Uzasadnienie z 30 czerwca 2016, sygn. IV Ka 163/16

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego K. z dnia 6 czerwca 2016 r.

O. P. została oskarżona o to, że:

w okresie od 08 do 09 września 2010 r. w K. świadcząc usługi położnej na Oddziale Położniczo – Ginekologicznym Szpitala Na (...) w K. w ramach umowy zawartej pomiędzy (...) Szpital Na (...) a spółką (...), P., S. i partnerzy sp. p.” z czego wynikał obowiązek opieki nad położnicą, naraziła dziecko A. W. S. na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, w ten sposób, że pomimo ciążącego na niej obowiązku prowadzenia porodu fizjologicznego i monitorowanie płodu z wykorzystaniem aparatury medycznej, nie dołożyła należytej staranności nie informując dyżurującego lekarza położnika o odpłynięciu wód płodowych oraz o wystąpieniu nieprawidłowego zapisu badania kardiotokografem (KTG) w postaci milczącej oscylacji tętna płodu i ustania czynności skurczowej macicy aż do około godziny 3.15 w dniu 09 września 2015 r. i tym samym uniemożliwiła wcześniejsze podjęcie decyzji o przeprowadzeniu cięcia cesarskiego, co znacząco zmniejszyło na urodzenie dziecka w lepszym stanie zdrowia

tj. o przestępstwo z art. 160 par 2 k.k.

Sąd Rejonowy dla K. Ś. w K. wyrokiem z dnia 2 listopada 2015 roku sygn. akt II K 1060/13/S orzekł w tym przedmiocie następująco:

I.  uznaje oskarżoną O. P. za winną popełnienia czynu zarzuconego oskarżonej w akcie oskarżenia, stanowiącego występek z art. 160 par 2 k.k. i za ten czyn na mocy art. 160 par 2 k.k. i art. 37 a k.k. oraz na mocy art.33 par 1 i par 3 k.k. wymierza oskarżonej karę grzywny w wysokości 200 (dwieście) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych;

II.  na mocy art. 41 par 1 k.k. orzeka względem oskarżonej O. P. zakaz wykonywania zawodu położnej w rozumieniu ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. „ o zawodzie pielęgniarki i położnej” w formie zatrudnienia na podstawie stosunku pracy oraz w formie prowadzenia własnej działalności gospodarczej – na okres 3 (trzech) lat;

III.  na mocy art. 46 par 1 k.k. zasądza od oskarżonej O. P. na rzecz A. G. i W. S. kwoty po 5000 (pięć tysięcy) złotych dla każdego z pokrzywdzonych z odsetkami od dnia wyrokowania do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;

IV.  na mocy art. 627 k.p.k. zasądza od oskarżonej O. P. na rzecz oskarżycielki posiłkowej A. S. kwotę 1728 (jeden tysiąc siedemset dwadzieścia osiem) złotych, tytułem kosztów zastępstwa procesowego;

V.  na mocy art. 627 k.p.k. zasądza od oskarżonej O. P. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 3000 (trzy tysiące) złotych tytułem części należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych; na zasadzie art. 624 k.p.k. zwalnia oskarżoną od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w pozostałym zakresie.

Wyrok ten zaskarżył apelacją obrońca oskarżonej zarzucając:

1) na zasadzie art. 438 pkt 2 k.p.k. zarzucam obrazę przepisów postępowania, a to art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. (oba w poprzednim brzmieniu) i art. 172 k.p.k. poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu konfrontacji pomiędzy oskarżoną, a świadkiem L. L., pomimo ujawnienia oczywistych sprzeczności pomiędzy wyjaśnieniami oskarżonej z dnia 19 października 2015 roku, a zeznaniami świadka co do faktu powiadomienia przez oskarżoną lekarza dyżurującego o odpłynięciu wód płodowych i wynikach zapisu KTG, co mogło mieć wpływ na treść orzeczenia wobec istotnego znaczenia tego faktu dla ustaleń co do realizacji znamion przedmiotowych zarzucanego czynu;

2) na zasadzie art. 438 pkt 2 k.p.k. zarzucam obrazę przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez:

•

dowolną i wybiórczą ocenę zeznań świadka L. L. i w konsekwencji bezpodstawne przypisanie im waloru wiarygodności, spójności i konsekwencji, podczas gdy świadek zeznawał odmiennie co do tych samych okoliczności, składał zeznania w sytuacji ryzyka odpowiedzialności karnej za przebieg porodu, a nadto prawdziwość jego zeznań podważała treść wyjaśnień oskarżonej złożonych na rozprawie w dniu 19 października 2015 roku;

•

a w konsekwencji błędną ocenę wyjaśnień oskarżonej złożonych na rozprawie w dniu 19 października 2015 roku jako niewiarygodnych;

3) ewentualnie, na wypadek niepodzielenia powyższych zarzutów i uznania przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych za prawidłowe, na zasadzie art. 438 pkt 1 k.p.k. zarzucam rażące naruszenie prawa materialnego, a to art. 160 § 2 k.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym, polegające na przypisaniu oskarżonej odpowiedzialności za przestępstwo umyślne, podczas gdy zarówno z treści uzasadnienia Sądu w zakresie realizacji znamion strony podmiotowej, jak i z treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że oskarżona miała jedynie możliwość i obowiązek przewidzenia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia noworodka, a nie że przewidywała to niebezpieczeństwo;

4) na zasadzie art. 438 pkt 4 in fine k.p.k. zarzucam niesłuszne orzeczenie środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu położnej na podstawie art. 41 §1 k.k. wynikające z błędnej oceny, że dalsze wykonywanie zawodu zagraża istotnym dobrom chronionym prawem.

