Wyrok z 31 stycznia 2018, sygn. I Ca 544/17
W skrócie
Sygn. akt I Ca 544/17
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 stycznia 2018 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSO Barbara Bojakowska
Sędziowie SSO Antoni Smus
SSO Katarzyna Powalska
Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 roku w Sieradzu
na rozprawie
sprawy z powództwa I. G., M. S. (1)
przeciwko Skarbowi Państwa – Szefowi (...) Zarządu (...) w B.
o ochronę naturalnego środowiska człowieka
na skutek apelacji powodów
od wyroku Sądu Rejonowego w Łasku
z dnia 24 października 2017 roku, sygnatura akt I C 879/13
I. zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1b, 2, 3b, 4 i 5 w ten tylko sposób, że:
a) w punkcie 1b w miejsce daty „27 czerwca 2017 roku” wpisuje datę „12 maja 2012 roku”;
b) w punkcie 3b w miejsce daty „27 czerwca 2017 roku” wpisuje datę „12 maja 2012 roku”;
c) w punkcie 5 w miejsce zwrotu „solidarnie kwotę 2417 zł (dwa tysiące czterysta siedemnaście złotych)” wpisuje zwrot „kwoty po (...),50 (jeden tysiąc dwieście trzynaście 50/100) złotych”;
II. oddala apelację w pozostałej części;
III. zasądza od Skarbu Państwa – Szefa (...) Zarządu (...) w B. na rzecz powodów I. G. i M. S. (1) kwoty po 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych dla każdego z nich tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Sygn. akt I Ca 544/17
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy w Łasku w sprawie o sygn. akt I C 879/13, zasądził od pozwanego Skarbu Państwa– (...) Zarządu (...) w B. na rzecz powódki I. G. kwotę 12.393,45 zł z odsetkami: od kwoty 5.050 zł ustawowymi od dnia 12 maja 2012 roku do dnia 31 grudnia 2015 r. i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, od kwoty 7.343,45 zł ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 czerwca 2017 roku od dnia zapłaty (pkt. 1), oddalił powództwo I. G. w pozostałym zakresie (pkt. 2), zasądził od pozwanego Skarbu Państwa - Szefa (...) Zarządu (...) w B. na rzecz powoda M. S. (1) kwotę 12.393,45 zł z odsetkami: od kwoty 5.050 zł ustawowymi od dnia 12 maja 2012 roku do dnia 31 grudnia 2015 r. i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, od kwoty 7 343,45 zł ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 czerwca 2017 roku od dnia zapłaty (pkt. 3), oddalił powództwo M. S. (1) w pozostałym zakresie (pkt. 4). Ponadto Sąd zasądził od pozwanego Skarbu Państwa - Szefa (...) Zarządu (...) w B. na rzecz powodów I. G. i M. S. (1) solidarnie kwotę 2417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt. 5), nakazał pobrać od pozwanego Skarbu Państwa - Szefa (...) Zarządu (...) w B. na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego w Łasku kwotę 2.667,87 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania związanych z wynagrodzeniem biegłego wydatkowanych tymczasowo z funduszu Skarbu Państwa, (pkt. 6), nie obciążył pozwanego opłatą sądową, od uiszczenia której powodowie zostali zwolnieni (pkt. 7), a wyrokowi w pkt. 1 i 3 nadał rygor natychmiastowej wykonalności (pkt. 8).
Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i wnioski:
Powodowie I. G. i M. S. (1) są współwłaścicielami po 1/6 części nieruchomości położnych w miejscowości:
- C. gmina B., powiat (...), województwo (...) stanowiących działki gruntu oznaczone numerami ewidencyjnymi (...) o łącznej pow. 4, 39 ha , dla których w Sądzie Rejonowym w Łasku prowadzona jest księga wieczysta Kw nr (...). Na terenie działki oznaczonej numerem ewidencyjnym (...) posadowiony jest budynek mieszkalny, stodoła drewniana oraz murowane budynki garażowe i gospodarcze w tym inwentarskie i składowe ( odpis księgi wieczystej (...)// (...) k. 139 w aktach sygn. akt I C 324/12 SR w Łasku, opinia biegłego ds. szacowania (...) k. 155 / koperta/ aktach sygn. akt I C 324/12 SR w Łasku, niesporne),
- C. gmina B., powiat (...), województwo (...) stanowiących działki gruntu oznaczone numerami ewidencyjnymi (...) o łącznej pow. 1, 42 ha , dla których w Sądzie Rejonowym w Łasku prowadzona jest księga wieczysta Kw nr (...) ( odpis księgi wieczystej (...) w aktach sygn. akt I C 324/12 SR w Łasku).
Gmina B. nie posiada aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego i zgodnie z obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy B. uchwalonym przez Radę Gminy B. Uchwałą (...) z dnia 15.02.2007 r. przeznaczenie działek powoda położonych w miejscowości C. jest następujące:
- działki nr (...) - w obszarze zabudowanym na głębokość ok. 75 m od drogi w proponowanej strefie organicznego użytkowania od lotniska - Mk,
- działki nr (...) w obszarze oznaczonym jako grunty rolne z przeznaczeniem pod centrum (...)
- działki nr (...) w obszarze do ok. 45m od drogi w kierunku południowym -zabudowa letniskowa - L, pozostała część działek do zalesienia,
- działka nr (...) — grunty rolne oznaczone symbolem R; znajduje się w proponowanym obszarze ograniczonego użytkowania od lotniska.
