Wyrok - III SA/Gl 377/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 18 grudnia 2025
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Inspekcja pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Specjalista Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi Szpitala J. w P. [...] Spółka z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w P. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia 25 lutego 2025 r. nr KT.PPR-B.55.26.2024.23 w przedmiocie nakazania umieszczenia stanowiska pracyUchylono decyzję I i II instancji. Inspekcja pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Specjalista Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi Szpitala J. w P. [...] Spółka z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w P. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia 25 lutego 2025 r. nr KT.PPR-B.55.26.2024.23 w przedmiocie nakazania umieszczenia stanowiska pracy
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
świadek
organ rentowy / ZUS
płatnik składek / pracodawca
Data orzeczenia
18 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący
Adam Gołuch
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji) zaskarżoną decyzją z dnia 25 lutego 2025 r. numer KT-PPR-B.55.26.2024.9, po rozpatrzeniu odwołania Szpitala J. w P. samorządowej spółki z o.o. w restrukturyzacji (dalej: Szpital, pracodawca, strona skarżąca), utrzymał w mocy nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Katowicach (dalej: organ I instancji) z 15 stycznia 2025 r., nr [...]. umieszczenia stanowiska specjalistka położna w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 164 (dalej: ustawa).W podstawie prawnej wydanej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 97).Rozstrzygnięcie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.Postępowanie w sprawie nieumieszczenia stanowiska pracy w ww. Szpitalu, zostało wszczęte w związku ze skargą z dnia 15 listopada 2024 r. m.in. pracownic: A. H., B. S. skierowaną do organu I instancji na podstawie art. 41 ust. 6 i 6a ustawy o emeryturach pomostowych, dotyczącą, jak wskazano we wnioskach, nieumieszczenia stanowiska pracy "specjalistka położna" w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Z treści powołanej powyżej skargi wynika, m.in. żądanie umieszczenia stanowiska pracy "specjalistka położna" w wykazie.Zgodnie z art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, w przypadku nieumieszczenia stanowiska pracy, na którym pracownik wykonuje pracę, w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1, lub nieumieszczenia pracownika w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej inspekcji Pracy.W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 97 z późn. zm.), do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy kontrola wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, oraz kontrola ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych. Na zasadzie art. 11a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy; 1) umieszczenia stanowiska pracy, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z wykazu oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tym wykazie; 2) umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tej ewidencji.Inspektor pracy zawiadomił pracodawcę oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych o wszczęciu na ww. wniosek z dnia 15 listopada 2024 r. postępowania w sprawie nieumieszczenia stanowiska pracy "specjalistka położna" w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.W dniach 26,27.11; 17,18,23,30.12.2024 r. w Szpitalu J. w P. (Samorządowej Sp. z o.o. w restrukturyzacji, przy ul. [...]) przeprowadzono kontrolę. W toku kontroli dokonano ustaleń w ramach toczącego się postępowania administracyjnego w sprawie nieumieszczenia stanowiska pracy "specjalistka położna" w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.W toku kontroli stwierdzono, że wnioskodawczynie są pracownikami Szpitala J. w P. wykonującymi zawód położnej, zatrudnionymi na stanowisku: "specjalistka położna". Na dzień kontroli wszystkie wnioskodawczynie zatrudnione były w pełnym wymiarze czasu pracy.Po przeprowadzeniu czynności kontrolnych u pracodawcy inspektor pracy decyzją z dnia 15 stycznia 2025 r., nr rej.: [...] nakazał umieszczenie stanowiska specjalistka położna w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.Przedmiotowy nakaz zaskarżył pracodawca, tj. Szpital J. w P. wnosząc odwołanie w dniu 24 stycznia 2025 r. W jego treści strona wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem inspektora pracy, iż zamieszczenie danego stanowiska