sygn. SNO 17/13 7 sierpnia 2013 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN SD z 7 sierpnia 2013, sygn. SNO 17/13

Data orzeczenia 7 sierpnia 2013
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział VI
Przewodniczący SSN Zbigniew Puszkarski
Sygn. akt SNO 17/13
POSTANOWIENIE
Dnia 7 sierpnia 2013 r.
Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:
Przewodniczący: SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca)
SSN Antoni Górski
SSN Beata Gudowska
Protokolant Anna Kuras
w sprawie sędziego w st. spocz. ppłk. rez. M. L.
po rozpoznaniu na posiedzeniu
w dniu 7 sierpnia 2013 r.,
zażalenia obwinionego sędziego
na zarządzenie Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w […]
z dnia 28 marca 2013 r., odmawiające przyjęcia zażalenia na postanowienie tego
Sądu z dnia 13 marca 2013 r. w przedmiocie wyłączenia Rzecznika
Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Wojskowych
p o s t a n o w i ł:
utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.
UZASADNIENIE
Przed Sądem Apelacyjnym - Sądem Dyscyplinarnym w [..] toczy się
postępowanie, w którym jako obwiniony występuje ppłk rez. M. L., sędzia […] w
stanie spoczynku. Wymieniony Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny
postanowieniem z dnia 13 marca 2013 r. nie uwzględnił złożonego przez
obwinionego sędziego wniosku o wyłączenie Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów
Sądów Wojskowych. Z kolei Wiceprezes Sądu Apelacyjnego - Sądu
Dyscyplinarnego zarządzeniem z dnia 28 marca 2013 r., na podstawie art. 429 § 1
2
k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów
powszechnych odmówił przyjęcia zażalenia wniesionego przez obwinionego
sędziego na powyższe postanowienie, jako niedopuszczalnego z mocy ustawy.
Zażalenie na to zarządzenie, odwołując się do przepisów art. 16 § 1 k.p.k., art.
425 § 1 i 3 k.p.k. oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z
art. 426 § 1 k.p.k., złożył obwiniony sędzia i wniósł o jego uchylenie, jako rażąco
naruszającego art. 2, art. 7, art. 8 ust. 2, art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 1 Konstytucji RP
i art. 7 k.p.k. Z uzasadnienia zażalenia wynika, że skarżący szczególną wagę
przywiązuje do art. 176 ust. 1 Konstytucji, który stanowi, iż postępowanie sądowe
jest co najmniej dwuinstancyjne. Zdaniem skarżącego, stosowanie bezpośrednie
(art. 8 ust. 2 Konstytucji RP) tego przepisu nakazuje dopuścić możliwość wniesienia
przedmiotowego zażalenia, również dlatego że zażalenie przysługuje na
postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku o zawieszenie postępowania
dyscyplinarnego. W takim razie nie można odmiennie traktować nieuwzględnionego
wniosku o wyłączenie sędziego (tak w oryginale, chociaż zażalenie dotyczyło
postanowienia o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie Rzecznika
Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Wojskowych). Skarżący wskazał również, wątku
tego nie rozwijając, że w kwestii dwuinstancyjności przy procedowaniu nad
wnioskiem o wyłączenie sędziego wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w
wyroku z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. SK 38/09.
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje.
Zaskarżone zarządzenie należało utrzymać w mocy, bowiem jest zgodne z
prawem. W jego uzasadnieniu słusznie wskazano, że zgodnie z treścią art. 459 § 1
i § 2 k.p.k., stosowanego odpowiednio w prowadzonym wobec sędziów
postępowaniu dyscyplinarnym, zażalenie przysługuje na postanowienie sądu
zamykające drogę do wydania wyroku, chyba że ustawa stanowi inaczej, a także
na postanowienie co do środka zabezpieczającego oraz na inne postanowienia w
wypadkach przewidzianych w ustawie. Ustawa – Kodeks postępowania karnego –
nie przewiduje zażalenia na postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku o
wyłączenie sędziego, względnie oskarżyciela publicznego, zatem zażalenie
wniesione przez obwinionego sędziego jest niedopuszczalne z mocy ustawy. W
takim wypadku musiał znaleźć zastosowanie przepis art. 429 § 1 k.p.k., który
3
nakazuje prezesowi sądu pierwszej instancji odmówić przyjęcia tego rodzaju środka
odwoławczego.
Skarżący, jako podmiot fachowy, w przeszłości orzekający w sprawach
karnych sędzia, powinien dostrzec, że wymienione przez niego przepisy w żadnym
razie nie podważają tego stanowiska. Powołanie art. 16 § 1 k.p.k. oraz 426 § 1
k.p.k. jest wręcz niezrozumiałe. Pierwszy z tych przepisów dotyczy sytuacji, gdy
organ prowadzący postępowanie uchybi powinności pouczenia uczestników
postępowania o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach,
natomiast drugi przepis stanowi, że „od orzeczeń sądu odwoławczego oraz od
orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy nie przysługuje środek odwoławczy,
chyba że ustawa stanowi inaczej”. Inny powołany przez skarżącego przepis – art.
425 § 1 k.p.k. co prawda deklaruje zaskarżalność orzeczeń wydawanych w
pierwszej instancji, wszakże skarżący powinien wziąć pod uwagę, że przepis ten
musi być odczytywany w kontekście innych przepisów regulujących postępowanie
odwoławcze, w tym z uwzględnieniem właśnie art. 459 § 1 i § 2 k.p.k., który w
odniesieniu do postanowień zawęża normę ogólną zawartą w art. 425 § 1 k.p.k.
Również art. 176 ust. 1 Konstytucji RP stanowiący, że postępowanie sądowe jest
co najmniej dwuinstancyjne, nie może być interpretowany z pominięciem art. 78
Konstytucji, który dopuszcza ograniczenie przez ustawodawcę prawa strony do
zaskarżenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji. Trzeba mieć przy tym na
uwadze, że zawarte w art. 176 ust. 1 Konstytucji RP pojęcie „instancji” należy
odnosić do przedmiotu całego postępowania, a nie do przedmiotu konkretnego
rozstrzygnięcia, także incydentalnego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 2 lutego 2012 r., III SO 21/11, LEX nr 1215452). Wypada wreszcie wspomnieć,
że ewentualne ujemne następstwa niemożności zaskarżenia decyzji sądu strona
może zniwelować na późniejszym etapie postępowania, jako że przepis art. 447 § 3
k.p.k. dopuszcza podniesienie w apelacji zarzutu, który nie mógł stanowić
przedmiotu zażalenia.
W nawiązaniu do podniesionych w uzasadnieniu zażalenia argumentów należy
stwierdzić, że nie ma znaczenia okoliczność, iż na postanowienie w przedmiocie
zawieszenia postępowania stronie przysługuje zażalenie, bowiem taką możliwość
przewidział ustawodawca, inaczej niż w przypadku postanowienia w przedmiocie
4
wyłączenia sędziego i osób wymienionych w art. 47 § 1 k.p.k. Odwołanie się
skarżącego do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn.
SK 38/09 (OTK-A 2010/5/46), świadczy natomiast o tym, że nie dość uważnie
zapoznał się z tym orzeczeniem. Nie może mieć ono zastosowania do sytuacji
zaistniałej w rozpatrywanej sprawie, bowiem zostało wydane na gruncie art. 3941
§
2 k.p.c. i dotyczyło kwestii zaskarżenia postanowienia sądu drugiej instancji
oddalającego wniosek o wyłączenie sędziego złożony w postępowaniu przed tym
sądem. Trzeba też zauważyć, że rozważania poczynione przez Trybunał
Konstytucyjny (w uzasadnieniu powołanego wyroku) na tle zaskarżalności
rozstrzygnięć odnoszących się do zagadnień incydentalnych nie tylko nie dają
wsparcia prezentowanym przez skarżącego poglądom, ale wręcz im przeczą.
Z tych względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł jak na wstępie.. Odwołanie się
skarżącego do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn.
SK 38/09 (OTK-A 2010/5/46), świadczy natomiast o tym, że nie dość uważnie
zapoznał się z tym orzeczeniem. Nie może mieć ono zastosowania do sytuacji
zaistniałej w rozpatrywanej sprawie, bowiem zostało wydane na gruncie art. 3941
§
2 k.p.c. i dotyczyło kwestii zaskarżenia postanowienia sądu drugiej instancji
oddalającego wniosek o wyłączenie sędziego złożony w postępowaniu przed tym
sądem. Trzeba też zauważyć, że rozważania poczynione przez Trybunał
Konstytucyjny (w uzasadnieniu powołanego wyroku) na tle zaskarżalności
rozstrzygnięć odnoszących się do zagadnień incydentalnych nie tylko nie dają
wsparcia prezentowanym przez skarżącego poglądom, ale wręcz im przeczą.
Z tych względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł jak na wstępie.