Wyrok - II SA/Kr 1670/24 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - z dnia 28 marca 2025
Teza
Wymierzono grzywnę. Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara – Dubiel WSA Magda Froncisz Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. M. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Kr 104/24 I. wymierza Burmistrzowi P. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; II. stwierdza, że bezczynnWymierzono grzywnę. Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara – Dubiel WSA Magda Froncisz Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. M. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Kr 104/24 I. wymierza Burmistrzowi P. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; II. stwierdza, że bezczynn
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Typ sprawy
sprawa cywilna
Kwota główna
500 zł · grzywna
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Tematy
odszkodowanie
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
28 marca 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Przewodniczący
Agnieszka Nawara-Dubiel
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Wymierzono grzywnę
UZASADNIENIE
J. M. (dalej jako: skarżący) wniósł w dniu 8 grudnia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na niewykonanie przez Burmistrza P.-Z. (dalej też jako: organ) prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 czerwca 2024 r., sygn. akt II SAB/Kr 104/24, na mocy którego – na skutek rozpatrzenia skargi ww. skarżącego na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – zobowiązano Burmistrza P.-Z. do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie z wniosku skarżącego z dnia 13 września 2022 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt organowi (pkt I sentencji wyroku); stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego, a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku); zasądzono od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt III sentencji wyroku).Skarżący, powołując się na art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.– dalej jako: p.p.s.a.), wniósł o wymierzenie organowi grzywny w wysokości nie mniejszej niż 10% maksymalnego wymiaru oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., że według informacji uzyskanych w tut. Sądzie odpis prawomocnego wyroku w sprawie o sygn. akt II SAB/Kr 104/24 został doręczony do organu w dniu 31 października 2024 r. Tym samym w ocenie skarżącego, najpóźniej do dnia 14 listopada 2024 r. organ miał obowiązek załatwić ww. wniosek skarżącego sprzed ponad 2 lat w sposób zgodny z ustawą o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie skarżący zaznaczył, że wobec braku działań ze strony organu w dniu 15 listopada 2024 r. wysłał wezwanie do realizacji ww. wyroku, jednak pomimo tego wezwania do dnia sporządzenia przedmiotowej skargi organ nie wykonał wyroku, ani nie zareagował w jakikolwiek inny sposób.Dlatego też skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny w wysokości nie mniejszej niż 10% maksymalnego wymiaru. Argumentując zasadność wymierzenia organowi grzywny we wnioskowanej wysokości, skarżący podkreślił, że organ od samego początku podejmował działania niezgodne z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak i innymi odnośnie do postępowania przed sądami administracyjnymi, efektem czego było m.in. wymierzenie grzywny przez tut. Sąd, co zostało utrzymane w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny.Dodatkowo, w ocenie skarżącego, organ znając rozstrzygnięcie Sądu, jak również podejmując decyzję o niewnoszeniu skargi kasacyjnej mógł podjąć stosowne działania w celu przygotowania się do załatwienia wniosku. Niemniej jednak skarżący zwrócił uwagę, że termin 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku to był termin ostateczny na prawidłową reakcję, najlepiej poprzez udostępnienie wnioskowanej informacji, zaś brak działań ze strony organu po otrzymaniu wyroku, jak i po wezwaniu do jego realizacji, potwierdzał tylko – zdaniem skarżącego – lekceważenie praw człowieka oraz orzeczeń sądów administracyjnych.Jednocześnie na marginesie skarżący dodał, że organ nie zrealizował również postanowienia z dnia 30 sierpnia 2024 r. w sprawie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, co – w ocenie skarżącego – potwierdzało lekceważący stosunek do orzeczeń Sądu. Skarżący zaznaczył jednak, że zwrot tych kosztów będzie przedmiotem odrębnego postępowania egzekucyjnego, zgodnie z właściwymi przepisami w tym zakresie.Mając na uwadze powyższe, zdaniem skarżącego wymierzenie organowi odpowiednio wysokiej grzywny jest niezbędne do przymuszenia organu do podjęcia działań w celu załatwienia wniosku, jak i wyeliminowania podobnych zachowań w przyszłości.W odpowiedzi na skargę Burmistrz P.