pracy w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych nie jest uzależnione od kryterium częstotliwości wykonywania czynności w przedmiotowej sprawie, związanych z pracą w zespole operacyjnym w trybie ostrego dyżuru. Zdaniem strony, tak sformułowane stanowisko może prowadzić do zdecydowanego nadużywania przepisów powoływanej wyżej ustawy i wpisywania do wykazu stanowisk pracy zajmowanych przez osoby, które tylko incydentalnie wykonują prace o szczególnym charakterze. Na potwierdzenie powyższej tezy strona powołała postanowienia Sądu Najwyższego (sygn. akt II USK 184/23 oraz II USK 275/22), w myśl których, dla uznania, że praca jest wykonywana w szczególnych warunkach lub w szczególnych charakterze, nie wystarcza określenie w umowie o pracę, że pracownik został zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na konkretnym stanowisku, z zajmowaniem którego związana jest jedynie (potencjalna) konieczność wykonywania prac wymienionych w wykazach stanowiących załączniki nr 1 i 2 do ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych, ale niezbędne jest, aby prace takie rzeczywiście wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy, to jest codziennie i przez całą przewidzianą dla niego dniówkę roboczą.W dalszej części odwołania strona zarzuciła organowi, że podczas kontroli nie dokonał analizy długości czasu pracy spędzonego przez skarżące pracownice Szpitala na czynnościach związanych z pracą w zespole operacyjnym w warunkach ostrego dyżuru Poprzestał bowiem tylko na potwierdzeniu, iż pracownice takie czynności w ogóle wykonują. Strona podkreśliła, że praca w zespole operacyjnym w warunkach ostrego dyżuru jest dla każdej położnej zatrudnionej w Szpitalu na stanowisku specjalistka położna pracą wykonywaną rzadko lub incydentalnie, ponieważ, po pierwsze, położne wykonują w podmiocie leczniczym szereg innych czynności jak np. opieka nad położnicami, praca na oddziale, które zajmują większość dnia ich pracy, a po drugie, nie każdy zabieg operacyjny tj. cięcie cesarskie, jest wykonywany w trybie nagłym - część z nich, to zabiegi planowe. Strona wskazała również, że praca położnych na sali cięć cesarskich nie zawsze jest pracą w warunkach ostrego dyżuru gdyż znaczna część wykonywanych zabiegów to cięcia planowe.Tym samym, strona stoi na stanowisku, że żadna z pracownic zatrudnionych na stanowisku specjalistka położna nie wykonuje rodzaju pracy, która wyczerpuje wszystkie przesłanki do uznania jej za pracę o szczególnym charakterze.Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania zaskarżoną decyzją z 25 lutego 2025 r., , utrzymał w mocy nakaz organu I instancji.Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2024 r., poz. 1712) do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy; kontrola wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, oraz kontrola ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Ponadto w myśl art. 11a ww. ustawy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy:- umieszczenia stanowiska pracy, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z wykazu oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tym wykazie;- umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tej ewidencji.Wprowadzenie przez ustawodawcę powyższych rozwiązań spowodowało, że wniesienie skargi przez pracownika w trybie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych umożliwia inspektorowi pracy ustalenie, czy wykonywane przez pracownika prace są faktycznie pracami prowadzonymi w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Inspektor pracy jest zatem uprawniony do dokonania merytorycznej oceny procesu kwalifikowania przez pracodawcę wykonywanych u niego prac jako prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, według kryteriów wskazanych w art. 3 ust 1-3 ustawy o emeryturach pomostowych. W konsekwencji, jeżeli w wyniku kontroli inspektor pracy stwierdzi, że stanowisko, na którym jest zatrudniony pracownik, nie zostało umieszczone w wykazie, a stanowisko spełnia wszystkie przesłanki do objęcia go wpisem do wykazu, jest on uprawniony do wydania decyzji nakazującej umieszczenie tego stanowiska w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych.W przedmiotowej sprawie, w celu rozpatrzenia skargi pracownika wniesionej w trybie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych, inspektor pracy przeprowadził czynności kontrolne u pracodawcy Szpital J. w P. w okresie od 26 listopada do 23 grudnia 2024 r. Dokonane w ich trakcie ustalenia zostały zawarte w protokole kontroli o numerze [...].Kontrolą objęto akta osobowe w zakresie dotyczącym zapisów umów o pracę dotyczących stanowiska pracy i aktualnego zakresu czynności. Na ich podstawie stwierdzono, że wnioskodawczynie są zatrudnione na stanowisku specjalistka położna w pełnym wymiarze czasu pracy. Ustalono także, że w zakresach czynności na stanowisku specjalistka położna nie wskazano prac polegających na pracach w zespołach operacyjnych. W aktach osobowych zamieszczono odpisy lub kopie zaświadczeń kursów dokształcających w zakresie pielęgniarstwa operacyjnego dla położnych:- A. H. - 04.06.2005 r. - 10.06.2005 r. kurs dokształcający "Pielęgniarstwo operacyjne - instrumentowanie do cięcia cesarskiego",- B. S. - 27.04.2022 r. - 23.10.2022 r. kurs kwalifikacyjny "pielęgniarstwo operacyjne dla położnych".Z uwagi na zakres kontroli do protokołu włączono również w charakterze dowodów, kopie protokołów przesłuchania świadków przesłuchanych podczas poprzedniej kontroli (stanowią załącznik nr 3 do protokołu kontroli). W toku przesłuchań świadkowie potwierdzili, że wykonują pracę instrumentariuszki podczas zabiegów cięcia cesarskiego. Zabiegi takie odbywają się w trybie planowym, ale również w trybie "nagłym". W przypadku przyjęcia pacjentki do cięcia cesarskiego wykonują czynności instrumentowania do zabiegu operacyjnego na sali cięć cesarskich. Podczas zabiegu cięcia cesarskiego czynności wykonują dwie położne. Jedna wykonuje zadania położnej instrumentariuszki, a druga położnej pomagającej (tzw. "brudnej"). Oprócz tego przez wspomniane położne wykonywane są też inne czynności, w tym związane z przygotowaniem sali operacyjnej. W toku przesłuchań wnioskodawczynie zwróciły uwagę na to. że posiadają dodatkowe kwalifikacje, które dają im możliwość samodzielnej pracy na bloku operacyjnym i sali cięć cesarskich tj. ukończony kurs pielęgniarstwa operacyjnego dla położnych. Powyższe potwierdziła przesłuchana w toku kontroli położna oddziałowa. W swoich wyjaśnieniach dodała również, że oprócz instrumentowania do cięcia cesarskiego osoby, zatrudnione na stanowiskach położnej - przygotowują pacjentki do porodu, zakładają dokumentację medyczną, prowadzą porody "siłami natury" wraz z lekarzem, przygotowują sprzęt, uzupełniają sprzęt, sprzątają. W trakcie cięcia cesarskiego jedna położna instrumentuje. a druga pracuje w charakterze tzw. "brudnej", "lotnej", której zadaniem jest wrzucanie sprzętu, nici. materiału, ubieranie, liczenie materiału szewnego, narzędzi,W toku obecnej kontroli pracownice przedstawiły, wykonywaną pracę w trakcie cięcia cesarskiego, gdzie jednym z zadań jest instrumentowanie do zabiegu operacyjnego tj. podawanie narzędzi, materiału szewnego, opatrunkowego itd. W opisach wskazuje się na wykonywanie prac w zespołach operacyjnych. I tak jak wskazały pracownice na Sali są obecni;- operator -lekarz ginekolog,- asystent operatora - lekarz ginekolog,- położna instrumentariuszka - posiadająca kwalifikacje,- położna pomagająca ("[...]"),- pielęgniarka anestezjologiczna,- lekarz anestezjolog,- lekarz neonatolog,- położna neonatologiczna.Jedna z pracownic wskazała: osoby obecne na sali operacyjnej Bloku Porodowego:- zespół ginekologiczny - operator, asysta, położna instrumentariuszka, położna pomagająca,- zespół neonatologiczny - lekarz neonatolog, położna,- zespół anestezjologiczny - anestezjolog, pielęgniarka.Podczas kontroli dokonano także przeglądu warunków pracy na trakcie porodowym oraz sali cięć cesarskich. Jak stwierdzono na II piętrze mieści się oddział położniczo - ginekologiczny i trakt porodowy oraz sala cięć cesarskich. Sala cięć cesarskich jest wyposażona w stół operacyjny, lampy operacyjne, stanowisko dla operatora, instrumentariuszki, anestezjologa, pielęgniarki anestezjologicznej, stanowisko do resuscytacji noworodka oraz sprzęt typowy dla sali operacyjnej.Z ustaleń inspektora pracy wynika, że pracodawca ocenił ryzyko zawodowe na stanowisku "pielęgniarka/położna (pielęgniarka oddziałowa, pielęgniarka naczelna, pielęgniarka epidemiologiczna, pielęgniarka operacyjna, pielęgniarka pod nadzorem)". Okazano ocenę ryzyka zawodowego z dnia 1 września 2024 r. W opisie stanowiska pracy wskazano prace w zespołach operacyjnych pielęgniarki oraz położnej. Ponadto czynności kontrolne wykazały, że pracodawca ustalił wykaz stanowisk pracy, na których jest wykonywana praca o szczególnym charakterze. Inspektorowi pracy okazano wydruk dokumentu pn. "Centralny rejestr stanowisk od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r.". Widnieją w nim stanowiska: "pielęgniarka", "pielęgniarka oddziałowa", "specjalistka pielęgniarka", "ordynator", "młodszy asystent lekarz", "starszy