Wyrok z 30 sierpnia 2017, sygn. III Ca 759/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 sierpnia 2017 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący - Sędzia SO Barbara Braziewicz

Sędzia SO Lucyna Morys-Magiera (spr.)

SO Roman Troll

Protokolant Agnieszka Wołoch

po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2017 r. w Gliwicach

na rozprawie

sprawy z powództwa W. S.

przeciwko (...) Zakładowi (...) na (...) Spółce Akcyjnej w W.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda

od wyroku Sądu Rejonowego w Żorach

z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt I C 371/15

1.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że zasądza od pozwanej na rzecz powoda 10.800 zł (dziesięć tysięcy osiemset złotych) z ustawowymi odsetkami od 17 listopada 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. i z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r.;

2.  oddala apelację w pozostałej części;

3.  znosi wzajemnie koszty postępowania odwoławczego.

SSO Roman Troll SSO Barbara Braziewicz SSO Lucyna Morys-Magiera

Sygn. akt III Ca 759/17

UZASADNIENIE

Powód W. S., po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa domagał się zasądzenia od pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w W. kwoty 10.800zł z ustawowymi odsetkami od dnia 17 listopada 2014r. do dnia 31 grudnia 2015r. oraz dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r. oraz zwrotu kosztów procesu.

W uzasadnieniu powód podniósł, że objęty był ochroną ubezpieczeniową od następstw nieszczęśliwych wypadków na podstawie trzech umów grupowego ubezpieczenia pracowniczego, a w okresie objętym ochroną uległ wypadkowi w pracy polegającemu na uszkodzeniu stawu barkowego podczas pracy z wiertarką udarową, na skutek gwałtownego szarpnięcia. Uraz barku wymagał przeprowadzenia zabiegu operacyjnego, a następnie intensywnego leczenia i rehabilitacji, a skutkiem urazu jest powstanie trwałego uszczerbku na zdrowiu, co rodzi odpowiedzialność ubezpieczyciela. Pozwana jednakże nie uznała swojej odpowiedzialności za skutki zdarzenia podważając istnienie związku między zdarzeniem, a jego skutkami w zdrowiu powoda. Dochodzona kwota jest sumą ubezpieczenia wyliczonego w oparciu o stwierdzony uszczerbek na zdrowiu na podstawie każdej z trzech umów jako iloczyn procentowego uszczerbku na zdrowiu (ostatecznie ustalonego na 15 %) oraz wartości jednego procenta jako odpowiedniej części sumy ubezpieczenia.

Pozwana (...) Spółka Akcyjna w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości i zwrot kosztów postępowania od powoda. W uzasadnieniu przyznała fakt objęcia powoda ochroną ubezpieczeniową, jednakże podnosiła brak związku przyczynowo skutkowego pomiędzy opisanym przez powoda mechanizmem urazowym, a uszkodzeniem barku. Zarzuciła, że powstały uraz może być wynikiem wcześniejszych przeciążeń i drobniejszych urazów oraz zmian zwyrodnieniowych i degeneracyjnych u powoda.

Zaskarżonym wyrokiem z 5 października 2016r., w brzmieniu uwzględniającym sprostowanie omyłek zgodnie z postanowieniem z 30 grudnia 2016r., Sąd Rejonowy w Żorach orzekł, iż:

1)  zasądza od pozwanej (...) Zakładu (...) na (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powoda W. S. kwotę 10.800,00 (dziesięć tysięcy osiemset) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot:

- 5.040,00 złotych od dnia 17 listopada 2014 roku,

- 5.760,00 złotych od dnia 31 sierpnia 2016 roku;

2)  oddala powództwo w pozostałym zakresie;

3)  zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 3.465,00 (trzy tysiące czterysta sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem kosztów postępowania;

4)  nakazuje pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Żorach kwotę 642,00 (sześćset czterdzieści dwa) złote tytułem nieuiszczonych wydatków.

Sąd pierwszej instancji ustalił, iż powód objęty był grupowym ubezpieczeniem pracowniczym typu P, na podstawie umowy zawartej między (...) S.A w W. a Firmą Handlowo-Usługową (...) z siedzibą w Ż., potwierdzona polisą nr (...) oraz na podstawie dwóch umów zawartych między pozwanym a (...) Spółką z o.o. potwierdzonych polisami nr (...). Powód złożył deklarację przystąpienia do tych ubezpieczeń.

