Postanowienie - II FZ 77/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 24 września 2025
Teza
Oddalono zażalenie. podatek dochodowy. Dnia 24 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 czerwca 2025 r. sygn. akt I SA/Rz 182/25 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 30 stycznia 2025 r. nr 1801-IOD.4102.34.2024 w przedmiocie podatku dochOddalono zażalenie. podatek dochodowy. Dnia 24 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 czerwca 2025 r. sygn. akt I SA/Rz 182/25 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 30 stycznia 2025 r. nr 1801-IOD.4102.34.2024 w przedmiocie podatku doch
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
powód
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
24 września 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Anna Dumas
Podstawa prawna
art. 232
ppsa
art. 246
ppsa
art. 220
ppsa
art. 199
ppsa
art. 58
ppsa
art. 141
ppsa
art. 197
ppsa
art. 225
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 23 czerwca 2025, I SA/Rz 182/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 30 stycznia 2025 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 rok.W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 12 maja 2025 r., sygn. akt I SPP/Rz 38/25, referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącej, Sąd postanowieniem z 29 maja 2025 r., sygn. akt I SPP/Rz 38/25 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.Zarządzeniem z dnia 29 maja 2025 r. Przewodniczący Wydziału I wezwał pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu uzupełniającego od skargi w kwocie 99.900,00 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia – pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu uzupełniającego został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 4 czerwca 2025 r. Sąd stwierdził, że pełnomocnik skarżącej mimo precyzyjnego wskazania, o uzupełnienie jakich braków się go wzywa oraz pouczenia o konsekwencjach grożących w razie nie wykonania zarządzenia, nie usunął braków skargi w wyznaczonym terminie.W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej "P.p.s.a.") odrzucił skargę. O zwrocie uiszczonej części wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie:1) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj.: art. 45 ust. I oraz art. 77 ust 2 Konstytucji RP, a także art. 6 ust 1 wiążącej Polskę Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 t. (Dz. U z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), poprzez naruszenie konstytucyjnych praw i wolności skarżącego w zakresie jego uprawnień do zaskarżenia niezgodnego z prawem orzeczenia sądowego dochodzenia naruszonych wolności i praw oraz sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy,2) naruszenie przepisów postępowania, w stopniu, który rniał istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 220 § 3 w zw. 58 §1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż istniały podstawy do odrzucenia skargi, podczas, gdy prawidłowe zastosowanie ww. przepisów prowadziłoby do wniosku, iż brak był podstaw do obciążania skarżącego opłatą co skutkowałoby przyjęciem skargi do rozpoznania.3) naruszenie przepisów postępowania, w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 166 w zw. 141 § 4 P.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie brak merytorycznego uzasadnienia postanowienia w zakresie rozpoznania sprawy, co skutkuje brakiem możliwości kontroli instancyjnej postanowienia.W wyniku wykonania wezwania do uiszczenia wpisu skarżąca uiściła wpis od niniejszego zażalenia w wysokości 100 zł (k. 66 i 71).Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Przystępując do oceny podniesionych zarzutów należy przede wszystkim przypomnieć, że powodem odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji było nieuiszczenie wpisu sądowego od przedmiotowej skargi w zakreślonym przez Sąd pierwszej instancji terminie.W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 maja 2025 r., wzywające do uiszczenia wpisu od skargi w zakreślonym terminie i zawierające prawidłowe pouczenie o skutkach niezastosowania się do niego, doręczono pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 4 czerwca 2025 r. (k. 42 i 44 akt). W konsekwencji w dniu 11 czerwca 2025 r. kończył bieg termin do uiszczenia wpisu. W dniu 11 czerwca 2025 r. skarżąca nadała w placówce pocztowej pismo procesowe, w którym wniosła o przedłużenie terminu do uiszczenia brakującej części wpisu. (k. 45 i 46 akt). Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zobligowany był do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. Ustawodawca formułując dyspozycję art. 220 § 3 P.p.s.a. zawarł w niej jednoznaczny obowiązek sądu w przypadku ziszczenia się okoliczności zawartych w hipotezie normy, tj. nieuiszczenia wpisu. Bezskuteczny upływ terminu wskazanego w prawidłowo doręczonym wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi stanowił zatem w tej sprawie przesłankę do odrzucenia skargi. Należy podkreślić, że skarżąca nie kwestionuje okoliczności bezskutecznego upływu terminu. Argumenty przywołane w zażaleniu odnoszą się natomiast do kwestii ograniczenia prawa do sądu z uwagi na obowiązek uiszczenia wpisu, który w rozpoznawanej sprawie z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia kwotę 100.000 zł oraz do ponownego zakwestionowania rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy.Konieczna jest zatem uwaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Postępowanie przed sądami określają ustawy, zgodnie z art. 176 ust. 2 Konstytucji RP i w przypadku sądownictwa administracyjnego ustawą tą jest obecnie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postępowanie sądowoadministracyjne jest zatem, co do zasady, odpłatne. Przestrzegania procedury sądowej uregulowanej w odpowiednich aktach normatywnych nie można natomiast postrzegać jako naruszenia prawa do sądu. Obowiązek poniesienia kosztów procesu nie może być rozumiany jako sprzeczny z przepisami Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W żadnym razie obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego nie świadczy o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń, a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji (postanowienia NSA z: 10.11.2011 r. I OZ 840/11, 14.1.2014 r. II FZ 1517/13; 14.10.2014 r. I GZ 424/14, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, P. Gołaszewskiego w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 948-949, nb 1 i powoływany tam wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 16.7.2002 r. w sprawie P.C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex 75481).Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu należy spostrzec, że stanowią one kolejną próbę podważenia prawidłowości rozstrzygnięć sądu wydawanych w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślić należy, że w wyniku złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy postanowieniem z 12 maja 2025 r., sygn. akt I SPP/Rz 38/25 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącej, Sąd postanowieniem z 29 maja 2025 r., sygn. akt I SPP/Rz 38/25 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza W niniejszej sprawie badana jest prawidłowość odrzucenia skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi. Na obecnym etapie postępowania sądowego nie może być już badana kwestia przyznania prawa pomocy skarżącej (została ona już rozstrzygnięta na wcześniejszym etapie postępowania a w wyniku wniesionego przez skarżącą sprzeciwu rozstrzygnięcie zostało także poddane kontroli). Warto też spostrzec, że zażalenie zostało sformułowane przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien posiadać odpowiednią wiedzę w tym zakresie.Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., który jest oczywiście bezzasadny. Autor zażalenia zdaje się nie dostrzegać, że o odrzuceniu skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania z powodu nieuiszczenia wpisu sąd administracyjny orzeka na podstawie art. 220 § 3 lub 3a P.p.s.a. w drodze postanowienia. Przepisy te, w razie odrzucenia skargi, stanowią lex specialis w stosunku do ogólnej normy zawartej w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., nakazującej sądowi odrzucenie skargi, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 220.).Odnosząc się do ostatniego z zarzutów zażalenia, należy ocenić go jako bezpodstawny. Pełnomocnik zdaje się nie dostrzegać, że wniesione środki zaskarżenia mogą być obarczone różnego rodzaju brakami, zarówno formalnymi jak i fiskalnymi. W niniejszej sprawie z uwagi na dostrzeżenie braków fiskalnych skargi, tj. braku uiszczenia należnego wpisu, Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę, co też prawidłowo objaśnił w treści zaskarżonego uzasadnienia zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 141 § 4 P.p.s.a.. Wbrew twierdzeniom wynika Sąd pierwszej instancji nie odnosił się do braków formalnych skargi, formułowane zarzuty przez pełnomocnika są zatem całkowicie bezzasadne. Sąd pierwszej instancji przedstawił zwięźle stan sprawy, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wywód Sądu pierwszej instancji jest jasny, logiczny i jednoznaczny. W konsekwencji w żaden sposób nie można się zgodzić ze stanowiskiem pełnomocnika, że "Nie sposób zrozumieć o jakim nieuzupełnieniu braków przez pełnomocnika jest mowa" (str. 5 zażalenia).Z uwagi na powyższe twierdzenia zawarte w zażaleniu nie mogły się przyczynić do podważenia oceny, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował normy wskazane w podstawie jego rozstrzygnięcia i odrzucił skargę.Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.Orzeczenie o zwrocie wpisu uiszczonego od zażalenia znajduje uzasadnienie w treści art. 220 § 4 w zw. z art. 225 P.p.s.a, tj. wpis był w całości kosztem nienależnym, gdyż rozpatrywane zażalenie jest wolne od opłaty sądowej. W konsekwencji NSA orzekł o zwrocie nienależnie uiszczonego wpisu od zażalenia na podstawie art. 225 w zw. z art. 220 § 4 P.p.s.a..