asystent lekarz", "kierownik oddziału", "kierownik Bloku Operacyjnego", "specjalistka magister pielęgniarstwa".W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający dla ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy.W konsekwencji, jeżeli w wyniku kontroli inspektor pracy stwierdzi, że stanowisko, na którym jest zatrudniony pracownik, nie zostało umieszczone w wykazie, a stanowisko spełnia wszystkie przesłanki do objęcia go wpisem do wykazu, jest on uprawniony do wydania decyzji nakazującej umieszczenie tego stanowiska w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy.Pracownice przedstawiły pisemne opisy wykonywanych czynności zawodowych na Sali cięć cesarskich, gdzie jednym z zadań jest instrumentowanie do zabiegu operacyjnego tj. podawanie narzędzi, materiału szewnego, opatrunkowego itd.Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy emeryturach pomostowych płatnik składek jest obowiązany prowadzić:- wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze;- ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP. zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2.Z definicji zawartej w art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych wynika, że prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. W pozycji nr 24 załącznika nr 2 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych ustawodawca wskazał "Prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru".Warunkiem koniecznym do uznania, iż wykonywana praca ma charakter pracy o szczególnym charakterze jest, aby:- była to praca wymagająca szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, której możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się;- wykonywana praca została ujęta w wykazie prac o szczególnym charakterze (załącznik nr 2 do ustawy).Wymienione przesłanki muszą występować łącznie.Organ uznał, że z uwagi na zakres, rodzaj i charakter wykonywanych czynności przez wnioskujące pracownice, praca na stanowisku specjalistka położna spełnia przesłanki pracy w warunkach ostrego dyżuru. Praca przez nie wykonywana powoduje konieczność udzielania świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym. Tym samym możliwość należytego wykonywania przez pracownice pracy na stanowisku specjalistka położna w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, może zmniejszać się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się.W ocenie organu odwoławczego argument Szpitala, że praca położnych na sali cięć cesarskich nie zawsze jest pracą w warunkach ostrego dyżuru gdyż znaczna część wykonywanych zabiegów to cięcia planowe, nie zasługuje na uwzględnienie. Istotą pracy w warunkach ostrego dyżuru jest właśnie nieprzewidywalność i nagłość zdarzeń. Gdyby przyjąć interpretację strony skarżącej to spełnienie kryterium pracy w warunkach ostrego dyżuru byłoby niemożliwe. Mało prawdopodobnym jest aby w trakcie zmiany roboczej pracownicy wykonywali tylko i wyłącznie pracę w warunkach ostrego dyżuru. Mogą bowiem wystąpić okresy w trakcie których nagłe zdarzenia nie wystąpią w ogóle.Organ stwierdził, że możliwość wpisania danego stanowiska pracy do wykazu prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, nie jest uwarunkowana wykonywaniem pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, codziennie i przez całą przewidzianą dla niego dniówką roboczą.Szpital nie zgodził się ze stanowiskiem organu i wniósł 2 kwietnia 2025r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego w szczególności naruszenie:- przepisu art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych poprzez uznanie, że praca wykonywana na stanowisku specjalistka położna jest pracą o szczególnym charakterze, a co za tym idzie zapisów załącznika nr 2 poz. 9 do ustawy o emeryturach pomostowych poprzez błędne uznanie, iż osoba pracująca na stanowisku specjalistka położna wykonuje czynności tożsame z pracami personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru.Wskazując na powyższe naruszenia wniósł o:1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia 25 lutego 2025 r. numer KT-PPR-B.55.26.2024.9 oraz poprzedzającej jej decyzji inspektora pracy z dnia 15 stycznia 2025 r. nr rej. [...],2. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, według norm prawem przepisanych.W uzasadnieniu skargi Szpital m.in. wskazał, że zamieszczenie danego stanowiska pracy w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych nie jest uzależnione od kryterium częstotliwości wykonywania czynności, które uznać można za pracę o szczególnym charakterze. Co za tym idzie, skarżąca nie zgadza się z twierdzeniem, iż każda osoba, która, nawet incydentalnie, wykonuje czynności w zespołach operacyjnych może zostać zakwalifikowana do grona pracowników, którzy wykonują prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru. Tak sformułowane stanowisko bowiem może prowadzić do zdecydowanego nadużywania przepisów powoływanej wyżej ustawy i wpisywania do wykazu stanowisk pracy zajmowanych przez osoby, które tylko incydentalnie wykonują pracę mogącą hipotetycznie być uznaną za pracę o szczególnym charakterze.Zdaniem strony stanowiska zajmowane przez poszczególnych pracowników wiążą się z określonym zakresem obowiązków przyporządkowanym do tych właśnie stanowisk i to właśnie zakres tych obowiązków winien determinować ewentualne umieszczenie, bądź brak umieszczenia konkretnego stanowiska pracy w wykazie. W konsekwencji, celem oceny, czy praca na danym stanowisku jest pracą o szczególnym charakterze należy, zdaniem skarżącej wziąć pod uwagę zakres obowiązków obowiązujący danego pracownika jak również częstotliwość wykonywania czynności, które ewentualnie mogłyby być uznane za pracę o szczególnym charakterze.Dla uznania, że praca jest wykonywana w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, nie wystarcza określenie w umowie o pracę, że pracownik został zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na konkretnym stanowisku, z zajmowaniem, którego związana jest jedynie (potencjalna) konieczność wykonywania prac wymienionych w wykazach stanowiących załączniki nr 1 i nr 2 do ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych, ale niezbędne jest, aby prace takie rzeczywiście wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy, to jest codziennie i przez całą przewidzianą dla niego dniówkę roboczą.Mając na względzie powyższe oraz biorąc pod uwagę stanowisko skarżącej podkreślić w dalszej kolejności należy, iż podczas kontroli, poza przesłuchaniem świadków, kontrolujący nie dokonał analizy długości czasu pracy spędzonego przez skarżące pracownice Szpitala na czynnościach związanych z pracą w zespole operacyjnym w warunkach ostrego dyżuru. Kontrola poprzestała tylko na potwierdzeniu, iż pracownice takie czynności w ogóle wykonują. Natomiast niezwykle istotne jest, iż praca w zespole operacyjnym w warunkach ostrego dyżuru jest dla każdej położnej zatrudnionej w Szpitalu na stanowisku specjalistka położna pracą wykonywaną rzadko lub incydentalnie, ponieważ, po pierwsze, położne wykonują w podmiocie leczniczym szereg innych czynności jak np. opieka nad położnicami, odbieranie porodów naturalnych, praca na oddziale, które zajmują większość dnia ich pracy, a po drugie, nie każdy zabieg operacyjny tj. cięcie cesarskie, jest wykonywany w trybie nagłym większość z nich, to zabiegi planowe.Skarżąca wskazała, iż nazwa stanowisk pracowników zatrudnionych w Szpitalu koreluje z zakresem czynności tych osób. W Szpitalu J. w P. nie ma położnych, które pracują tylko i wyłącznie na sali cięć cesarskich. Każdorazowo bowiem położne wykonują, nawet większą część swojego czasu pracy na oddziale, opiekując się przebywającymi tam pacjentkami.Według strony zdarza się, iż położne zatrudnione w Szpitalu na cały miesiąc przechodzą do pracy wyłącznie na Oddziale, w ogóle nie wykonując czynności na sali cięć cesarskich. Te zaś położne, które pracują wyłącznie na trakcie porodowym, uczestniczą w zabiegach operacyjnych, przeprowadzanych zarówno w trybie nagłym jak i w trybie planowym, przez maksymalnie 10% swojego czasu pracy.Nadto dodatkowy warunek pracy o szczególnym charakterze, który dotyczy tylko pracy na sali operacyjnej w warunkach ostrego dyżuru nie istnieje. Szpital w swoim stanowisku wskazywał, iż praca położnych na sali cięć cesarskich nie zawsze jest pracą w warunkach ostrego dyżuru z uwagi na fakt, iż znaczna część wykonywanych zabiegów to cięcia planowe. Powyższe świadczy o tym, że nie spełnia się w takim wypadku przesłanka zakwalifikowania danego stanowiska do wykazu, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r o emeryturach pomostowych.Końcowo strona nadmieniła, iż to na pracodawcach ciąży obowiązek oceny, czy dany rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika na określonym stanowisku pracy powinien być uznany za pracę w szczególnych warunkach, czy o szczególnym charakterze, zgodnie z definicjami tych prac zawartymi w ustawie o emeryturach pomostowych. Zatem to pracodawca powinien ocenić, czy czynności wykonywane przez położną można zaliczyć do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Stanowisko skarżącej jest natomiast w tej kwestii niezmienne i biorąc pod uwagę dokonaną przez Szpital wnikliwą analizę czynności wykonywanych przez położne zatrudnione na stanowisku specjalistka położna, żadna z tych osób nie wykonuje rodzaju pracy, która wyczerpuje wszystkie przesłanki do uznania jej za pracę o szczególnym charakterze.