Wyrok - I OSK 531/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 17 grudnia 2025
Teza
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji. Nieruchomości, Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 392/23 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra RozwoUchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji. Nieruchomości, Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 392/23 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwo
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono orzeczenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
odwołujący
Skarb Państwa
biegły
wnioskodawca / wnioskodawczyni
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
17 grudnia 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Iwona Bogucka
Podstawa prawna
art. 80
kpa
art. 7
kpa
art. 75
kpa
art. 183
ppsa
art. 176
ppsa
art. 135
ppsa
art. 203
ppsa
art. 205
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 392/23 oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie (dalej: Spółka/skarżąca) na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii (dalej: organ) z 2 grudnia 2022 r., nr DO-II.7610.211.2022.AB o odmowie stwierdzenia nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe w Warszawie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w Z., obręb [...], obejmującego działki nr [...] o pow. 6510 m2 oraz nr [...] o pow. 1 ha 0670 m2, uregulowane w Kw nr [...].Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.Wojewoda Śląski decyzją z 7 września 2022 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe w Warszawie prawa użytkowania wieczystego wyżej opisanego gruntu Skarbu Państwa, co zakwestionowała w odwołaniu Spółka, podnosząc, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie PKP w Warszawie.Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 2 grudnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 7 września 2022 r.Jakkolwiek w sprawie ustalono, że nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] i [...] stanowiła 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa, zaś na potwierdzenie wykazania zarządu PKP 5 grudnia 1990 r. Polskie Koleje Państwowe S.A. przedłożyły do akt postępowania decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w Z. z 6 czerwca 1986 r., nr G.II-29/8224/136/86 o przekazaniu w zarząd Śląskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych nieruchomości położonej w Z. o ogólnej pow. 53 ha 5070 m2, obejmującej m.in. przedmiotowe działki oraz o ustaleniu ceny gruntu i opłaty rocznej za zarząd tą nieruchomością, co powinno prowadzić do stwierdzenia, że zaistniały przesłanki do uwłaszczenia zawarte w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to Minister zauważył, że według art. 200 ust. 4 ustawy uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Tymczasem, jak wynika z pisma Starosty Powiatu w Z. z 14 grudnia 2018 r. przedmiotowe działki są częściowo zajęte pod drogę publiczną - drogę wojewódzką nr [...], która w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła drogę krajową. Powyższe potwierdził również Zarząd Dróg Wojewódzkich w Katowicach w piśmie z 25 maja 2022 r. Skoro zatem część działek nr [...] i [...] stanowiła 5 grudnia 1990 r. drogę krajową, a więc drogę zaliczoną na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (dalej: u.d.p.) do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych (art. 1 ustawy o drogach publicznych), to nie mogła podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawami osób trzecich - zarządcy drogowego. Ustalenie, że działki nr [...] i [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. w części były zajęte pod pas drogi publicznej, uniemożliwia wydanie przez organ decyzji uwłaszczającej PKP S.A. taką nieruchomością. Zajęcie nieruchomości drogą publiczną uniemożliwia bowiem jej uwłaszczenie, z uwagi na fakt, iż drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika z art. 2a ustawy o drogach publicznych.Do ustalenia zajęcia nieruchomości pod pas drogi publicznej doszło w postępowaniu przed organem I instancji, który pismem z 30 września 2019 r. oraz z 1 grudnia 2021 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia projektu podziału geodezyjnego przedmiotowych działek nr [...] i [...], uzgodnionego z właściwym zarządcą drogi publicznej, w celu zatwierdzenia podziału na podstawie art. 96 ust. 1b w zw. z art. 95 pkt 3 u.g.n. W odpowiedzi PKP S.A. poinformowała, że nie widzi zasadności dokonywania podziału, ponieważ cała ewentualnie wydzielona droga położona jest w pasie linii kolejowej. Organ I instancji pismem z 16 maja 2022 r. zwrócił się do Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach o udzielenie informacji, czy w odniesieniu do przedmiotowych działek zajętych infrastrukturą kolejową oraz pasem drogi publicznej zachodzi sytuacja opisana w art. 28 ust. 1 u.d.p. w postaci skrzyżowania drogi z linią kolejową w poziomie szyn wraz z zaporami, urządzeniami sygnalizacyjnymi, znakami kolejowymi, jak również nawierzchnią drogową w obszarze między rogatkami, a w przypadku ich braku - w odległości 4 m od skrajnych szyn. W odpowiedzi Zarząd Dróg Wojewódzkich w Katowicach w piśmie z 25 maja 2022 r. poinformował, że opisana sytuacja dotyczy części przedmiotowych działek oraz załączył proponowane linie podziałowe, wydzielające pas drogowy drogi publicznej [...].Od decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z 2 grudnia 2022 r. Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na wstępie zauważył, że żądanie wniosku dotyczące uwłaszczenia PKP prawem użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] odnosiło się do nieruchomości oddanych w zarząd Śląskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych, na mocy decyzji z 6 czerwca 1986 r. nr G.II-29/8224/136/86, dla których 5 grudnia 1990 r. nie było urządzonej księgi wieczystej. Żądanie wniosku nie zostało zmodyfikowane do daty wydania zaskarżonej decyzji poprzez wskazanie mniejszej powierzchni tychże nieruchomości zajętych 5 grudnia 1990 r. jedynie pod teren kolejowy (symbol geodezyjny - Tk).Sąd, oddalając skargę, wskazał, że nieruchomości oznaczone jako działki nr [...] i [...] według stanu na 5 grudnia 1990 r. były w części zajęte pod pas drogowy drogi krajowej nr [...]. Skoro zaś częścią nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...], stanowiącą wówczas część pasa drogowego drogi krajowej nr [...], władał w sensie prawnym 5 grudnia 1990 r. zarząd kolei (w granicach obszaru, o którym mowa w art. 28 ust. 1 u.d.p.), a w pozostałym zakresie częścią tego gruntu zarządzała w sensie prawnym Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych w Katowicach, to wniosek PKP S.A. z 15 listopada 2005 r. zawierający żądanie nabycia z mocy prawa 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego obciążającego cały ten grunt nie mógł zostać uwzględniony.Zdaniem Sądu, nabycie przez PKP całych tych nieruchomości (działek nr [...] i [...]) naruszałoby art. 200 ust. 4 u.g.n. (naruszenie praw osób trzecich), skoro odebrałoby DODP w Katowicach, jako zarządowi drogi krajowej, prawo do zarządzania, z mocy prawa, gruntem zlokalizowanym w pasie drogowym drogi krajowej nr [...], znajdującym się poza obszarem, o którym mowa w art. 28 ust. 1 u.d.p.PKP S.A., mimo wezwania Wojewody Śląskiego z 30 września 2019 r. i z 1 grudnia 2021 r., nie zmodyfikowały żądania wniosku o uwłaszczenie i nie przedłożyły żadnej dokumentacji wskazującej, jakiej części spornego gruntu kolejowego ma dotyczyć postępowanie o nabycie mienia, toczące się w trybie art. 200 u.g.n. Tymczasem postępowanie o nabycie mienia toczy się na wniosek, co oznacza, że wnioskodawca powinien w odpowiedni sposób sformułować żądanie wniosku o uwłaszczenie, ograniczając zakres żądania do gruntu stanowiącego teren kolejowy, który był w jego samodzielnym zarządzie.W skardze kasacyjnej Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od organu wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:1/ art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 344 z późn. zm.; dalej: u.g.n.) przez bezzasadne przyjęcie, iż Polskie Koleje Państwowe S.A. nie nabyła z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo że w niniejszej sprawie realizowały się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia;2/ przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niezastosowanie oraz art. 151 przez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 75 § 1 ab initio oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 2 i art. 80 k.p.a. - wszystkie związku z art. 96 ust. 2 i 3 w związku z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 z późn. zm., dalej: u.g.n.), polegające na nieprzeprowadzeniu z urzędu przez organ dowodu w postaci mapy podziału nieruchomości, który stanowiłby załącznik do decyzji uwłaszczeniowej i przerzucenie tego obowiązku na stronę postępowania, a w konsekwencji przerzucenie na stronę odpowiedzialności za błędy proceduralne organu administracji państwowej i pozbawieniu stronę rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka podniosła, że ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego albo ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział, a mapa podziału działki stanowi załącznik do takiej decyzji. Nie są stronami o podział nieruchomości osoby, które nie małą żadnego tytułu prawnego do gruntu. Jako, że skarżąca nie legitymuje się żadnym tytułem prawnym do nieruchomości, nie ma interesu prawnego do sporządzenia mapy podziału działki, a więc nie mogła być podmiotem, który organ zobowiązał do przedłożenia takiej mapy. Dlatego organ z urzędu powinien przeprowadzić dowód z mapy podziału z wydzieleniem części, co do której prawidłowo stwierdził przesłanki do uwłaszczenia. Błędnie uznano w sprawie, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek uregulowania stanu prawnego nieruchomości skarbowej.Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.Rozpoznana w tym zakresie skarga kasacyjna okazała się uzasadniona.Spór w sprawie dotyczy sposobu rozpatrzenia w wniosku o uwłaszczenie na podstawie art. 200 u.g.n., uzasadnionego jedynie częściowo, z uwagi na zajęcie części nieruchomości objętej wnioskiem pod drogę publiczną. W szczególności zaś sporna jest kwestia dotycząca sporządzenia dokumentacji podziałowej, niezbędnej do ustalenia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, a następnie podjęcia rozstrzygnięcia. Orzekające w sprawie organy, a także Sąd I instancji uznały bowiem, że dokumentację taką powinna sporządzić skarżąca. Z kolei skarżąca w skardze kasacyjnej zarzuciła, że to organ z urzędu powinien przeprowadzić dowód w postaci mapy podziału nieruchomości, który stanowiłby załącznik do decyzji uwłaszczeniowej.Ustalony przez Sąd I instancji stan sprawy jest bezsporny. W toku postępowanie administracyjnego nie było kwestionowane, że w odniesieniu do części nieruchomości zostały spełnione przesłanki uwłaszczenia. Pozostała część tej nieruchomości została zajęta pod drogę publiczną i taki był stan na miarodajny w sprawie dzień 5 grudnia 1990 r. To z kolei wyłącza możliwość uwłaszczenia skarżącej na tej części.Bezsporne także jest, że w celu prawidłowego rozpatrzenia wniosku w takiej właśnie sytuacji konieczne jest sporządzenie stosownej dokumentacji geodezyjnej dotyczącej podziału, w celu wyodrębnienia nieruchomości do uwłaszczenia. Stanowi ona następnie załącznik do wydanej decyzji.Zgodnie bowiem z treścią art. 95 pkt 3 u.g.n., podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia części nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa. Z art. 96 ust. 1b u.g.n. wynika zaś, że w przypadku wydzielenia nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, albo w przypadku wydzielenia części nieruchomości na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie wydaje się odrębnej decyzji o podziale nieruchomości na zasadach przewidzianych w art. 96 ust. 1 u.g.n. Ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego albo ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza bowiem jednocześnie podział. Stąd też zachodzi potrzeba sporządzenia podziałowej dokumentacji geodezyjnej, niezbędnej do dokonanie następnie zmian w ewidencji gruntów i budynków, jak również w księgach wieczystych.Gdyby bowiem podział miał zatwierdzić odrębną decyzją właściwy organ na podstawie art. 96 ust. 1 u.g.n. - wójt, burmistrz, prezydent miasta - to musiałby on przesądzić o ewidencyjnych granicach powstałej wskutek podział nieruchomości, pomimo przypisania tej kompetencji innemu organowi - właściwemu dla oceny nabycia praw do części nieruchomości z mocy prawa. Organ uwłaszczeniowy byłby w takim przypadku związany zakresem obszaru, wydzielonym przez organ orzekający o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, gdy ustawodawca przypisał uprawnienie do dokonywania takiej oceny przez wydanie decyzji potwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego (por.: J. Jaworski,A. Prusarczyk, A. Tułodziejski, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Wyd. 8, Warszawa 2023, s. 466 - 467). Zauważyć również należy, że do wniosku o podział nieruchomości należy dołączyć dokumenty, o których mowa w art. 97 ust. 1a u.g.n., w tym wstępny projekt podziału. Organ prowadzący postępowanie podziałowe zatwierdza lub odmawia zatwierdzenia przedłożonego wstępnego projektu podziału.Z kolei na podstawie art. 96 ust. 1b u.g.n. dokonuje się zatwierdzenia podziału nieruchomości w decyzji potwierdzającej nabycie własności lub nabycie użytkowania wieczystego z mocy prawa albo w decyzji o zwrocie nieruchomości (rozstrzygnięcie o zatwierdzeniu podziału powinno się znaleźć w sentencji tych decyzji), jednak może to nastąpić po uprzednim sporządzeniu dokumentacji geodezyjnej, jaka jest potrzebna do celów podziałowych. Bez takiej dokumentacji geodezyjnej nie byłoby bowiem możliwe dokonanie odpowiednich zmian w ewidencji gruntów i budynków ani w księgach wieczystych. Ta dokumentacja geodezyjna stanowić powinna załącznik do każdej z dwóch ww. decyzji (por.: Bończak-Kucharczyk Ewa, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, opublikowano: LEX/el. 2025, komentarz do art. 96 ustawy o gospodarce nieruchomościami).W przypadku podziałów, o których mowa w art. 95 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to jest m.in. podziału dokonywanego ze względu na potrzebę wydzielenia części nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, do wniosku o podział nieruchomości nie dołącza się wstępnego projektu podziału (art. 97 ust. 1a pkt 4 u.g.n.). Niewątpliwie powinnością wnioskodawcy jest wykazanie, w odniesieniu do jakiego obszaru gruntu wystąpił skutek w postaci nabycia własności lub użytkowania wieczystego z mocy prawa. Twierdzenia wnioskodawcy co do granic gruntu, którego własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, muszą być zweryfikowane w toku postępowania uwłaszczeniowo-podziałowego. Zadaniem organu w tego rodzaju sprawach jest zatem ustalenie tych granic. Dopiero na podstawie ustaleń organu dotyczących tej kwestii możliwe jest sporządzenie planu podziału. Tak więc organ uwłaszczeniowy i jednocześnie posiadający kompetencję dokonania podziału z art. 96 ust. 1b u.g.n. przesądza o ewidencyjnych granicach powstałej wskutek podziału ("nowej") nieruchomości.Należy podkreślić, że w postępowaniu uwłaszczeniowo-podziałowym jest przede wszystkim rozstrzygana sprawa uwłaszczeniowa, natomiast uprawnienia organu uwłaszczeniowego w zakresie podziału nieruchomości są pochodną sprawy uwłaszczeniowej i aktualizują się dopiero w przypadku ustalenia, że wprawdzie użytkowanie wieczyste zostało nabyte z mocy prawa, ale stwierdzenie tego skutku wymaga dokonania podziału nieruchomości.