Postanowienie SN z 16 marca 2016, sygn. IV CZ 104/15
Data orzeczenia
16 marca 2016
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Mirosława Wysocka
Tagi
Podstawa prawna
art. 169
kpc
art. 171
kpc
art. 373
kpc
art. 380
kpc
art. 394
kpc
art. 398
kpc
art. 403
kpc
art. 406
kpc
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
POSTANOWIENIE
Dnia 16 marca 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)
SSN Władysław Pawlak (sprawozdawca)
SSN Agnieszka Piotrowska
w sprawie ze skargi powoda
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem
Sądu Apelacyjnego
z dnia 20 kwietnia 2011 r.
w sprawie z powództwa A. Z.
przeciwko A. H. i J. H.
o unieważnienie umowy,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 16 marca 2016 r.,
zażalenia powoda
na postanowienie Sądu Apelacyjnego
z dnia 29 lipca 2015 r.,
1. odrzuca zażalenie na pkt I zaskarżonego postanowienia;
2. oddala zażalenie w pozostałym zakresie;
3. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego
adwokatowi M. B. kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł,
powiększoną o stawkę podatku VAT, tytułem kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w
postępowaniu zażaleniowym.
2
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny, po odrzuceniu wniosku
powoda A. Z. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z dnia 22 czerwca 2015
r. o wznowienie postępowania, odrzucił tę skargę.
Skarżący wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi
o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 20
kwietnia 2011 r. motywował uzyskaniem w dniu 17 czerwca 2015 r. informacji o
treści postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2015 r., IV CZ 4/15, w
którym podano jakie środki dowodowe należy wskazać żądając wznowienia
postępowania. Skargę z dnia 22 czerwca 2015 r. o wznowienie postępowania oparł
na przepisie art. 403 § 2 k.p.c., powołując jego zdaniem nowe środki dowodowe w
postaci dokumentów, z których nie mógł skorzystać w zakończonym prawomocnym
wyrokiem postępowaniu.
Sąd Apelacyjny uznał, że skarga powoda nie opiera się na ustawowej
podstawie wznowienia, bowiem jeśli chodzi o przytaczaną przez niego jako nowy
środek dowodowy umowę kupna - sprzedaży za dożywocie z dnia 31 stycznia
2006 r., to na fakt jej zawarcia wskazywał on w toku postępowania przed Sądem
Okręgowym w B., sygn. akt I C …/10 w piśmie z dnia 5 sierpnia 2009 r., a ponadto
dołączył ten dokument do skargi o wznowienie z dnia 23 lipca 2013 r. Z kolei, jeśli
chodzi o protokół z rozprawy z dnia 27 lipca 2006 r. ze sprawy o sygn. akt I C …/06,
to powód był obecny na tej rozprawie. Natomiast kserokopię aktu notarialnego z
dnia 13 marca 2006 r., Rep. A […] dołączył do pozwu w sprawie, której dotyczy
skarga o wznowienie postępowania. Zatem, dowody te nie mogą
być zakwalifikowane jako nowe w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Nadto, Sąd
Apelacyjny zwracał uwagę, iż powód wniósł po upływie terminu z art. 407 § 1 k.p.c.,
gdyż - jak przyznał - powołane dokumenty uzyskał późną jesienią 2011 r.
Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie
postępowania, Sąd Apelacyjny uznał za niedopuszczalny (art. 171 k.p.c. w zw.
z art. 406 k.p.c.), bowiem przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest możliwe
3
jeżeli strona w istocie powołuje się na nowe dowody, czyli gdy istnieje podstawa
wznowienia.
W zażaleniu, powód domaga się uchylenia postanowienia w całości
i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Ponadto
jego pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej
udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.
Zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 171 w zw. z art.
406 k.p.c., pomimo że w skardze powołane zostały nowe dowody, a zatem wniosek
o przywrócenie terminu do wniesienie skargi o wznowienie był dopuszczalny oraz
art. 403 § 2 w zw. z art. 410 § 1 k.p.c., polegające na odrzuceniu skargi o
wznowienie postępowania pomimo, iż została ona oparta na ustawowej podstawie
wznowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Powód zaskarżył zarówno orzeczenie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie
terminu do wniesienia skargi, jak i orzeczenie o odrzuceniu tej skargi. Zgodnie z art.
394¹ § 2 k.p.c. środek odwoławczy był dopuszczalny jedynie na to ostatnie
orzeczenie, jako kończące postępowanie w sprawie. Natomiast takiego charakteru
nie ma orzeczenie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia
skargi o wznowienie postępowania. Zwrócić uwagę trzeba, że jedną z przyczyn
odrzucenia skargi o wznowienie przez Sąd Apelacyjny było wniesienie jej
z naruszeniem ustawowego terminu. W efekcie odrzucenie skargi było skutkiem
odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, a wobec tego środek
odwoławczy w tej materii podlegał jako niedopuszczalny odrzuceniu na podstawie
art. 373 k.p.c. w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c. i art. 39821
k.p.c.