Umowa potwierdzona polisą (...) została zawarta na okres od dnia 1 czerwca 2012r. do dnia 31 maja 2013r. i ulegała przedłużeniu na kolejny okres 1 roku, o ile żadna z jej stron nie postanowi inaczej. Sumę ubezpieczenia dla świadczeń z tytułu trwałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego nieszczęśliwym wypadkiem (TU) ustalono na 8.000zł, a świadczenie z tego tytułu na 4% tej sumy za 1 % trwałego uszczerbku na zdrowiu. Do umowy mają zastosowanie między innymi Ogólne warunki grupowego ubezpieczenia pracowniczego typu P (...) oznaczonych kodem (...) (typ P plus) i Ogólne warunki dodatkowego grupowego ubezpieczenia na wypadek trwałego uszczerbku na zdrowiu ubezpieczonego spowodowanego nieszczęśliwym wypadkiem oznaczonych kodem (...) (TU).

Umowa potwierdzona polisą (...) przewidywała, jak ustalono, sumę ubezpieczenia dla świadczeń z tytułu trwałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego nieszczęśliwym wypadkiem w wysokości 5.000zł, a świadczenie z tego tytułu w wysokości 200zł za 1 % trwałego uszczerbku na zdrowiu. Z kolei umowa potwierdzona polisą (...) przewidywała sumę ubezpieczenia dla świadczeń z tytułu trwałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego nieszczęśliwym wypadkiem w wysokości 10.000zł, a świadczenie z tego tytułu w wysokości 200zł za 1 % trwałego uszczerbku na zdrowiu.

Sąd pierwszej instancji ustalił nadto, że zgodnie z ogólnymi warunkami grupowego ubezpieczenia pracowniczego typu P (...) kod warunków (...) za nieszczęśliwy wypadek uznaje się niezależne od woli i stanu zdrowia osoby, której życie lub zdrowie jest przedmiotem ubezpieczenia, gwałtowne zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, będące wyłączną oraz bezpośrednią przyczyną zdarzenia objętego odpowiedzialnością (...) S.A. (§ 2 ust. 1 pkt 2). Z kolei zgodnie z Ogólnymi warunkami dodatkowego grupowego ubezpieczenia na wypadek trwałego uszczerbku na zdrowiu ubezpieczonego spowodowanego nieszczęśliwym wypadkiem kod warunków (...), zakresem ubezpieczenia objęte jest wystąpienie u ubezpieczonego trwałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego nieszczęśliwym wypadkiem zaistniałym w okresie odpowiedzialności (...) S.A. zgodnie z definicją tych określeń użytych w ogólnych warunkach ubezpieczenia podstawowego (§ 2). Wnioskujący o wypłatę świadczenia zobowiązany jest do złożenia: zgłoszenia roszczenia, dokumentacji medycznej potwierdzającej uszczerbek na zdrowiu oraz, na życzenie ubezpieczyciela, dodatkowych dokumentów (§ 16). Prawo do świadczenia przysługuje, o ile z medycznego punktu widzenia istnieje normalny związek przyczynowy pomiędzy nieszczęśliwym wypadkiem, a trwałym uszczerbkiem na zdrowiu ubezpieczonego (§ 17).

Według tabeli norm oceny procentowej trwałego uszczerbku na zdrowiu w przypadku uszkodzenia stawu łopatkowo-ramiennego oraz uszkodzenia pozostałych struktur barku – w przypadku blizn, ubytków tkanek, ograniczenia ruchów, zaników mięśni przemieszczeń i zniekształceń średniego stopnia trwały uszczerbek na zdrowiu określa się w granicach od 5 do 15 % (pkt 105b).

