sygn. III SA/Gl 549/25 29 grudnia 2025 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Wyrok - III SA/Gl 549/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 29 grudnia 2025

Teza
Uchylono zaskarżoną decyzję. Ubezpieczenie społeczne, ulgi w spłacaniu należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Specjalista Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 kwietnia 2025 r. nr UP-758/2025 (380000/71/84827/2025) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkUchylono zaskarżoną decyzję. Ubezpieczenie społeczne, ulgi w spłacaniu należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Specjalista Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 kwietnia 2025 r. nr UP-758/2025 (380000/71/84827/2025) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatk
Data orzeczenia 29 grudnia 2025
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący Magdalena Jankiewicz
Rozstrzygnięcie

Uchylono zaskarżoną decyzję

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Specjalista Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 kwietnia 2025 r. nr UP-758/2025 (380000/71/84827/2025) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.

UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z 25 kwietnia 2025r. nr 758/2025 ZUS działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350), zwanej dalej "usus", odmówił skarżącemu J.M. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 134.307,49 zł, w tym na:■ ubezpieczenia społeczne za okres: 11 - 12/1999 r., 6/2002 r. - 12/2007 r. w łącznej kwocie 102.984,00 zł z tytułu:składek-37.411,50 zł,odsetek-61.686,00 zł,kosztów upomnienia - 422,00 zł,opłaty dodatkowej - 3.464,50 zł■ ubezpieczenie zdrowotne za okres: 11 - 12/1999 r., 5/2000 r., 12/2002 r. - 1/2003 r., 3/2003 r. - 12/2007 r. w łącznej kwocie 26.223,46 zł z tytułu:składek-9.514,06 zł,odsetek-15.595,00 zł,kosztów upomnienia - 404,80 zł.opłaty dodatkowej - 709,60 zł,■ Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 11 - 12/1999 r., 12/2003 r. - 12/2007r. w łącznej kwocie 5.100,03 zł z tytułu:składek-2.005,03 zł,odsetek - 2.644,00 zł,kosztów upomnienia - 378,40 zł,opłaty dodatkowej - 72,60 zł.Natomiast na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 103.368,06 zł, w tym na:■ ubezpieczenia społeczne za okres: 11 - 12/1999 r., 6/2002 r. - 12/2007 r. w łącznej kwocie 76.127,50 zł z tytułu:składek-31.187,00 zł,odsetek - 41.054,00 zł,kosztów upomnienia -422,00 zł,opłaty dodatkowej - 3.464,50 zł■ ubezpieczenie zdrowotne za okres: 11 - 12/1999 r., 5/2000 r., 12/2002 r. - 1/2003 r., 3/2003 r. - 12/2007 r. w łącznej kwocie 22.787,46 zł z tytułu:składek-9.514,06 zł,odsetek-12.159,00 zł,kosztów upomnienia -404,80 zł,opłaty dodatkowej - 709,60 zł,■ Fundusz Pracy za okres: 11 - 12/1999 r., 12/2003 r. - 12/2007r. w łącznej kwocie 4.453,10 zł z tytułu:składek-1.782,10 zł,odsetek - 2.220,00 zł,kosztów upomnienia - 378,40 zł,opłaty dodatkowej - 72,60 zł.Należności naliczono na dzień wpływu wniosku, tj. 23 stycznia 2023 r., natomiast odsetki zostały naliczone na dzień przedawnienia.W uzasadnieniu decyzji organ przypomniał, że 23 stycznia 2023 r. wpłynął wniosek strony o podanie numeru kont do spłaty zadłużenia. Skarżący oświadczył w nim, że zadłużenie zostanie spłacone natychmiast po otrzymaniu tej informacji. Jednocześnie skarżący wniósł o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek, gdyż uważał, że zadłużenie zostało umorzone w ramach akcji utworzonej przez ZUS, która pozwalała umorzyć należności składkowe.Decyzją z 17 marca 2023 r. nr [...] Zakład odmówił umorzenia odsetek od należności z tytułu składek.Od wydanej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 26 września 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 374/23 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że organ nie wyjaśnił czy skarżący składał wcześniej wniosek o umorzenie zaległości składkowych w trybie ustawy abolicyjnej, a jeżeli tak, to jak postępowanie się zakończyło. Ponadto nie wyjaśnił szczegółowo kwestii przedawnienia zaległych należności. Ogólnikowe i lakoniczne opisanie tej kwestii w decyzji wymyka się spod kontroli Sądu. Obowiązkiem organu było wyjaśnienie terminu przedawnienia składek za okres listopad 1999 r. - grudzień 2007 r. z uwzględnieniem wszystkich zdarzeń modyfikujących bieg terminu przedawnienia. Wskazano, że rozpatrując ponownie sprawę organ powinien w pierwszej kolejności ustalić czy należności istnieją a następnie ocenić, czy wobec strony zachodzą przesłanki umorzenia zaległości.Od wyroku z 26 września 2023 r. ZUS wniósł skargę kasacyjną, która wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 grudnia 2024 r. sygn. akt I GSK 1540/23 została oddalona.27 lutego 2025 r. do ZUS wpłynęło pismo strony, w którym skarżący wniósł o umorzenie zobowiązań z tytułu składek. Wskazał w nim także, że zgodnie z art. 24 ust 4 usus składki ulegają przedawnieniu po 5 latach od daty ich wymagalności. W rozpatrywanej sprawie – jego zdaniem - nie wystąpiły okoliczności skutecznie przerywające bieg terminu przedawnienia. Powołał wyroki sądowe potwierdzające, że należności zabezpieczone hipoteczne podlegają ogólnym zasadom przedawnienia. Ponadto poinformował, że złożył wniosek o umorzenie należności składkowych na podstawie ustawy abolicyjnej i był przekonany, że zostały na tej podstawie umorzone. Podkreślił, że mając na uwadze wytyczne sądu zawarte w wyroku badanie jego stanu majątkowego jest bezprzedmiotowe.W związku z modyfikacją pierwotnego wniosku - umorzenie zobowiązań z tytułu składek, a nie tylko samych odsetek – dalej ZUS procedował sprawę do całości zadłużenia.31 marca 2025 r. Zakład wydał decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych, która została utrzymana w mocy decyzją Prezesa ZUS z 23 kwietnia 2025r. nr [...]. Skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem WSA w Gliwicach z 29 grudnia 2025r. sygn. akt III SA/Gl 548/25.Natomiast w uzasadnieniu decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie organ stwierdził, że należności z tytułu składek mogą być jeszcze dochodzone przez ZUS. Przedstawił regulacje prawne, obowiązujące w zakresie przedawnienia i ich zmiany. Wskazał, że szczegółowy opis czynności mających wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności strony został wskazany w piśmie Oddziału ZUS w S. z 31 marca 2025r.Jednocześnie przypomniał, że zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.Wyjątkiem od tej zasady są hipoteki ustanowione w okresie od 25 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., do których zastosowanie miał przepis art. 26 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 8 października 2013r. (sygn. akt SK 40/12) stwierdził niezgodność art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998r. do 31 grudnia 2002r z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny dokonując oceny skutków wyroku wskazał, że zabezpieczenia hipoteczne wskazane w art. 70 § 6 ustawy - Ordynacja podatkowa z dniem ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw przestają wywierać skutek określony w tym przepisie, polegający na wyłączeniu przedawnienia zabezpieczonych należności podatkowych.Jednak ze względu na obowiązujący od 1 stycznia 2003 r. zapis art. 24 ust. 5 u.s.u.s. dotyczący ochrony zabezpieczonych należności przed przedawnieniem, wyrok Trybunału Konstytucyjnego pozostaje bez wpływu na zabezpieczenia dokonane przez Zakład przed 25 listopada 1998r. oraz od 1 stycznia 2003 r.Hipoteki ustanowione na nieruchomości strony, dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...] obejmujące roszczenia tożsame z objętymi przedmiotową decyzją wpisane zostały 29 października 2004 r., 18 listopada 2005 r. oraz 30 stycznia 2009 r., zatem do oceny skutków tej czynności należy zastosować art. 24 ust. 5 u.s.u.s.Biorąc