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można przy tym uznać za trafną argumentację, wskazująca na obowiązek wnioskodawcy przedstawienia właściwych dokumentów umożliwiających przeprowadzenie niezbędnego w sprawie podziału gruntu oraz określenia obszarowego zakresu żądania, odwołującą się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących postępowanie dowodowe, w tym współdziałania z organem w realizacji przez organ obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu został bowiem uregulowany wyłącznie sposób dokumentowania przysługującego tym osobom prawa zarządu. W szczególności zaś, zgodnie z treścią § 4 tego rozporządzenia, wojewoda lub organ wykonawczy gminy stwierdza fakt przysługiwania państwowym osobom prawnym zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. na podstawie co najmniej jednego ze wskazanych w nim dokumentów.Dokumentacja geodezyjna wymagana dla dokonania podziału nieruchomości nie jest dowodem koniecznym dla potwierdzenia posiadania przez PKP w zarządzie gruntów będących własnością Skarbu Państwa, o których mowa w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzja wydawana na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter deklaratoryjny. Odnosi się do stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. Należy podkreślić, iż to organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Winien to uczynić w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. została skonkretyzowana w przepisach art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Biorąc pod uwagę treść tych przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (tak H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, WKP 2023, uwagi do art. 7).Zasada oficjalności postępowania dowodowego nie jest zróżnicowana w zależności od tego, w jaki sposób postępowanie zostało wszczęte – z urzędu czy na wniosek strony. Na organie spoczywa zatem w każdym przypadku obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, równocześnie na stronie spoczywa obowiązek współdziałania z organem w toku postępowania wyjaśniającego. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II GSK 172/07, źródło CBOSA). Nieprzedstawienie przez stronę dowodu na określoną okoliczność podnoszoną przez tę stronę oznacza, że organ nie może poprzestać na wezwaniu strony do przedstawienia dowodów, ale powinien poszukiwać innych dowodów na tę okoliczność. Dopiero jeżeli takich dowodów nie ma, organ może przyjąć, że nieprzedstawienie przez stronę dowodu pociąga za sobą skutki negatywne dla strony.Należy podkreślić, że w postępowaniu uwłaszczeniowo-podziałowym jest przede wszystkim rozstrzygana sprawa uwłaszczeniowa, natomiast uprawnienia organu uwłaszczeniowego w zakresie podziału nieruchomości są pochodną sprawy uwłaszczeniowej i aktualizują się dopiero w przypadku ustalenia, że wprawdzie użytkowanie wieczyste zostało nabyte z mocy prawa, ale stwierdzenie tego skutku wymaga dokonania podziału nieruchomości. Koszty przygotowania takiego podziału i ewentualne obciążenie nimi strony postępowania stanowią osobne zagadnienie, które nie może być rozstrzygnięte w ramach obecnej skargi kasacyjnej.Organ w ramach postępowania wyjaśniającego nie mógł wezwać wnioskodawcy o uzupełnienie materiału dowodowego o mapę z projektem podziału, ale powinien zlecić biegłemu geodecie sporządzenie mapy podziałowej przedmiotowej nieruchomości zgodnie z ustaleniami organu dotyczącymi granic władztwa PKP nad nieruchomością. Zarzut naruszenia art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. jest zatem zasadny. W sytuacji, gdy PKP wykazały, że przedmiotowa nieruchomość była w zarządzie ich poprzednika prawnego na dzień 5 grudnia 1990 r. oraz gdy organ ustalił, w jakiej części ta nieruchomość spełniała przesłanki do uwłaszczenia PKP, to nie istniały podstawy do wydania decyzji odmawiającej stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu w tej części.Tak więc nie było podstaw do przyjęcia przez organ, że dowody zgromadzone w niniejszej sprawie były wystarczające do wydania decyzji o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu.Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej, organy uwzględnią wskazaną powyżej ocenę prawną.Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy a sprawę dostatecznie wyjaśnioną i na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 7 września 2022 r. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a.Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ skarżąca zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony nie zażądały jej przeprowadzenia.., ponieważ skarżąca zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony nie zażądały jej przeprowadzenia.