Wyrok - VII SA/Wa 588/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - z dnia 25 marca 2026
Teza
Uchylono zaskarżoną decyzję - art. 64a ppsa. Budowlane prawo, rozbiórka obiektu budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Lucyna Staniszewska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2025 r. sprawy ze sprzeciwu D. A i A. A. od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2025 r. nr 1011/2025 w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D. A.. Budowlane prawo, rozbiórka obiektu budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Lucyna Staniszewska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2025 r. sprawy ze sprzeciwu D. A i A. A. od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2025 r. nr 1011/2025 w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D. A.
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Typ sprawy
sprawa cywilna
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
planowanie przestrzenne
Role w sprawie
zamawiający / strona powodowa
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
25 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Przewodniczący
Lucyna Staniszewska.
Podstawa prawna
art. 64
appsa
art. 136
kpa
art. 138
kpa
art. 15
kpa
art. 10
kpa
art. 3
ppsa
art. 64
eppsa
art. 151
appsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję - art. 64a ppsa
UZASADNIENIE
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "Mazowiecki WINB" lub "organ odwoławczy") nr 1011/2025 z dnia 29 września 2025 r., uchylająca w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. (dalej: "PINB w O " lub "organ I instancji") nr [...] z dnia [...] grudzień 2024 r. i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w przedmiocie wznowienia postępowania.Rozstrzygnięcie to wydano w następującym stanie faktycznym sprawy.W dniu 23 grudnia 2021 r. do PINB w O. wpłynęło pismo Zastępcy Burmistrza Miasta J. z prośbą "doprowadzenia do stanu zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, budowanego obecnie ogrodzenia działki ew. nr [...] obręb [...] , położonej przy ul. K. w J. ’’. Przedstawiciele organu I instancji w dniu 8 lutego 2022 r. przeprowadzili czynności kontrolne w ww. sprawie. W ich wyniku stwierdzono: "Budowę ogrodzenia od strony ul. K. [...] w J. . Roboty budowlane na etapie: wykonano cokolik oraz słupki. Wysokość ogrodzenia 1,70 m. Wysokość cokolika żelbetowego 20cm, ceglanego 28 cm. Słupki stalowe o rozstawie 2,60 m. Odległość od osi ogrodzenia do budynku mieszkalnego wynosi 18 m".PINB w O. decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2022 r. orzekł o odstąpieniu od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, wykonania określonych czynności lub robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w sprawie ogrodzenia usytuowanego na terenie działki nr ew. [...] , obr. [...] przy ul. K. w J. .Mazowiecki WINB decyzją nr 600/2022 z dnia 30 maja 2022 r. uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2022 r. sygn. akt: VII SA/Wa 1286/2022 oddalił sprzeciw D. A. i A. A. od decyzji organu odwoławczego.Ponowne czynności kontrolne organu I instancji odbyły się w dniu 18 maja 2023 r. podczas których ustalono: "Ogrodzenie posadowione jest w granicach działki. Ogrodzenie zostało wyremontowane w roku 2022 r. Wykonano dokumentacją fotograficzną".PINB w O. decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2023 r. orzekł po raz drugi o odstąpieniu od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w sprawie ogrodzenia na działce nr ew. [...] , obr. [...] przy ul. K. w J. .Mazowiecki WINB decyzją Nr 1425/2023 z dnia 22 listopada 2023 r. po raz drugi uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.W dniu 19 marca 2024 r. przedstawiciele organu I instancji przeprowadzili czynności kontrolne na ww. nieruchomości, podczas których stwierdzono: "Na dz. nr ew. [...] obr. [...] w J. istnieje ogrodzenie na cokoliku betonowym, podwyższony murem z cegły klinkierowej o wysokości 28 cm ponad cokolik betonowy. Wysokość cokołu ok 20 cm. Powyżej jest ogrodzenie z przęseł stalowych, wykonanych z prętów kwadratowych o przekroju 2 cm x 2 cm. Odległość między prętami 10 cm. Przęsła przymocowane są do słupków stalowych, zamocowanych w fundamencie. Słupki o przekroju kwadratowym o wymiarach 6 cm x 6 cm. Całkowita wysokość ogrodzenia ok 175 cm. Wysokość przęsła ok 125 cm. Remont polegał na wymianie siatki i wstawienie nowych przęseł oraz remoncie istniejącego