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:Skarga okazała się uzasadniona.Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei, przepis art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.Przedmiotem kontroli jest decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z 25 lutego 2025 r. utrzymująca w mocy nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Katowicach z 15 stycznia 2025 r. umieszczenia stanowiska specjalistka położna w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z 19 grudnia 2008 o emeryturach pomostowych, prowadzonym przez danego pracodawcę, w tym przypadku Szpital.Podstawą wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją nakazu były m.in. przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 2008 o emeryturach pomostowych.Zgodnie z art. 41 ust. 4 tej ustawy płatnik składek jest obowiązany prowadzić:1) wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze;2) ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2.Stosownie zaś do art. 41 ust. 6 ww. ustawy w przypadku nieumieszczenia stanowiska pracy, na którym pracownik wykonuje pracę, w wykazie, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, lub nieumieszczenia pracownika w ewidencji, o której mowa w ust. 4 pkt 2, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy.Powyższe wynika z faktu, że ustawą z 9 marca 2022 r. o zmianie ustawy o emeryturach pomostowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 755), która weszła w życie 1 stycznia 2023 r., rozszerzono katalog zadań Państwowej Inspekcji Pracy o kontrolę wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o którym mowa w art. 41 ust 4 pkt 1 ustawy.Zmiana stanu prawnego dotyczyła zarówno nowelizacji przepisów ustawy o emeryturach pomostowych i jaki ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Na mocy ww. ustawy nowelizacyjnej dokonano zmiany treści artykułu 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych, który otrzymał zacytowane wyżej brzmienie, przewidujące uprawnienie pracownika do zawiadomienia Państwowej Inspekcji Pracy, że chociaż wykonuje pracę o szczególnym charakterze lub w szczególnych warunkach, to dane stanowisko pracy, nie zostało umieszczone w wykazie, jaki na mocy art. 41 ust. 4 pkt 1 ma obowiązek prowadzić jego pracodawca, jako płatnik składek. W zakresie zmian jakie ustawa nowelizacyjna wprowadziła w ustawie o PIP wskazać należy na zmianę brzmienia art. 10 ust. 1 pkt 9a oraz art. 11a tej ustawy.Zatem po zmianach przepis art. 11a ustawy o PIP wprost stanowi, że właściwe organy Państwowej Inspekcji pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy:1/ umieszczenia stanowiska pracy, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z wykazu oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tym wykazie;2/ umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tej ewidencji.Jednocześnie zgodnie z ustawą nowelizującą art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o PIP otrzymał brzmienie, zgodnie z którym do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy: kontrola wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz kontrola ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 41 ust. 4 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.Organy Państwowej Inspekcji Pracy posiadają zatem kompetencje do czynienia ustaleń, czy dane stanowisko pracy powinno znaleźć się w wykazie prowadzonym przez określonego pracodawcę z uwagi na to, że w danym zakładzie pracy stwierdzone zostanie, że występują stanowiska pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.Należy jednak wskazać, że organy PIP nie mogą pomijać proporcji pomiędzy podstawowymi obowiązkami pracownika i obowiązkami dodatkowymi o charakterze incydentalnym.Prezentowane stanowisko znajduje potwierdzenie w uchwale 7 sędziów NSA z 13 listopada 2012 r. o sygn. akt I OPS 4/12 wskazującej, że "W postępowaniu o umieszczenie pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.), za pracownika wykonującego prace o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych może być uznany pracownik, który wykonując prace o szczególnym charakterze, wykonuje także inne dodatkowe czynności wskazane przez pracodawcę w ramach świadczenia pracy."A contrario, jeśli pracownik wykonuje dodatkowo poza podstawowymi obowiązkami, które nie mają szczególnego charakteru, prace