Uzasadnienie z 10 lipca 2017, sygn. VIII Ua 40/17

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 listopada 2016 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie z wniosku R. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. o wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej decyzji z dnia 12 marca 2009r. nr (...)- (...), na skutek odwołania R. B. od decyzji z dnia 1 kwietnia 2016 roku, w sprawie numer (...), oddalił odwołanie.

Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:

R. B. był nieprzerwanie niezdolny do pracy od dnia 5 stycznia 2009r. do 10 czerwca 2009r. Decyzją z dnia 12 marca 2009r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił wnioskodawcy prawa do zasiłku chorobowego za cały okres niezdolności do pracy od 5 stycznia 2009r. W uzasadnieniu stwierdzono, że wnioskodawca podlegał obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu umowy zlecenia do dnia 31 grudnia 2008r. Jednocześnie od 1 marca 2006r. jest zatrudniony w firmie PPHU (...) w Ł.. Z uwagi na to, że po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego kontynuuje działalność zarobkową, zasiłek chorobowy od 5 stycznia 2009r. mu nie przysługuje.

Wyrokiem z dnia 23 listopada 2009r. Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi w sprawie XP 294/09 oddalił powództwo R. B. przeciwko Gminnej Przychodni (...) w A. o ustalenie istnienia stosunku pracy. Wyrokiem z dnia 4 marca 2010r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił apelację powoda od powyższego wyroku.

Sąd Okręgowy w Łodzi III Wydział Cywilny Odwoławczy wyrokiem z dnia 30 października 2014r. w sprawie z powództwa R. B. przeciwko Gminnej Przychodni (...) w A. o zapłatę oddalił apelację powoda.

W dniu 23 grudnia 2014r. R. B. złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 12 marca 2009r. Wniósł o uchylenie decyzji i wydanie nowej, uwzględniającej okresy chorobowe i prawomocny wyrok Sądu Okręgowego III Ca 1424/14, który w uzasadnieniu uznał, że umowa zlecenia trwa nadal.

Postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową dla Łodzi Widzewa w sprawach DS. 2654/09, D-598/09, (...)558/09 prowadzone na skutek zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa poświadczania nieprawdy, zostało umorzone z uwagi na brak znamion przestępstwa.

W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy zważył, że odwołanie nie może zostać uwzględnione.

Sąd Rejonowy przytoczył treść art. 83 ust. 1 i 2, art. 83 a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, a także art.145 k.p.a. oraz art. 145 a, b k.p.a.

Wymienione przesłanki wznowienia postępowania określone są w sposób enumeratywny i mają charakter obligatoryjny. Enumeratywne wyliczenie przesłanek wznowienia powoduje, że przyczyny wznowienia ograniczone są jedynie do tych wymienionych w art. 145 § 1 oraz art. 145a i 145b.

Wnioskodawca podając przyczynę wznowienia wskazał na okoliczność, że decyzja została wydana w oparciu o nieprawdziwe informacje podane przez płatnika w drukach zgłoszeniowych i wyrejestrowujących. Tak sformułowana podstawa wznowienia może wypełniać cytowaną przesłankę z art.145 § 1 pkt 1 kpa.

Jeśli chodzi o przesłankę fałszywych dowodów, to sfałszowanie dowodu musi być potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Przez termin "inny organ" rozumie się w szczególności Trybunał Stanu, sądy dyscyplinarne, a także jakikolwiek inny organ, któremu akty prawne powierzają wykonanie funkcji orzeczniczych w powyższym zakresie (por. E. Mzyk, Wznowienie postępowania administracyjnego, Warszawa-Zielona Góra 1994, s. 73). Taką też linie potwierdza judykatura (por. np. wyrok NSA w W. z dnia 16 października 1991 r., (...) SA 640/91, (...) 1992, nr 3-4, poz. 66, s. 140, uzasadnienie: "Wznowienie nie mogło nastąpić, ponieważ ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie ani sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji"; por. też wyrok NSA w W. z dnia 2 czerwca 2000 r., I SA (...), LEX nr 55743: "Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany; nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie"). Sąd Rejonowy podlkreślił, iż w niniejszej sprawie wnioskodawca nie przedłożył takiego dowodu. Przy czym nie zachodzą okoliczności wymienione w art.145 § 2 kpa. Oczywistość, o której mowa w przepisie musi dotyczyć cech zewnętrznych fałszu. Przesłanka niebezpieczeństwa lub szkody dla interesu społecznego musi być wynikiem przeprowadzonej oceny stopnia zagrożenia tych wartości (tak Małgorzata Jaśkowska Komentarz do art,145 kpa LEX 2013). Nadto obie te przesłanki muszą wystąpić łącznie, a w razie jakichkolwiek wątpliwości nie można w tym trybie uchylić decyzji (R. Stankiewicz (w:) Komentarz, 2011, s. 818).

Drugi wyjątek określony jest w art. 145 § 3 kpa i dotyczy sytuacji, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być w ogóle wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. Może tu wchodzić w grę immunitet, amnestia, przedawnienie ścigania czy karania albo abolicja. Przy czyn zgodnie z art. 101 § 1 k.k. karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia minęło trzydzieści lat w przypadku zbrodni zabójstwa, dwadzieścia lat - innej zbrodni, piętnaście lat - występku zagrożonego karą pozbawienia wolności przekraczającą pięć lat, dziesięć lat w przypadku czynu stanowiącego występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą trzy lata, zaś pięć lat - gdy chodzi o pozostałe występki. Przestępstwo fałszerstwa zagrożone jest karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata (od 3 miesięcy do lat 5), a zatem przedawnienie wynosi 10 lat. Zważywszy, że sporny zasiłek chorobowy dotyczy zdarzeń z 2009r., nie upłynął jeszcze termin przedawnienia ścigania. Nadto zauważyć należy, iż postępowanie prowadzone na skutek zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa poświadczania nieprawdy, zostało umorzone z uwagi na brak znamion przestępstwa.

Reasumując, Sąd Rejonowy podniósł, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wznowienia postępowania, dlatego też odwołanie jako niezasadne podlegało oddaleniu. Na treść rozstrzygnięcia nie wpływa fakt, iż organ rentowy podał błędne uzasadnienie decyzji, gdyż samo rozstrzygnięcie okazało się słuszne. ZUS powołał się bowiem na przedawnienie roszczenia i art.61a § 1 kpa. Nie wznawiając postępowania odniósł się do wniosku merytorycznie, co jest niedopuszczalne. Przepis, na który powołał się pozwany stanowi, iż gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy tylko, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, 2) żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Niewątpliwie wnioskodawca jest stroną. Natomiast „uzasadnione przyczyny” uniemożliwiające wszczęcie postępowania należy traktować takie sytuacje, które w sposób oczywisty, proceduralno - prawny stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania. Winny to być takie okoliczności, które już na wstępnym etapie przesądzają, że postępowanie nie mogłoby zakończyć się wydaniem decyzji merytorycznej. Takimi uzasadnionymi przyczynami są sytuacje, w których sprawa nie podlega w ogóle załatwieniu przez organ administracji w formie decyzji - ma charakter cywilnoprawny, uprawnienie bądź obowiązek wynikają z mocy samego prawa, wniesione żądanie zostało już rozstrzygnięte decyzją ostateczną (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 21 czerwca 2016r. III SA/Wr 144/16) W uzasadnieniu tego wyroku Sąd słusznie podniósł, iż z uwagi na to, że termin do złożenia wniosku jest terminem prawa materialnego, konieczne jest ustalenie w toku postępowania czy został on zachowany, czy też nie. W konsekwencji wymaga to także zajęcia przez organy stanowiska merytorycznego w sprawie - wydania decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania płatności. Z tego powodu w ocenie Sądu uzasadnienie wydanej decyzji stanowi o merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, co jest niedopuszczalne na etapie wydawania formalnego rozstrzygnięcia, jakim jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego. Okoliczności stanowiące o merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy mogą być przedmiotem rozważań jedynie po wszczęciu postępowania.

Nie zmienia to jednak, jak już wyżej podniesiono, iż mimo błędnego uzasadnienia decyzja jest prawidłowa.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. Sąd Rejonowy oddalił odwołanie.

Apelację od powyższego wyroku złożył wnioskodawca R. B. zaskarżając go w zakresie:

- naruszenia prawa poprzez błędne uznanie, iż wydana decyzja przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia 12 marca 2009 roku w której odmówione wnioskodawcy prawa do zasiłku chorobowego od dnia 5 stycznia 2009r. i za cały okres nieprzerwanej niezdolności do pracy dotyczyła uprawnień do zasiłku chorobowego wynikającego z ubezpieczenia, któremu powód podlegał w związku wykonywaną pracą w Gminnej Przychodni (...) w A.. Przez to w związku z nie odwołaniem się powoda od tej decyzji uznanie, iż powyższa decyzja jest prawomocna i nie przysługuje prawo do jej weryfikacji i wydania decyzji w tym zakresie.

