Postanowienie z 7 września 2017, sygn. II Cz 2178/17

POSTANOWIENIE

Dnia 7 września 2017 roku

Sąd Okręgowy w Krakowie, II Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia SO Zbigniew Zgud

Sędziowie: SO Katarzyna Biernat – Jarek (sprawozdawca)

SO Krzysztof Wąsik

po rozpoznaniu w dniu 7 września 2017 roku w Krakowie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy egzekucyjnej z wniosku wierzyciela A. S.

przeciwko dłużnikowi Gminie J. - P.

w przedmiocie wniosku dłużnika o obniżenie opłaty stosunkowej ustalonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Wadowicach M. W. w postanowieniu z dnia 17 października 2016 r. wydanego pod sygn. KM 139/16

na skutek zażalenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Wadowicach M. W. na pkt 2. postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie z dnia 29 grudnia 2016 roku, sygn. akt I Co 2923/16/K

postanawia

1.  oddalić zażalenie;

2.  oddalić wniosek dłużnika o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

SSO Katarzyna Biernat – Jarek SSO Zbigniew Zgud SSO Krzysztof Wąsik

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2016 r. Sąd Rejonowy na zasadzie art. 759 § 2 k.p.c. ustalił opłatę stosunkową naliczoną przez Komornika Sądowego M. W. działającego przy Sądzie Rejonowym w Wadowicach na kwotę 7.545,20 zł (pkt 1.) i obniżył ustaloną opłatę stosunkową do kwoty 1.426,18 zł (pkt 2.).

W uzasadnieniu pkt 2. Sąd Rejonowy wskazał, iż Komornik w toku postępowania egzekucyjnego ograniczył się do wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz zajęcia rachunku bankowego. Komornik w toku egzekucji podjął czynności, które nie wymagały znacznego i czasochłonnego nakładu pracy, zaś postępowanie egzekucyjne od dnia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji do dnia wydania postanowienia o ustaleniu kosztów postępowania trwało zaledwie miesiąc. W ocenie Sądu Rejonowego nie można uznać, iż opłata w ustalonej przez Komornika wysokości jest należna. Sąd podkreślił, iż nie można kosztami utrzymania kancelarii komorniczej w całości obciążać dłużnika egzekwowalnego, wobec braku możliwości egzekucji kosztów w stosunku do dłużników nie egzekwowalnych. Dłużnik w niniejszej sprawie winien więc uiścić taką opłatę stosunkową, która jest adekwatna do czasochłonności i nakładu pracy na poczynione przez Komornika czynności. Nie bez znaczenia dla oceny Sądu był także fakt, iż dłużnik jest podmiotem publicznym, dysponującym mieniem publicznym, a nadto wychodził on z inicjatywą dobrowolnego spełnienia należności. Dłużnik nie miał zamiaru ukrywania się przez wierzycielem, a wszczęcie postępowania egzekucyjnego w ciągu 7 dni od uprawomocnienia się tytułu wykonawczego mogło stanowić nadużycie prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd Rejonowy uznał, iż ustalenie opłaty egzekucyjnej w wysokości 1%, tj. kwoty 1.426,18 zł, biorąc pod uwagę wysokość wyegzekwowanego świadczenia, nakład pracy Komornika i sytuację finansową dłużnika, będzie adekwatne, a kwota ta w pełni pokryje trud Komornika włożony w toku egzekucji należnego świadczenia oraz proporcjonalnie pokryje koszty utrzymania kancelarii komorniczej, a nadto nie pogorszy znacznie sytuacji finansowej dłużnika.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Komornik Sądowy M. W., zaskarżając je w części dotyczącej uwzględnienia wniosku dłużnika o obniżenie opłaty egzekucyjnej. Komornik domagał się zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez oddalenie wniosku dłużnika o obniżenie opłaty egzekucyjnej. W uzasadnieniu zażalenia Komornik podnosił, iż nakład pracy determinowany jest wnioskami wierzyciela i nie należy oczekiwać, iż będzie wykonywał czynności ponad żądanie. Komornik zwrócił uwagę na koszty prowadzenia kancelarii komorniczej a także i na to, że instytucja obniżenia opłaty egzekucyjnej winna mieć charakter wyjątkowy, usprawiedliwiony okolicznościami sprawy. Tymczasem ze stanowiska dłużnika nie sposób wnioskować, by znajdował się w złej sytuacji materialnej lub zdecydowanie gorszej niż pozostali dłużnicy, obowiązani do pokrycia opłat egzekucyjnych w całości.