cokołu betonowego. Ogrodzenie idzie po starej Unit ogrodzenia. Słupki do bramy wjazdowej są oryginalne i nie zmieniły swojej lokalizacji od początku istnienia ogrodzenia. Ogrodzenie dziatki sąsiedniej pod adresem [...] L. [...] biegnie w tej samej linii co przedmiotowe ogrodzenie. Posesja pod adresem [...] L. [...] oraz posesja pod adresem K. [...] . Stanowy kiedyś jedna działkę. Podział działki nastąpił w latach 70 XX w. Ogrodzenie sprzed remontu powstało pod koniec lat 40 XX w."Kolejne czynności kontrolne w sprawie odbyły się w dniu 17 września 2024 r., w wyniku których ustalono: "Ogrodzenie jest zgodne z informacjami zawartymi w protokole nr 121/2024 z dnia 19 marca 2024 r. natomiast między jezdnią a ogrodzeniem wykonany został chodnik z kostki betonowej. Szerokość chodnika: 160 cm. Między chodnikiem a ogrodzeniem jest pas szerokości 10 km wysypany tłuczniem. Chodnik wykonano w sierpniu 2024 r.".PINB w O. decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2024 r. po raz trzeci orzekł o odstąpieniu od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia lipca 1994r. Prawo budowlane, wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w sprawie ogrodzenia na działce nr ew. [...] obr. [...] przy ul. K. w J. .Mazowiecki WINB decyzją Nr 94/2025 z dnia 3 lutego 2025 r. po raz trzeci uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.Od tej decyzji wywiedziony został do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw D. A. i A. A. .Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 560/25 uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D. A. i A. A. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.W toku ponownego rozpatrywania sprawy Mazowiecki WINB postanowieniem Nr 652/2025 z dnia 27.05.2025r., znak: WOP.7721.1067.2024.AKA, zlecił PINB w O. przeprowadzenie, we wskazanym terminie, uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia: 1) czy przedmiotowe ogrodzenie na działce nr ew. [...] , obr. [...] przy ul. K. w J. usytuowane jest w linii rozgraniczającej drogi dojazdowej czy też poza nią; 2) czy ogrodzenie zostało zrealizowane zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta J. Nr [...] z dnia [...] .05.2003r.Przy piśmie z dnia [...] .06.2025r. organ powiatowy przesłał akta sprawy wraz z protokołem oględzin Nr [...] z dnia 05.06.2025r. MWINB pismami z dnia 24.06.2025r. oraz 12.08.2025r. wezwał PINB w O. do uzupełnienia przesłanej dokumentacji w określonym zakresie. W dniu 08.09.2025r. wpłynęły kompletne akta sprawy organu powiatowego.Po raz czwarty Mazowiecki WINB uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ zrelacjonował stan sprawy oraz wskazał, że po dokonaniu wnikliwej analizy zgromadzonej dokumentacji Organ odwoławczy nie podziela stanowiska PINB w O. , że dokonano jedynie remontu ogrodzenia będącego przedmiotem postępowania. W ocenie Mazowieckiego WINB ogrodzenie na działce nr ew. [...] , obr. [...] przy ul. K. w J. zostało odbudowane bądź "wybudowane na nowo".Mazowiecki WINB wskazał, że przemawia za tym ustaleniem materiału dowodowego. Z dokumentacji zdjęciowej załączonej do pisma Miasta J. z dnia [...] .12.2021 r. (które zainicjowało omawiane postępowanie administracyjne prowadzone z urzędu) widać, że pierwotnie ogrodzenie było wykonane z siatki rozciągniętej na słupkach, bez podmurówki (zdjęcia z września 2012r.), natomiast na fotografiach z dnia 16.12.2021r. widnieje już częściowo wykonana podmurówka wraz ze słupkami, na podmurówce układana cegła klinkierowa. W ww. piśmie Miasto J. wskazało, że w dniu 16.12.2021 r. przeprowadzono wizie lokalna i stwierdzono budowę nowego ogrodzenia w miejscu starego, usytuowanego niezgodnie z planem miejscowym, stwierdzono, że jedynie brama jest elementem starym, prawdopodobnie powstała przed planem miejscowym, dlatego nie musi być dostosowana do linii rozgraniczających. Zdaniem MWINB, ww. pismo wydane przez organ władzy publicznej korzysta ze zwiększonej mocy dowodowej, bowiem stanowi dokument urzędowy, potwierdza zatem budowę nowego ogrodzenia.Dalej, zauważyć należy, że przedstawiciele organu powiatowego w dniu 08.02.2022r. przeprowadzili czynności kontrolne w ww. sprawie. W ich wyniku wprost stwierdzono: "Budowę ogrodzenia od strony ul. K. [...] w J. . Roboty budowlane na etapie: wykonano cokolik oraz słupki. Wysokość ogrodzenia 1,70m Wysokość cokolika żelbetowego 20cm, ceglanego 28cm. Słupki stalowe o rozstawie 2,60m. Odległość od osi ogrodzenia do