pod uwagę powyższe ZUS przyznał, że termin przedawnienia należności już upłynął. Jednak okolicznością przesądzającą o ich wymagalności pomimo tego jest fakt, że Zakład zabezpieczył ich spłatę poprzez ustanowienie hipoteki a wpisy dokonane zostały przed upływem terminu przedawnienia. Zatem nadal istnieje możliwość dochodzenia należności z przedmiotu zabezpieczenia.Następnie ZUS dokonał analizy przesłanek umorzenia należności składkowych, zarówno przewidzianych w art. 28 ust. 3 usus, jak i w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i stwierdził, że żadna z nich nie zachodzi w przypadku strony.Odnosząc się do przesłanek ustawowych, ZUS stwierdził, że nie zachodzi w stosunku do strony przesłanka całkowitej nieściągalności zadłużenia. Skarżący nie składał wniosku o ogłoszenie upadłości, nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne, zaległości przewyższają wysokość kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, strona pracuje i osiąga wynagrodzenie z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 7.239,61 zł miesięcznie (w okresie 1-3/2025), posiada dwa samochody (osobowy i ciężarowy) i motocykl. Jest również właścicielem nieruchomości, na której ZUS ustanowił trzy hipoteki oraz mieszkania o pow. 43,85 m2.Natomiast w kwestii przesłanek umorzenia określonych w rozporządzeniu ZUS oświadczył, że nie mógł dokonać oceny, czy skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która w przypadku konieczności spłaty zadłużenia pozbawiłaby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, gdyż skarżący pomimo wezwania nie przedłożył dokumentacji obrazującej jego sytuację rodzinną i finansową i w piśmie z 21 lutego 2025r. stwierdził, że badanie jego stanu majątkowego jest bezprzedmiotowe. W związku z tym ZUS nie miał możliwości dokonania rzetelnej oceny sytuacji finansowej skarżącego i jego możliwości płatniczych. Natomiast stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zatem ciężar udowodnienia tych okoliczności ciąży na zobowiązanym. Mimo to organ dokonał analizy przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia w zakresie, w jakim było to możliwe w oparciu o posiadane dokumenty i stwierdził, że nie zachodzą. Stosownie do powołanego przepisu, ZUS może umorzyć należności:1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.Odnośnie tego ZUS stwierdził, że w pkt. 1 nie chodzi o subiektywne odczucie dolegliwości z powodu konieczności opłacenia składek, lecz wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego i jego rodziny. Co do drugiej, to działalność gospodarcza i tak została już zlikwidowana, a co do trzeciej – że w aktach sprawy brak jest dokumentów wskazujących na chorobę własną strony albo konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby stronę możliwości uzyskiwania dochodów. Przeciwnie, skarżący pracuje i uzyskuje z tego tytułu dochody. Z tego ZUS wywiódł wniosek, że nie została spełniona żadna z przesłanek umożliwiających umorzenie zadłużenia, zatem nie jest to możliwe.Końcowo wypełniając zalecenia WSA zawarte w wyroku III SA/Gl 374/23 ZUS oświadczył, że już pismami z 26 kwietnia 2023r. i 31 marca 2025r. poinformował skarżącego, że w żadnym rejestrze Zakładu nie odnotowano wpływu wniosku strony o umorzenie należności w ramach ustawy abolicyjnej.W skardze do sądu administracyjnego skarżący decyzji tej zarzucił:1. Naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz (art. 2 Konstytucji RP).ZUS powołuje się na przepisy (art. 24 ust. 5 u.s.u.s.) oraz wyrok TK P 2/18, które nie obowiązywały w czasie przedawnienia roszczeń składkowych (2010-2013). Zgodnie z wyrokiem TK z dnia 8 października 2013 r. (SK 40/12), przepisy wykluczające przedawnienie należności zabezpieczonych hipoteką są niezgodne z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.W chwili przedawnienia (m.in. 2010 r., 2011 r., 2013 r.) roszczenia te uległy wygaśnięciu i nie mogły już być