Sąd Rejonowy stwierdził, że powód w dniu 9 sierpnia 2013r. uległ wypadkowi w czasie wykonywania pracy z młotem udarowo-obrotowym. Podczas wiercenia w ścianie budynku doszło do gwałtownego szarpnięcia, w wyniku którego powód poczuł gwałtowny ból barku lewego. W tym samym dniu powód zgłosił się do gabinetu lekarskiego specjalisty chirurgii ogólnej J. T. w R., gdzie lekarz stwierdził stan po urazie barku lewego, obrzęk i objawy bólowe oraz zlecono rtg barku. W wyniku wypadku doszło do uszkodzenia struktur wewnątrzstawowych stawu barkowego ramienia lewego polegającego na oderwaniu obrąbka stawowego na przedniej powierzchni panewki. Powód przeszedł w dniu 18 lutego 2014r. artroskopową rekonstrukcję więzadeł stawu ramiennego lewego z użyciem wszczepu F. w (...) w P.. Powód korzystał z dalszego leczenia w tej Poradni, polegającego na wprowadzeniu czynnika wzrostu w okolice stawu ramiennego lewego, uzyskując ustąpienie dolegliwości bólowych oraz fizykoterapii i rehabilitacji, które przyniosły poprawę. Zalecano kontynuowanie ćwiczeń i zakazano przeciążania kończyny. Powód od maja 2014 roku korzystał z rehabilitacji w (...) Sp. z o.o. w Ż..

Jak ustalono, przed wypadkiem powód nie był leczony na dolegliwości stawu barkowego lewego. Kierując się wnioskami opinii biegłego sądowego A. K. i jego opinii uzupełniających, stwierdził Sąd, że miedzy doznanym urazem a gwałtownym szarpnięciem w czasie pracy z opisanym wyżej urządzeniem zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

Konsekwencją wypadku i doznanego urazu jest stała dysfunkcja stawu barkowego lewego. Dalsze leczenie w poradni specjalistycznej może zapobiec dalszemu pogorszeniu wydolności tego stawu, co może wymagać kolejnego zabiegu operacyjnego. Z tego powodu oraz z powodu niemożności doprowadzenia poprzez leczenie do odzyskania pełnej wydolności stawu rokowanie na przyszłość jest niepomyślne. Trwały uszczerbek na zdrowiu wynosi 15%.

Powód zgłosił roszczenie o wypłatę odszkodowania 16 października 2014r., lecz pozwana odmówiła wypłaty odszkodowania wobec stwierdzenia braku związku przyczynowego między wypadkiem a trwałym uszczerbkiem na zdrowiu. W ocenie lekarza orzecznika pozwanej jest wynikiem wcześniejszych zmian zwyrodnieniowych, które w opisanym przez powoda okolicznościach zostały ujawnione. Powód wniósł odwołanie od decyzji ubezpieczyciela. W wyniku rozpatrzenia odwołania pozwana podtrzymała dotychczasowe stanowisko. Pismem z dnia 20 stycznia 2015r. powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 10.800zł z odsetkami od dnia 4 listopada 2014r.

W tym stanie rzeczy powództwo uwzględniono w całości co do roszczenia głównego oraz częściowo co do odsetek.

Sąd pierwszej instancji wskazywał jako podstawę rozstrzygnięcia normę art. 805 § 1 kc w zw. z art. 817 § 1 kc, wyznaczającą ubezpieczycielowi do spełnienia świadczenia termin trzydziestu dni licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku. Za bezsporny uznał fakt objęcia powoda ochroną ubezpieczeniową w ramach trzech umów ubezpieczenia pracowniczego w chwili zdarzenia, jak również wartość świadczenia przyznawanego za każdy procent uszczerbku na zdrowiu.

Wskazał, że z zebranego materiału dowodowego w postaci opinii biegłego, jak również dostarczonej przez powoda dokumentacji medycznej, wynika bezpośredni i wyłączny związek opisanego przez powoda zdarzenia z doznanym urazem.

W konsekwencji uznano, że powództwo co do żądania głównego należy uwzględnić w całości w oparciu o art. 805 § 1 kc, zatem do kwoty 10.800zł tytułem odszkodowania za doznany uszczerbek na zdrowiu. Odsetki ustawowe za opóźnienie od pierwotnie żądanej kwoty tj. 5.400zł Sąd Rejonowy zasądził zgodnie z żądaniem od 17 listopada 2014r., co odpowiada zasadom wyrażonym w art. 817 § 1 kc, natomiast co do kwoty, o jaką rozszerzono żądanie również wynoszące 5.400zł, odsetki zasądzono od dnia doręczenia stronie pozwanej pisma rozszerzającego powództwo tj. od 31 sierpnia 2016r. Sąd pierwszej instancji przyjął, że powód wcześniej nie oczekiwał wyższej kwoty niż pierwotnie żądana, a rozszerzenie powództwa wynikało z ustalenia w toku postępowania 15-procentowego uszczerbku na zdrowiu, to brak jest podstaw do uznania, że pozwana pozostawała w opóźnieniu z zapłatą całości dochodzonej kwoty od 17 listopada 2014r.

Jak podał Sąd pierwszej instancji, na kwotę 3.645zł zasądzoną na rzecz powoda tytułem zwrotu kosztów postępowania, składa się wynagrodzenie pełnomocnika wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 2.417zł, opłata od pozwu w łącznej wysokości 538zł oraz zaliczka na opinię biegłego w kwocie 500zł. Rozstrzygnięcie oparto o przepisy art. 98 § 1 i § 3 kpc oraz art. 99 kpc oraz art. 100 zd. 2 kpc, przyjmując, że powód uległ co do nieznacznej części swojego żądania.

Apelację od tego wyroku w zakresie punktów 1 co do oznaczenia pozwanej oraz roszczenia ubocznego i 2, 3 rozstrzygnięcia wniósł powód. Zarzucał, iż doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie art. 233 § 1 kpc poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie jej w sposób dowolny i wybiórczy, sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, w tym w odniesieniu do dowodów z dokumentów. Podnosił sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, że pozwaną jest (...) SA w W., nie zaś (...) Spółka Akcyjna w W., że powodowi przysługują świadczenia od pozwanej w wysokości 10080zł w miejsce kwoty 10800zł oraz stwierdzenie, że powód pierwotnie nie domagał się zapłaty kwoty 10800zł z ustawowymi odsetkami od 17 listopada 2014r., zgodnie z pismem z 20 stycznia 2015r. Podnosił, że doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego w zakresie art. 481 § 1 i 2 kc poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że pozwana jest zobowiązania do uiszczenia odsetek ustawowych za opóźnienie od 17 listopada 2014r. do 31 grudnia 2015r., podczas gdy powodowi należą się za ten okres odsetki ustawowe. Zarzucał nadto, że roszczenie uboczne od dochodzonego świadczenia należy się od dnia wezwania do zapłaty. Skarżący podnosił nadto, iż na jego rzecz przyznano niepełne koszty procesu od przeciwniczki, w wysokości 3465zł zamiast 3645zł, naruszając art. 98 § 1 kpc w zw. z art. 100 zd. 2 kpc. Wnosił apelujący zatem o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kwoty 10.800,00 (dziesięć tysięcy osiemset) złotych z ustawowymi odsetkami od 17 listopada 2014r. do 31 grudnia 2015r. roku i od 1 stycznia 2016r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie; a także domagał się zwrotu kosztów postępowania odwoławczego według norm przepisanych od pozwanej.

Pozwana wniosła o oddalenie apelacji powoda i zwrot kosztów postępowania odwoławczego.

Postanowieniem z 30 grudnia 2016r. Sąd Rejonowy w Żorach na wniosek powoda sprostował oczywiste omyłki w zaskarżonym wyroku z 5 października 2016r. przez zamieszczenie w części wstępnej i pkt 1 sentencji prawidłowego określenia pozwanej jako (...) Spółki Akcyjnej w W., zastąpienie zasądzonej od pozwanej na rzecz powoda kwoty 1080zł sumą 10800zł, zaś kwoty 5040zł, od której naliczano odsetki ustawowe za opóźnienie od 31 sierpnia 2016r., kwotą 5760zł.

