Postanowienie - III FZ 276/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 9 czerwca 2026
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w.... odpowiedzialność podatkowa osób trzecich. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Gl 217/26 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 grudnia 2025 r. nr SKO.F/41.4/839/2025/16733 w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia uchylićUchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w.... odpowiedzialność podatkowa osób trzecich. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Gl 217/26 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 grudnia 2025 r. nr SKO.F/41.4/839/2025/16733 w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia uchylić
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
ubezpieczenia społeczne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
9 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jacek Pruszyński
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 30 marca 2026 r., I SA/Gl 217/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A. M. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 22 grudnia 2025 r., nr SKO.F/41.4/839/2025/16733 w przedmiocie ulg płatniczych - odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości (na rok 2023, raty I-IV w kwocie po 479 zł każda z należnymi odsetkami). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.).Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd podał, że pismem z 9 stycznia 2026 r. skarżący wniósł skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I z 25 lutego 2026 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę pocztową zawierającą powyższe wezwanie doręczono skarżącemu 9 marca 2026 r. Termin na usunięcie braku fiskalnego skargi upływał skarżącemu z dniem 16 marca 2026 r. Skarżący 16 marca 2026 r. uiścił na rachunek bankowy sądu kwotę 150 zł. Równocześnie w piśmie z tego samego dnia wskazał, że nie zdołał zebrać całej wskazanej w ww. zarządzeniu kwoty 500 zł w zakreślonym terminie w związku z czym zwraca się o przedłużenie terminu do uiszczenia brakującej kwoty 350 zł do 15 kwietnia 2026 r.Rozstrzygając sprawę Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący w przepisanym prawem terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi uiścił jedynie część określonego w zarządzeniu z 25 lutego 2026 r. wpisu sądowego. Nadto zwrócił się o przedłużenie terminu do uiszczenia brakującej kwoty 350 zł do 15 kwietnia 2026 r. Sąd zauważył, że zgodnie z art. 84 p.p.s.a. przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed upływem terminu, a także skrócić termin sądowy na wniosek strony. Terminy procesowe dzielą się na terminy sądowe i terminy ustawowe. Pierwsze z nich są wyszczególnione w ustawie i nie mogą być przez sąd skracane lub przedłużane. Drugie zaś wyznaczane są przez sąd lub przewodniczącego i mogą być, zależnie od okoliczności sprawy, skracane lub przedłużane. Siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu od skargi jest terminem ustawowym. Oznacza to, że nie może być on skracany ani przedłużany, a zatem wniosek skarżącego o przedłużenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi jest niedopuszczalny. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykonał w sposób prawidłowy wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.Na powyższe postanowienie, pismem z 7 kwietnia 2026 r., skarżący złożył zażalenie. W zażaleniu wskazał, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 26 czerwca 2012 r., sygn. akt [...] uznany jest cyt.: "od listopada 1982 roku inwalidą znacznego stopnia wymagającym konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji." Dalej wskazał, że po wypadku przez 44 lata nie zarabia, nie ma oszczędności i żyje skromnie. Z obiektywnych względów nie mógł dokonać wymaganego, wysokiego wpisu sądowego w kwocie 500 zł w 7 dniowym terminie i dlatego przekazał w zakreślonym terminie tyle ile miał a więc kwotę 150 zł, jednocześnie prosząc Sąd o wyrozumiałość i wyrażenie zgody na zapłacenie pozostałej kwoty wpisu 350 zł w terminie do 15 kwietnia 2026 r. Wskazał, że nie jest prawnikiem i uważa, że występując z prośbą do Sądu z 16 marca 2026 r. postąpił uczciwie i właściwie. Wobec powyższego wniósł o uchylenie postanowienia.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem wszczynającym postępowanie jest między innymi skarga (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek skargi, od której nie zostanie uiszczony wpis. W tym przypadku wzywa się wnoszącego skargę, aby pod rygorem jej odrzucenia uiścił wpis w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu skarga podlega odrzuceniu.Nie budzi wątpliwości, że w terminie do uiszczenia wpisu skarżący, który nie ma środków na uiszczenie wpisu sądowego, może złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy i uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych.Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W szczególności według art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarżący po otrzymaniu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł w przepisanym prawem terminie dokonał dwóch czynności. Po pierwsze uiścił część określonego w zarządzeniu z 25 lutego 2026 r. wpisu sądowego w kwocie 150 zł. Po drugie w piśmie z 16 marca 2026 r. poinformował Sąd, że nie zdołał zebrać całej wskazanej w zarządzeniu kwoty w zakreślonym terminie, w związku z czym zwrócił się o przedłużenie terminu do uiszczenia brakującej kwoty 350 zł do 15 kwietnia 2026 r.Z pisma z 16 marca 2026 r. wynikało zatem, że skarżący nie ma środków na jednorazowe uiszczenie całego wpisu. Nie sposób w tym zakresie pominąć faktu, że skarżący zarówno w toku postępowania administracyjnego, a następnie w skardze do sądu administracyjnego wskazywał na problemy finansowe i zdrowotne. Jest on przy tym osobą w podeszłym wieku (numer PESEL:[...]) i nie korzysta z pomocy zawodowego pełnomocnika.Trzeba podkreślić, że skarżący nie zignorował wezwania do uiszczenia wpisu sądowego - przed upływem wyznaczonego terminu zapłacił część wymaganej kwoty i jednocześnie poinformował, że nie jest w stanie jednorazowo zgromadzić wszystkich środków. W tych okolicznościach WSA w Gliwicach błędnie dokonał ściśle formalnej oceny pisma skarżącego, poprzestając na stwierdzeniu braku uiszczenia wpisu w pełnej wysokości w zakreślonym terminie i braku podstaw do wydłużenia terminu na wniesienie pozostałej części opłaty.Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie doszło do nieuzasadnionego ograniczenia skarżącemu konstytucyjnego prawa do sądu. Skarżący pisząc cyt.: "prosząc o wyrażenie zgody na zapłacenie pozostałej kwoty wpisu 350,00 złotych w terminie do dnia 15.04.2026 r., do czego się zobowiązuję" w istocie wystąpił do sądu o przyznanie pomocy w uiszczeniu tej opłaty. Sąd w tej sytuacji winien wezwać skarżącego do wyjaśnienia jego wniosku, informując o braku możliwości przedłużenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego i jednocześnie o możliwości przyznania prawa pomocy w określonym zakresie. W konsekwencji przedwczesne było odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji.., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji.