Wyrok - II SA/Gd 1077/23 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - z dnia 17 grudnia 2025
Teza
Oddalono skargę. Administracyjne postępowanie, Zasiłki celowe i okresowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2023 r. nr SKO Gd/2943/23 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę. UZASADNIENOddalono skargę. Administracyjne postępowanie, Zasiłki celowe i okresowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2023 r. nr SKO Gd/2943/23 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę. UZASADNIEN
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
powaga rzeczy osądzonej
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
17 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Przewodniczący
Katarzyna Krzysztofowicz
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
UZASADNENIEA. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku okresowego.Zaskarżone postanowienie wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:Podaniem z dnia 27 lutego 2023 r. A. M. (dalej jako: "strona", "wnioskodawca", "skarżący)" zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia lub długotrwałych chorób.Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (dalej jako: "organ I instancji"), działając z na podstawie art. 61a § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej jako "k.p.a."), postanowieniem z dnia 7 marca 2023 r. odmówił wszczęcia postępowania o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia lub długotrwałych chorób z uwagi na fakt, że decyzją z 21 lutego 2023 r. przyznano już wnioskodawcy świadczenie pieniężne w formie zasiłku okresowego w kwocie 388 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 marca 2023 r.Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 15 czerwca 2023 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając postanowienie Kolegium wyjaśniło, że kwestia zasiłku okresowego uregulowana jest w art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej jako: "u.p.s."). Z akt niniejszej sprawy wynika, że decyzją z dnia 21 lutego 2023 r. przyznano wnioskodawcy świadczenie pieniężne w formie zasiłku okresowego w kwocie 388 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 marca 2023 r. Decyzja z dnia 21 lutego 2023 r. nie jest decyzją ostateczną, gdyż przed Kolegium toczy się postępowanie odwoławcze. Wniosek z dnia 27 lutego 2023 r. został złożony przez stronę w miesiącu, który obejmuje okres przyznania zasiłku okresowego decyzją z dnia 21 lutego 2023 r. W takiej sytuacji domaganie się przyznania kolejnego takiego samego świadczenia (zasiłku okresowego) z pomocy społecznej obejmującego ten sam okres jest niedopuszczalne, nawet w przypadku, gdy wysokość przyznanego już świadczenia nie zadowala strony.W skardze na postanowienie organu odwoławczego A. M. domaga się uchylenia postanowień organów obu instancji, wskazując że rażąco naruszają one art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s., a także art. 7, art. 8 § 1, art. 61 § 1, art. 61a § 1, art. 138 § 2 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 30 Konstytucji RP. W ocenie skarżącego spełnia on wszystkie kryteria niezbędne do przyznania mu zasiłku okresowego, natomiast organy nie skonkretyzowały innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Dodatkowo podniósł, że Kolegium nie ustaliło, czy decyzja z dnia 21 lutego 2023 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego.W dodatkowym piśmie z dnia 2 listopada 2023 r. skarżący podniósł, że organ odwoławczy przekazując jego skargę do WSA w Gdańsku powinien do akt sprawy dołączyć wnioski o uzupełnienie postanowienia z dnia 15 czerwca 2023 r. oraz postanowienie z dnia 15 września 2023 r. Dokumenty te mają bowiem znaczenie dla prawidłowego ustalenia terminu do wniesienia skargi do Sądu.Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako: "P.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 15 czerwca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy K. z 7 marca 2023 r. odmawiające skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia lub długotrwałych chorób.Podstawą prawną rozstrzygnięcia organów administracji był art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691), który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie wszczęcia postępowania - przypisek Sądu), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.W przytoczonej wyżej regulacji zawarto dwie odrębne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.Pierwszą jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Odmowa wszczęcia postępowania na tej podstawie jest możliwa wówczas, gdy wnioskodawca nie posiada zdolności prawnej lub nie ma interesu prawnego w sprawie (nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.) oraz