Postanowienie SN z 13 grudnia 2000, sygn. III RN 26/00
Data orzeczenia
13 grudnia 2000
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Kazimierz Jaśkowski
Tagi
Podstawa prawna
art. 10
kpc
art. 61
kpa
art. 64
kpa
art. 157
kpa
art. 165
kpc
art. 199
kpa
art. 261
kpa
art. 328
kpc
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
III RN 26/00
Przepis art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie
Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), który stanowi, że skarga do
Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może być wniesiona w sytuacji, gdy
już toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności aktu, nie wyklucza do-
puszczalności jednoczesnego wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Adminis-
tracyjnego oraz żądania stwierdzenia nieważności tej samej decyzji, a w kon-
sekwencji nie uzasadnia odrzucenia skargi z tej przyczyny (art. 27 ust. 2 tej
ustawy).
Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Jerzy
Kwaśniewski, Andrzej Wasilewski (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2000 r. sprawy ze skargi
[...] Uniwersytetu Lubelskiego w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwo-
ławczego w L. z dnia 9 lutego 1998 r. [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości
za 1996 rok, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższe-
go [...] od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejsco-
wego w Lublinie z dnia 28 maja 1999 r. [...]
p o s t a n o w i ł:
u c h y l i ć zaskarżone postanowienie.
U z a s a d n i e n i e
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia 9 lutego 1998 r.
utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia 29 września 1997 r. w przedmiocie
określenia podatku od nieruchomości za 1996 r. Powyższa decyzja Samorządowego
Kolegium Odwoławczego została doręczona stronie – [...] Uniwersytetowi L. w dniu 9
marca 1998 r. Pismem z dnia 6 kwietnia 1998 r., nadanym w urzędzie pocztowym w
2
dniu 7 kwietnia 1998 r., które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego
w L. w dniu 8 kwietnia 1998 r., strona zwróciła się z żądaniem stwierdzenia nieważ-
ności tej decyzji. Na tej podstawie zostało wszczęte postępowanie, w wyniku którego
w dniu 18 maja 1998 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wydało decyzję
odmawiającą stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji tego Kolegium z dnia 9
lutego 1998 r.
Równocześnie, w dniu 8 kwietnia 1998 r. [...] Uniwersytet L. wniósł do Naczel-
nego Sądu Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie skargę na decyzję
Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 9 lutego 1998 r., która została
odrzucona postanowieniem tego Sądu z dnia 28 maja 1999 r. [...]. W uzasadnieniu
tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że art. 35 ust. 4 ustawy
z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz.
368 ze zm.) „wyklucza możliwość równoczesnego kwestionowania decyzji ostatecz-
nej na drodze postępowania administracyjnego i sądowego, przesądzając o niedo-
puszczalności skargi w sytuacji, gdy w dacie jej wniesienia toczy się już postępowa-
nie administracyjne w celu stwierdzenia nieważności objętej skargą decyzji.”, a właś-
nie w rozpoznawanej sprawie „w dacie wniesienia skargi do Sądu toczyło się już pos-
tępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem Uniwersytetu o stwierdzenie nieważ-
ności decyzji”.
Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego pismem z dnia 16 lutego 2000 r. [...]
wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego postanowienia Naczelnego Sądu Ad-
ministracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 28 maja 1999 r. [...], za-
rzucając rażące naruszenie art. 27 ust. 2 w związku z art. 35 ust. 4 ustawy o NSA
oraz w związku z art. 328 § 2 KPC i art. 59 ustawy o NSA, wobec braku przesłanek,
które by w danym wypadku uzasadniały odrzucenie skargi, a w konsekwencji wniósł
na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA o uchylenie powyższego postanowienia
Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podnie-
siono w szczególności, że: po pierwsze – w rozpoznawanej sprawie brak było pods-
taw do stwierdzenia, że w dniu 8 kwietnia 1998 r. zostało wszczęte postępowanie
administracyjne o stwierdzenie nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi do
Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sąd ten w uzasadnieniu zaskarżonego posta-
nowienia w ogóle nie wykazał zaistnienia takiej przesłanki; przy czym w rewizji nad-
zwyczajnej zwrócono w tym kontekście uwagę i na to, że art. 61 § 3 KPA „ani nie
kreuje jakiegokolwiek domniemania co do daty wszczęcia postępowania administra-
3
cyjnego – tak zwykłego, jak i nadzorczego – ani też nie ma uniwersalnego zastoso-
wania w szczególności w kontekście art. 64 § 2 KPA i art. 261 § 2 tego kodeksu”; po
drugie – przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego „nie precyzują, jaki
dzień jest dniem wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie o stwierdzenie
nieważności decyzji administracyjnej na żądanie strony”, natomiast art. 157 § 3 KPA
wskazuje na to, że „samo wpłynięcie do organu podania strony o stwierdzenie nie-
ważności decyzji nie powoduje jeszcze wszczęcia postępowania w sprawie nieważ-
ności decyzji. (...) Jako dzień wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nie-
ważności decyzji – tak z urzędu, jak i na żądanie strony – może być natomiast
uznany dzień podjęcia przez właściwy organ pierwszej czynności świadczącej o
wszczęciu takowego postępowania”; po trzecie – za zasadnością rewizji nadzwy-
czajnej w rozpoznawanej sprawie przemawia pośrednio także „istnienie uchwały
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1992 r., III AZP
18/92 (OSNC 1993/5/67) podjętej na tle przepisu stanowiącego odpowiednik obec-
nego art. 35 ust. 4 ustawy o NSA, to jest na tle nie obowiązującego już art. 199 § 3
KPA”, która jednoznacznie stwierdzała, że przepis ten „nie zawiera zakazu
jednoczesnego wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz
podania o wznowienie postępowania lub żądania stwierdzenia nieważności decyzji”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.
Art. 61 § 3 KPA stanowi, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony
jest dzień doręczenia żądania organowi administracyjnemu. W rozpoznawanej spra-
wie Naczelny Sąd Administracyjny ustalił, że żądanie strony – [...] Uniwersytetu L. w
sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego
w L. z dnia 9 lutego 1998 r. zostało doręczone Samorządowemu Kolegium Odwoław-
czemu w L. w dniu 8 kwietnia 1998 r. Równocześnie Naczelny Sąd Administracyjny
ustalił, że także w dniu 8 kwietnia 1998 r. strona nadała w polskim urzędzie poczto-
wym list polecony, którym przesłała do Naczelnego Sądu Administracyjnego-
Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie skargę na powyższą decyzję Samorządowego
Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 9 lutego 1998 r. (czego dowodzi data stempla
pocztowego na kopercie listu poleconego, którym skarga ta przesłana została do
Naczelnego Sądu Administracyjnego), co było równoznaczne z wniesieniem skargi
4
do Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym samym dniu (art. 165 § 2 KPC w
związku z art. 59 ustawy o NSA). Oznacza to, że w dacie wszczęcia postępowania
przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie toczyło się jeszcze postępowanie o
stwierdzenie nieważności tej samej decyzji administracyjnej przed Samorządowym
Kolegium Odwoławczym, natomiast oba te postępowania zostały wszczęte w tym
samym dniu, to jest 8 kwietnia 1998 r.
Należy mieć przy tym na uwadze, że art. 35 ust. 4 ustawy o NSA stanowi, iż
skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można wnieść wówczas, gdy już
„toczy się postępowanie w celu (...) stwierdzenia nieważności” tej samej decyzji, co –
wbrew stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie wyklucza dopuszczal-
ności jednoczesnego wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz
żądania stwierdzenie nieważności tej samej decyzji (w tym zakresie skład orzekający
Sądu Najwyższego podziela analogiczny pogląd prawny wyrażony w uchwale składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1992 r. , III AZP 18/92 –
OSNC z 1993 r. z. 5, poz. 67). Tym bardziej, gdy – mając na uwadze funkcję art. 35
ust. 4 ustawy o NSA – zważyć, że w rozpoznawanej sprawie w dacie wydawania
zaskarżonego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego o odrzuceniu
skargi, czyli w dniu 28 maja 1999 r., nie toczyło się już przed Samorządowym Kole-
gium Odwoławczym w L. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej sa-
mej decyzji administracyjnej (zostało ono zakończone decyzją z dnia 18 maja 1998 r.
odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 lutego 1998 r.), o czym Sa-
morządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało Naczelny Sąd Administracyjny w
odpowiedzi na skargę, która wpłynęła do tego Sądu w dniu 1 czerwca 1998 r.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39313
§ 1 KPC
w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania
cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej – Prawo upadłościowe i
Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego,
ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
========================================