- naruszenia prawa, poprzez odrzucenie środków dowodowych mający potwierdzić celowe i świadome działania Dyrektor Gminnej Przychodni (...) w celu ograniczeniu prawa do skargi i postępowania sądowego czy prokuratorskiego.

- naruszenia prawa, poprzez uznanie iż postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową dla Łodzi Widzewa w sprawach DS. 2654/09, D-598/09, (...) prowadzone o podejrzeniu popełnienia przestępstwa poświadczania nieprawdy i zostało umorzone z uwagi na brak znamion przestępstwa (bezsporne, pismo k. 67 akt), wobec powyższego uznanie, że w powyższej sprawie nie doszło do poświadczenia nieprawdy i wobec czego odrzucenie wniosku powoda o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego związanego z poświadczeniem nieprawdy i fałszowaniem dokumentacji ubezpieczeniowej przez Dyrektor Gminnej Przychodni (...) na szkodę powoda.

Skarżący wniósł o uznanie, że istnieją podstawy wznowienia lub rozpoczęcia postępowania w sprawie określenia występowania okresów zasiłkowych w związku z nie wydaniem przez organ zasiłkowy decyzji dotyczącej okresu zasiłkowego wynikającego z zatrudnienia u powoda w Gminnej Przychodni (...) i nie nastąpiło przedawnienie w związku z tym roszczeniem z uwagi na czynne ograniczenie praw powoda w korzystaniu z prawa do skargi i postępowania sądowego przez Dyrektor Gminnej Przychodni (...) w A. (reprezentującego płatnika i działającego w imieniu organu zasiłkowego) i osoby z nią współdziałające.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji wydał trafne orzeczenie, znajdujące oparcie zarówno w zebranym w sprawie materiale dowodowym, jak i obowiązujących przepisach prawa. Sąd odwoławczy w pełni podziela ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, przyjmując je za własne. Za prawidłową należy także uznać ocenę prawną dokonaną przez ten Sąd.

Na wstępie Sąd Okręgowy zaznacza, że stosownie do art. 378 § 1 zd. 1 k.p.c. Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji. Z urzędu bierze jednak pod uwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że granice zaskarżenia wiążą sąd odwoławczy, czyli sąd ten nie może swoim rozstrzygnięciem objąć niezaskarżonej części wyroku. Jeżeli strona postępowania zaskarża wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, to granice zaskarżenia pokrywają się z zakresem rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji. Natomiast w przypadku zaskarżenia jedynie części wyroku, zaskarżona część wyroku określa granice zaskarżenia.

W niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, zatem Sąd Okręgowy związany jest zarzutami apelacji.

Przedmiotem kontroli Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie jest wyrok, w którym Sąd Rejonowy odmówił R. B. wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania o zasiłek chorobowy za okres od 5 stycznia 2009 roku do 10 czerwca 2009 roku, tym samym stwierdzając prawidłowość decyzji wydanej przez organ rentowy.

W ocenie Sądu Okręgowego Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. została wydana prawidłowo, pomimo, jej błędnego uzasadnienia, w którym ZUS nie rozpatrzył przesłanek do wznowienia postępowania.

Tym niemniej rozważania dotyczące zasadności wznowienia postępowania należy rozpocząć od przytoczenia treści przepisu art. 83 a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.) dotyczącego trybu weryfikacji ostatecznych decyzji wydawanych przez organ rentowy.

Prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną Zakładu ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie (art. 83 a ust. 1 ustawy systemowej).

Decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 83 a ust. 2 ustawy systemowej).

Stosownie do art. art. 83a ust. 3 ustawy systemowej w sprawach rozstrzygniętych orzeczeniem właściwego sądu Zakład, na podstawie dowodów lub okoliczności, o których mowa w ust. 1:

1) wydaje we własnym zakresie decyzję przyznającą prawo lub określającą zobowiązanie, jeśli jest to korzystne dla zainteresowanego;

2) występuje do właściwego sądu z wnioskiem o wznowienie postępowania przed tym organem, gdy z przedłożonych dowodów lub ujawnionych okoliczności wynika, że prawo nie istnieje lub zobowiązanie jest wyższe niż określone w decyzji.

Natomiast stosownie do art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 k.p.a.).

Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa (art. 145 § 3 k.p.a.).

Ponadto można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (art.145 a § 1 k.p.a.) oraz gdy zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz.U. Nr 254, poz. 1700, z 2013 r. poz. 675 oraz z 2015 r. poz. 1268), jeżeli naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną (art.145 b § 1 k.p.a.).

Wznowienie postępowania jest instytucją stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano dotknięte jest jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Wnioskodawca podając przyczynę wznowienia wskazał na okoliczność, że decyzja została wydana w oparciu o nieprawdziwe informacje podane przez pracodawcę w drukach zgłoszeniowych i wyrejestrowujących, która to przyczyna może stanowić przesłankę z art.145 § 1 pkt 1 k.p.a.

O wznowieniu postępowania na podstawie komentowanego przepisu można mówić tylko wówczas, gdy sfałszowane dowody stały się podstawą do ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Przez istotne okoliczności faktyczne, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., należy rozumieć fakty, które dotyczą bezpośrednio danej sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną (zob. wyr. NSA z 22.6.1999 r., I SA (...), niepubl.). Tym samym wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie będzie możliwe, gdy fałszywy dowód uznano za okoliczność istotną dla sprawy na podstawie wadliwej interpretacji prawa materialnego (wyr. NSA z 7.5.1993 r., SA/Wr 188/93, L.). Powinny to więc być okoliczności, które miały wpływ na ostateczny wynik sprawy uzewnętrzniony w rozstrzygnięciu administracyjnym. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi.

Zauważyć należy, że przedmiotem dowodu są fakty mające znaczenie dla sprawy, a dowody fałszywe to takie, które są nieprawdziwe, niezgodne z obiektywnie istniejącą rzeczywistością. Warunkiem wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest oparcie się na takich fałszywych dowodach, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc dowody bezpośrednio jej dotyczące, a organ, opierając się na takich dowodach, uzyskał niezgodny z prawdą obraz rzeczywistości, określonego stanu faktycznego. W konsekwencji oznacza to, że decyzja wydana w oparciu o takie dowody również jest dotknięta kwalifikowaną wadą. Przy czym warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania w razie zaistnienia tej przesłanki jest uprzednie stwierdzenie fałszywości danego dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ. Nie może tego dokonać organ właściwy do wznowienia postępowania. To z kolei oznacza, że skoro skarżący twierdził, iż dokument, na podstawie którego wydana została decyzja, został sfałszowany powinien był ten fakt udowodnić, nadto wyraźnie żądać wznowienia postępowania na tej podstawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2016 r. I OSK (...), Legalis nr 1534731). Przyjmuje się, że za prawdziwy uważa się dokument, który nie budzi wątpliwości co do tego, u którego występują łącznie następujące elementy: został wystawiony przez osobę lub instytucję, która powinna go wystawić, treść dokumentu odpowiada rzeczywistości, dokument posiada treść niezmienioną, tj. tę, którą nadał mu wystawca. W razie braku którejkolwiek z cech, mamy do czynienia z dokumentem fałszywym (por. Komentarz do art. 145 k.p.a. Adamiak 2017 r., wyd. 15/Adamiak).

Analizując ten aspekt sprawy trzeba mieć również na uwadze wolę ustawodawcy zwiększenia roli strony w postępowaniu administracyjnym, m.in. poprzez wymuszenie większej inicjatywy w postępowaniu dowodowym. Oprócz samego stwierdzenia o rzekomym sfałszowaniu dokumentu w toku postępowania skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na tę okoliczność. Niepodobna zatem uznać, aby organ miał obowiązek uwzględnienia tych okoliczności jako dodatkowej podstawy wznowieniowej, podnoszonej przez skarżącego. Tym bardziej, że nie wykazał zachowania terminu co do innych podstaw wznowienia, który należy liczyć od dnia dowiedzenia się o danej okoliczności (art. 148 § 1 k.p.a.).

Na gruncie rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że od decyzji wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. w dniu 12 marca 2009 roku R. B. nie złożył odwołania do sądu, wobec czego decyzja uprawomocniła się i została zamknięta droga do dokonania jej kontroli sądowej. W takiej sytuacji organ rentowy może wznowić postępowanie z urzędu, a wnioskodawca jest uprawniony do składania dowodów stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Na skutek wniesionej skargi o wznowienie postępowania skarżącego, który powoływał się na zarzuty dotyczące fałszowania dokumentów, organ rentowy prawidłowo nie wznowił postępowania, ponieważ skarżący poza gołosłownymi twierdzeniami w żaden sposób nie uargumentował swojego stanowiska. Wskazać należy, że na tę okoliczność nie zostało wszczęte postępowanie sądowe, ani żaden inny właściwy organ nie wydał w zakresie stwierdzenia sfałszowania dowodów ani popełnienia przestępstwa przez organ rentowy wydający decyzję prawomocnego orzeczenia. Podkreślenia wymaga, że organ administracyjny nie przeprowadza takiego dowodu we własnym zakresie.