ustalenie tej kwestii jest oczywiste i nie wymaga złożonego procesu wykładni (zob.: wyrok NSA z 24 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1060/15, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).Drugą przesłanką jest istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Ustawodawca nie zdefiniował tego pojęcia i nie zawarł nawet przykładowego katalogu tego rodzaju przyczyn. Na tym tle w doktrynie został wypracowany pogląd, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Podkreśla się, że zastosowanie komentowanego przepisu może mieć miejsce na wstępnym etapie badania wniosku, tj. gdy nie trzeba prowadzić postępowania wyjaśniającego po to, aby stwierdzić, że sprawa wywołana konkretnym wnioskiem powinna zakończyć się odmową wszczęcia postępowania z przyczyn formalnych (tak: A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016, s. 394)."Inną uzasadnioną przyczyną" w rozumieniu powołanego przepisu jest bez wątpienia stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), czyli funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji dotyczącej przedmiotu sprawy lub sytuacja, gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy takiego postępowania, które już się toczy przed właściwym organem administracji. Nie ulega wątpliwości, że nie można ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną, bądź gdy toczy się już postępowanie administracyjne dotyczące tego samego przedmiotu. W judykaturze zgodnie wskazuje się, że warunkiem koniecznym do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości sprawy administracyjnej. Tożsamość ta istnieje wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy, przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyroki NSA: z 20 września 2022 r. sygn. akt III OSK 2734/21, z 13 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 118/19, z 24 lutego 2021 r. sygn. akt III FSK 2503/21, z 6 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3032/19, z 24 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1817/17, z 21 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 841/15). W wyroku z 30 lipca 2013 r. sygn. akt II GSK 735/12 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że użycie przez ustawodawcę sformułowania "nie może być wszczęte" wskazuje, iż przyczyna przedmiotowa musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku lub też jest znana organowi z urzędu. Odmowa wszczęcia postępowania w momencie złożenia wniosku w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. musi być więc oczywista, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie, przez co postanowienie to stanowi jedynie formalne rozstrzygnięcie stwierdzające zaistnienie trwałej przeszkody do procedowania.W rozpoznawanej sprawie przeszkodą do wszczęcia postępowania w odniesieniu do wniosku skarżącego z 27 lutego 2023 r. - w ocenie organów obu instancji - był fakt wydania przez Wójta decyzji z 21 lutego 2023 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w kwocie 388 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 marca 2023 r.Sąd podziela powyższe stanowisko organów. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w obu sprawach: zainicjowanej wnioskiem z 31 stycznia 2023 r. (zakończonej decyzją z 21 lutego 2023 r.), jak i zainicjowanej wnioskiem z 27 lutego 2023 r., występuje ten sam podmiot i dotyczą one przyznania tego samego świadczenia (zasiłku okresowego) z tych samych przyczyn (bezrobocie lub długotrwałe choroby). W obu sprawach zachodzi tożsamość w aspekcie podmiotowym i przedmiotowym.Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy prawidłowo stwierdziły zaistnienie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. Okoliczności te były na tyle oczywiste, że nie wymagały analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, organ pierwszej instancji dysponował bowiem wszelkimi niezbędnymi materiałami pozwalającymi na zajęcie wskazanego stanowiska. W takich przypadkach, tj. wystąpienia jednej z przyczyn wymienionych w art. 61a § 1 k.p.a., odmowa wszczęcia postępowania ma wręcz charakter obligatoryjny (por. wyrok WSA w Gliwicach z 12 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 64/21), co w realiach niniejszej sprawy odnosi się do wniosku skarżącego 27 lutego 2023 r.W związku z tym należy podzielić stanowisko orzekających w sprawie organów, że żądanie skarżącego z 27 lutego 2023 r. dotyczące przyznania zasiłku okresowego z powodu bezrobocia lub długotrwałych chorób jest niedopuszczalne. Zaistniały więc podstawy do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., gdyż postępowanie w tym przedmiocie nie mogło być wszczęte z przyczyn przedmiotowych.Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a, skargę oddalił., skargę oddalił.