Zgodnie z art. 380 k.p.c. w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c. i art. 39821
k.p.c., na
wniosek strony, Sąd Najwyższy rozpoznaje również i te postanowienia sądu drugiej
instancji, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na
rozstrzygnięcie sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada
2001 r., I CZ 165/01, OSNC 2002/7/8/102). W związku z zakwestionowaniem przez
powoda prawidłowości odrzucenia jego wniosku o przywrócenie terminu do
wniesienia skargi o wznowienie postępowania, należało stosownie do powołanych
4
przepisów zbadać zasadność tego orzeczenia. Nie można podzielić stanowiska
Sądu Apelacyjnego o niedopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu z uwagi
na to, iż wskazana przez powoda podstawa wznowienia nie istnieje, bowiem
przesłanki właściwe dla wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi
o wznowienie nie są tożsame z podstawami tej skargi, a ponadto, rozpoznanie
wniosku o przywrócenie terminu musiało poprzedzić ocenę dopuszczalności samej
skargi o wznowienie postępowania. W przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu,
Sąd Apelacyjny wypowiedział się dopiero następczo, po zbadaniu wskazywanej
przez powoda podstawy wznowienia.
Pomimo to, zaskarżone orzeczenie w kwestii odrzucenia wniosku
o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie odpowiada prawu, gdyż
w świetle okoliczności sprawy wniosek ten był spóźniony, bowiem nie został
dochowany tygodniowy termin, o którym mowa w art. 169 § 1 k.p.c.; powód
dysponował tymi dokumentami co najmniej już na jesieni 2011 r. (jak to wynika
z jego pisma z dnia 22 czerwca 2015 r.). Zgodnie z art. 171 k.p.c. spóźniony
wniosek o przywrócenie terminu również podlega odrzuceniu.
W konsekwencji Sąd Apelacyjny zasadnie odrzucił skargę o wznowienie
wniesioną pod upływie terminu z art. 407 § 1 k.p.c.
Pomijając zagadnienie zachowania przez powoda terminu do wniesienia
skargi o wznowienie postępowania, Sąd Apelacyjny prawidłowo uznał, iż skarga ta
podlega odrzuceniu z uwagi na nieoparcie jej na ustawowej podstawie wznowienia.
Stosownie do art. 403 § 2 k.p.c., podstawą wznowienia nie może być każda
nowa okoliczność, lecz tylko taka, która dotyczy przedmiotu sporu, istniała już
w trakcie zakończonego postępowania i nie została wówczas przytoczona,
gdyż była stronie nieznana i miała dla niej wtedy charakter nieujawnialny
(por. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego
1969 r., III PZP 63/68, OSNCP 1969/12/208). Z kolei nowy środek dowodowy
w znaczeniu tego przepisu, to dowody wykryte, a więc takie które istniały
już w czasie trwania prawomocnie zakończonego postępowania, z których strona
nie mogła skorzystać, gdyż były dla niej nieznane i wówczas nieujawnione
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1968 r., I Co 1/68, OSNCP
1969/2/36).
5
W niniejszej sprawie, dokumenty na które powołuje się powód
zostały sporządzone z jego udziałem i ze względu na datę ich powstania istniały
w czasie toczącego się postępowania, którego dotyczy skarga o wznowienie, a
ponadto niektóre z tych dokumentów - jak trafnie wskazał Sąd drugiej instancji -
były przedstawiane przez powoda jako dowód w tamtej sprawie.
Powód opierał też skargę o wznowienie postępowania na zarzutach
dotyczących opinii biegłego J. U., które były przedmiotem jego wcześniejszej skargi
o wznowienie postępowania, odrzuconej przez Sąd Apelacyjny postanowieniem z
dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt V ACa …/14; wniesione przez powoda zażalenie
Sąd Najwyższy oddalił postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2015 r., IV CZ 4/15.
Jeżeli strona w kolejnej skardze o wznowienie postępowania powołuje się na
podstawę wznowienia oraz przytacza na jej uzasadnienie okoliczności, które były
już badane w postępowaniu zakończonym prawomocnym postanowieniem
odrzucającym skargę o wznowienie, z uzasadnieniem, że wskazywana podstawa
wznowienia nie istnieje, Sąd odrzuca taką skargę jako niedopuszczalną na
posiedzeniu niejawnym, bez ponownego jej badania pod kątem istnienia ustawowej
podstawy wznowienia (art. 410 § 1 k.p.c.).
W tym stanie rzeczy, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 39814
k.p.c.
w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c. i art. 39821
k.p.c., a o kosztach nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu zażaleniowym
na podstawie § 19 i 20 w zw. z § 6 pkt 6 i § 13 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej
udzielonej z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.) w zw. z § 22
i 23 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej
udzielonej przez adwokata z urzędu, (Dz. U. poz. 1801).
eb