dochodzone, także z przedmiotu hipoteki (por. uchwala SN z 8 września 2022 r., III CZP 53/22).2. Błędną interpretację art. 30 u.s.u.s.ZUS odmówił wszczęcia postępowania w zakresie składek finansowanych przez ubezpieczonych (decyzja z 1 marca 2025 r.), uznając, że art. 30 u.s.u.s. wyklucza ich umorzenie. Pominął jednak, że pojęcie "należności z tytułu składek" obejmuje również odsetki, koszty upomnienia, koszty egzekucyjne i opłatę dodatkową (art. 24 ust. 9 u.s.u.s.).W związku z tym, nawet jeśli umorzeniu nie podlegają składki, to umorzeniu mogą podlegać pozostałe elementy zadłużenia (wyrok WSA w Kielcach z 1.10.2020 r., I SA/Ke 227/20; wyrok NSA z 12.12.2019 r., I GSK 715/19).3. Przedawnienie roszczeń składkowych.Wbrew stanowisku ZUS, cześć roszczeń uległa przedawnieniu:- do 2012 r. obowiązywał 10-letni termin przedawnienia,- od 1 stycznia 2012 r. termin został skrócony do 5 lat,- dla roszczeń, których bieg rozpoczynał się przed 1.01.2012 r., należało liczyć 5 lat od 1.01.2012 r. (art. 27 ustawy z 16.09.2011 r.).ZUS nie wykazał, by w tym czasie skutecznie zawieszono bieg przedawnienia. Organ przez ponad dekadę nie podejmował czynności i nie egzekwował zadłużenia.4. Milczenie organu i brak dokumentacji.ZUS przez ponad 10 lat nie podejmował żadnych działań wobec skarżącego. W decyzji z 1 marca 2025 r. organ twierdzi, że nie odnaleziono pisma dotyczącego abolicji, co jednak nie może być interpretowane na niekorzyść strony.Samo orzeczenie WSA III SA/GI 374/23 wskazuje, że dokumentacja ZUS była niepełna. Odpowiedzialność za komplet dokumentacji spoczywa na organie (por. art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Zasada in dubio pro tributario (art. 2a Ordynacji podatkowej) ma w tym wypadku odpowiednie zastosowanie.5. Brak wykonania wyroku WSA.ZUS nie wykonał w sposób prawidłowy wyroku III SA/GI 374/23. Sądowi chodziło o ponowne rozpoznanie całości wniosku, z uwzględnieniem przesłanek umorzenia oraz przedawnienia. Tymczasem organ ograniczył się do formalnej odmowy i nie przeanalizował materiału w świetle obowiązującego prawa oraz orzecznictwa TK i SN.W podsumowaniu stwierdził, że zaskarżone decyzje naruszają:• art. 2 i 64 Konstytucji RP,• art. 24 ust. 5 i art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,• art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.,• wyrok WSA III SA/GI 374/23,• orzecznictwo SN (III CZP 53/22), TK(SK 40/12), NSA (I GSK 715/19),• art. 7, 8, 11, 77§ 1 i 80 k.p.a.W oparciu o takie zarzuty, skarżący wniósł o umorzenie zaległości, a z ostrożności o uchylenie obu decyzji w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania przez organ.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał swe stanowisko co do tego, że wobec należności składkowych strony upłynął już termin ich przedawnienia, ale wobec ustanowionego zabezpieczenia hipotecznego mogą one nadal być egzekwowane z przedmiotu hipoteki. Ponieważ zaś żadna z przesłanek umorzenia nie została spełniona, to nie jest to możliwe.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż zostały w niej podniesione.Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025r., poz. 350) – dalej powoływana jako usus, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.Stosownie do art. 28 ust. 3a usus, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.Z powyższego wynika, że umorzeniu mogą podlegać tylko składki istniejące na dzień orzekania. W przeciwnym razie, gdy upłynął termin przedawnienia składek, uległy one wygaśnięciu i postępowanie w tym przedmiocie jest bezprzedmiotowe, co oznacza, że nie jest możliwe orzekanie co do takich nieistniejących już składek ani pozytywnie, ani negatywnie dla strony.Odnosząc się do kwestii przedawnienia – co stało się przedmiotem zaleceń Sądu zawartych w wyroku z 26 września 2023r. sygn. akt III SA/Gl 374/23 - organ w piśmie z 31 marca 2025r. przedstawił przepisy prawa regulujące zagadnienie