwrócić należy uwagę, że powód przyznał, iż otrzymał od pozwanej 4 wpłaty w terminie (listopad 2013 r. do luty 2014 r.). Przyznał także, że kolejne 4 wpłaty zapłaciła po terminie (marzec 2014 r. do czerwiec 2014 r.) i wówczas zapłaciła kwotę 1.660 zł z tytułu odsetek. W tej więc sytuacji pozwana winna wykazać w jakiej części jej wniosek dotyczy.

Zatem do zapłaty pozostała kwota 33.200 zł (tj. 99.600 zł – 66.400 zł) jako pozostała część należności głównej oraz kwota stanowiąca wysokość dopuszczalnych odsetek maksymalnych w zakresie odsetek umownych, które były określone w § 5 umowy pożyczki.

Ze względu na fakt, iż w § 3 umowy pożyczki strony ustaliły termin zwrotu pożyczki do dnia 24 października 2014 r., zatem odsetki w wysokości ustawowej, jak ostatecznie powód domagał się, należą się od dnia 25 października 2014 r. mając na uwadze art. 720 § 1 k.c. w związku z art. 481 § 1 k.c. Wprawdzie powód po 01 stycznia 2016 r. mógł żądać odsetek od tej kwoty za czas opóźnienia ale takiego żądania nie zgłosił. Sąd zaś był związany określeniem wysokości żądania, zgodnie z art. 321 § 1 k.p.c.

Odnosząc się do podniesionego zarzutu potrącenia kwoty 6.000 zł. Wskazać należy, iż powód dokonał wyliczenia odsetek pobranych i należnych odsetek w wysokości maksymalnej w piśmie z dnia 12 lutego 2016 r. (k.55-57). Pozwana nie kwestionowała tego wyliczenia w zakreślonym terminie, zgodnie z zarządzeniem z dnia 17.02.2016 r. (k.55), a zarządzenie to jej pełnomocnik otrzymał w dniu 11 marca 2016 r. (k.66). Z zestawienia tego wynika, że w ramach odsetek maksymalnych liczonych od poszczególnych 4 rat w kwocie po 8.300 zł każda (tj. w stosunku rocznym czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego) określonych w art. 359 § 2 ¹ k.c. w brzmieniu obowiązującym do 01 stycznia 2016 r. oraz od 01 stycznia 2016 r. w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie – pozwana powinna zapłacić kwotę 6.375,56 zł. W związku z tym, że zarzut potrącenia dotyczył zapłaconych przez pozwaną odsetek w kwocie 1.660 zł, co wynika z k. 26 i powód potwierdził otrzymanie tej kwoty w dniu 25 lipca 2014 r. z tytułu zapłaconych odsetek umownych 2 % miesięcznie za miesiące marzec, kwiecień, maj, czerwiec 2104 r. oznacza, że kwota w ramach potracenia wynosi 539,38 zł (1.660 zł – 1.120,62 zł). Z niekwestionowanego przez pozwaną wyliczenia powoda zawartego w piśmie z dnia 12 lutego 2016 r. wynika jednoznacznie sposób wyliczenia tych kwot (k.55-58).

Z tych też względów, uwzględniając zarzut potrącenia, zgodnie z art. 498 § 1 i § 2 k.c. Sąd zasądził w oparciu o przepis art. 481 § 2 i § 2 ¹ k.c. kwotę 5.836,18 zł (tj. 6.375,56 zł – 539,38 zł) z tytuł skapitalizowanych odsetek maksymalnych od 4 niezapłaconych rat pomniejszoną uprzednio o kwotę wpłaconych odsetek umownych w kwocie wyższej niż dopuszczalne odsetki maksymalne określone w powołanych przepisach prawa.

Wprawdzie powód w piśmie z dnia 19 listopada 2015 r. ograniczył powództwo do kwoty 34.196 zł z odsetkami w wysokości 2 % zgodnie z umową z dnia 25 października 2015 r., zaś na rozprawie dniu 29 stycznia 2016 r. wskazał, że cofa powództwo bez zrzeczenia się roszczenia w zakresie kwoty 34.196 zł z odsetkami w wysokości 2 % zgodnie z umową z dnia 24 października 2014 r. Nie zostało jednakże wydane postanowienie o umorzeniu postępowania w tym zakresie, gdyż pozwana nie zajęła stanowiska co do zgody na cofnięcie (art. 203 § 1 k.p.c.). Zgoda taka została wyrażona w piśmie pozwanej, które wpłynęło do Sądu w dniu 29 lutego 2016 r. (k.61). Powód zaś wcześniej bo w piśmie z dnia 12 lutego 2016 r., które wpłynęło do Sądu w dniu 15 lutego 2016 r. sprecyzował żądanie w zakresie należności głównej i odsetek z uwzględnieniem zarzutu potracenia (k.55). Okoliczności te wskazują, że powód mógł skutecznie sprecyzować roszczenie w piśmie z dnia 12 lutego 2016 r. i na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2016 r. bowiem przed tymi terminami nie nastąpił materialnoprawny i procesowy skutek cofnięcia powództwa, a Sąd nie umorzył postępowania w zakresie cofniętego powództwa. Z tej przyczyny wobec zasądzenia należności zgodnie z żądaniem ostatecznie sprecyzowanym i oświadczeniem powoda o cofnięciu pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia w pozostałej części, Sąd w pkt II wyroku umorzył w tym zakresie postępowanie w oparciu o przepis art. 203 § 1 i § 4 k.p.c. w związku z art. 355 k.p.c., a w pkt I zasądził dochodzą należność mając na uwadze wskazane przepisy prawa.

Uwzględniając zaś kwotę, którą powód domagał się i którą Sąd zasądził należało na podstawie art. 100 k.p.c. koszty procesu wzajemnie znieść, gdyż różnica w kosztach procesu poniesionych przez strony oznaczałaby, że pozwana powinna zapłacić powodowi kwotę 576,07 zł. Jest to kwota niewielka porównując ją z żądaną w pozwie. Okoliczność ta uzasadniała wzajemne zniesienie kosztów procesu.