W piśmie wniesionym dnia 11 lipca 2017 r. dłużnik domagał się oddalenia zażalenia Komornika w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zażalenie podlegało oddaleniu. Rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego jest prawidłowe, a zarzuty jako nieuzasadnione nie mogłyby prowadzić do jego zmiany.

Zgodnie z art. 49 ust.7 i 10 u.k.s.e., dłużnik może złożyć wniosek o obniżenie wysokości opłat, o których mowa w art. 49 ust. 1 i 2, a po rozpoznaniu tego wniosku sąd może, uwzględniając w szczególności nakład pracy komornika lub sytuację majątkową wnioskodawcy oraz wysokość jego dochodów, obniżyć wysokość tych opłat. Opłata stosunkowa w niniejszej sprawie została naliczona w wysokości 8 % wyegzekwowanego świadczenia na podstawie art. 49 ust. 1 w/w ustawy.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie obniżenia opłaty egzekucyjnej, w trybie art. 49 ust. 7-10 u.k.s.e. opiera się na przesłankach ocennych i jako takie jest poddane tzw. dyskrecjonalnej władzy Sądu pierwszej instancji, co oznacza w konsekwencji, że jego podważenie w drodze kontroli instancyjnej jest możliwe tylko wtedy, gdy Sąd orzekający bądź wydał rozstrzygnięcie rażąco niesprawiedliwe, bądź orzekł w warunkach nierozpoznania istoty sprawy. Żadna z tych okoliczności nie zachodzi w niniejszym przypadku.

Sąd Rejonowy, dokonując oceny zasadności wniosku dłużnika w niniejszej sprawie rozważył przesłanki określone w art. 49 ust. 10 u.k.s.e., dochodząc do przekonania, że wniosek zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy podziela pogląd Sądu Rejonowego, że opłata egzekucyjna wynosząca 7.545,20 zł za czynności dokonane w niniejszym postępowaniu przez Komornika, jest opłatą niewspółmierną do nakładu pracy komornika związanego z wyegzekwowaniem dochodzonej przez wierzyciela należności, w szczególności przy uwzględnieniu kim jest dłużnik, przeciwko któremu egzekucja była skierowana. W postępowaniu egzekucyjnym Km 139/16, wszczętym wnioskiem wierzyciela w dniu 15 lutego 2016 r., Komornik zawiadomił dłużnika o wszczęciu postępowania w dniu 15 lutego 2016 r., dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w dniu 17 lutego 2016 r. oraz wydał postanowienie z dnia 29 lutego 2016 r. o ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego, a to wobec zakończenia sprawy o wyegzekwowania wszystkich należności (data wpłaty – 22 lutego 2016 r.). Z powyższego wynika, iż postępowanie egzekucyjne trwało zaledwie tydzień, zaś skoro dłużnikiem jest jednostka samorządu terytorialnego, wyegzekwowanie od niej dochodzonej wierzytelności nie było skomplikowane, a sprowadzało się jedynie do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego należącego do dłużnika. Skuteczność egzekucji przeciwko takiemu podmiotowi była praktycznie zapewniona i nie wymagała intensywnych działań organu egzekucyjnego, a szybkość zakończenia tego postępowania egzekucyjnego nie była uzależniona od efektywności działań komornika.

Odnosząc się do kwestii finansowania kancelarii z dochodów jakie przynoszą opłaty egzekucyjne podnieść należy, że jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 grudnia 2003 r., K 5/02, OTK-A 2003, nr 9, poz. 98, komornik otrzymane we wszystkich prowadzonych przez siebie postępowaniach opłaty egzekucyjne przeznaczać ma na pokrycie ogólnych kosztów działalności egzekucyjnej. Opłata egzekucyjna ustalona jest normatywnie w sposób niezwiązany z kosztami konkretnego postępowania egzekucyjnego. Inaczej mówiąc - ustawa nie zakłada, że każde postępowanie egzekucyjne ma przynosić komornikowi „dochód”, ani nawet, że każde postępowanie egzekucyjne będzie się „bilansować”, tj. że komornik otrzyma dokładnie tyle, ile wynosiły jego wydatki w tym postępowaniu.