przedawnienia i wskazał jakie czynności i kiedy podjęte, skutkowały w stosunku do strony zawieszeniem albo przerwaniem biegu terminu przedawnienia. Jednocześnie wprost przyznał, że upłynął już termin przedawnienia należności z tytułu składek na zasadach ogólnych, ale podkreślił fakt ich zabezpieczenia hipotecznego przed upływem terminu przedawnienia.W tym zakresie zauważyć przyjdzie, że zasadniczo zagadnienie to powinno zostać wyjaśnione w decyzji, a nie w odrębnym piśmie, do którego organ w decyzji jedynie nawiązał i sposób wyjaśnienia tego zagadnienia przyjęty przez organ niewątpliwie stanowi naruszenie art. 107 Kpa. Tym niemniej zgodnie z art. 145 ppsa sąd administracyjny uchyla decyzję z powodu naruszenia przepisów postępowania tylko wówczas, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w tym przypadku naruszenie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy, gdyż skarżący otrzymał pismo organu w kwestii przedawnienia, co wynika z potwierdzenia odbioru, mógł się więc z nim zapoznać i przedstawić własne stanowisko w tej kwestii, a po wtóre organ przyznał, że termin przedawnienia należności już upłynął, zatem przyjął wariant najkorzystniejszy z możliwych dla strony.Zgodnie z zapisami ustawy w brzmieniu obowiązującym w okresie od 24 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2011r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W związku z uchwaleniem ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, której przepisy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2012r., do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostały wprowadzone zmiany dotyczące m.in. skrócenia okresu przedawniania należności z tytułu składek do 5 lat. Równocześnie ustawa wprowadziła przepisy przejściowe regulujące bieg terminu przedawnienia w przypadku, gdy jego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. Zgodnie z art. 27 ustawy deregulacyjnej, przedawnienie należności z tytułu składek oraz nienależnie opłaconych składek, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się 5 letni okres przedawnienia liczony od 1 stycznia 2012 r., chyba, że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpiłoby wcześniej.Najstarsze spośród należności składkowych obejmują okres 11-12/1999 i 5/2000, co oznacza, że okres ich przedawnienia upłynąłby 12/2009, 1/2010 i 6/2010, kiedy to wynosił jeszcze 10 lat. Ostatnie należności obejmowały 12/2007, zatem okres ich przedawnienia – z uwzględnieniem zmiany polegającej na skróceniu okresu przedawnienia do lat 5 - upłynąłby 31 grudnia 2016r. Nawet uwzględniając okresy zawieszenia i przerwania biegu terminu przedawnienia, szczegółowo opisane w piśmie z 31 marca 2025r. organ przyznał, że w przypadku strony terminy te upłynęły. Jednocześnie ZUS oświadczył jednak, że należności uległy zabezpieczeniu hipotecznemu poprzez wpis hipoteki w dniach: 29 października 2004 r., 18 listopada 2005 r. i 30 stycznia 2009 r., a więc jeszcze przed upływem terminu przedawnienia.ZUS powołał się na art. 24 ust. 5 u.s.u.s., zgodnie z którym nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.Odnośnie tego przepisu, skarżący podniósł zarzut jego niekonstytucyjności z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013r. o sygn. akt SK 40/12, w którym Trybunał stwierdził, że "Art. 70 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 (Ordynacji podatkowej – przyp. Sądu), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji."Przy czym art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. i stanowiącym przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, stanowił: "Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki".W tej kwestii należy jednak zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny krytycznie odniósł się jedynie do dwóch aspektów art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w badanym brzmieniu, a mianowicie tego, że:- całkowicie wyłącza on