-Z. wniósł o jej oddalenie z uwagi na jej bezzasadność.W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, że pkt III sentencji ww. wyroku został zrealizowany w dniu 20 listopada 2024 r., na potwierdzenie czego organ załączył potwierdzenie przelewu w kwocie 100 zł na rzecz skarżącego. Z kolei odnosząc się do wyrzeczenia zawartego w pkt I sentencji wyroku z dnia 27 czerwca 2024 r. organ wskazał, że w tym zakresie wyrok ma być wykonany w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt organowi, zaś do dnia przekazania skargi, akta nie zostały zwrócone w celu dalszego procedowania.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:Na wstępie ocenić należy dopuszczalność skargi.Z ogólnej zasady określonej przepisem art.52 § 1 i § 2 p.p.s.a. wynika, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego jest dopuszczalne po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Zgodnie zaś z art.154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.Skoro więc skarżący pismem z dnia 15 listopada 2024 r. wezwał Burmistrza P.-Z. do wykonania ww. wyroku sądu administracyjnego, a skargę o wymierzenie grzywny temu organowi wniósł w dniu 8 grudnia 2024 r., skargę należy uznać za dopuszczalną.Przechodząc do merytorycznej oceny skargi wskazać należy, że stosownie do art.154 p.p.s.a.:"§ 1. W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.§ 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.§ 3. Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.§ 4. Osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.§ 5. Odszkodowanie, o którym mowa w § 4, przysługuje od organu, który nie wykonał orzeczenia sądu. Jeżeli organ w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie nie wypłacił odszkodowania, uprawniony podmiot może wnieść powództwo do sądu powszechnego.§ 6. Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.§ 7. Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6".Dodać należy, że sąd administracyjny ocenia zasadność skargi wniesionej na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a według stanu postępowania administracyjnego na dzień wniesienia skargi, co oznacza że ewentualne załatwienie sprawy z uchybieniem terminu po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem - nie ma wpływu na ocenę zasadności skargi, lecz może mieć jedynie znaczenie przy określeniu wysokości grzywny na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 4. 03. 2009 r. sygn. akt l OSK 652/06, Lex 570318 , wyrok NSA z 1. 10. 2010 sygn. akt l OSK 1166/10, Lex 744945). Wymierzenie grzywny jest możliwe wyłącznie w przypadku, gdy organ administracji publicznej, dysponując pełnymi aktami sprawy umożliwiającymi mu rozstrzygnięcie sprawy, sprawy nie załatwia. W postępowaniu wywołanym skargą wniesioną na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. należy zatem przede wszystkim ustalić, jak przebiegało postępowanie organu, oraz dokonać jego oceny pod kątem tego, czy ustalone fakty wskazują na bezczynność organu, czy też ta bezczynność jest wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie. Powyższe ustalenia winny przy tym uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wniesienia skargi o wymierzenie grzywny (wyrok WSA w Poznaniu z 17.10.2019 r., II SA/Po 405/19, LEX nr 2734988). Środki stosowane na mocy komentowanego przepisu mają uzasadnienie w swoistej recydywie organów administracji naruszających prawo. Pierwotnego naruszenia prawa skutkującego uwzględnieniem skargi wniesionej do sądu administracyjnego i ponownego naruszenia polegającego na zignorowaniu wyroku sądu administracyjnego (por. W. Sawczyn, Środki..., s. 177). Istota skargi wszczynającej to postępowanie sprowadza się do żądania zastosowania przez sąd określonych środków. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30.05.2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy.Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać trzeba, że wyrokiem z dnia 27 czerwca 2024 r. sygn. II SAB/Kr 104/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zobowiązał Burmistrza P.-Z. do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie z wniosku skarżącego J. M. z dnia 13 września 2022 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt organowi.Skarga J. M. na bezczynność Burmistrza P.-Z. w sprawie z wniosku skarżącego J. M. z dnia 13 września 2022 r. zarejestrowana została pierwotnie do sygn. II SAB/Kr 227/22. Do tej sprawy organ wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę przesłał, jak sam określił, nie akta sprawy, ale załącznik do pisma zatytułowanego "Przekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę - "korespondencję ze skarżącym w sprawie". Wydruki tej korespondencji, potwierdzone przez Burmistrza za zgodność z oryginałem, zostały wszyte za odpowiedzią na skargę do akt sprawy (k. 7-15 akt).Następnie Sąd wezwał z organ o prawidłowe przekazanie złożonej drogą elektroniczną skargi i odpowiedzi na skargę, zgodnie z art.54 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 3 rozporządzenia RP z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazywania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. Doręczenie tego wezwania nastąpiło w dniu 3.11.2022 r. W odpowiedzi na to wezwanie Burmistrz P.-Z. w dniu 7.11.2022 r. ponownie przesłał zamiast skargi złożonej elektronicznie - jej wydruk. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 30 grudnia 2022 r. została organowi wymierzona grzywna za nieprzekazanie do sądu skargi złożonej elektronicznie. Ponownym pismem z dnia 7 lutego 2023 r. sąd wezwał organ o nadesłanie skargi złożonej drogą elektroniczną pod rygorem nałożenia kolejnej grzywny. W dniu 13 lutego 2023 r. organ przesłał do sądu plik zip. zatytułowany "akta sprawy wraz z przekazaniem i odpowiedzią na skargę". W dalszym ciągu skarga elektroniczna J. M. nie została przekazana. W związku z powyższym sąd wymierzył organowi kolejną grzywnę za nieprzekazanie do sądu skargi złożonej elektronicznie. Postanowieniem NSA z dnia 2 czerwca 2023 r. sygn. III OZ 267/23 zażalenie na powyższe postanowienie zostało oddalone. Z powyższego wynika, że dokumenty sprawy przesłane przez organ miały formę elektroniczną. Wynikało to chociażby z tego, że w sprawie o udostępnienie informacji publicznej z wniosku skarżącego z dnia 13 września 2022 r. korespondencja J. M. z organem odbywała się za pomocą platformy ePUAP. Po uchyleniu postanowienia o odrzuceniu skargi, zapadłego w sprawie II Sab/Kr 227/22 sprawa została zarejestrowana do sygn. II SAB/Kr 104/24/.Po tych ustaleniach faktycznych zauważyć należy, że zgodnie z art.286 § 1 p.p.s.a. po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Zarządzenie o zwrocie akt może wydać referendarz sądowy. Podkreślić jednakże należy, że na mocy art. 1 pkt 14 lit. a ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.934) do ustawy dodany został przepis art.286 § 1 a, p.p.s.a., stanowiący że przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli akta administracyjne sprawy są prowadzone w postaci elektronicznej. Organowi administracji publicznej doręcza się odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności.Referendarz sądowy w dniu 22.10.2024 r. wydał zarządzenie, wypełniając ręcznie treść pieczęci, o zwrocie akt administracyjnych organowi z załączeniem odpisu orzeczenia ze stwierdzeniem prawomocności. Odpis prawomocnego wyroku Burmistrz P.-Z. otrzymał w dniu 31.10.2024 r.W tej sytuacji organ twierdzenie organu, że wyrok ma być wykonany w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt organowi, a akta nie zostały zwrócone, ocenić należy jako świadome i celowe uchylanie się od wykonania wyroku sądu. Przytoczony stan faktyczny w sposób jednoznaczny wskazuje, że organ wiedział, że przekazane do sprawy sygn. II SAB/Kr 227/22 wydruki korespondencji elektronicznej nie stanowiły akt sprawy, skoro sam traktował je jako załączniki pisma i opatrzył je pieczęcią "za zgodność z oryginałem". Dlatego też nie do przyjęcia jest stanowisko organu, że nie wykonał wyroku sądu, bo nie