Pomimo tej treści orzeczenia, powód w piśmie procesowym z 2 marca 2017r podał, iż zasadniczo podtrzymuje swój środek zaskarżenia, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku z tym zastrzeżeniem, że dotyczy on odsetek ustawowych od dnia 17 listopada 2014r. do 31 grudnia 2015r. i dalszych odsetek za opóźnienie od 1 stycznia 2016r. d podtrzymał swój środek zaskarżenia podając o 30 sierpnia 2016r. od kwoty 5760zł oraz łącznej kwoty 3645zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

Pozwany wniósł o oddalenie apelacji powoda w całości i zwrot kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja powoda musiała częściowo odnieść skutek, aczkolwiek w pozostałym zakresie utraciła swoje główne założenia z uwagi na dokonanie określonego sprostowania omyłek w zaskarżonym apelację wyroku, poprzez postanowienie Sądu Rejonowego w Żorach z dnia 30 grudnia 2016r.

W istocie zostało bowiem sprostowane, na wniosek apelującego złożony po wniesieniu apelacji, oznaczenie strony pozwanej oraz suma zasądzona tytułem roszczenia głównego na żądaną przez powoda 10800zł. W tej części zatem apelacja, formalnie nie cofnięta, nie mogła odnieść skutku.

Zasadna natomiast okazała się być co do roszczenia ubocznego.

W istocie bowiem, wbrew temu, co zawarł Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, pismem z 20 stycznia 2015r. powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 10.800zł z ustawowymi odsetkami od dnia 17 listopada 2014r. do dnia 31 grudnia 2015r. oraz dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r. tak kwoty 10.800zł z ustawowymi odsetkami od dnia 17 listopada 2014r. do dnia 31 grudnia 2015r. oraz dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r.

Takiego też świadczenia powód w piśmie z 1 sierpnia 2016r. dochodził w niniejszym procesie.

Nie zmienia tego fakt, iż część żądania została zgłoszone dopiero w tym piśmie, w toku procesu, skoro ubezpieczyciel zobowiązany był do wypłacenia świadczenia już przed wniesieniem powództwa w niniejszej sprawie do Sądu, bowiem termin do realizacji zobowiązania zaczął płynąć z dniem zgłoszenia wypadku. Słusznym więc na zasadzie art. 481 § 1 i 2 kc, było zasądzenie roszczenia odsetkowego w tym wymiarze od całej sumy 10800zł, mając na uwadze zaistniałą w toku biegu tego okresu zmianę stanu prawnego.

W pozostałym zakresie natomiast apelacja nie była uzasadniona. W szczególności niesłuszny okazał się być zarzut nieprawidłowego wyliczenia należnych stronie powodowej od przegrywającej pozwanej kosztów procesu, a żądanie zmiany tego rozstrzygnięcia poprzez zasądzenie kosztów postępowania w wysokości 3645zł okazało się być nieuzasadnione. Na koszty postępowania pierwszo instancyjnego podlegające zwrotowi składają się bowiem wynagrodzenie pełnomocnika powoda w wysokości 2400zł, 17zł opłaty od pełnomocnictwa, suma 500zł jako zaliczka na poczet opinii biegłego oraz 538zł opłaty od pozwu, jak wskazywano to w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia apelacji także w tym zakresie.

Wobec powyższego zmieniono zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji we wskazany sposób na zasadzie art. 386 § 1 kpc, w pozostałym zakresie oddalając apelację powoda jako nieuzasadnioną po myśli art. 385 kpc.

O kosztach postępowania apelacyjnego wyrzeczono na podstawie art. 100 zd. 1 kpc w zw. z art. 108 § 1 kpc.

Sąd drugiej instancji miał przy tym na uwadze, iż apelacja powoda została uwzględniona jedynie w części, zaś koszty obciążające w związku z tym każdą ze stron były podobnej wysokości.

Zważył w tym miejscu Sąd Odwoławczy, iż w znacznej mierze zarzuty podnoszone w apelacji utraciły swą moc w związku ze sprostowaniem omyłek pisarskich w wyroku Sądu pierwszej instancji, natomiast po części jej zarzuty odniosły skutek co do meritum rozstrzygnięcia (zob.: postanowienie Sądu Najwyższego z 11 września 2013 r., III CZ 37/13).

SSO Roman Troll SSO Barbara Braziewicz SSO Lucyna Morys – Magiera