W oparciu o powyższe zarzuty apelujący wniósł o:

1) zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonej od zarzucanego jej aktem oskarżenia czynu;

2) ewentualnie o uchylenie zaskarżonego i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania;

3) ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie orzeczenie zawartego w jego pkt. II, a dotyczące orzeczonego wobec oskarżonej środka karnego zakazu wykonywania zawodu położnej.

Sąd Odwoławczy zważył co następuje:

Apelacja o tyle okazała się skuteczna, że spowodowała zmianę zaskarżonego wyroku - częściowo w kierunku tam wskazanym, co do nieumyślnego działania oskarżonej.

Sąd Rejonowy zebrał pełny materiał dowodowy, a jego ocena mieści się ramach zakreślonych art. 7 kpk.

W odniesieniu do pozostałych zarzutów apelacji są one całkowicie chybione. W zakresie dopuszczenia dowodu z ponownego przesłuchania świadka L. L. Sąd Okręgowy wypowiedział się na rozprawie apelacyjnej. Dodatkowo należy nadmienić, że z uwagi na upływ czasu od zdarzenia, a także rozprawy przed Sądem pierwszej instancji, nie można wymagać od świadka aby pamiętał różne szczegóły związane z pracą zawodową, a jednocześnie należy uznać, że podtrzymałby swoje wcześniejsze zeznania. Oskarżona miała prawo do zmiany swoich wyjaśnień, a jej wypowiedź co do informowania lekarza o stanie porodu została oceniona przez Sąd pierwszej instancji ( k. 497, str. 19 uzasadnienia wyroku ) i Sąd Okręgowy ocenę tę w całości podzielił. Nie znaleziono żadnych podstaw do jej kwestionowania.

Sąd odwoławczy inaczej ocenił postępowanie oskarżonej. Nie zachowała ona ostrożności, która była konieczna w tej konkretnej sytuacji i nie powiadomiła lekarza w odpowiednim momencie o trudnościach jakie zaistniały w czasie porodu. W oparciu o znane jej okoliczności mogła to wcześniej przewidzieć.

O. P. jest doświadczoną położną, ma wieloletni staż w swoim zawodzie i niewątpliwie spotkała się z różnymi przypadkami nie będącymi typowymi porodami. Nie można rutynowo postępować w każdym wypadku, a tak można ocenić zachowanie oskarżonej.

Nie znaczy to jednak, że co najmniej godziła się na popełnienie zarzucanego jej czynu. Godzenia nie można domniemywać, trzeba je wykazać. Zachowanie oskarżonej nie powala na takie stwierdzenie. Cały czas interesowała się stanem położnicy, była przy niej obecna i widziała jak rozwija się akcja porodowa. Podejmowała określone czynności, na przykład poleciła położnicy A. S. spacer i udanie się do łazienki celem wzięcia prysznicu. Zaniechała jednak zawiadomienia lekarza o istniejącej sytuacji porodowej. Nie zachowała ostrożności, która w występujących okolicznościach tego porodu była niezbędna. Miała właściwe kwalifikacje, wykonywała konkretne czynności zgodne z jej wiedzą, ale w pewnym momencie niejako przerwała je doprowadzając do sytuacji tragicznej w skutkach. Przy tych przedstawionych powyżej warunkach i w ramach ustalonego stanu faktycznego mogła to przewidzieć.

W uwzględnieniu powyższych wskazań Sąd Okręgowy zmienił częściowo opis czynu i przypisał oskarżonej przestępstwo jak opisano to w sentencji, uznając, że w ten sposób wypełniła znamiona z art. 160 § 3 kk, a więc dopuściła się przestępstwa nieumyślnego.

W związku z tą zmianą obniżono wymierzoną karę grzywny zmniejszając stawkę dzienną o połowę, tak aby dolegliwość odpowiadała stopniowi winy oskarżonej. Dotyczy to również orzeczonego środka karnego – zakazu wykonywania zawodu położnej, który to zakaz zmniejszono do minimalnej ustawowej granicy.

Orzeczenie w tym zakresie opiera się na przepisie art. 437 § 2 kpk.

Z uwagi na sytuację materialną oskarżonej zwolniono ją od ponoszenia wydatków za postępowanie drugoinstancyjne, a opłatę zmniejszono wobec obniżenia grzywny ( art. 634 kpk w związku z art. 624 § 1 kpk ).

O kosztach związanych z udziałem pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej orzeczono po myśli art. 627 kpk, uwzględniając rozprawy przed Sądem odwoławczym.

SSO Janusz Krok SSO Tomasz Grebla SSR del. Janusz Kukuczka