Postanowienie SN z 18 marca 2005, sygn. II CZ 23/05
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono kasację
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym
Tryb
posiedzenie niejawne
Data orzeczenia
18 marca 2005
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Józef Frąckowiak
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 18 marca 2005 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący)
SSN Gerard Bieniek
SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa Gminy R.
przeciwko K. K.
o wydanie i z powództwa wzajemnego K. K.
przeciwko Gminie R.
o ustalenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18
marca 2005 r., zażalenia pozwanej - powódki wzajemnej na postanowienie Sądu
Okręgowego w S. z dnia 16 sierpnia 2004 r., sygn. akt VIII GCa (…), VIII WCK (…)
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2004 r. Sąd Okręgowy w S.
odrzucił - w zakresie dotyczącym powództwa głównego - kasację pozwanej i powódki
wzajemnej od wyroku tego Sądu z dnia 19 grudnia 2003 r., oddalającego jej apelację.
Sąd odwoławczy wskazał, że wartość przedmiotu zaskarżenia w zakresie powództwa
głównego o wydanie nieruchomości po wygaśnięciu umowy dzierżawy wynosi 112,50 zł,
a zatem nie przekracza określonej w art. 3921
§ 1 k.p.c. wartości dziesięciu tysięcy
złotych, od której zależy dopuszczalność kasacji. Stwierdził, że o dopuszczalności
kasacji decyduje, niezależnie od siebie, wartość przedmiotu zaskarżenia określana
odrębnie dla powództwa głównego i dla powództwa wzajemnego i dla każdego z nich
musi to być wartość nie niższa od wskazanej w powyższym przepisie. Dlatego, w ocenie
2
Sądu, dla dopuszczalności kasacji w zakresie powództwa głównego nie ma znaczenia
to, iż w zakresie powództwa wzajemnego o ustalenie, że umowa dzierżawy nadal
obowiązuje i o nakazanie zawarcia umowy wieczystego użytkowania, wartość
przedmiotu zaskarżenia wynosi 21 000 zł.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pozwana - powódka wzajemna
zarzuciła, iż z uwagi na to, że powództwo główne i wzajemne pozostają ze sobą
w ścisłym związku, o dopuszczalności kasacji decyduje łączna wartość przedmiotu
zaskarżenia dla nich obu, która przekracza 21 000 zł, a zatem kasacja jest
dopuszczalna zarówno co do powództwa głównego jak i wzajemnego. Wnosiła
o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wobec zmiany przepisów kodeksu postępowania cywilnego, na wstępie trzeba
wskazać, iż zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks
postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z
2005 r. Nr 13, poz. 98), do rozpoznania zarzutów zażalenia mają zastosowanie przepisy
kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie
powyższej nowelizacji, to jest przed dniem 6 lutego 2005 r.
Zażalenie nie jest uzasadnione.
Podniesiony w nim argument wskazujący na związek przedmiotowy i podmiotowy
obu powództw (głównego i wzajemnego), jako mający uzasadniać konieczność ich
łącznego rozpoznania i z tej przyczyny konieczność określania wartości przedmiotu
sporu i zaskarżenia jako sumy tych wartości dla obu powództw, nie jest trafny. Każde z
tych powództw jest bowiem powództwem odrębnym, choć niewątpliwie muszą
pozostawać ze sobą w związku albo nadawać się do potrącenia, jeśli wniesienie
powództwa wzajemnego ma być w ogóle dopuszczalne, o czym wprost stanowi art. 204
§ 1 k.p.c. To zatem, że roszczenia objęte powództwem głównym i wzajemnym pozostają
ze sobą w związku, decyduje tylko o dopuszczalności zgłoszenia roszczenia jako
powództwa wzajemnego, nie odbiera im natomiast samodzielności. Powództwo
wzajemne jest roszczeniem, które zawsze może być dochodzone odrębnie, jako
samodzielne powództwo, zaś celem uregulowania zawartego w art. 204 k.p.c. jest
łączne rozpoznanie obu związanych ze sobą spraw, aby zapobiec odmiennej ocenie
tego samego stanu faktycznego przez różne sądy oraz ułatwić stronom dochodzenie
roszczeń i przyspieszyć ich rozpoznanie. W razie wniesienia powództwa wzajemnego
w sprawie dochodzi wprawdzie do szczególnej kumulacji roszczeń, niemniej powództwo
3
wzajemne pozostaje samodzielnym powództwem a zatem przez łączne rozpoznanie
obu powództw nie tracą one swojej procesowej odrębności (porównaj między innymi
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2004 r. I CZ 13/04, nie publ.). Dlatego
brak podstaw prawnych do sumowania wartości przedmiotu sporu i przedmiotu
zaskarżenia obu tych powództw i w konsekwencji brak podstaw do sumowania wartości
przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego powództwa głównego i wzajemnego. Z tych
przyczyn o dopuszczalności kasacji ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia (art.
3931
§ 1 k.p.c.) decyduje wartość liczona osobno dla każdego z tych powództw
(porównaj między innymi orzeczenie wskazane wyżej oraz postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 25 listopada 1998 r. II CZ 120/98, nie publ. i z dnia 23 maja 1997 r.,
I PZ 21/97, OSNAPiUS 1998, nr 4, poz. 126).
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia w
zakresie powództwa głównego, liczona według zasad art. 23 k.p.c., nie przekracza
dziesięciu tysięcy złotych, prawidłowo Sąd Okręgowy zaskarżonym postanowieniem
odrzucił kasację pozwanej - powódki wzajemnej w tym zakresie, do czego zobowiązywał
go przepis art. 3935
w zw. z art. 3931
§ 1 k.p.c.
Mając to na uwadze Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 39814
k.p.c. w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c.., nie przekracza
dziesięciu tysięcy złotych, prawidłowo Sąd Okręgowy zaskarżonym postanowieniem
odrzucił kasację pozwanej - powódki wzajemnej w tym zakresie, do czego zobowiązywał
go przepis art. 3935
w zw. z art. 3931
§ 1 k.p.c.
Mając to na uwadze Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 39814
k.p.c. w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c.