przedawnienie niektórych rodzajów należności podatkowych (w badanym stanie prawnym: zabezpieczonych hipoteką przymusową w czasie kontroli podatkowej), a równocześnie- czyni to na podstawie nieuzasadnionego i arbitralnego kryterium (formy zabezpieczenia należności podatkowych).Zatem ww. wyrok dotyczył zgodności z Konstytucją art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej i zabezpieczenia hipotecznego zobowiązań podatkowych dokonanych w czasie kontroli podatkowej.Natomiast do należności z tytułu składek odnosi się wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 maja 2020r. o sygn. akt TK 2/18. Trybunał orzekł w nim, że "Art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, 321, 568, 695 i 875) w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że konstytucyjność danej kwestii należy oceniać przez pryzmat orzeczenia regulującego daną kwestię w sposób najbardziej szczegółowy. Należy wobec tego zastosować zasadę orzeczniczą, zgodnie z którą orzeczenie merytoryczne powinno dotyczyć tylko wzorca bardziej szczegółowego, ściślej wiążącego się ze stawianymi zarzutami (por. analiza tej zasady w wyroku z 13 listopada 2007 r., sygn. P 42/06, OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 123).Zatem uwzględniając ww. wyrok TK o sygn. akt TK 2/18 jako wprost dotyczący zagadnienia konstytucyjności przedawnienia należności składkowych zabezpieczonych hipoteką przyjąć należy, że art. 24 ust. 5 usus jest zgodny z Konstytucją.Przenosząc powyższe na stan faktyczny sprawy zauważyć należy, że z brzmienia art. 24 ust. 5 wynika, że nie ulegają przedawnieniu należności składkowe w takim zakresie, w jakim zostały zabezpieczone hipoteką lub zastawem.Z treści znajdującej siew aktach sprawy decyzji ZUS z 17 marca 2023r. nr [...], stanowiącej przedmiot orzekania WSA w Gliwicach w wyroku o sygn. akt III SA/Gl 374/23 wynika, że ZUS dokonał w księdze wieczystej nieruchomości stanowiącej przedmiot własności skarżącego wpisu 3 zabezpieczeń hipotecznych w kwotach: 34 274,97 zł, 13 789,61 zł oraz 25 606,42 zł. Powyższe wskazuje, że zabezpieczone hipotecznie zostały należności składkowe na łączną kwotę 73 671,00 zł. Natomiast przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa umorzenia należności składkowych w łącznej kwocie 134.307,49 zł, a więc znacznie wyższych, niż zabezpieczone hipoteką. Nawet pomijając odsetki, które częściowo powstały już po wpisie hipoteki, która z tego względu obejmować ich nie mogła, to sama tylko należność główna z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wynosi 102.984 zł, a więc także jest wyższa od kwoty zabezpieczenia hipotecznego.Zdaniem Sądu oznacza to, że należności z tytułu składek w części, w jakiej przekraczają kwoty zabezpieczone hipotecznie uległy przedawnieniu, a więc wygasły, co z kolei jest równoznaczne z tym, że orzekanie co do nich jest bezprzedmiotowe. Prowadzi to do wniosku, że organ naruszył prawo materialne, tj. art. 24 ust. 5 usus przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że hipoteka zabezpiecza wszystkie należności z tytułu składek, jakie obciążały wnioskodawcę, niezależnie od wysokości kwoty zabezpieczenia hipotecznego, a co z kolei skutkowało wydaniem decyzji kończącej postępowanie, które w tej części było już bezprzedmiotowe.Z powyższego wynika, że zasadny jest – przynajmniej w części - zarzut przedawnienia składek, wyrażony w pkt. 3 skargi.W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni fakt, że część należności, przekraczająca kwotę składek zabezpieczoną hipotecznie uległa przedawnieniu.Nie można też pominąć, że w związku z poprzednim wnioskiem o umorzenie składek, 14 i 15 lutego 2023r. skarżący wpłacił 57 445,00 zł. Natomiast w znajdującym się w aktach sprawy dokumencie (brak numeracji stron) "Informacja o stanie należności z tytułu składek od 01.01.1999r." jako należności objęte wnioskiem wykazano kwotę 134 307,49 zł, czyli taką, jakiej