Sąd Okręgowy przyjął stanowisko, iż w realiach niniejszej sprawy nie zachodzą okoliczności wynikające z treści art. art. 145 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ właściwy może wznowić postępowanie przed stwierdzeniem fałszu dowodu prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli łącznie wystąpią dwie przesłanki, tj. fałsz dowodu jest oczywisty i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Przez oczywistość fałszu dowodu należy rozumieć przypadki, gdy fałsz dowodu "rzuca się w oczy" bez prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego. Słusznie Sąd Rejonowy podniósł, że oczywistość musi dotyczyć cech zewnętrznych fałszu. Przez oczywistość fałszu dowodu należy – w opinii sądu – rozumieć przypadki, gdy z prostego zestawienia dowodu ze stanem faktycznym wynika nieprawdziwość dowodu bez prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie (zob. wyr. NSA z 6.9.1999 r., (...) SA 925/97, LEX). Gdy zaś chodzi o drugą przesłankę, oparta jest ona na ocenie organu, która musi być poprzedzona ustaleniem wystąpienia tych wartości, podlegającej szczególnej ochronie. Nadto obie te przesłanki muszą wystąpić łącznie, a w razie jakichkolwiek wątpliwości nie można w tym trybie uchylić decyzji (zob. wyr. NSA z 2.7.1999 r., I SA 989/99, Lex Nr 48571).

Podkreślenia wymaga, że skarżący R. B. dopiero podczas rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku przez Sąd drugiej instancji przedłożył zawiadomienie z dnia 25 maja 2017 roku o popełnieniu przestępstwa. Tym samym należy podnieść, że jakiekolwiek postępowanie karne w tym zakresie powinno istnieć już w momencie wydania decyzji organu rentowego. Wspomnieć należy, że postępowanie prowadzone na skutek zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa poświadczania nieprawdy w niniejszej sprawie, zostało umorzone z uwagi na brak znamion przestępstwa. Twierdzenia skarżącego, wobec którego zostało wydane niekorzystne orzeczenie kończące postępowanie umorzeniem postępowania na skutek podejrzenia popełnienia przestępstwa poświadczenia nieprawdy, nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania z uwagi na brak spełnionych przesłanek, zgodnie z przytoczonymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

Sąd Okręgowy nie znalazł, w zwiąku z tym, podstaw do zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się postępowanie karne z uwagi na fakt, iż: po pierwsze brak dowodów, iż jakiekolwiek postępowanie jest w toku, bowiem wnioskodawca przedłożył tylko zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, po wtóre nawet gdyby postępowanie takie zstało już wszczęte nie mogłoby wpłynąć na rozstrzygnięcie sądu, gdyż przesłanki konieczne do wznowienia postępowania muszą być spełnione w chwili złożenia wniosku skoro mają stanowić podstawę do jego uwzględnienia. Późniejsze orzeczenie może stanowić podstawę do złożenia kolejnego wniosku o wznowienie postępownaia.

Sąd Okręgowy nie kwestionuje, iż mogły wyjść na jaw nowe okoliczności. Podnieść jedynie należy, że okoliczności muszą być istotne dla sprawy. W ocenie Sądu Okręgowego okoliczności nie były istotne, ponieważ skarżący jako wyrejestrowany z ubezpieczeń społecznych, w spornym okresie, nie podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu od 5 stycznia 2009 roku. A zatem nie ma znaczenia czy umowa trwała, ponieważ jeśli skarżący nie podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu, to i tak sporny zasiłek się nie należy, co ostatecznie prowadzi do wniosku, że nie ma istotnych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na podjęcie decyzji o wznowieniu postępowania.

W konsekwencji Sąd Okręgowy przyjął, że wymienione podstawy do wznowienia postępowania w realiach rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły i wobec tego zarzuty apelacji skarżącego nie mogły się ostać.

Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.

SSO Agnieszka Gocek SSO Zofia Falkowska SSO Barbara Kempa

A.M.