Postanowienie - I OZ 523/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 września 2025
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie. Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.Z., L.Z., K.Z., Z.Z., B.S., M.M., Z.Z.2, H.Z., E.Z., J.Z., I.Z., R.Z., E.Z.2, M.Z. i A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt I SAB/Wa 55/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi W.Z., L.Z., K.Z., Z.Z., B.S., M.M., Z.Z.2, H.Z., E.Z., J.Z., I.Z., R.Z., E.Z.2, M.ZUchylono zaskarżone postanowienie. Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.Z., L.Z., K.Z., Z.Z., B.S., M.M., Z.Z.2, H.Z., E.Z., J.Z., I.Z., R.Z., E.Z.2, M.Z. i A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt I SAB/Wa 55/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi W.Z., L.Z., K.Z., Z.Z., B.S., M.M., Z.Z.2, H.Z., E.Z., J.Z., I.Z., R.Z., E.Z.2, M.Z
Data orzeczenia
25 września 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Iwona Bogucka
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 22 maja 2025 r., sygn. akt I SAB/Wa 55/25 odrzucił skargę W.Z., L.Z., K.Z., Z.Z., B.S., M.M., Z.Z.2, H.Z., E.Z., J.Z., I.Z., R.Z., E.Z., M.Z. i A.Z. (dalej: skarżący) na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości warszawskiej położonej przy [...], ozn. hip. nr [...]. W podstawie rozstrzygnięcia wskazano na art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.).W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że wyrokiem z 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 365/18 Sąd rozpoznał już skargę na bezczynność organu wniesioną przez B.P. i zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 9 września 1948 r. o przyznanie użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w Warszawie przy [...] ozn. hip. nr [...] w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyrok ten stał się prawomocny od dnia 22 czerwca 2019 r.W tej sytuacji Sąd I instancji uznał, że sprawa została już rozstrzygnięta, gdyż obie skargi dotyczą bezczynności tego samego organu w rozpoznaniu tego samego wniosku dekretowego. W przypadku wydania prawomocnego wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, w tej samej sprawie nie jest już dopuszczalne kierowanie także przez innych skarżących kolejnych skarg na bezczynność bądź przewlekłość. Opieszałość organu podlega natomiast skardze na niewykonanie wyroku w trybie art. 154 p.p.s.a. Skoro skarga na bezczynność została rozpoznana w sprawie o sygn. I SAB/Wa 365/18, to kolejna skarga w tej samej sprawie innych skarżących, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu.W zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji skarżący wnieśli o jego uchylenie i przekazane sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając wadliwe przyjęcie, że w sprawie doszło do tożsamości podmiotowej i przedmiotowej ze sprawą I SAB/Wa 365/18. Niniejsza sprawa została wszczęta skargą zupełnie innych skarżących, a odrzucenie skargi pozbawia ich praw wynikających ze stwierdzenia bezczynności organu, w tym możliwości złożenia skargi na niewykonanie wyroku oraz uzyskania rozstrzygnięcia w zakresie wniosku o zasądzenie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej.Naczelnemu Sądowi z urzędu wiadome jest, że prawomocnym postanowieniem z 15 listopada 2022 r. o sygn. I SA/Wa 1971/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.P., W.Z., L.Z., K.Z., Z.Z., B.S., M.M., Z.Z.2, H.Z., E.Z., J.Z., I.Z., R.Z. i I.Z. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 365/18, odrzucił skargi W.Z., L.Z., K.Z., Z.Z., B.S., M.M., Z.Z.2, H.Z., E.Z., J.Z., I.Z., R.Z. i I.Z., podając w podstawie prawnej art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd przyjął, że możliwość wniesienia skargi na niewykonanie wyroku uzależniona została od uprzedniego uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Wywieść skargę na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. może tylko ten podmiot, który był stroną postępowania w przedmiocie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skoro stroną postępowania w sprawie I SAB/Wa 365/18 była wyłącznie B.P., zaś pozostałe osoby wnoszące skargę na niewykonanie wyroku nie były stronami tego postępowania, to nie przysługuje im legitymacja skargowa w przedmiocie niewykonania wyroku.Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:Zażalenie podlega uwzględnieniu. Nie jest możliwe uznanie przez sąd administracyjny, że w przypadku wielości stron postępowania administracyjnego, gdy dojdzie do prawomocnego uwzględnienia skargi na bezczynność jednej ze stron, pozostałe strony postępowania administracyjnego pozbawione są zarówno możliwości wniesienia skargi na niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynności (art. 154 p.p.s.a.) jak i możliwości zwalczania trwającej nadal bezczynności organu w trybie własnej skargi na bezczynność. Taka zaś sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym postanowieniem z 15 listopada 2022 r., I SA/Wa 1971/22 odrzucił skargę na niewykonanie wyroku WSA w Warszawie z 15 kwietnia 2019 r., I SAB/Wa 365/18 tych osób, które nie były stronami postępowania zakończonego wydaniem tego wyroku, a następnie uznał w zaskarżonym postanowieniu, że wniesienie przez takie osoby skargi na bezczynność organu po wydaniu wyroku nie jest dopuszczalne ze względu na stan res iudicata – sprawa objęta skargą między tymi samymi stronami została prawomocnie osądzona.To ostatnie stanowisko należy uznać ze sprzeczne ze stanowiskiem wyrażonym w prawomocnym postanowieniu I SA/Wa 1971/22, w którym wprost przeciwnie uznano, że skarżący nie byli stronami postępowania zakończonego wyrokiem SAB/Wa 365/18, a jego stroną była wyłącznie B.P. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma przy tym możliwości na aktualnym etapie postępowania kontroli rozstrzygnięcia zawartego w prawomocnym postanowieniu z 15 listopada 2022 r. o sygn. I SA/Wa 1971/22.W zaistniałej sytuacji, wywołanej orzeczeniami sadu administracyjnego, konieczne jest zatem uchylenie postanowienia o odrzuceniu skargi na bezczynność, w celu zapewnienia stronom postępowania administracyjnego możliwości zwalczania bezczynności organu ewentualnie utrzymującej się po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność. Nie ulega bowiem wątpliwości w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wyrok uwzględniający skargę na bezczynność i zobowiązujący organ do załatwienia sprawy administracyjnej w określonym terminie rodzi skutki dla wszystkich stron postępowania administracyjnego i każda z nich, ze względu na ochronę swojego interesu prawnego, uprawniona jest do domagania się zakończenia tego postępowania w wyznaczonym terminie i zwalczania utrzymującego się stanu bezczynności.Rozpoznając wniesioną skargę Sąd I instancji uwzględni stan z daty jej wniesienia. Jeżeli trwał wówczas stan bezczynności po wyroku I SAB/Wa 365/18 i termin wyznaczony w tym wyroku upłynął, to zaistnieją podstawy do zastosowania przez Sąd I instancji przepisu art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd nie będzie natomiast, rzecz jasna, uprawniony do określania terminu załatwienia sprawy, termin ten został już bowiem wyznaczony w prawomocnym wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność (analogiczne stanowisko zostało wyrażone w postanowieniu NSA z 12 sierpnia 2025 r., I OZ 493/25, dotyczącym innej strony tego samego postępowania administracyjnego). Od oceny okoliczności sprawy przez Sąd I instancji będzie zależało rozstrzygnięcie wydawane w ramach kompetencji wyznaczonych art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a.Z podanych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.., uchylił zaskarżone postanowienie.