Postanowienie - III OZ 507/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 17 października 2025
Teza
Oddalono zażalenie. Grzywna w trybie p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 17 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezesa Sądu Okręgowego w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2025 r., sygn. akt III SO/Gd 3/25 w sprawie z wniosku A. K. o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu Okręgowego w S. za nieprzekazanie w terminie skargi postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd AOddalono zażalenie. Grzywna w trybie p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 17 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezesa Sądu Okręgowego w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2025 r., sygn. akt III SO/Gd 3/25 w sprawie z wniosku A. K. o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu Okręgowego w S. za nieprzekazanie w terminie skargi postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd A
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Kwota główna
1000 zł · grzywna
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
powód
odwołujący
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
17 października 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Wojciech Jakimowicz
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 27 czerwca 2025 r., sygn. akt III SO/Gd 3/25 wymierzył Prezesowi Sądu Okręgowego w S. (dalej także jako: organ) grzywnę w wysokości 1000 złotych za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku skargi A. K. (dalej także jako: wnioskodawca) dotyczącej bezczynności i przewlekłości postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej.W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarga A. K. na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej wpłynęła do Sądu Okręgowego w S. w dniu 14 października 2024 r., jednak nie została ona - wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy - przekazana do sądu w terminie 15 dni od jej otrzymania, czyli w terminie określonym przepisem art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a dopiero w dniu 17 stycznia 2025 r. (data nadania).W związku z powyższym w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ziściły się przesłanki wymierzenia grzywny z art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem przepis ten dotyczy wyłącznie niedotrzymania przez organ ustawowego terminu przekazania skargi do sądu administracyjnego. Ponadto, Sąd I instancji wyjaśnił, że wymierzenie grzywny organowi może nastąpić w każdym przypadku niewypełnienia obowiązku przekazania do sądu skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy, nawet jeżeli dopełnienie tego obowiązku nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. Fakt przekazania przez organ skargi wraz z niezbędnymi dokumentami nie czyni też orzekania w przedmiocie wymierzenia grzywny bezprzedmiotowym.Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie wymierzenie Prezesowi Sądu Okręgowego w S. grzywny jest uzasadnione, jednak nie w wysokości wskazanej przez wnioskodawcę (tj. 20 000 złotych). Zgodnie bowiem z Obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 19 lutego 2025 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2024 r. i w drugim półroczu 2024 r., przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2024 r. wyniosło 7 140,52 zł. Wynika z powyższego, że grzywna może być wymierzona organowi do kwoty 71 405,20 zł. Wymierzenie organowi grzywny we wnioskowanej przez wnioskodawcę maksymalnej wysokości nie ma jednak zdaniem Sądu I instancji uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy.Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, z akt sprawy wynika, że skarga na bezczynność i przewlekłość została osobiście złożona przez A. K. w biurze podawczym Sądu Okręgowego w S. w dniu 14 października 2024 r. W skardze tej wprost wskazano, że jej adresatem jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Wobec powyższego ustawowy termin na jej przekazanie tutejszemu Sądowi upływał z dniem 29 października 2024 r. Organ natomiast przekazał skargę Sądowi za pośrednictwem poczty dopiero w dniu 17 stycznia 2024 r. Sąd I instancji przyjął więc, że opóźnienie w wykonaniu przez organ ww. obowiązku wyniosło 80 dni.Jednocześnie w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji uwzględnił, że choć organ przekroczył wskazany w ustawie termin, to jednak ostatecznie przekazał skargę wraz z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego, co uwzględniono dokonując miarkowania wymiaru grzywny. Z drugiej strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił również to, że grzywna, którą sąd może wymierzyć w oparciu o art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest podstawową gwarancją procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i w swojej warstwie prewencyjnej ma służyć również zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości.Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że w przedmiotowej sprawie w istocie nie wskazano jakichkolwiek powodów, dla których organ nie dokonał przekazania skargi wcześniej, w tym nie dokonał tego przekazania także po otrzymaniu w dniu 12 listopada 2024 r., również kierowanego do tutejszego Sądu, wniosku o wymierzenie grzywny z uwagi na nieprzekazanie skargi. Powody takie nie zostały niewątpliwie wskazane przez organ i nie wynikają z akt sprawy. W szczególności twierdzenie organu, że A. K. złożył skargę z dnia 14 października 2024 r. i wniosek z dnia 12 listopada 2024 r. jako pisma procesowe w sprawie, która toczyła się w Sądzie Okręgowym w S. pod sygn. akt [...], w ocenie Sądu I instancji, nie znajduje odzwierciedlenia w treści tych pism. Jak zauważył bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w pismach tych wnioskodawca wyraźnie wskazał, że są one kierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i powinny być przekazane adresatowi, nawet jeśli zawierały w ocenie organu określone braki. W szczególności wskazanie w nich adresu A. K. poprzez zwrot "adres w aktach sygn. akt [...]", wobec takiego a nie innego wskazania adresata skargi i wniosku, zdaniem Sądu I instancji nie powinno stanowić o zakwalifikowaniu skargi na bezczynność z dnia 14 października 2024 r. oraz wniosku z dnia 12 listopada 2024 r. jako pism procesowych w sprawie o sygn. akt [...].Sąd I instancji dodał, że organ, za pośrednictwem którego wnoszona jest skarga do sądu administracyjnego, czy też wniosek inicjujący odrębne postępowanie sądowoadministracyjne nie dokonuje badania skargi, czy wniosku pod względem spełnienia warunków formalnych, co należy do kompetencji sądu administracyjnego jako adresata skargi, czy wniosku wszczynającego postępowanie w sprawie. Tym niemniej wnioskodawca nie wskazując od razu i bezpośrednio w piśmie swojego adresu zamieszkania, lecz odwołując się w tym zakresie do akt sprawy zawisłej w sądzie powszechnym, niewątpliwie przyczynił się również sam do błędnego zakwalifikowania pisma w biurze podawczym.Sąd I instancji uznał, że wymierzenie grzywny w kwocie 1000 zł (a zatem mieszczącej się w zakresie wyznaczonym przez art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) jest adekwatne do uchybienia, jakiego dopuścił się organ, nie przekazując skargi na bezczynność w ustawowym terminie, a nadto spełni rolę prewencyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wymierzając grzywnę w ww. wysokości, wziął zatem pod uwagę jako okoliczność łagodzącą, że nieprzekazanie skargi nie stanowiło uporczywego działania organu, który ostatecznie przekazał skargę. W przypadku skarg na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, gdzie czas realizacji obowiązku przekazania skargi jest skrócony przez ustawodawcę, nieprzekazanie skargi przez 80 dni jest przekroczeniem kilkukrotnym, a zatem istotnym, nie ma jednak charakteru rażącego. Skarga nie została zlekceważona, organ dostrzegł konieczność jej przekazania i dokonał ostatecznie wskazanej czynności.Jak wskazał Sąd I instancji, na podwyższenie wysokości grzywny wpływ miało to, że organ nie dostrzegł, że wniosek strony o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi, a więc składany w oparciu o art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi inicjuje odrębne postępowanie sądowoadministracyjne, i nie może być utożsamiany z wnioskiem o wymierzenie grzywny, o którym mowa w art. 149 § 1 ww. ustawy. W istocie organ nie udzielił więc odpowiedzi na wniosek wnioskodawcy, ani nie ustosunkował się do niego, w tym nie wskazał żadnych istotnych powodów, dla których nie przekazał skargi na bezczynność. Powodem takim niewątpliwie nie jest rozpoczęcie procedowania wniosku o udzielenie informacji publicznej z dnia 12 czerwca 2024 r., do którego organ przystąpił, jak wskazał, po przekazaniu mu go przez sędziego referenta, tj. po dniu 29 października 2024 r. Powodem nieprzekazania skargi na bezczynność nie jest też udzielenie wnioskowanej informacji publicznej, po otrzymaniu skargi. Czynnością zbędną było też w tym kontekście występowanie do wnioskodawcy po zrealizowaniu jego wniosku o udzielenie informacji, aby ustosunkował się on co do swojej skargi, nawet jeżeli organ uznaje, ze jest ona bezprzedmiotowa.Konkludując, Sąd I instancji stwierdził, że o ile nie można uznać 80 dni opóźnienia w przekazaniu skargi za rażące, to było ono niewątpliwie znaczne, a stwierdzone powyżej okoliczności uzasadniają zwiększenie dolegliwości grzywny. Szczególnie, że do przekazania skargi nie doszło także bezpośrednio po otrzymaniu wniosku o nałożenie grzywny w związku z nieprzekazaniem skargi w terminie do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił też, że skarga na bezczynność została skierowana do podmiotu profesjonalnie zajmującego się stosowaniem prawa. Ewentualna błędna organizacja pracy biura podawczego w kwalifikowaniu skarg wnoszonych za pośrednictwem sądu powszechnego, jako zwykłych pism procesowych, niepodlegających przekazaniu do sądu administracyjnego, obciąża w tym wypadku Prezesa Sądu Okręgowego w S., który odpowiada za właściwą organizację pracy sądu.Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia organu, w którym wniósł on o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez odstąpienie od wymierzenia grzywny Prezesowi Sąd Okręgowego w S. bądź zmniejszenie jej wysokości, a także zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz Prezesa Sądu Okręgowego w S. zwrotu kosztów procesu. Organ zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:1. art. 55 § 1 w związku z art. 63 § 1-3 i art. 47 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uznaniu, że wnioskodawca prawidłowo złożył wniosek o wymierzenie organowi grzywny zgodnie z art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podczas gdy wniosek datowany na 12 listopada 2024 r. obarczony był brakiem formalnym w postaci niedołączenia odpisu wniosku, który to brak nie został uzupełniony, jak również wniosek ten złożony został z uchybieniem procedury jego wnoszenia, albowiem wnioskodawca złożył go w trybie pośrednim do Sądu Okręgowego w S., nie zaś bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku;2. art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 i art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w terminie przewidzianym w tym przepisie, podczas gdy od powyższej zasady dopuszczalne są wyjątki, które zaistniały na gruncie niniejszej sprawy, albowiem opóźnienie w przekazaniu nastąpiło bez winy Prezesa Sądu Okręgowego w S., ponadto zaś do opóźnienia przyczynił się sam wnioskodawca poprzez błędne wskazanie, iż wniosek dotyczy sprawy zawisłej przed Sądem Okręgowym w S. pod sygn. akt [...].W uzasadnieniu zażalenia organ podniósł, że na gruncie niniejszej sprawy nie sposób jest przypisać Prezes Sądu Okręgowego w S. zwłoki, a więc zawinionego działania bądź zaniechania w wypełnieniu obowiązków z art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem to wnioskodawca swoim działaniem przyczynił się do powstałego uchybienia terminu, bowiem błędnie oznaczył pismo złożone w biurze podawczym, wskazując, że dotyczy ono sprawy o sygn. akt [...], co zresztą zauważył sam Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.Organ wskazał także, że niezasadne jest twierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, że przekazanie skargi wnioskodawcy nastąpiło z 80-dniowym uchybieniem terminu, gdyż z uwagi na uchybienia wnioskodawcy dopiero w dniu 29 października 2024 r. wydane zostało zarządzenie przez sędziego referenta w sprawie o sygn. akt [...], wskutek którego w dniu 30 października 2024 r. przekazano Prezesowi Sądu Okręgowego w S. wniosek wraz ze skargą.Organ podkreślił, że nie ma dostępu i wglądu do akt sprawy postępowania sądowego, gdzie znajdowały się pisma procesowe wnioskodawcy, w tym wniosek kierowany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 października 2024 roku. Jego zdaniem bezczynność w tym postępowaniu obciąża wyłącznie sędziego sprawozdawcę, który nie podjął żadnych czynności w związku z wpływem korespondencji wnioskodawcy, a to do jego wyłącznej kompetencji powyższe należało, nie zaś do kompetencji organu.W ocenie organu nie było jednocześnie żadnego zaniedbania w zakresie organizacyjnym ze strony Prezesa Sądu Okręgowego w S. w dostępie wnioskodawcy do informacji publicznej, ani złej woli czy opieszałości w jej udostępnieniu. Zawinienie wiąże się niewątpliwie i nieodłącznie ze świadomością ciążących zobowiązań, a przyjęta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku koncepcja możliwości przypisania winy organowi nakłada odpowiedzialność na zasadzie bezwzględnej, niezależnie tak od wiedzy i świadomości organu.Organ podkreślił, że zapewnił i określił sposób i organizację składania wniosku o dostęp do informacji publicznej, w trybie przewidzianym ustawą i wnioskodawca również został o tym trybie poinformowany, zaś Biuro Podawcze Sądu Okręgowego nie jest uprawione do weryfikowania treści ani prawidłowości składanych przez strony dokumentów. Samo zaadresowanie i wskazanie jako adresata Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez wnioskodawcę nie zmieniało faktu, że pismo złożone zostało w czynnej sprawie toczącej się przed Sądem, tym bardziej, że wskazany został również jako adresat pisma Sąd Okręgowy w S., za którego pośrednictwem pismo miało zostać przekazane.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a., na organie administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, spoczywa obowiązek przekazania sądowi skargi wraz z całymi aktami sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Niezastosowanie się do tego obowiązku obwarowane zostało sankcją w postaci możliwości złożenia przez wnioskodawcę wniosku o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Jak wyjaśniono w doktrynie, ratio legis tej regulacji polega na zabezpieczeniu sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, P.p.s.a. Komentarz, Warszawa 2013, s. 328).Regulację szczególną w stosunku do art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej: u.d.i.p., zgodnie z którym do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z tym, że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, a więc przepis ten skraca termin, w jakim organ zobligowany jest do przesłania Sądowi skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy.Zasadniczo Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, ponieważ grzywna ta ma mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Od zasady, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, dopuszczalne są wyjątki. Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. określenie, że "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, że kwestia ta została pozostawiona uznaniu sądu. Sąd powinien zatem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc także przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, a także to, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił ten obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Ustawa pozostawia zatem uznaniu Sądu zarówno zasadność, jak i wysokość wymierzenia grzywny (zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a.).Analiza akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że wymierzenie organowi grzywny było uzasadnione, a z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd I instancji wymierzając grzywnę wziął pod uwagę okres opóźnienia organu w przekazaniu skargi oraz to czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ obowiązek ten wypełnił. Sąd I instancji przywołał także wskazywane przez organ powody niedotrzymania terminu, związane z omyłkowym zakwalifikowaniem wniosku A. K. jako korespondencji kierowanej do sprawy prowadzonej przed Sądem Okręgowym w S. W związku z tym uznać należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyczerpująco wskazał powody podjętego rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji właściwie przy tym ocenił stopień zaniedbania obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., a wymierzenie grzywny w wysokości 1000 złotych nie mogło zatem w okolicznościach niniejszej sprawy zostać uznane za nieadekwatne, czy nieuzasadnione. Na wynik postępowania, jak i na uznanie konieczności wymierzenia w sprawie grzywny, a tym bardziej na jej wysokość nie może mieć wpływu podnoszony przez organ fakt złożenia wniosku o wymierzenie grzywny do organu, a nie bezpośrednio do Sądu I instancji. Jednocześnie niezrozumiałe są zarzuty w zakresie niedoręczenia organowi odpisu ww. wniosku, skoro sam przyznaje, że miał możliwość zapoznania się z jego treścią i tym samym sporządzenia odpowiedzi na wniosek właśnie wobec złożenia go do organu, a nie bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a..