zwrócono mu akt sprawy. Ocenić je należy jako nacechowane złą wolą.Nadto, przytaczając pogląd WSA w Lublinie zawarty w wyroku z dnia 23 listopada 2023 r. sygn. II SA/Lu 731/23, zauważyć należy, że "w sytuacji gdzie bezczynność organu dotyczy braku działania w sprawie z zakresu dostępu do informacji publicznej, nie ma potrzeby zakładania typowych dla postępowania administracyjnego akt sprawy. Akta sprawy o dostęp do informacji publicznej tworzy bowiem wniosek strony oraz udzielona odpowiedź organu lub brak jakiejkolwiek aktywności organu. Nigdy w tego typu sprawach brak akt administracyjnych nie może być przeszkodą w załatwieniu wniosku."Mając na uwadze powyższe, nawet uwzględniając treść wyroku sądowego zobowiązującego organ do załatwienia wniosku strony o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy, stwierdzić należy, że Burmistrz P.-Z. winien wykonać wyrok WSA w Krakowie w terminie 14 dni, a nie zwlekać i oczekiwać na zwrot akt sprawy, których wszak fizycznie było brak. Organ powinien rozpoznać wniosek skarżącego do końca dnia 14 listopada 2024 r., albowiem w tej dacie upływał okres 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku sądowego.Poza wszystkim, Burmistrz nie zwrócił się do sądu o "zwrot akt". Do dnia rozpoznania skargi wniosek J. M. z dnia 13 września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej nie został załatwiony.Wobec powyższego skargę należało uznać za zasadną.Stosownie do treści art.154 § 1 p.p.s.a. ustalenie wystąpienia przesłanek określonych w tym przepisie obliguje Sąd do wymierzenia organowi grzywny.Grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art.156 § 6 p.p.s.a.). Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2024 r. wyniosło 7 140,52 zł (obwieszenie Prezesa GUS z dnia 19 lutego 2025 r. – M.P. 2025.148 z dnia 20.02.2025 r.). Oznacza to, że maksymalna wysokość grzywny z art.154 § 1 p.p.s.a. może wynosić 71 405,20 zł.Podkreślić trzeba, że sąd administracyjny może swobodnie miarkować wysokość grzywny do wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Na wymiar grzywny mają wpływ takie okoliczności sprawy jak: długość okresu bezczynności, uporczywość uchylania się organu od obowiązku załatwienia sprawy, stopień skomplikowania sprawy, a także fakt wydania lub nie wydania rozstrzygnięcia po wniesieniu skargi, a przed wyrokowaniem w przedmiocie grzywny. Zwrócić również należy uwagę, że przedmiotem sprawy sygn. II SAB/Kr 104/24 była bezczynność organu w sprawie dostępu do informacji publicznej, w których to sprawach obowiązują krótsze terminy załatwiania spraw.Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz to, że prawomocnego wyroku sądu nie wykonał organ administracji publicznej, dysponujący stosowną wiedzą i wspomagających go urzędem gminy, a w sprawie oczywistym był brak typowych akt administracyjnych, a co za tym i idzie brak jakiejkolwiek potrzeby oczekiwania na "zwrot" takich akt w celu wykonania zobowiązania zawartego w prawomocnym wyroku sądowym, Sąd uznał za celowe wymierzenie Burmistrzowi P.-Z. grzywny.Wymierzając grzywnę w wysokości 500 zł Sąd uznał, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy będzie to kwota adekwatna do stopnia zawinienia ukaranego nią organu oraz zapewni, że Burmistrz P.-Z. zwróci w przyszłości należytą uwagę na wywiązywanie się z obowiązków nałożonych na niego wyrokami sądowymi.Oceniając, że wskazana przez organ przyczyna niewykonania wyroku sądu – niezwrócenie akt sprawy – obiektywnie nie miała miejsca, a zaniechanie organu było wyrazem jego złej woli w załatwieniu wniosku skarżącego, sąd orzekł , że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.Rutynowe i mechaniczne posłużenie się przez Sąd w wyroku z dnia 27 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Kr 104/24 formułą "od dnia zwrotu akt sprawy po uprawomocnieniu się wyroku", nie powinno wywołać w organie żadnych wątpliwości co do ustalenia początku biegu zakreślonego terminu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 13 września 2022 r. Jeżeli jednakże organ powziąłby takie wątpliwości mógł zwrócić się o wykładnię wyroku.Uwzględniając tę okoliczność Sąd wymierzył organowi grzywnę w jej dolnych granicach.Wobec powyższego, na podstawie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a..