Wyrok - II SAB/Gl 86/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 30 września 2025
Teza
Zobowiązano do wydania aktu. Przewlekłość postępowania, cudzoziemcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi D. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy 1. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym narusZobowiązano do wydania aktu. Przewlekłość postępowania, cudzoziemcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi D. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy 1. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym narus
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym jako pracownik / pozorność umowy o pracę
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Kwota główna
597,00 zł · grzywna
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
ubezpieczenia społeczne
ZUS
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS
Data orzeczenia
30 września 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący
Aneta Majowska
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (10)
Rozstrzygnięcie
Zobowiązano do wydania aktu
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 29 kwietnia 2025 r. D. S. (dalej: Skarżąca), reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w sprawie rozpatrzenia wniosku o wydania zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając organowi naruszenie: art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 519 z późn. zm.), art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 § 1, art. 36 i art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) poprzez niezałatwienie sprawy w terminie określonym w ustawie pomimo złożonego w dniu 24 lutego 2025 r. ponaglenia oraz niezawiadomienie o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy i nowym terminie jej załatwienia, art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie Skarżącej i jej pełnomocnikowi czynnego udziału w postępowaniu, oraz wnosząc o: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia sprawy, zobowiązanie organu do wydania aktu w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku, stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.W uzasadnieniu pełnomocnik podał, że wniosek w sprawie został złożony w 2022 roku, i do dnia wniesienia skargi nie został on rozpoznany, zatem oczekiwanie na decyzję przez trzy lata ocenił jako rażącą bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, wskazał też, że Skarżąca nie została poinformowana o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy wbrew treści art. 36 k.p.a., zwrócił uwagę na brak odpowiedzi organu na pisma pełnomocnika z dnia 14 października 2024 r. oraz z dnia 3 grudnia 2024 r. o udzielenie informacji w sprawie, złożone ponaglenie również pozostawiono bez odpowiedzi. W ocenie strony skarżącej sposób prowadzenia postępowania stanowi rażące naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej.W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, iż w dniu 26 października 2022 r. został złożony wniosek o udzielenie Skarżącej - obywatelce [...] zezwolenia na pobyt czasowy, natomiast w dniu 24 lutego 2025 r. wpłynęło ponaglenie, które w oparciu o art. 37 § 3a k.p.a. w zw. z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach i w zw. z art. 100d ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 103, z późn. zm.), nie zostało przekazane do organu wyższego stopnia. Dalej wskazał, że art. 112a ustawy o cudzoziemcach reguluje termin wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, jednakże na mocy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, bieg terminów na załatwienie spraw we wnioskowanym w sprawie zakresie nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu oraz wprowadzone zostało wyłączenie stosowania przepisów o bezczynności. W ocenie Wojewody zakresem art. 100c i art. 100d tej ustawy objęte są postępowania prowadzone wobec wszystkich cudzoziemców, nie tylko wobec obywateli Ukrainy, którzy przybyli do kraju w związku z konfliktem zbrojnym. Tym samym, zdaniem Wojewody, bezzasadne są zarzuty skargi, w szczególności stwierdzenia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznania wnioskowanej sumy pieniężnej.Wyjaśniając przyczynę przedłużonego procedowania organ zwrócił uwagę na: powiększającą się od kilku lat liczbę wniosków pobytowych, okres wprowadzonego stanu epidemii przekładający się na wzrost absencji chorobowej pracowników oraz zawieszenie bezpośredniej obsługi petentów, a także na rozpoczęcie w dniu 24 lutego 2022 r. działań zbrojnych na obszarze Ukrainy, które spowodowały przydzielenie dodatkowych zadań służbowych pracownikom w ramach punktów informacyjno-doradczych oraz rozszerzenie obowiązków w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców. Wszystkie te dodatkowe zadania nie przyczyniły się do skrócenia czasu załatwienia spraw dotyczących legalizacji pobytu. Wskazał, iż w związku z zaistniałą sytuacją, w dniu 15 kwietnia 2022 r. do porządku prawnego wprowadzono art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych przez wojewodów na okres do 31 grudnia 2022 r., następnie w dniu 28 stycznia 2023 r. art. 100d tej ustawy zawieszający bieg ww. terminów na okres do 24 sierpnia 2023 r., w dniu 27 czerwca 2023 r. - do dnia 4 marca 2024 r., w dniu 22 lutego 2024 r. - do dnia 30 czerwca 2024 r., zaś w dniu 1 lipca 2024 r. - do dnia 30 września 2025 r. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał wybrane orzeczenia sądów administracyjnych.Końcowo organ nadmienił, iż wnioski realizowane są zgodnie z kolejnością ich wpływu. Zauważył także, że w związku z procedowaniem sprawy Skarżąca nie odniosła żadnej szkody, pobyt Skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będzie uznawany za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w rozpoznawanej sprawie stanie się ostateczna.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu. W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony przez wniesienie ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. w dniu 24 lutego 2025 r. (karta nr 8 akt sądowych). Skarga jest zatem dopuszczalna.Zgodnie z brzmieniem art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.W sprawach o przedmiocie objętym skargą uwzględnienia wymaga zasada szybkości postępowania, zawarta w treści art. 12 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Natomiast stosownie do regulacji art. 35 k.p.a., określającej terminy załatwiania spraw administracyjnych, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki - art. 35 § 1 k.p.a., a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Ustawodawca przewidział przy tym ewentualną sytuację niezałatwienia sprawy w terminie, nakładając na organ administracji publicznej na mocy art. 36 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. Z perspektywy niniejszej sprawy istotne pozostaje również, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne, niż wymienione w Kodeksie postępowania administracyjnego terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej, o czym stanowi art. 35 § 4 k.p.a.Takim przepisem szczególnym jest art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W świetle tej regulacji decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń określonych w art. 112a ust. 1 tej ustawy. Organ nie jest jednak zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 k.p.a. Należy pamiętać, iż zgodnie uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt. I OPS 2/13 (ONSAiWSA 2014, nr 1, poz. 2) skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2-3a k.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. (bądź też w art. 105 ust. 2 i art. 106 ust. 2a ustawy o cudzoziemcach) organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania. Z dniem usunięcia braków formalnych wniosku nie następuje wszczęcie postępowania, lecz w oparciu o art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach ma miejsce rozpoczęcie biegu szczególnego terminu do wydania decyzji określonego w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, taki stan rzeczy nie oznacza, że w okresie od złożenia wniosku (tj. od wszczęcia postępowania) do zaistnienia zdarzeń określonych w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach organ nie musi podejmować żadnych czynności, jak choćby wezwać cudzoziemca do usunięcia braków wniosku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 2743/24). Przyjmuje się, że przepis art. 112a ustawy o cudzoziemcach nie ma wpływu na ocenę momentu wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zezwolenia na pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż reguluje jedynie kwestię terminu załatwienia sprawy, nie zaś datę wszczęcia postępowania (zob. m.in. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Po 248/21, z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt IV SAB/Po 86/22; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt IV SAB/Wr 966/22; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2023 r. sygn. akt III SAB/Gd 84/23). Kompletność wniosku pozwala jedynie na nadanie dalszego biegu sprawie, celem jej skutecznego zakończenia, ale nie przesądza o wszczęciu postępowania. Powyższe oznacza, że art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach nie wprowadził żadnych zmian w zakresie momentu wszczęcia postępowania administracyjnego. Odnotowania również wymaga, iż w obowiązującym stanie prawnym, bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie nie ma znaczenia czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 2567/15, z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2936/16). Przyczyny