budynku mieszkalnego wynosi 18m" (podkreślenie własne).Natomiast, w dniu 19.03.2024r. odbyła się kolejna kontrola PINB w O. , w wyniku której ustalono: "Na dz. nr ew. [...] obr. [...] w J. istnieje ogrodzenie na cokoliku betonowym, podwyższony murem z cegły klinkierowej o wysokości 28cm ponad cokolik betonowy. Wysokość cokołu ok 20 cm. Powyżej jest ogrodzenie z przęseł stalowych, wykonanych z prętów kwadratowych o przekroju 2 cm x 2 cm. Odległość między prętami 10 cm. Przęsła przymocowane są do słupków stalowych, zamocowanych w fundamencie. Słupki o przekroju kwadratowym o wymiarach 6 cm x 6 cm. Całkowita wysokość ogrodzenia ok 175 cm. Wysokość przęsła ok 125 cm. Remont polegał na wymianie siatki i wstawienie nowych przęseł oraz remoncie istniejącego cokołu betonowego. Ogrodzenie idzie po starej linii ogrodzenia. Słupki do bramy wjazdowej sa oryginalne i nie zmieniły swojej lokalizacji od początku istnienia ogrodzenia. Ogrodzenie działki sąsiedniej pod adresem [...] L. [...] biegnie w tej samej linii co przedmiotowe ogrodzenie. Posesja pod adresem [...] L. [...] oraz posesja pod adresem K. [...] stanowiły kiedyś jedna działkę. Podział działki nastąpił w latach 70 XX w. (...). Ogrodzenie sprzed remontu powstało pod koniec lat 40XX w."(podkreślenie własne). Jak wynika z akt sprawy, PINB w O. pomiędzy oględzinami przeprowadzonymi w dniu 08.02.2022r. a 19.03.2024r. zmienił kwalifikację wykonanych robót z budowy na remont, co w ocenie organu odwoławczego nie było prawidłowe.Z powyższego materiału dowodowego można zatem wnioskować, że pozostały jedynie słupki bramy, natomiast w pozostałej części ogrodzenie wykonano od podstaw, co potwierdza dokumentacja zdjęciowa Miasta J. załączona do pisma z dnia 21.12.2021 r. oraz protokół kontroli organu powiatowego z dnia 08.02.2022r. Taka sytuacja w ocenie Mazowieckiego MWINB nie wypełnia definicji remontu. W takim wypadku mamy do czynienia z odbudową w ocenie organu odwoławczego.Z akt sprawy wynika, że wcześniej ogrodzenie było wykonane z siatki (2012r.), bez podmurówki, natomiast obecnie nie ma siatki, a są przęsła stalowe, wykonane z prętów kwadratowych na podmurówce podwyższonej cegłą klinkierową. A zatem nie można mówić, że w sprawie doszło jedynie do naprawy czy wymiany pewnych tylko zużytych elementów ogrodzenia, bowiem jest ono wykonane z zupełnie innych materiałów niż w 2012r. MWINB nie podziela zatem stanowiska organu powiatowego zawartego w piśmie z dnia 02.09.2025r., że "(...) Ogrodzenie działki nr ew. [...] od strony ul. K. - drogi publicznej zostało wzniesione ok. 100 lat temu, czyli przed uchwaleniem obowiązującego planu miejscowego" czy w protokole z kontroli Nr [...] z dnia [...] .07.2025r. (sporządzonym w związku z uzupełniającym postępowaniem dowodowym zleconym w trybie art. 136 Kpa), że "(...) ogrodzenie istniało przed zatwierdzeniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Uchwałą Rady Miasta J. nr [...] z [...] .05.2003r." Jak już bowiem ujęto w postanowieniu tut. organu Nr 652/2025 z dnia 27.05.2025r., w ocenie MWINB dokonana przez PINB w O. ocena materiału dowodowego wskazująca na remont ogrodzenia jest nieprawidłowa, bowiem jak wynika z akt sprawy miała miejsce budowa nowego ogrodzenia, co do którego powinno zostać przeprowadzone postępowanie wyjaśniające.Dalej organ II instancji wskazał na brzmienie § 20 uchwały (rozdział 3 - Przepisy szczegółowe dotyczące warunków zabudowy i zagospodarowania na całym obszarze) Nr [...] Rady Miasta J. z dnia [...] .05.2003r. w sprawie zatwierdzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta J. - etap III A, który odnosi się do realizacji ogrodzeń.W ocenie Mazowieckiego WINB z uwagi na wzniesienie nowego ogrodzenia i jego niezgodność z przepisami PINB w O. winien przeprowadzić postępowanie, o którym mowa w art. 51 Prawa budowlanego.Mazowiecki WINB wskazał, że organ II instancji ponownie merytorycznie rozpatruje sprawę w celu jej definitywnego zakończenia. Wyjątek od tej zasady przewidziany w art. 138 § 2 Kpa jest stosowany w sytuacjach, w których nieprzeprowadzenie przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części uniemożliwia merytoryczne załatwienie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W ocenie organu odwoławczego ujawnione braki dowodowe uniemożliwiają merytoryczne załatwienie sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 Kpa.Pismem z dnia 13 lutego 2026 r.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie D. A. i A. A. (dalej: "skarżący" lub "wnoszący sprzeciw") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od Decyzji nr 1011/2025 Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2025 r. (nr sprawy WOP.7721.1067.2024.AKA) kwestionując ją w całości.Zaskarżonej decyzji zarzucili : 1) naruszenia przepisów postępowania , tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej w skrócie: "KPA) - poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że przedmiotowa decyzja PINB w O. została wydana z naruszeniem prawa i obarczona wadą polegającą na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych, a w konsekwencji jej uchyleniemoraz wnieśli oa) uchylenie zaskarżonej decyzji MWINB nr 94/2025 w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c PrPostSądAdmb) umorzenie postępowania administracyjnego (I instancji) na mocy art. 145 § 3 PrPostSądAdm;c) zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.W uzasadnieniu skarżący wskazali, że MWINB wydając decyzję nr 1011/2025 o uchyleniu decyzji PINB w O. nr [...] z dnia [...] lutego 2024 r. orzekającej o odstąpieniu od nałożenia obowiązków doprowadzenia ogrodzenia do stanu sprzed dokonanego remontu nie zrealizował dyspozycji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 11 kwietnia 2025 r. Sygn. Akt. VII SA/Wa 560/25.W uzasadnieniu do ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracji wskazał, że "jeżeli organ odwoławczy nie podziela oceny organu I instancji co do zebranego w sprawie materiału dowodowego - jak ma to miejsce na gruncie niniejszej sprawy - to może samodzielnie przeprowadzić taki dowód" (wytłuszczenie WSA). I dalej "Zatem obowiązujące przepisy nie uniemożliwiały organowi odwoławczemu dokonania samodzielnej weryfikacji, czy skarżący dokonali odbudowy czy jedynie remontu przedmiotowego ogrodzenia". (...) należy przy tym pamiętać, że Mazowiecki WINB może również zgromadzić nowe dowody, gdyby te już zgromadzone w sprawie okazały się niewystraczające i samodzielnie dokonać oględzin spornego ogrodzenia.".MWINB nie zastosował się do tych wytycznych i wskazówek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie przeprowadził przez swoich urzędników wizji lokalnej na ulicy K. , nie podjął próby kontaktu ze skarżącymi w kierunku skonkretyzowania słuszności stawianych im zarzutów, a jedynie ponownie skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez PINB, mimo że PINB już trzykrotnie wydawał rozstrzygnięcie na korzyść A. i D. A. , a okoliczności nie uległy żadnej zmianie.Skarżący podkreślili, że w trakcie prowadzenia postępowania MWINB dopuszcza się nierównego traktowania stron, co przejawia się w nieprzekazywaniu informacji o podejmowanych decyzjach A. i D. A. . MWINB w toku wydawania zaskarżanej decyzji nr 1011/2025 z 29 września 2025 r. jak również wcześniejszej decyzji nr 94/2025 z 3 lutego 2025 r.) naruszył postanowienia art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, to jest zasadę wysłuchania stron i czynnego udziału w sprawie (brak jest jakichkolwiek zawiadomień od MWINB o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi dokumentami w sprawie, przed podjęciem decyzji).Skarżący zwrócili uwagę na brak gotowości i inicjatywy po stronie MWINB do zapewnienia czynnego udziału skarżących w prowadzonym postępowaniu udowadnia bezspornie wybór przez MWINB formy komunikowania się i sposobu doręczania decyzji stronie skarżącej.Skarżący zwrócili uwagę na, że MWINB z niezrozumiałych przyczyn prowadzi postępowanie w sposób niezwykle przewlekły, nie uwzględniając oczywistych okoliczności sprawy, a mianowicie: faktu, że posesja w obecnych granicach istnieje już prawie 100 lat, zatem nie mają do niej zastosowania plany zagospodarowania przestrzennego z roku 2003; faktu, że Urząd Miasta J. przez kilkadziesiąt lat dysponował działką po drugiej stronie ulicy, co umożliwiało bezkonfliktowe wytyczenie linii rozgraniczających; faktu, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z 2003 r. został sporządzony bez należytej staranności, gdyż linie rozgraniczające poprowadzono bez zachowania skali, co uniemożliwia precyzyjne wyznaczenie odległości - w efekcie przedmiot sporu to między 30 cm a 70 cm gruntu; faktu, że uchwalając plan zagospodarowania przestrzennego Urząd Miasta J. nie zaplanował stosownych środków finansowych na pokrycie skutków uchwały, co świadczy o tym, że z premedytacją planował wymuszenie na właścicielach posesji oddania gruntu bez odszkodowań.Ponadto skarżący zwracają uwagę, że zarówno zastępca burmistrza miasta J. w swoim piśmie z 23 grudnia 2021 r. inicjującym trwające do chwili obecnej postępowanie, jak i MWINB w prowadzonym przez siebie postępowaniu skoncentrowali się na żądaniu "doprowadzenia do stanu zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego" przyjętym w uchwale Nr [...] Rady Miasta J. z dnia [...] maja 2003 r (Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego z 2003r, Nr 190, poz. 4787). Zdaniem skarżących w przedmiotowej sprawie ta uchwała nie ma zastosowania do niniejszej sprawy, gdyż ogrodzenie jak i linia w jakiej zostało ono usytuowane powstało przed datą uchwały Nr [...] Rady Miasta J. .Przedmiotowa uchwała w zakresie prowadzenia linii ogrodzenia ma zastosowanie w sytuacji wytyczenia nowych działek, a nie już istniejących. Na przykład jeśli miasto J. zamierza ze swojego zasobu komunalnego gruntów, wydzielić nieruchomości, które zostaną następnie zaoferowane do sprzedaży w przetargu publicznym, to przy wyodrębnianiu takich nieruchomości powinno uwzględnić dostęp zbywanych działek do drogi publicznej, z poszanowaniem postanowień uchwały Nr [...] . Oznacza to, że powierzchnia oferowanych działek powinna być odpowiednio mniejsza i dostosowana tak, by można było wyznaczyć przebieg/wytyczenie drogi publicznej. Uchwała Nr [...] nie zawiera w swoich postanowieniach wymogów cofania istniejących przed dniem jej uchwalenia przebiegów ogrodzeń i dostosowanie ich do nowego planu zagospodarowania przestrzennego. Co więcej uchwała Nr [...] została wydana w warunkach obowiązywania uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w J. z dnia [...] września 2001 r. w sprawie uchwalenia Statutu Miasta J. (nazwijmy ją uchwałą "organizacyjną" lub "statutową") (Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego z 2001 r. Nr 280, poz.7847).W ocenie skarżących błędne jest działanie MWINB polegające na skupieniu swojej analizy na badaniu przebiegu linii rozgraniczającej naniesionej niechlujnie przez urzędników miasta J. .W odpowiedzi z dnia 10 marca 2025 r. na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek Sąd nie podzielił wszystkich przyczyn w nim wskazanych.Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 k.p.a.).Oto bowiem, stosownie do art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., nie przysługuje skarga, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.Taki sprzeciw - od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnieśli skarżący.Zaskarżona decyzja Mazowieckiego WINB zapadła na skutek powtórnego rozpoznania sprawy przez ten organ po prawomocnym wyroku tut. Sądu z 11 kwietnia 2025 r. uchylającym poprzednią decyzję kasatoryjną Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 lutego 2025 r. nr 94/2025 o sentencji tożsamej z sentencją obecnie zaskarżonej decyzji.W myśl art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Ten ostatni przepis stanowi zaś, że: "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy".Zatem dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie cytowanego przepisu, sąd administracyjny zasadniczo nie jest władny odnosić się do meritum sprawy, w tym zwłaszcza do istotnych w danej sprawie zagadnień materialnoprawnych.Dlatego należy w tym miejscu powtórzyć - w ślad za trafną konstatacją zawartą w Wyroku WSA - że z uwagi na (przedstawioną szeroko w tamtym wyroku) istotę sprzeciwu oraz zakres kontroli sądowoadministracyjnej decyzji kasatoryjnej, także Sąd w niniejszym składzie nie był uprawniony do oceny argumentów podniesionych w sprzeciwie skarżących a dotyczących tego, czy wykonane prace stanowiły remont istniejącego od dziesięcioleci ogrodzenia, a nie budowę nowego obiektu; prace zostały wykonane z zachowaniem części starego ogrodzenia i posadowione dokładnie w jego pierwotnej linii, czy pierwotnie ogrodzenie posiadało podmurówki. Sąd nie rozpoznał zarzutów odnoszących się do uchwały planu miejscowego z 2003 r. w zakresie jego zastosowania do przedmiotowego ogrodzenia. Zdaniem skarżących, zapisy planu dotyczące linii ogrodzeń powinny mieć zastosowanie przy wytyczaniu nowych działek, a nie w odniesieniu do już istniejącej zabudowy.W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie przyjmuje się, że "art. 64e oraz art. 151a § 1 p.p.s.a. należy wykładać w ten sposób, że określony w tych przepisach zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie może obejmować oceny tej decyzji w zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na treść art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym" (zob. wyrok NSA z 7 czerwca 2018 r., II OSK 1319/18, z glosą P. Daniela, OSP 2019, Nr 4, poz. 42; podobnie wyroki NSA: z 21 sierpnia 2018 r., I OSK 2182/18; z 29 sierpnia 2019 r., II OSK 2030/19; z 5 listopada 2019 r., II OSK 3238/19; z 3 grudnia 2019 r., II OSK 3552/19; z 30 września 2020 r., II OSK 1984/20; z 26 listopada 2020 r., II OSK 2831/20; z 16 grudnia 2020 r., II OSK 3076/20; z 16 czerwca 2021 r., II OSK 1091/21; z 8 lutego 2023 r., II OSK 7/23; z 5 września 2023 r., II OSK 1642/23; z 5 marca 2024 r., II OSK 151/24; z 30 października 2024 r., II OSK 2094/24; z 11 grudnia 2024 r., II OSK 2666/24; z 22 stycznia 2025 r., II OSK 2784/24 - te wyroki oraz, w braku odmiennego zastrzeżenia, dalsze orzeczenia NSA i WSA przywołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem w niniejszej sprawie merytoryczna ocena zarzutów skarżących dotyczących spornej kwestii czy zostało wybudowane czy jedynie wyremontowane ogrodzenie i jakie przepisy prawne wobec tej inwestycji stosować z uwagi na treść przywołanego art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogła brać udziału w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym.Z uwagi na wspomnianą specyfikę instytucji sprzeciwu od decyzji kasacyjnej (zwanej też "kasatoryjną") rola sądu kontrolującego taką decyzję sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej w art. 138 § 2 k.p.a. A w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie jemu sprawy do ponownego rozpatrzenia nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd powinien uwzględnić sprzeciw - na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., który stanowi, że: "Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6". Cytowany art. 151a § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. niewątpliwie dopełnia regulację wcześniej przywołanego przepisu art. 64e p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, rozpoznając sprzeciw, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zauważono, że przepis art. 64e p.p.s.a. obliguje sąd do zbadania tego, czy wystąpiły "przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2" k.p.a., nie kategoryzując tych podstaw w żaden sposób. Innymi słowy, wynikająca z art. 64e p.p.s.a. powinność sądu sprowadza się do oceny wystąpienia wszelkich podstaw prawnych do wydania decyzji kasacyjnej. W konsekwencji należy zbadać nie tylko merytoryczną zasadność tej decyzji, ale także jej poprawność pod względem formalnym (w tym dopuszczalność rozpoznania odwołania). Innego rodzaju wykładnia art. 64e p.p.s.a. prowadziłaby do ustanowienia fikcji kontroli legalności działalności administracji, czyniąc sąd administracyjny "ślepym" na uchybienia procesowe poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji i uznania za zgodne z prawem nawet aktów oczywiście naruszających prawo (por. wyrok NSA z 24 listopada 2023 r., I GSK 1317/23).W efekcie na gruncie art. 64e p.p.s.a. ukształtował się trafny pogląd, zgodnie z którym przepis ten, obligując sąd do zbadania, czy wystąpiły przesłanki do wydania decyzji określonej w art. 138 § 2 k.p.a., odnosi się do oceny wystąpienia wszelkich podstaw prawnych koniecznych do - oraz warunkujących prawidłowość (por. wyroki NSA: z 27 lipca 2021 r., I OSK 959/21; z 19 grudnia 2023 r., II OSK 2448/23) - wydania decyzji kasacyjnej. Należy zatem zbadać nie tylko merytoryczną zasadność orzeczenia kasacyjnego, ale także jego poprawność pod względem formalnym (por. wyroki NSA: z 3 października 2024 r., II OSK 1730/24; z 4 grudnia 2024 r., II OSK 2622/24; z 7 października 2025 r., II OSK 1788/25).W kontrolowanej sprawie istotne znaczenie dla zakresu oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji kasatoryjnej Mazowieckiego WINB ma niewątpliwie i ta okoliczność, że uprzednio w tej sprawie zapadł prawomocny Wyrok WSA, uchylający poprzednią decyzję kasatoryjną Mazowieckiego WINB (z 11 kwietnia 2025 r.), która zawierała takie samo rozstrzygnięcie, co decyzja zaskarżona obecnie.W wyroku tym WSA ocenił, że nie zachodziły podstawy do wydania przez Mazowiecki WINB orzeczenia o charakterze kasacyjnym. Ocenić należy, czy okoliczności, które przemawiały za wydaniem decyzji kasatoryjnej przez MWINB były brane pod uwagę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 11 kwietnia 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 560/25. W przywołanym wyroku Sąd wskazał, że Mazowiecki WINB mógł i powinien był samodzielnie dokonać oceny zgromadzonych dowodów lub ewentualnie przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe (w trybie art. 136 k.p.a.), zamiast po raz kolejny odsyłać sprawę do niższej instancji. Uzupełniające postępowanie dowodowe miało umożliwić organowi odwoławczemu wydanie decyzji merytorycznej, zwłaszcza jeśli będzie jedynie odmiennie oceniał zebrany materiał dowodowy aniżeli organ I instancji. Sąd wskazał, że rzeczywistym powodem uchylenia decyzji przez organ odwoławczy była odmienna ocena faktów – organ I instancji twierdził, że wykonano remont ogrodzenia, natomiast organ odwoławczy uważał, że była to budowa nowego obiektu. Sąd uznał, że organ odwoławczy ma obowiązek formułowania własnych ocen prawnych na podstawie istniejących dowodów i nie może z tego powodu kasować decyzji.Sąd zauważył, że organ I instancji już trzykrotnie wydawał w tej sprawie tożsame rozstrzygnięcia. Kolejne uchylanie decyzji i zmuszanie organu I instancji do zmiany oceny dowodów prowadziłoby do niczym nieuzasadnionej przewlekłości postępowania.W świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (Mazowiecki WINB) został zobowiązany do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy dążąc do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego. Sąd wskazał, że organ odwoławczy ma obowiązek sformułować własną ocenę prawną stanu faktycznego na podstawie dowodów już znajdujących się w aktach sprawy. Mazowiecki WINB musi zatem samodzielnie rozstrzygnąć spór o to, czy prace przy ogrodzeniu były "remontem", czy "budową/odbudową".: Jeśli organ uzna, że obecne dowody są niewystarczające, powinien skorzystać z trybu przewidzianego w art. 136 § 1 k.p.a.Organ II instancji w toku ponownego rozpatrywania sprawy MWINB postanowieniem Nr 652/2025 z dnia 27.05.2025r., znak: WOP.7721.1067.2024.AKA, zlecił PINB w O. przeprowadzenie, we wskazanym terminie, uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia 1) czy przedmiotowe ogrodzenie na działce nr ew. [...] , obr. [...] przy ul. K. w J. usytuowane jest w linii rozgraniczającej drogi dojazdowej czy też poza nią; 2) czy ogrodzenie zostało zrealizowane zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta J. Nr [...] z dnia [...] .05.2003r. Przy piśmie z dnia 11.06.2025r. organ powiatowy przesłał akta sprawy wraz z protokołem oględzin Nr [...] z dnia [...] .06.2025r. Następnie w dniu 08.09.2025r. wpłynęły kompletne akta sprawy organu powiatowego do MWINB.Organ II instancji dokonał oceny uzupełnionego materiału dowodowego i ustalił, że z dokumentacji zdjęciowej załączonej do pisma Miasta J. z dnia [...] .12.2021 r., nadto z pisma Miasto J. z dnia [...] .12.2021 r. wynika, że w trakcie oględzin stwierdzono budowę nowego ogrodzenia w miejscu starego, usytuowanego niezgodnie z planem miejscowym, nadto z protokołu czynności kontrolnych organu powiatowego z dnia 08.02.2022r. wynika, że miała miejsce odbudowa nie remont. Organ odwoławczy stwierdził kategorycznie, że po starym ogrodzeniu pozostały jedynie słupki bramy, natomiast w pozostałej części ogrodzenie wykonano od podstaw, co bez wątpienia nie wypełnia definicji remontu. Co więcej organ wskazał, że ,,Reasumując, z uwagi na wzniesienie nowego ogrodzenia i jego niezgodność z przepisami PINB w O. winien przeprowadzić postępowanie, o którym mowa w art. 51 Prawa budowlanego’’.Jest poza sporem, że referowany Wyrok WSA podpada pod dyspozycję przepisu art. 153 p.p.s.a., w myśl której ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przy tym przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. K. (w:) B. D. , A. K. , M. N. , Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2024, uw. 3 i 5 do art. 153).W świetle cytowanego art. 153 p.p.s.a. zarówno organ administracji publicznej ponownie rozpoznający sprawę, jak i wojewódzki sąd administracyjny, są - co do zasady - związani oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi we wcześniejszym, prawomocnym wyroku. Utrata mocy wiążącej takich ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo: przede wszystkim w razie wzmiankowanej w ww. przepisie zmiany stanu prawnego powodującej, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, a ponadto w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. A. K. (w:) B. D. , A. K. , M. N. , Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2024, uw. 9 do art. 153).Konsekwentnie - w odniesieniu do spraw ze sprzeciwu od decyzji - można na gruncie art. 153 p.p.s.a. stwierdzić, że okoliczność, iż w uprzednio wydanym w danej sprawie wyroku sąd pierwszej instancji uwzględnił sprzeciw, nie wyklucza bezwzględnie możliwości wydania przez organ odwoławczy, po ponownym rozpoznaniu odwołania, kolejnej decyzji kasatoryjnej. W szczególności, jak wskazuje się w orzecznictwie, będzie to możliwe w sytuacji, gdy wcześniejsze uchylenie decyzji kasatoryjnej było wynikiem wytknięcia przez sąd jedynie "niewystarczającego wykazania" przez organ odwoławczy wystąpienia przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 8 marca 2022 r., III OSK 258/22) lub gdy organ odwoławczy, ponownie rozpoznawszy sprawę, wskaże na nowe ("dodatkowe") okoliczności, które przemawiały za wydaniem decyzji kasatoryjnej, które nie były wcześniej oceniane przez sąd (por. wyrok NSA z 18 maja 2022 r., II OSK 910/22).Organ odwoławczy wskazał jako nową okoliczność to, że organ powiatowy powinien zastosować przepisy prawa materialnego z art. 51 prawa budowlanego cyt.: ,, Reasumując, z uwagi na wzniesienie nowego ogrodzenia i jego niezgodność z przepisami PINB w O. winien przeprowadzić postępowanie, o którym mowa w art. 51 Prawa budowlanego’’. Organ odwoławczy powołał się na konieczność przeprowadzenie kolejnych dowodów jednak nie wskazał jakich i jakie one miałyby wpływ na wynik sprawy, skoro zgromadzona dokumentacja pozwala organowi odwoławczemu przyjąć ustalenie, że doszło do realizacji nowego ogrodzenia a nie remontu starego. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. ma charakter naprawczy i służy doprowadzeniu obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem poprzez nałożenie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych lub czynności. W tym trybie organ nadzoru budowlanego określa zakres działań koniecznych do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości wynikających z naruszenia przepisów prawa budowlanego lub przepisów techniczno-budowlanych. Przepis art. 51 p.b. stanowi sposoby prowadzenia postępowania naprawczego. Organ odwoławczy może zastosować art. 51 ustawy – Prawo budowlanego.Sąd zauważa przy tym, że w zaleceniach dla organu I instancji, Wojewoda nie sformułował dotychczas w zasadzie żadnych wytycznych dotyczących poszukiwania nowych dowodów – nakazał przede wszystkim ponowną ocenę już zgromadzonych, jednoznacznie narzucając organowi I instancji w jaki sposób ten dowód miałby zostać oceniony. Jest to niedopuszczalne, gdyż nie tylko narusza uprawnienie organu I instancji do samodzielnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ale też prowadzi do nie mającej żadnych podstaw przewlekłości postępowania.Dla Sądu w składzie rozpoznającym wniesiony sprzeciw jest bowiem oczywiste, że jeżeli organ I instancji trzykrotnie i stanowczo stwierdził, że skarżący dokonali jedynie remontu a nie odbudowy przedmiotowego ogrodzenia to uchylanie po raz kolejny rozstrzygnięć wydanych przez ten organ, wbrew oczekiwaniom organu odwoławczego, nie doprowadzi do sytuacji, w której PINB w O. dokona oceny dowodów zgodnie z oczekiwaniami wyrażanymi przez organ odwoławczy w podejmowanych przez ten organ decyzjach kasatoryjnych. Prowadzi to zaś niewątpliwie do niczym nieuzasadnionej przewlekłości tego postępowania.W postępowaniu wywołanym sprzeciwem zasadniczo Sąd ocenia jedynie to, czy organ odwoławczy miał podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpoznania (a więc zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.), czy też organ odwoławczy takich podstaw nie posiadał i powinien wydać jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w przepisach art. 138 § 1 k.p.a., ewentualnie poprzedzając je uzupełniającym postępowaniem dowodowym w trybie art. 136 k.p.a. Dlatego też Sąd nie mógł odnieść się do szeregu zarzutów skarżących podniesionych w sprzeciwie. Tego typu zarzuty będą mogły natomiast być podnoszone w ewentualnej skardze, którą wnoszący sprzeciw będą mogli wnieść do tutejszego Sądu, jeżeli uznają, że kolejna decyzja Mazowieckiego WINB, do której wydania organ ten będzie zobowiązany na skutek uwzględnienia wniesionego przez skarżących sprzeciwu, narusza czy to przepisy prawa materialnego, czy tez przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.W związku ze stwierdzeniem, że wydając zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania w wysokości 100 zł orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a..