Postanowienie SN z 18 stycznia 2006, sygn. V CSK 104/05
Data orzeczenia
18 stycznia 2006
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział V
Przewodniczący
SSN Stanisław Dąbrowski
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 18 stycznia 2006 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący)
SSN Marian Kocon
SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku R. P.
o stwierdzenie nabycia spadku po E. P.,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 18 stycznia 2006 r.,
skargi kasacyjnej wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Okręgowego w O.
z dnia 29 czerwca 2005 r.,
oddala skargę kasacyjną.
2
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oddalając postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną
apelację wnioskodawcy oparł swe rozstrzygnięcie na następującym bezspornym
stanie faktycznym:
Wnioskodawca R. P. żądał stwierdzenia nabycia przez siebie spadku po
ojcu E. P. zmarłym 31 sierpnia 2004 r. We wniosku zawarł oświadczenie o przyjęciu
spadku z dobrodziejstwem inwentarza i pismo to nadał w polskiej placówce
pocztowej 28 lutego 2005 r., tj. przed upływem sześciu miesięcy od chwili
dowiedzenia się o tytule powołania do spadku. Pismo zostało przyjęte w sądzie
spadku dnia 2 marca 2005 r.
Sąd Okręgowy nie podzielił zapatrywania sądu pierwszej instancji, jakoby
oświadczenie w przedmiocie przyjęcia spadku zostało złożone po terminie
przewidzianym w art. 1015 § 1 k.c., natomiast za istotną przeszkodę
w uwzględnieniu wniosku apelacji o zmianę postanowienia stwierdzającego
nabycie spadku wprost, na nabycie z dobrodziejstwem inwentarza, uznał brak
wymaganego w art. 1018 § 3 k.c. urzędowego poświadczenia podpisu .
W skardze kasacyjnej (zwanej nieściśle kasacją) wnioskodawca przytoczył
naruszenie prawa materialnego: art. 1018 § 3 k.c. oraz art. 1015 k.c. i art. 640
k.p.c. określanego jako przepis postępowania. Na tej podstawie domagał się
uchylenia zaskarżonego „wyroku” i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania
oraz zasądzenia „od pozwanego na rzecz wnioskodawczyni” kosztów procesu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Analiza treści pisma wniesionego przez pełnomocnika wnioskodawcy R. P.
nie pozostawia wątpliwości, że jest to skarga kasacyjna od prawomocnego
postanowienia wydanego w postępowaniu nieprocesowym. Oczywiste omyłki
dotyczące nazwy środka zaskarżenia, rodzaju zaskarżonego orzeczenia i osoby
uczestnika postępowania nieodpowiadające powadze czynności nie wpływają na
ocenę zasadności skargi.
3
Przytoczona podstawa ograniczona do zarzutów naruszenia przepisów
prawa materialnego (taki przeważający charakter ma również art. 640 k.p.c.) nie
znajduje usprawiedliwienia.
Składanie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku zostało
unormowane m. in. w przepisach:
1. art. 1015 § 1 k.c. określającym termin i skutki jego upływu,
2. art. 1018 k.c. określającym stanowczość i nieodwołalność oświadczenia
(§§ 1 i 2). Przepis zawiera istotne dla rozpoznawanej sprawy wymagania formalne
(§ 3) eliminujące trudności w ustaleniu faktu złożenia oświadczenia i wskazujące
organy przyjmujące oświadczenia,
3. art. 640 k.p.c. niezharmonizowanym z przepisami wymienionymi wyżej
powtarzającym zbędnie kompetencje notariusza do przyjęcia oświadczenia,
określającym właściwość miejscową i rzeczową sądów, dopuszczalność składania
oświadczeń poza postępowaniem o nabycie spadku oraz w § 2 obowiązek
przyjmujących przesłania oświadczenia do sądu spadku
Zarzuty dotyczące naruszenia art. 640 k.p.c. i art. 1015 k.c. są oczywiście
nieuzasadnione. Bezskuteczny upływ terminu sześciomiesięcznego ustanowionego
w art. 1015 § 1 k.c. powoduje utratę prawa wyboru sposobu przyjęcia spadku i nie
ma żadnej podstawy zapatrywanie, że wniosek o stwierdzenie nabycia spadku
przerywa jego bieg. Podejmując próbę uzasadnienia skarżący powołuje się na
bliżej niesprecyzowane „ogólne zasady” przerwy biegu terminu w chwili wszczęcia
postępowania przed sądem. Tego rodzaju uzasadnienie skargi kasacyjnej nie
pozwala na merytoryczną analizę.
Przypisywanie sądowi drugiej instancji oceny, jakoby termin złożenia
oświadczenia nie został zachowany przez nadanie pisma procesowego w polskim
urzędzie pocztowym jest sprzeczne z treścią uzasadnienia zaskarżonego
postanowienia; poza tym wątek ten ze względu na granice kognicji sądu
kasacyjnego (art. 39813
§ 1 k.p.c.) nie może być merytorycznie analizowany.
Zarzut naruszenia art. 1018 § 3 k.c. dotyczący zachowania formy
oświadczenia przez wnioskodawcę jest chybiony. Przepis w zakresie oświadczenia
4
składanego na piśmie dotyczy czynności dokonywanej podczas rozprawy oraz
poza nią, bezpośrednio w sądzie (w biurze podawczym) lub przez pocztę. Z woli
ustawodawcy oświadczenie pisemne wymaga urzędowego poświadczenia podpisu,
a znaczenie jakie ustawa przywiązuje do pewności, iż wyraża ono wolę
spadkobiercy potwierdza wymaganie dotyczące formy pełnomocnictwa, w razie
składania oświadczenia w imieniu zastępowanego.
Z przyczyn wskazanych wyżej należy uznać, ze podstawa skargi okazała się
nieuzasadniona, co nakazywało jej oddalenie z mocy art. 3984
§ 1 k.p.c.
jz