W ocenie Sądu odwoławczego, w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki uzasadniające obniżenie opłaty egzekucyjnej, stąd też zażalenie musiało ulec oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c., o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji.

Wniosek dłużnika o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego podlegał oddaleniu. Sąd Okręgowy miał na uwadze fakt, że komornik nie jest stroną postępowania egzekucyjnego, w tym także w zakresie przysługującego mu, na postawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, prawa do zwrotu wydatków oraz opłat egzekucyjnych (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: uchwały z dnia 9 czerwca 1999 r., III CZP 16/99, OSNC 1999, nr 12, poz. 202 i z dnia 9 grudnia 1999 r., III CZP 16/99, OSNC 1999, nr 12, poz. 202 i z dnia 9 grudnia 1999 r., III CZP 31/99, OSNC 2000, nr 5, poz. 84, postanowienie z dnia 14 marca 2000 r., II CKN 496/00, OSNC 2000, nr 9 poz. 168, uzasadnienie uchwały z dnia 11 października 2001 r., III CZP 49/01, OSNC 2002, nr 7-8, poz. 86 i uzasadnienie postanowienia z dnia 12 czerwca 2002 r., III CZP 33/02, OSNC 2003, nr 5, poz. 62). W świetle Kodeksu postępowania cywilnego stronami są osoby, na rzecz których i wobec których, w zakresie łączących je stosunków cywilnych, nastąpić ma urzeczywistnienie określonej normy prawnej w drodze orzeczenia sądu. Uwzględniając charakter postępowania egzekucyjnego, jako służącego zaspokojeniu wierzyciela w wyniku czynności dokonywanych przez właściwe organy, należy stwierdzić, że jego wynikami w sensie zrealizowania norm prawa materialnego zainteresowani są tylko wierzyciel i dłużnik. Komornik jako organ egzekucyjny nie pozostaje wobec żadnej z tych osób w stosunku cywilnym. Jest funkcjonariuszem publicznym (art. 1 u.k.s.e.), któremu zostało powierzone zrealizowanie przymusu państwowego w zakresie wykonywania orzeczeń sądowych. Z tego tytułu jego pozycja w stosunku do wierzyciela i dłużnika jest władcza; w szczególności nie sposób uznać, że wchodzi on z dłużnikiem w stosunek prywatnoprawny będący źródłem roszczenia o uiszczenie opłaty egzekucyjnej, ze skutkiem w postaci przyjęcia, że sprawa ze skargi dłużnika na ustalenie przez komornika kosztów postępowania egzekucyjnego czy też z wniosku dłużnika o obniżenie ustalonej przez komornika opłaty stosunkowej jest, w znaczeniu materialnoprawnym, sprawą cywilną pomiędzy dłużnikiem i komornikiem jako wierzycielem. W związku z powyższym, skoro zwrot kosztów procesu (postępowania zażaleniowego) może nastąpić wyłącznie między stronami (uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2000 r., II CKN 496/00), pomimo oddalenia zażalenia Komornika, brak było podstaw do zasądzenia na rzecz dłużnika kosztów postępowania nim wywołanych - stąd też wniosek ten Sąd Okręgowy oddalił. Jedynie na marginesie zaznaczyć należy, iż brak było podstaw do obciążenia kosztami postępowania zażaleniowego wierzyciela, bowiem nie sposób uznać wierzyciela za stronę przegrywającą to postępowanie, które dotyczyło jedynie opłaty należnej Komornikowi, nie wywierając tym samym żadnych skutków na sytuację prawną wierzyciela. Zgodnie z powyższym orzeczono jak w punkcie 2. sentencji.

SSO Katarzyna Biernat – Jarek SSO Zbigniew Zgud SSO Krzysztof Wąsik