przekroczenia terminu załatwienia sprawy mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa - art. 37 § 6 pkt 1 k.p.a. (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021).Analiza przeprowadzona w niniejszym postępowaniu, prowadzi do wniosku, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie pozostawania organu w bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.Sąd na podstawie akt administracyjnych przedłożonych do sprawy ustalił następujący tok postępowania. Wniosek Skarżącej o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu w dniu 26 października 2022 r. (karta nr 1 akt administracyjnych). Pismem z dnia 26 stycznia 2023 r. organ wezwał Skarżącą do osobistego stawiennictwa w dniu 31 marca 2023 r. w celu pobrania odcisków palców (karta nr 2 akt administracyjnych). W wyznaczonym dniu Skarżąca złożyła m.in. wzór podpisu, przedłożyła oświadczenie dotyczące kosztów zamieszkania, zaświadczenie o kontynuacji przez cudzoziemca studiów stacjonarnych, kartę przebiegu studiów, zaświadczenie o uregulowaniu czesnego za studia, potwierdzenie opłat za czynsz najmu, polisę ubezpieczenia, protokół przekazania nieruchomości, okazała paszport oraz zaświadczenie o posiadanym rachunku. Następnie pismami z dnia 6 kwietnia 2023 r. organ zwrócił się do Szefa Agencji Bezpieczeństwa i Komendanta Wojewódzkiego Policji (karta nr 12 i 13 akt administracyjnych). Dalej Skarżąca do akt przedłożyła kserokopię dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia z dnia 5 lipca 2023 r., aneks do umowy najmu lokalu mieszkalnego, oświadczenie z dnia 9 sierpnia 2023 r. o zmianie celu pobytu w toku postępowania na wykonywanie pracy (karta nr 17 akt administracyjnych). Pismem z dnia 28 września 2023 r. organ wezwał Skarżącą do uzupełnienia wniosku wobec oświadczenia o zmianie celu pobytu (karta nr 18 akt administracyjnych). W odpowiedzi Skarżąca uzupełniła opłatę od wniosku, przedłożyła umowę najmu lokalu z dnia 1 lipca 2023 r., zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia 24 października 2023 r., umowę o pracę na czas określony wraz z załącznikami, formularz ZUS PZUA, załącznik nr 1 do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (karta nr 20-26 akt administracyjnych), następnie przesłała umowę o pracę na czas nieokreślony z dnia [...] r. (karta nr 28 akt administracyjnych). Pismem z dnia 1 lutego 2024 r. organ wystosował ponowne wezwanie o przedłożenie dokumentów (karta nr 28a akt administracyjnych). Pismem z dnia 21 lutego 2024 r. Skarżąca zwróciła się z prośbą o ustalenie terminu spotkania. W dniu 14 marca 2024 r. do akt przedłożono zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach z dnia 7 lutego 2024 r., pasek płacowy oraz informację roczną dla osoby ubezpieczonej (karty 30-33 akt administracyjnych), umowę najmu lokalu mieszkalnego z dnia 31 grudnia 2023 r. (karta nr 34 akt administracyjnych). Ponowne wezwanie o przedłożenie dokumentów organ skierował pismem z dnia 9 kwietnia 2024 r. (karta nr 37 akt administracyjnych). Pismem z dnia 21 maja 2024 r. Skarżąca wskazała nowy adres zamieszkania oraz zwróciła się o wskazanie dokumentów koniecznych do przedstawienia w związku ze zmianą miejsca zamieszkania. W dniu 5 czerwca 2024 r. do akt wpłynął aktualny formularz ZUS PRCA oraz aktualny informacja roczna osoby ubezpieczonej. Pismem z dnia 11 czerwca 2024 r. organ ponownie wezwał Skarżącą do uzupełnienia brakujących dokumentów (karta nr 41 akt administracyjnych). W dniu 19 czerwca 2024 r. do akt przedłożono dalsze formularze ZUS PRCA, natomiast w dniu 1 lipca 2024 r. aktualny złącznik nr 1 do wniosku. Pismem z dnia 3 grudnia 2024 r. pełnomocnik Skarżącej zwrócił się m.in. o udzielenie informacji na jakim etapie znajduje się niniejsze postępowanie, wniosek ponowił pismem z dnia 27 stycznia 2025 r.W dniu 24 lutego 2025 r. do organu wpłynęło ponaglenie na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. Skarga na bezczynność Wojewody Śląskiego została złożona w dniu 29 kwietnia 2025 r. Do dnia rozpoznania skargi przedmiotowy wniosek nie został przez organ rozpatrzony.W kwestii przywoływanej przez organ treści art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, dostrzec należy, że regulacje te budzą wątpliwości zarówno co do zakresu ich stosowania - względem wszystkich cudzoziemców bądź też wyłącznie - obywateli Ukrainy przebywających na terenie Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, a także wątpliwości co do ich zgodności z prawem unijnym, które dostrzegł tut. Sąd i postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Gl 19/25, zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z pytaniem prejudycjalnym:1. Czy sprzeciwia się traktatowym zasadom:a) państwa prawnego i poszanowania praw człowieka (art. 2 i art. 6 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej; wersja skonsolidowana Dz. U. C 202 z 7 czerwca 2016 r., s. 13 i nast. – dalej: TUE);b) proporcjonalności (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej; Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, s. 1 i nast., z późn. zm. – dalej: KPP, w zw. z art. 6 ust. 1 TUE);c) pierwszeństwa prawa unijnego i jego efektywności (art. 4 ust. 3 TUE);d) "prawa do dobrej administracji" (traktowanego jako zasada Unii Europejskiej – art. 41 ust. 1 – 4 KPP w zw. z art. 51 ust. 1 KPP, art. 6 ust. 1 TUE oraz wywodzonego z orzecznictwa TSUE)- długotrwałe i kilkukrotnie wydłużane wyłączenie w prawie krajowym z przyczyn organizacyjnych lub ekonomicznych prawa cudzoziemców (obywateli państw trzecich) do złożenia skutecznego środka przeciwdziałania opieszałości organów administracji publicznej (ponaglenia, skargi na bezczynność lub przewlekłość), a to m. in. w kontekście wymogów art. 34 ust. 1 i 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/801 z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, odbycia studiów, szkoleń, udziału w wolontariacie, programach wymiany młodzieży szkolnej lub projektach edukacyjnych oraz podjęcia pracy w charakterze au pair (wersja przekształcona) (Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 132, s. 21 i nast. z późn. zm.);2. Czy nakreślone w punkcie 1. długotrwałe i kilkukrotnie przedłużane wyłączenie w prawie krajowym możliwości złożenia przez cudzoziemców – obywateli państw trzecich skutecznego środka prawnego przeciwdziałającego opieszałości organów publicznych oraz wykluczenie możliwości zasądzenia przez krajowy sąd administracyjny adekwatnej sumy pieniężnej, stanowiącej zadośćuczynienie za naruszenie prawa do działania przez organy bez zbędnej zwłoki i wykluczenie możliwości nakazania wydania aktu administracyjnego w wyznaczonym przez sąd terminie, w sytuacji, gdy obywatele Polski nie są tych uprawnień pozbawieni w ramach własnych spraw o charakterze administracyjnym, należy interpretować jako:a) niespełniające wymogów interesu ogólnego oraz nadmiernie ograniczające sferę praw podstawowych Unii Europejskiej (art. 2 TUE; art. 6 ust. 1 i 3 TUE w zw. z art. 52 ust. 1 – 3 KPP);b) dyskryminujące cudzoziemców – obywateli państw trzecich (art. 2 TUE, art. 10 i 18 TFUE, art. 20 oraz 21 ust. 1 i 2 KPP);c) uchybiające zasadzie sprawiedliwości (art. 2 TUE);d) utrudniające realny, skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości (art. 2 TUE, art. 67 ust. 4 TFUE, art. 47 w zw. z art. 51 ust. 1 KPP".Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny odmówił zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r., poz. 854) w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podzielił argumentację wyrażoną w m.in. orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 maja 2025 r. sygn. akt II OSK 2921/24, z dnia 12 czerwca 2025 r. sygn. akt II OSK 2942/24, z dnia 13 czerwca 2025 r. sygn. akt II OSK 2939/24, z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 2695/24, z dnia 10 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 3154/24. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego kształtowanego również przez indywidualne akty stosowania prawa, jakimi są orzeczenia sądowe, odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją, a sprzeczność ma charakter oczywisty. Sytuacja taka może zachodzić szczególnie wówczas, gdy norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie. Taka właśnie sytuacja, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej, miała miejsce w odniesieniu do art. 100d ust. 1 - 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 roku w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, według którego każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Prawo do sądowej kontroli działalności administracji publicznej stanowi jeden z fundamentów demokratycznego porządku prawnego (art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). W świetle art. 184 Konstytucji RP zasadą jest, że jednostka ma prawo poszukiwania ochrony sądowej przed działaniami administracji publicznej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ewentualne wątpliwości interpretacyjne, czy jednostka może poddać kontroli sądowej określone działania administracji publicznej, należy rozstrzygać na korzyść jednostki. Prawo do sądu administracyjnego nie jest bowiem przywilejem, czy też szczególnym uprawnieniem, ale jednym z podstawowych gwarantów przestrzegania przez organy administracji publicznej porządku prawnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 2869/21). Tym samym rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 roku, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu.Takie rozwiązanie, w świetle tego, że odpadła przesłanka konieczności określona w art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych stanowi oczywistą sprzeczność z art. 47 Karty Praw Podstawowych, zgodnie z którym każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym artykule (zdanie pierwsze).Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny niezgodność art. 100d u.p.o.u. z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po 30 czerwca 2024 r.Podzielając powyższe stanowisko, należy przyjąć, że ze względu na datę złożenia przez Skarżącą wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy dnia 26 października 2022 r., następnie uzupełnionego (ostatnie wezwanie organu z dnia 11 czerwca 2024 r.) oraz nierozpoznanie przedmiotowego wniosku w terminie określonym w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (także przy przyjęciu, że bieg tego terminu rozpoczął bieg po dniu 30 czerwca 2024 r.), należało stwierdzić pozostawanie organu w bezczynności. Na dzień złożenia skargi 29 kwietnia 2025 r. termin na załatwienie sprawie niewątpliwie już upłynął.Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, podziela również pogląd wyrażany w orzecznictwie, w ramach którego wskazuje się, że trudności kadrowe organu administracji publicznej ani też znaczny wpływ spraw nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 1233/19, "okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych". Podobnie należy ocenić dodatkowe zadania nałożone na organ na podstawie przywołanych w odpowiedzi na skargę przepisów pozostających w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. Należy podkreślić, że właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SAB/Wr 134/22). Także panująca pandemia nie stanowi wystarczającej okoliczności usprawiedliwiającej. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt III SAB/Gd 17/21). Sąd dostrzegł jednak powyżej opisane okoliczności, które przemawiały za niekwalifikowaniem ww. wadliwości w kategoriach naruszenia rażącego, tym bardziej, że jak wynika ze szczegółowo przedstawionego przebiegu postępowania, do sprawy wpływały w kolejnych terminach liczne dokumenty strony skarżącej, w tym zmiana celu pobytu, mająca wpływ na konieczność przedłożenia i analizy dodatkowej dokumentacji. Stąd też Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.Na dzień orzekania przez tut. Sąd organ nie rozpoznał sprawy (w aktach pozostaje jedynie projekt decyzji z dnia 9 lipca 2024 r., wyjaśnienie organu karta nr 25 akt sądowych), co uzasadniało zobowiązanie organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt 2 sentencji wyroku). Przepis art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie formułuje dla sądu żadnych wytycznych odnoszących się do sposobu wyznaczenia organowi terminu załatwienia sprawy, a zatem jedyną przesłanką jego zastosowania jest okoliczność, aby na dzień wyrokowania sprawa nadal pozostawała zawisła przed organem administracji. Mając to na uwadze, Sąd uznał, że należało zobowiązać organ do wydania stosownego rozstrzygnięcia w ww. terminie.W pozostałej części Sąd skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku). Bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może jednocześnie w tym samym zakresie występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OSK 204/22). W odniesieniu natomiast do instytucji sumy pieniężnej oraz grzywny, odnotowania wymaga, że wymienione środki mają charakter fakultatywny a ich stosowanie pozostawiono uznaniu sądu. W tym zakresie ocenie podlegają konkretne okoliczności danej sprawy. Jednocześnie jak już Sąd wyjaśniał, po wezwaniu Strony do złożenia odcisków linii papilarnych doszło do zmiany celu pobytu, konieczności wezwania do przedłożenia i analizy dalszych dokumentów, które w toku postępowania były przez stronę skarżącą uzupełniane. W skardze wystąpiono o zasądzenie sumy pieniężnej. Rozpoznając złożony w wniosek, mając na względzie okres całkowitej bezczynności organu oraz, że Skarżąca nie przedstawiła w skardze okoliczności uzasadniających przyznanie żądanej sumy pieniężnej w ujęciu jej funkcji kompensacyjnej w żądanej w skardze wysokości, Sąd nie uwzględnił ww. wniosku. Sąd nie znalazł także uzasadnienia dla działania z urzędu w zakresie zasądzenia grzywny.Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 597,00 zł (pkt 4 sentencji wyroku), na które składa się: uiszczony wpis sądowy w wysokości 100,00 zł, opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika Strony będącego adwokatem ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 z późn. zm.).Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na mocy art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 p.p.s.a., stosownie do którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych..).Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.