Wyrok SN z 11 marca 2005, sygn. II CK 487/04
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono kasację
Przedmiot
o zapłatę
Typ sprawy
sprawa cywilna
Kwota główna
30.000 zł · odszkodowanie
Etap
postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym
Tryb
rozprawa
Tematy
odszkodowanie z OC
Role w sprawie
ubezpieczyciel
Data orzeczenia
11 marca 2005
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Antoni Górski
Podstawa prawna
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 marca 2005 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Mirosław Bączyk
SSN Jan Górowski
w sprawie z powództwa W. S.
przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń - Spółce Akcyjnej Inspektoratowi w
K.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 11 marca 2005 r., kasacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w P. - Ośrodek Zamiejscowy w K. z dnia 14 maja 2004 r.,
sygn. akt XV1 Ca (…),
oddala kasację.
Uzasadnienie
Powód wnosił o zasądzenie od pozwanego ubezpieczyciela 30.000 zł
odszkodowania za straty w należącym do niego samochodzie marki Ford Mustang,
powstałe w wypadku z dnia 8 stycznia 2002 r.
Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2003 r. oddalił powództwo. Sąd
ten ustalił, że powód wraz z żoną zaciągnęli na zakup samochodu kredyt w (…) Banku
2
G.(…) S.A Oddział w W. Tytułem zabezpieczenia tego kredytu dokonali przewłaszczenia
na kredytodawcę udziału 49/100 we własności samochodu, a ponadto cesji uprawnień z
tytułu ubezpieczenia samochodu AC. Z K. i Bank dokonał cesji tych uprawnień na rzecz
Polskiego Towarzystwa Finansowego S. A. w W. W tej sytuacji Sąd uznał, że powód nie
ma legitymacji do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym, skoro jeszcze przed
wszczęciem procesu przeszło ono na osoby trzecie. Na rozprawie w dniu 2 lipca 2003 r.
Sąd zawiadomił na wniosek powoda Polskie Towarzystwo Finansowe o możliwości
wstąpienia do sprawy w charakterze powoda, lecz Towarzystwo nie zareagowało na to
zawiadomienie. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił powództwo z przyczyny braku
legitymacji czynnej po stronie powodowej.
Apelacja powoda od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem Sądu
Okręgowego w Poznaniu, Ośrodek Zamiejscowy w K. z dnia 14 maja 2004 r. Sąd Ten
zaakceptował stanowisko prawne Sądu I - ej Instancji o braku legitymacji powoda,
podkreślając dodatkowo, że pomiędzy powodem W. S. a Towarzystwem Finansowym
nie zachodzi przypadek współuczestnictwa koniecznego, co przesądza o trafności
orzeczenia Sądu Rejonowego.
Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżył powód kasacją, w której zarzucił naruszenie
art. 60 k.c. oraz art. 87 § 1 i art. 328 § 2 k.p.c., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przede wszystkim należy podkreślić, ze nie doszło do skutecznego
przekształcenia procesu po stronie powodowej. Nie zachodzi bowiem w niej przypadek
współuczestnictwa koniecznego. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 lipca
1999 r. II CKN 395/98 (nie publ.), współuczestnictwo konieczne po stronie powodowej w
rozumieniu art. 195 § 1 k.p.c. ma miejsce wtedy, gdy legitymacja czynna przysługuje nie
każdemu z powodów oddzielnie, ale wszystkim łącznie, z takim skutkiem, że każdemu
działającemu oddzielnie można zarzucić brak pełnej legitymacji procesowej, co w
konsekwencji prowadzi do oddalenia powództwa. Kodeks postępowania cywilnego nie
określa, kiedy „łączny udział w sprawie jest konieczny”, gdyż współuczestnictwo
konieczne powstaje na tle konkretnej sytuacji prawnej, wynikającej z wyraźnego
przepisu ustawy lub z istoty spornego stosunku prawnego. Współuczestnictwo
konieczne nie zachodzi w przypadku, kiedy – jak w niniejszej sprawie - jeden ze
współwłaścicieli domaga się odszkodowania za zniszczoną rzecz (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 20 października 1975 r., III CRN 288/75, OSNC 1976, nr 10, poz.
3
211). W takiej sytuacji nie znajduje zastosowania art. 195 k.p.c., natomiast może
ewentualnie wejść w grę art. 196 k.p.c. Jak wskazał zaś Sąd Najwyższy w uzasadnieniu
postanowienia z dnia 19 września 1974 r., II Cz 172/74 (OSNC 1975, nr 12, poz. 173),
wstąpienie do sprawy w charakterze powoda na podstawie tego ostatniego przepisu,
może nastąpić nie samorzutnie przez osobę znajdującą się poza procesem, lecz tylko
na wniosek dotychczasowego powoda. Samorzutne zgłoszenie się osoby mającej
legitymację procesową - bez wniosku powoda – może być potraktowane, przy
wystąpieniu wymaganych okoliczności, co najwyżej jako zgłoszenie interwencji (orz.
Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1974 r., II Cz 172/ 74, (OSNCP 1975, nr 12, poz.
173).
Z powyższego wynika, że Polskie Towarzystwo Finansowe nie stało się powodem
w niniejszej sprawie. Oznacza to, że nie mogło udzielać powodowi Sędziakowi żadnego
pełnomocnictwa procesowego, na które powołuje się ten skarżący w kasacji, co
przesądza o bezpodstawności zgłoszonych zarzutów naruszenia art. 87 § 1 k.p.c. i art.
60 k.c.
Nie jest też usprawiedliwiony zarzut kasacji uchybienia art. 328 § 2 k.p.c.,
sprowadzający się do wytknięcia Sądowi Okręgowemu nadmiernej lakoniczności
uzasadnienia jego rozstrzygnięcia, polegającej zwłaszcza na nieustosunkowaniu się do
tego, czy udzielone powodowi Przez Towarzystwo Finansowe pełnomocnictwo jest
prawidłowe i skuteczne, czy też nie. W świetle tego, co zostało wyżej powiedziane,
kwestia ta nie ma znaczenia w sprawie, gdyż Towarzystwo nie stało się w niej
powodem.
Skoro zgłoszone zarzuty w kasacji okazały się nietrafne, podlegała ona oddaleniu
na podstawie art. 39312
k.p.c., jako bezpodstawna..,
sprowadzający się do wytknięcia Sądowi Okręgowemu nadmiernej lakoniczności
uzasadnienia jego rozstrzygnięcia, polegającej zwłaszcza na nieustosunkowaniu się do
tego, czy udzielone powodowi Przez Towarzystwo Finansowe pełnomocnictwo jest
prawidłowe i skuteczne, czy też nie. W świetle tego, co zostało wyżej powiedziane,
kwestia ta nie ma znaczenia w sprawie, gdyż Towarzystwo nie stało się w niej
powodem.
Skoro zgłoszone zarzuty w kasacji okazały się nietrafne, podlegała ona oddaleniu
na podstawie art. 39312
k.p.c., jako bezpodstawna.