umorzenia odmówił ZUS zaskarżoną decyzją. Natomiast z treści pkt.VI tego formularza "Dodatkowe informacje" wynika, że wpłaty z 14 i 15 lutego 2023r. nie są uwzględnione w poświadczonym saldzie.Zatem w toku kolejnego procedowania wniosku o umorzenie w związku z uchyleniem przedmiotowej decyzji nr 758/2025 niniejszym wyrokiem konieczne będzie wyjaśnienie jak zostały rozliczone ww. wpłaty strony, w szczególności czy zostały ujęte w zestawieniu należności ciążących na stronie i pomniejszyły zaległości składkowe, czy organ ich nie uwzględnił, a więc faktyczne zadłużenie jest niższe, niż wynika to z treści decyzji odmawiającej umorzenia.Dlatego w tej części uzasadnienie decyzji należy ocenić jako niepełne, a zatem nie spełniające wymogów z art. 107 § 1 i § 3 Kpa.Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd ich nie podzielił.W kwestii zarzutu z pkt. 1 i zagadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jaki znajduje zastosowanie w sprawie Sąd już się wypowiedział. Ten wątek można jedynie uzupełnić jeszcze o wyjaśnienie, że nie można tego problemu rozpatrywać w kontekście zasady niedziałania prawa wstecz, gdyż wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi źródła prawa w Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 87 Konstytucji, źródłami takimi są Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a na obszarze działania organów, które je ustanowiły, źródłami takimi są także akty prawa miejscowego.Zarzut naruszenia art. 30 usus (pkt 2 skargi) odnosi się do sprawy obejmującej należności z tytułu składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone, o których organ orzekł odrębnym rozstrzygnięciem, tj. decyzją z 31 marca 2025r., i utrzymującą ją w mocy decyzją z 23 kwietnia 2025r., na którą skarga została rozpoznana wyrokiem tut. Sądu pod sygn. akt III SA/Gl 548/25, a więc nie dotyczy tej sprawy. Natomiast zarzut, że organ odmawiając wszczęcia postępowania w zakresie należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych pominął, że pojęcie to obejmuje także odsetki, koszty upomnienia i egzekucyjne oraz opłatę dodatkową – jest nieuzasadniony. Z treści zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji wynika bowiem jasno, że obejmuje ona także odsetki od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych.Zarzut z pkt. 4 skargi dot. tego, że dokumentacja sprawy była niepełna i przez jej nieuzupełnienie o wniosek strony złożony w trybie ustawy abolicyjnej organ nie wykonał też zaleceń WSA zawartych w wyroku III SA/Gl 374/23, jednak nie zasługuje on na uwzględnienie. Wyrok Sądu kładł nacisk na nierozważenie kwestii przedawnienia i niewyjaśnienie, czy skarżący składał wniosek o umorzenie należności w oparciu o przepisy ustawy abolicyjnej i w jaki sposób wniosek ten został rozpatrzony. Obydwie kwestie organ wyjaśnił: zagadnienie przedawnienia przedstawił w piśmie z 31 marca 2025r., zaś co do wniosku o abolicję przeprowadził postępowanie wyjaśniające. W aktach znajduje się wewnętrzna korespondencja e-mailowa z 7 marca 2025r., z której wynika, że na pytanie pracownika ZUS "czy w aktach płatnika nie ma dokumentu, w którym płatnik zwraca się z prośbą o abolicję", inny pracownik udzielił odpowiedzi, że "w aktach P2 brak dokumentów związanych z abolicją". Zatem rozpoznając wniosek strony po uchyleniu poprzedniej decyzji wyrokiem WSA w Gliwicach ZUS oświadczył, że w zasobach ZUS wniosek taki nie został odnaleziony.W zakresie zarzutu, że nieodnalezienie pisma ws. abolicji nie może być interpretowane na niekorzyść strony wyjaśnić także przyjdzie, że zgodnie z art. 77 § 1 Kpa postępowanie dowodowe prowadzi organ. Stosownie do powołanego przepisu, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tym niemniej należy podkreślić, że strona nie jest zwolniona z obowiązku przedkładania dowodów, zwłaszcza jeśli organ nie jest w ich posiadaniu i we własnym interesie winna wykazać okoliczności