o takim charakterze, nie można uznać, że sporadycznie wykonywana praca jest przesłanką do umiesz- czenia pracownika w ewidencji pracowników, o których mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych.Organy w kontrolowanej sprawie stanęły na stanowisku, że praca specjalistki położnej mieści się w pojęciu prac personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru. Tymczasem obowiązki specjalistki położnej wykonywane w takich warunkach mają charakter dodatkowy i uboczny w odniesieniu do podstawowych obowiązków na tym stanowisku.Sąd w składzie orzekającym nie podzielił stanowiska i argumentacji organów w przedmiotowej sprawie. W szczególności Sąd w stanie faktycznym sprawy nie znajduje podstaw prawnych do ustalenia, że stanowisko pracownic Szpitala (specjalistka położna) powinno być uwzględnione przez stronę skarżącą jako pracodawcę, poprzez umieszczenie w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy, jako stanowisko, na którym wykonuje się pracę o szczególnym charakterze.W ocenie Sądu zarówno zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak i wykładnia przepisów ustawy o emeryturach pomostowych nie pozwala na przyjęcie, że praca na stanowisku specjalistka położna jest pracą o szczególnym charakterze.Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 3 ust. 3 ustawy, prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.W wykazie prac o szczególnym charakterze stanowiącym załącznik nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych ustawodawca nie wymienił pracy specjalistki położnej, natomiast wymieniono prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru.W ocenie Sądu słuszny okazał się zarzut skargi, że poprzez nakaz umieszczenia stanowiska specjalistka położna w wykazie prac o szczególnym charakterze doszło do istotnego naruszenia przez organy art. 3 ust. 3 ustawy w zw. z punktem 24 załącznika nr 2 do tej ustawy.Zgodnie z art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w art. 3 ust. 3 tej ustawy. Z powyższego zdaniem Sądu - wynika, że za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze mogą być uznani ci, którzy:- wykonują prace odpowiadające definicji z art. 3 ust. 3,- wymienione w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do ustawy i wykonują te prace w pełnym wymiarze czasu pracy.Przy czym dla uznania, że pracownik wykonuje prace w szczególnym charakterze wszystkie wyżej wymienione przesłanki muszą być spełnione łącznie.W ocenie organów, ustawodawca nie uzależnił ujęcia danego stanowiska pracy w prowadzonym przez pracodawcę wykazie od kryterium częstotliwości wykonywania czynności związanych z pracą w warunkach ostrego dyżuru. Sąd nie podzielił takiej wykładni przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, zgodnie z którą w tej sprawie należało wziąć pod uwagę jedynie treść art. 3 ust. 3 ustawy z pominięciem dalszych przepisów tej ustawy i gdzie skupiono się na wskazaniu, że przepisy prawa nie precyzują, aby wykazem prowadzonym przez pracodawcę można było obejmować tylko takie stanowiska, na których praca o szczególnym charakterze jest wykonywana jako podstawowe zadanie pracowników.W ocenie Sądu należy mieć na uwadze proporcję pomiędzy podstawowymi i dodatkowymi obowiązkami pracownika.W kontrolowanej sprawie pracownice przede wszystkim wykonywały inne podstawowe obowiązki, których większość nie miała szczególnego charakteru tj. nie były zatrudnione w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach ostrego dyżuru (załącznik Nr 2, poz. 24). W zakresie czynności pracownic nie wskazano prac polegających na pracach w zespołach operacyjnych w warunkach ostrego dyżuru.Podsumowując, w ocenie Sądu w wykazie stanowisk pracy o szczególnych charakterze prowadzonym przez pracodawców powinny być umieszczane stanowiska, w ramach których przeważające i główne zadania służbowe polegają właśnie na wykonywaniu prac wymienionych w ustawowym wykazie w pełnym wymiarze czasu pracy.Przez wydanie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji doszło zatem do naruszenia art. 11a ustawy o PIP oraz art. 3 ust. 3 i ust. 5 w związku z poz. 24 Załącznika Nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz Inspektora Pracy z 15 stycznia 2025 r. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w. zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się 200 zł wpisu od skargi i 480 zł wynagrodzenia pełnomocnika oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł.. Na zasądzone koszty składa się 200 zł wpisu od skargi i 480 zł wynagrodzenia pełnomocnika oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł.