Wyrok - II SA/Łd 776/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - z dnia 27 marca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Pomoc społeczna. Dnia 27 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Sędzia WSA Marcin Olejniczak Protokolant Pomocnik sekretarza sądowego Aleksandra Adamczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2026 roku sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 5 sierpnia 2025 roku znak: SKO.4114.114-115.2025 w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zUchylono decyzję I i II instancji. Pomoc społeczna. Dnia 27 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Sędzia WSA Marcin Olejniczak Protokolant Pomocnik sekretarza sądowego Aleksandra Adamczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2026 roku sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 5 sierpnia 2025 roku znak: SKO.4114.114-115.2025 w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i z
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
odwołujący / ubezpieczony
organ rentowy / ZUS
Data orzeczenia
27 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Przewodniczący
Marcin Olejniczak
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (8)
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
1. Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 5 sierpnia 2025 r. znak: SKO.4114.114-115.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 20 czerwca 2025 r. znak: SOC.VI.554.701IJ.2025.00000.ŚR, orzekającej o uznaniu za nienależnie pobrane i o zwrocie świadczenia pielęgnacyjnego. W tym miejscu Sąd zauważa, że prawidłowy znak decyzji Prezydenta Miasta Łodzi to SOCVI.554.701IJ.2025.000000.ŚR, co – w ocenie Sądu - należy potraktować jako oczywistą omyłkę pisarską, która nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.1. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 20 czerwca 2025 r. znak: SOCVI.554.701IJ.2025.000000.ŚR Prezydent Miasta Łodzi orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem J. M. za okres 1 stycznia 2025 r. do 30 kwietnia 2025 r. oraz orzekł o zwrocie wyżej wymienionego świadczenia w wysokości 47.461,80 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania zaskarżonej decyzji w łącznej kwocie - 51.330,01 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał motywy podjętego rozstrzygnięcia.2. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi złożyła E. M. .3. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 5 sierpnia 2025 r. znak: SKO.4114.114-115.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.1. Organ wyjaśnił, że decyzją Prezydenta Miasta Olsztyna znak: MOPS.5211.007231.2023 z dnia 15 listopada 2023 r. ustalono E. M. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem J. M. na okres od 17 stycznia 2024 do 30 kwietnia 2025 r. uznając, iż wypełnione zostały kryteria określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych.2. Dalej organ wskazał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustalone powyższą decyzją powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. w sprawie należało zastosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, wedle których osoba sprawująca opiekę musiała zrezygnować z zatrudnienia lub zatrudnienia nie podejmować.3. Organ zauważył, że w treści druku wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego strona została pouczona o zasadach przyznania tego świadczenia wynikających z ustawy. Formularz wniosku zawierał oświadczenie dotyczące ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz pouczenie o obowiązku informowania organu o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zapoznanie się z tymi pouczeniami poświadczyła E. M. własnoręcznym podpisem. Podpisała także sformułowane we wniosku pouczenie, iż zawarte we wniosku dane są prawdziwe, a niepoinformowanie organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego o zmianach może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji - koniecznością jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego strona miała obowiązek zapoznania się z pouczeniem, a złożenie pod nim podpisu stanowi dowód na zapoznanie się z jego treścią.4. W dniu 16 czerwca 2025 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Prezydenta Miasta Olsztyna, zgodnie z którym przekazano akta sprawy do organu I instancji celem ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 17 stycznia 2024 r. 30 kwietnia 2025 r.5. Na podstawie weryfikacji danych w systemie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalono, iż wnioskodawczyni była zatrudniona w [...] od dnia 17 stycznia 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. natomiast od dnia 1 września 2024 r. pozostaje zatrudniona w [...]. W związku z powyższym świadczenie pielęgnacyjne za okres od 17 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2025 r. E. M. nie przysługuje.6. Odpowiadając na zarzuty wnioskodawczyni zawarte w odwołaniu Kolegium podkreśliło, że nie kwestionuje stanu zdrowia dziecka wnioskodawczyni. W związku z wydaniem decyzji wniosek o wstrzymanie decyzji jest natomiast bezprzedmiotowy. Nie ma również podstaw do uchylenia decyzji, co Kolegium wykazało utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy. Wniosek o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń winien zostać niezwłocznie procedowany przez organ I instancji.7. Organ podkreślił, że poza sporem jest, iż E. M., wbrew twierdzeniom o braku świadomości czy nieprawidłowym pouczeniu - była pouczona o zasadach przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego oraz pouczona o obowiązku niezwłocznego informowania organu wypłacającego świadczenia o zmianach mających wpływ na ustalone prawo do świadczenia. W świetle powyższych ustaleń wyjaśnienia E. M., co do braku wiedzy czy świadomości wpływu podjęcia zatrudnienia na świadczenie pielęgnacyjne i niemożności w takim przypadku pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, czy też nieświadomości złożenia nowego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, w związku ze zmianą przepisów prawa, nie mogłyby być przez Kolegium uwzględnione. Sposób wydatkowania nienależnie pobranego świadczenia pozostaje poza oceną Kolegium. Wobec powyższego, zdaniem Kolegium, należy bezspornie stwierdzić, iż w okresie od dnia 17 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2025 r. świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane przez E. M., która jest zobowiązana do jego zwrotu.1. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła E. M. (poprzednio M.), reprezentowana przez adw. K. W. .1. Zaskarżanej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego:1) art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie przez organ, że świadczenie pobrane przez skarżącą to świadczenie pielęgnacyjne pobrane nienależnie, co w efekcie doprowadziło do wydania zaskarżonej, błędnej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi, następnie utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi,2) art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię, a co za tym idzie niesłuszne nakazanie stronie zwrotu pobranych świadczeń z uwagi na fakt, że skarżąca rzekomo pobrała świadczenie pielęgnacyjne jej nienależne i podlega ono zwrotowi wraz z odsetkami, podczas gdy literalna wykładnia tego przepisu winna prowadzić do stwierdzenia, iż w obliczu niezmiennej niepełnosprawności jej syna były materialne przesłanki do jego pobierania, co w efekcie doprowadziło do wydania zaskarżonej, błędnej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi, następnie utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi.2. Zaskarżonej decyzji zarzucono także naruszenie prawa procesowego tj.a) art. 7 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego zbadania i jego prawidłowej oceny, co w efekcie doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem prawa,b) naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez obciążenie skarżącej obowiązkiem zwrotu pobranego świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego syna, podczas gdy nie odpadły przesłanki materialne do jego pobierania, co narusza zasadę zaufania obywatela do państwa,c) naruszenie art. 77 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego zbadania i prawidłowej jego oceny, co w efekcie doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem prawa,d) naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego zbadania i prawidłowej jego oceny, co w efekcie doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem prawa.3. Na podstawie powyższych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz stwierdzenie, że pobierane przez skarżącą świadczenie pielęgnacyjne nie stanowiło świadczenia nienależnie pobranego.4. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że nie zgadza się z wydaną decyzją, bowiem pobierała świadczenie pielęgnacyjne na swojego małoletniego syna – J. M. w okresach wskazanych przez organ, które to świadczenie było przyznane zasadnie - z uwagi na jego stan zdrowia. Syn przez cały czas spełniał ustawowe kryteria niepełnosprawności, a skarżąca do uzyskania tego świadczenia. Pobrane świadczenie w obliczu braku zmiany stanu zdrowia dziecka miało materialną podstawę prawną. Nie doszło zatem do sytuacji, w której skarżąca pobierała świadczenie na zdrowe dziecko.5. Skarżąca wyjaśniła, że zmiana dotychczasowej ustawy wprowadziła nową konstrukcję pobierania świadczenia. Skarżąca dowiedziała się, że przepisy ustawy obejmującej pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego na osobę niepełnosprawną zmieniają się w ten sposób, że osoba zajmująca się niepełnosprawnym dzieckiem i pobierająca świadczenie pielęgnacyjne – będzie mogła dodatkowo podjąć pracę zarobkową. Podczas rozmów z pracownikami socjalnymi, informowana była wyłącznie o zmianie obowiązujących przepisów. Brak złożenia przez nią nowego wniosku nie był jej świadomym działaniem. Wynikał z niezrozumienia procedury i braku zrozumienia pouczenia.6. Skarżąca pozostawała w dobrej wierze pobierając świadczenie na syna. Strona podkreśliła, że żadna z przesłanek z art. 30 ust. 2 ustawy nie została spełniona w jej sprawie, a zatem materialna przesłanka prawa do świadczenia istniała przez cały czas. Dodała, że nie dysponuje środkami pieniężnymi w kwotach wskazanych w zaskarżanej decyzji, bowiem pobrane przez nią świadczenia zostały skonsumowane na potrzeby pielęgnacji i utrzymania jej niepełnosprawnego syna. Skarżąca podkreśliła, że nie pobrała nienależnego jej świadczenia, gdyż świadczenie to należało się jej z uwagi na orzeczony stopień niepełnosprawności jej dziecka. Dodatkowy dochód, jaki uzyskała z tytułu umowy o pracę był niewielki i również nie uczyniła z niego żadnych oszczędności. Dla skarżącej konieczność zwrotu tak dużej sumy pieniędzy spowoduje niepowetowane szkody w życiu jej i jej niepełnosprawnego dziecka. Żądanie zwrotu całych świadczeń wraz z odsetkami to nadmierna i niesprawiedliwa sankcja. Skarżąca podkreśliła, że nie posiada żadnego majątku trwałego. Utrzymanie, pielęgnacja i wspieranie rozwoju syna pochłania jej wszystkie przychody. Odwołująca nie miała też świadomości, że pobiera świadczenie rzekomo jej nienależne.2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:3. Skarga zasługiwała na uwzględnienie.1. Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.), [dalej: "P.p.s.a."], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).Z art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zgodnie zaś z art. 151 P.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.2. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja SKO w Łodzi z dnia 5 sierpnia 2025 r. znak: SKO.4114-114-115.2025 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 20 czerwca 2025 r., którą uznano za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem J. M. za okres 17 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2025 r. oraz orzeczono o zwrocie wyżej wymienionego świadczenia w wysokości 47.461,80 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania zaskarżonej decyzji w łącznej kwocie - 51.330,01 zł.3. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć będących przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 30 ust. 1 i art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1208 z późn. zm.), [dalej: "u.ś.r."], a nie jak wskazało SKO – art. 30 ust. 2 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z którymi osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu, przy czym za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Powodem uznania przez organy administracji, że skarżąca pobrała nienależnie świadczenie było podjęcie przez skarżącą zatrudnienia od 17 stycznia 2024 r., co jest w sprawie okolicznością bezsporną4. Należy w tym miejscu wskazać, że decyzją Prezydenta Miasta Olsztyna MOPS.5211.007231.2023 z dnia 15-11-2023 r. skarżącej ustalono prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem J. M. na okres od 01-01-2024 r. do 30-04-2025 r. uznając, iż wypełnione zostały kryteria określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych.5. Ww. decyzja przyznająca świadczenie była wydana na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 390), (dalej: "u.ś.r."), w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Zgodnie z treścią wskazanego art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:1) matce albo ojcu,2) opiekunowi faktycznemu dziecka,3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.Zgodnie zaś z art. 3 pkt 22 u.ś.r. przez pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.Mając na uwadze powyższe pozostawanie w stanie zatrudnienia na podstawie którejkolwiek z ww. podstaw prawnych uniemożliwia uznanie, iż nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia. W takiej sytuacji nie jest wypełniona kluczowa przesłanka prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mówi art. 17 ust. 1 u.ś.r. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 13 marca 2024 r., II SA/Gl 1848/23; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zauważyć, iż wynikający z powyższych przepisów (w okresie ich obowiązywania) warunek bierności zawodowej, nie został w żaden sposób złagodzony, gdyż ustawodawca nie przyjął, że w określonym wymiarze czasu lub do określonego poziomu dochodu, aktywność zawodowa nie stoi na przeszkodzie do uzyskania prawa do świadczenia.6. Co istotne, jak wskazano wyżej, postawą prawną decyzji o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego był art. 17 u.ś.r., przy czym – co należy raz jeszcze podkreślić - warunkiem przyznania tego świadczenia na chwilę wydania decyzji była rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza, to że ww. decyzja została wydana na podstawie przepisów w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.), [dalej: "u.ś.w."].Zgodnie natomiast z art. 63 ust. 1 u.ś.w., w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.7. Art. 17 u.ś.r. został znowelizowany na podstawie art. 43 pkt 4 u.ś.w., przy zmiany weszły w życie dnia 1 stycznia 2024 r.8. Porównując brzmienie przepisu art. 17 u.ś.r. – stanowiącego podstawę prawną decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne skarżącej - obowiązującego przed i po ww. nowelizacji, to różnice - w odniesieniu do matki lub ojca sprawującego opiekę nad niepełnoletnim dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji – sprowadzają się do korzystniejszego uregulowania zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego w takim przypadku. Ustawodawca wprowadził możliwość łączenia pracy zawodowej z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego, co przed nowelizacją z było wykluczone.9. W orzecznictwie sądów administracyjnych zauważa się, że osoby sprawujące opiekę nad dzieckiem w wieku do ukończenia 18 roku życia, które pobierają już świadczenie pielęgnacyjne przyznane im zgodnie z dotychczasowymi przepisami i które chciały po 31 grudnia 2023 r. otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. powinny złożyć nowy wniosek o to świadczenie z jednoczesnym oświadczeniem o rezygnacji z dotychczas otrzymywanego świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Zdaniem sądów okoliczność ta powinna być jednak oceniona z uwzględnieniem przepisu art. 63 ust. 16 u.ś.w., zgodnie z którym organ właściwy w rozumieniu u.ś.r., w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego przepisu, informuje osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, o zmianach w zasadach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego i zasiłku dla opiekuna. Zarówno bowiem przed jak i po nowelizacji art. 17 u.ś.r. nie zezwala na przyznawanie więcej niż jednego świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r.). Osobie sprawującej opiekę nad osobą do 18. roku życia w warunkach art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. przed jak i po nowelizacji z 2023 r. nie przyznaje się prawa do dwóch (i więcej) świadczeń pielęgnacyjnych na ten sam okres. Sądy wyjaśniają, że obowiązujące przepisy u.ś.r. i K.p.a. umożliwiają uwzględnienie wypłaconej już kwoty świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na starych zasadach przy ustaleniu świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach za sporny okres. Jest to bowiem jedynie kwestia techniczna rozliczenia finansowego wypłaconej kwoty przez organ pierwszej instancji, a nie pozbawienia skarżącej w ogóle prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 19.11.2025 r., IV SA/Wr 298/25, nieprawom.).10. Zasadniczy problem w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy skarżąca została skutecznie poinformowana o po zmianie przepisów mających wpływ na możliwość pobierania przez nią świadczenia pielęgnacyjnego.11. Sąd nie podziela stanowiska prezentowanego przez organy, że skarżąca została prawidłowo pouczona o skutkach wynikających ze zmian przepisów w zakresie zasad pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Przede wszystkim na dzień wyrokowania w aktach sprawy brak było potwierdzenia uczynienia przez organy zadość obowiązkowi informacyjnemu (abstrahując od skuteczności jego realizacji) wynikającemu z art. 63 ust. 16 ustawy o świadczeniu wspierającym. Ze względu na konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP) jak również zasady postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8 ust. 1, i art. 9 K.p.a.) obciążanie skarżącej skutkami zaniechania organu we wskazanym zakresie nie znajduje podstaw.Należy w tym miejscu zauważyć, że decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne została wydana dnia 15 listopada 2023 r., a więc w czasie, kiedy obowiązywały już przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym (pomijając różne terminy wejścia w życie poszczególnych przepisów tej ustawy). Ale w ww. decyzji próżno szukać stosownego pouczenia wynikającego z wejścia w życie przepisów dotyczących ustawy o świadczeniu wspierającym.Przede wszystkim należy zauważyć, że, w ocenie Sądu, pouczenie udzielone w decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne trudno uznać za jednoznaczne i zrozumiałe dla skarżącej w zupełnie nowej sytuacji w jakiej znalazła się wobec zmiany przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, a więc zmiany polegającej na możliwości podjęcia pracy i jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.12. Co prawda skarżąca w piśmie z dnia 15 maja 2025 r. wspomniała, że była informowana o zmianach w przepisach, jednak z akt sprawy nie wynika czy i jaką informację skarżąca uzyskała, w szczególności czy była informowana o tym, że aby uzyskać prawo do świadczenia na nowych zasadach musi wystąpić z nowym wnioskiem. Skarżąca wskazuje jedynie, że została poinformowana o tym, że od 1 stycznia 2024 r. osoby pobierające świadczenie nie będą musiały rezygnować z pracy, co nie jest wystarczające do oceny, czy skarżąca miała świadomość konieczności złożenia nowego wniosku. Jednocześnie w piśmie tym skarżąca wskazuje na jej nieznajomość przepisów, która spowodowała, iż musi zawiadomić organ o fakcie zatrudnienia.13. W aktach sprawy znajduje się pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy w Olsztynie z dnia 21 maja 2025 r., w którym to piśmie organ informuje skarżącą o tym, że aby mogła mieć ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 od miesiąca maja 2025 roku należy złożyć wniosek o niniejsze świadczenie w centrum świadczeń socjalnych w Łodzi do końca maja 2025 roku. Jednakże informacja ta jest, w ocenie Sądu, nie w pełni precyzyjna, a ponadto została przekazana skarżącej dopiero w maju 2025 r., a więc w po upływie znacznego czasu od chwili zmiany przepisów w powyższym zakresie.14. W ocenie Sądu, skarżąca winna zostać w sposób jednoznaczny, przejrzysty i jasny poinformowana, że jeśli chce otrzymywać w dalszym ciągu świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach, nie może jednocześnie podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bowiem świadczenie pielęgnacyjne pobierane w tym samym okresie, w którym skarżąca będzie zarobkować, może zostać uznane za świadczenie nienależnie pobrane i w konsekwencji powstanie obowiązek jego zwrotu. Natomiast skarżąca może jednocześnie podjąć zatrudnienie i otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach, lecz do tego konieczna jest rezygnacja z pobieranego dotychczas na starych zasadach świadczenia i złożenie stosownego wniosku oraz wydanie nowej decyzji. Prawidłowe wywiązanie się przez organy z tak zakreślonego obowiązku informacyjnego było o tyle istotne, iż przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym dają rodzicom niepełnosprawnych dzieci możliwość pobierania świadczenia pielęgnacyjnego zarówno na starych, jak i na nowych zasadach, co wiąże się ze spełnieniem zupełnie innych przesłanek. Na marginesie należy, w ocenie Sądu, wskazać na okoliczność powszechnie znaną, że z przekazów medialnych płynęły mylne i wprowadzające w błąd sygnały, iż rodzice niepełnosprawnych dzieci, pobierający świadczenie pielęgnacyjne, mogą legalnie podjąć zatrudnienie.15. Nie budzi, zdaniem Sądu, żadnych wątpliwości, że to na organach administracji (mając na uwadze art. 63 ust. 16 u.ś.w.) spoczywał obowiązek wyjaśnienia osobom uprawnionym wszelkich zawiłości, związanych z wejściem w życie nowych przepisów, aby osoby te mogły w sposób w pełni świadomy podjąć decyzję, która forma wsparcia jest dla nich najbardziej korzystna. W szczególności zaś – co Sąd podkreśla - dotyczy to sytuacji takich jak w niniejszej sprawie, w której skarżąca spełniała przesłanki uprawniające ją do świadczenia pielęgnacyjnego zarówno na podstawie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. jak i na mocy przepisów dotychczasowych (wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 marca 2026 r., II SA/Łd 857/25). Należy przywołać tu art. 8 § 1 K.p.a., który stanowi, iż organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie zaś z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przywołane przepisy wyrażają zasadę pogłębiania przez organy administracji zaufania jednostki do władzy publicznej oraz zasadę informowania, które wyrosły z opisanej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady demokratycznego państwa prawnego. Zasada ta opiera się na założeniu, że organy władzy publicznej powinny działać w sposób lojalny i uczciwy względem jednostki, budzący w niej poczucie stabilności i bezpieczeństwa prawnego. W wyroku z 7 lutego 2001 r. w sprawie K 27/00 (OTK 2001/2/29) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zasada ta "wyraża się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny16. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, organy administracji nie uczyniły zadość ww. obowiązkom informacyjnym. W konsekwencji brak podstaw do ustalenia jakoby skarżąca była świadoma nienależnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 17 stycznia 2024 r. do dnia 30 kwietnia 2025 r. W ocenie Sądu, organ I instancji, a w dalszej kolejności organ II instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. Nie dokonały bowiem wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie okoliczności mogących mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności co do tego, czy skarżąca została prawidłowo pouczona o konsekwencjach niewykonania ciążących na niej obowiązków.17. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że stosownie do art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi.1. Orzekanie "na podstawie akt sprawy", o którym stanowi art. 133 § 1 P.p.s.a. oznacza, że Sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które stanowiły podstawę zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (vide np. wyrok NSA z 10.03.2026 r., III OSK 2707/24). Sąd administracyjny jedynie wyjątkowo może zwrócić się do organu o uzupełnienie akt administracyjnych (por. wyrok NSA z 13.01.2026 r., III OSK 636/25). Nie może jednak z urzędu prowadzić postępowania dowodowego w celu weryfikacji okoliczności mogących mieć wpływ na zasadność wniesionej skargi.2. Sąd zauważa, że za pośrednictwem ePUAP w dniu 20 marca 2026 r. przesłane zostało pismo tut. Sądu wzywające Prezydenta Miasta Olsztyna w terminie 3 dni do wskazania czy organ ten skierował do skarżącej informację na podstawie art. 63 ust. 16 ustawy o świadczeniu wspierającym o zmianie przepisów dotyczących zasad przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na ww. wezwanie dnia 30 marca 2026 r., a więc już po dacie wyrokowania przez Sąd, wpłynęło pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Olsztynie datowane na dzień 23 marca 2026 r. nadane za pośrednictwem Poczty Polskiej, do którego załączono pismo datowane na dzień 19 września 2023 r. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przez skarżącą ww. pisma dnia 14 października 2023 r., stanowiące informację o zmianie przepisów w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego.3. Na marginesie już tylko Sąd dostrzega, że ww. informacja, nie jest jednoznaczna, gdyż z jednej strony faktycznie zawiera stwierdzenie, że osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne sprawujące opiekę nad dzieckiem w wieku do ukończenia osiemnastego roku życia muszą pod dniu 31 grudnia 2023 roku zrezygnować z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie starych przepisów i złożyć wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie nowych przepisów, to, z drugiej strony, wskazano w niej jednocześnie, że nowe warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które będą obowiązywać od 1 stycznia 2024 roku nie dotyczą osób, które na zasadzie zachowania praw nabytych będą pobierać to świadczenie na podstawie przepisów dotychczasowych (s. 3 informacji). Tego rodzaju informacja kierowana do osób nieznających prawa może być niezrozumiała i wprowadzać osoby te w błąd, skutkiem którego będzie podejmowanie niekorzystnych dla tych osób działań czy też zaniechanie takich działań. Co więcej, w pouczeniu powyższym nie ma żadnej wzmianki o sankcji, jaka grozi za jednoczesne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach i podjęcie pracy zarobkowej. W przywołanym piśmie zawarto takie pouczenie jedynie na okoliczność złożenia wniosku o świadczenie wspierające i jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna osoby niepełnosprawnej oraz świadczenia wspierającego przez tę osobę (s. 4 informacji). Tym samym skarżąca mogła pozostawać w uzasadnionym przekonaniu, że w jej przypadku takowa sankcja nie będzie miała zastosowania.4. Powyższe świadczy jednocześnie o tym, że organy wydające w sprawie decyzje nie zgromadziły w pełnym zakresie materiału dowodowego, co świadczy o naruszeniu art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.18. Sąd dostrzega również, że dnia 25 marca 2026 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie o sygn. akt SK 18/22, w którym orzekł, iż art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest niezgodny z art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd zauważa, że treść ww. wyroku została zaczerpnięta ze strony internetowej TK, wyrok ten nie został na chwilę wydania przez Sąd orzeczenia w niniejszej sprawie opublikowany stosownie do art. 190 ust. 2 Konstytucji RP. W ocenie Sądu ww. orzeczenie TK może mieć znaczenie z punktu widzenia podstaw do ewentualnego wznowienia postępowania.19. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy zastosują się do zaleceń, płynących z niniejszego uzasadnienia, mających dla nich charakter wiążący na mocy art. 153 P.p.s.a. i dokonają ustaleń co do tego, czy skarżąca rzeczywiście została prawidłowo pouczona przede wszystkim o konsekwencjach niewywiązania się z obowiązków ustawowych, a zatem czy można uznać wypłacone jej świadczenie pielęgnacyjne za świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.ś.r.20. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.dj. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.dj