dla siebie korzystne. W ramach tego postępowania organ przeprowadził czynności wewnętrzne poszukując wniosku strony, którego nie odnalazł, ale także strona nie przedłożyła żadnego dowodu na okoliczność faktu, że taki wniosek składała. Nadto zgodnie z art. 75 § 1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem; w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Nadto, zgodnie z art. 80 Kpa, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.Z powyższego wynika zatem, że dla uznania okoliczności za udowodnioną konieczne jest wykazanie jej dowodami, których katalog jest co prawda otwarty, ale nie jest możliwe przyjęcie okoliczności za udowodnioną jedynie na podstawie twierdzenia strony niepopartego dowodem, o którym mowa w art. 75 § 1 Kpa.Sąd uznał, że wobec niewyjaśnienia rzeczywistej kwoty zaległości składkowych, a to wobec rozbieżności pomiędzy kwotą, co do której organ twierdził, że nie uległa przedawnieniu z racji zabezpieczenia hipotecznego a kwotą rzeczywiście zabezpieczoną i niejasnością w zakresie rozliczenia wpłat dokonanych przez stronę, zbędną stała się analiza stanowiska organu co do spełnienia przesłanek umorzenia. Skoro na razie nie wiadomo jaka jest wysokość ciążących na skarżącym składek, nie można dokonać analizy możliwości ich spłaty, w tym m.in. w kontekście możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego i jego rodziny w przypadku ich zapłaty.Końcowo Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazywania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego (Dz. U. z 2019r., poz.1003), akta sprawy prowadzone w postaci papierowej przekazuje się jako zbiór kolejno ponumerowanych kart połączonych za pomocą środków, które nie degradują struktury fizycznej dokumentu.Z powyższego wynika, że organ przed przekazaniem skargi winien ponumerować akta sprawy administracyjnej, której dotyczy skarga. Natomiast akta tej sprawy nie zostały ponumerowane, co utrudnia stronie, organowi i ewentualnie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie i weryfikację oceny działań organu dokonanych przez Sąd I instancji, a odnoszących się do dokumentów znajdujących się w aktach. Brak takiej numeracji zmusza Sąd do opisowej identyfikacji dokumentów wobec niemożności odwołania się konkretnej karty akt.W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.Sąd uznał, że wobec niewyjaśnienia rzeczywistej kwoty zaległości składkowych, a to wobec rozbieżności pomiędzy kwotą, co do której organ twierdził, że nie uległa przedawnieniu z racji zabezpieczenia hipotecznego a kwotą rzeczywiście zabezpieczoną i niejasnością w zakresie rozliczenia wpłat dokonanych przez stronę, zbędną stała się analiza stanowiska organu co do spełnienia przesłanek umorzenia. Skoro na razie nie wiadomo jaka jest wysokość ciążących na skarżącym składek, nie można dokonać analizy możliwości ich spłaty, w tym m.in. w kontekście możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego i jego rodziny w przypadku ich zapłaty.Końcowo Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazywania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego (Dz. U. z 2019r., poz.1003), akta sprawy prowadzone w postaci papierowej przekazuje się jako zbiór kolejno ponumerowanych kart połączonych za pomocą środków, które nie degradują struktury fizycznej dokumentu.Z powyższego wynika, że organ przed przekazaniem skargi winien ponumerować akta sprawy administracyjnej, której dotyczy skarga. Natomiast akta tej sprawy nie zostały ponumerowane, co utrudnia stronie, organowi i ewentualnie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie i weryfikację oceny działań organu dokonanych przez Sąd I instancji, a odnoszących się do dokumentów znajdujących się w aktach. Brak takiej numeracji zmusza Sąd do opisowej identyfikacji dokumentów wobec niemożności odwołania się konkretnej karty akt.W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.