Nieruchomości powodów położone są w okolicy lotniska wojskowego w Ł. i na skutek hałasu związanego z funkcjonowaniem lotniska mają oni ograniczone możliwości sposobu korzystania z nieruchomości. Hałas związany zlotem samolotów słyszalny jest na zewnątrz, jak i wewnątrz domu przy zamkniętych oknach, a częstotliwość i pora lotów jest różna. Ze względu na przekroczone dopuszczalne poziomy dźwięku spowodowane działaniami lotniska wojskowego w Ł. w dniu 9 lutego 2010 roku Sejmik Województwa (...) podjął Uchwałę nr (...) w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska wojskowego Ł.. Uchwała nr (...) z dnia 09.02.2010 r. została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa (...) z dnia 29.03.2010 r, Nr 88 poz. 689 i weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2010 roku . W uchwale obszar ograniczonego użytkowania został podzielony na dwa obszary oznaczone symbolami A i B , to jest:
-podobszar A, którego granicę wewnętrzną wyznacza granica terenu lotniska, zewnętrzna natomiast wyznacza izolinia równoważnego poziomu dźwięku A dla pory nocy (przedział czasu od godz. 22.00 do 6.00) wyrażonego wskaźnikiem hałasu (...) — 50 dB, - podobszar B, którego granicę wewnętrzną wyznacza izolinia równoważnego poziomu dźwięku A dla pory nocy, wyrażonego wskaźnikiem hałasu L A. (...) = 50 dB , zewnętrzną granicę podobszaru B wyznacza izolinia równoważnego poziomu dźwięku A dla pory nocy wyrażonego wskaźnikiem hałasu L A. (...) — 45 dB Uchwała Sejmiku Wojewódzkiego wprowadza ograniczenia zarówno w zakresie przeznaczenia terenu, jak też sposobu korzystania, a także określa wymagania techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki. Zakres tych regulacji zawarty został w § 8-11 uchwały. Nieruchomości powoda znalazły się w obszarze ograniczonego użytkowania strefy A zgodnie z uchwalą Sejmiku Województwa (...) nr (...) z dnia 09.02.2010 r.
Z dniem 11 kwietnia 2010 roku na mocy Uchwały Sejmiku Województwa (...) został utworzony obszar ograniczonego użytkowania lotniska wojskowego Ł. i przedmiotowa nieruchomości znalazła się w strefie A tego obszaru, za wyjątkiem działki nr (...), która leży na terenie podobszaru A i B, przy czym jej większa część zlokalizowana jest w podobszarze B. Utrata wartości rynkowej nieruchomości powodów w wyniku wejścia w życie z dniem 11 kwietnia 2010 roku uchwały Sejmiku Wojewódzkiego Nr (...) z dnia 9 lutego 2010 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania lotniska wojskowego Ł. (według stanu na dzień 11.04.2010 r.) i cen na dzień 3.09.2015 r. wynosiła 57.800 zł ( w tym: działek nr (...) - 20 900 zł, nr 561 - 300 zł, nr 667 - 5 400 zł, nr 184 -20 900 zł, nr 185 - 10 300 zł).
Na nieruchomości powodów dochodzi permanentnie do znacznego przekroczenia wartości norm hałasu określonych w tabeli 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska dnia 14.06.2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Niezbędny zakres robót budowlanych celem zapewnienia właściwej izolacyjności akustycznej pomieszczeń i prawidłowej wentylacji budynku powoda w miejscu jego położenia na obszarze ograniczonego użytkowania lotniska wojskowego, zgodne z przepisami prawa i polskimi normami, obejmuje wymianę pięciu okien na odpowiedniki o podwyższonej izolacyjności akustycznej oraz obłożenie dwóch ścian zewnętrznych pomieszczeń płytami elewacyjnymi. W celu zapobiegania skutkom nadmiernego wzrostu temperatury w pomieszczeniach przy zamkniętych oknach zalecono stosowanie wentylatorów sufitowych w czterech pomieszczeniach. Koszt robót budowlanych, mających na celu poprawę izolacyjności akustycznej przegród zewnętrznych oraz koszt zakupu i montażu wentylatorów wynosi łącznie 16.561 zł.
Ubytek wartości rynkowej nieruchomości powodów w wyniku wejścia w życie uchwały Sejmiku Wojewódzkiego Nr (...) z dnia 9 lutego 2010 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania lotniska wojskowego Ł. został potwierdzony opinią biegłego z zakresu szacowania (...) i wyniósł on według stanu na dzień 11.04.2010 r. i cen na dzień 3.09.2015 r. - 57 800 zł. Koszt robót budowlanych, mających na celu poprawę izolacyjności akustycznej przegród zewnętrznych budynku mieszkalnego powodów oraz koszt zakupu i montażu wentylatorów wyniósł łącznie 16 561 zł - zgodnie z opinią biegłego, albowiem według stanu budynku na dzień 11 kwietnia 2010 roku, po utworzeniu obszaru ograniczonego użytkowania oraz w świecie przepisów prawa budowlanego i Polskich Norm, dla poziomu hałasu w miejscu położenia nieruchomości, na (...) ograniczonego (...), budynek ten nie spełniał wymogów prawidłowej ochrony pomieszczeń przed dźwiękami powietrznymi pochodzącymi z zewnątrz.
W uchwale Sejmiku Województwa (...) wprowadzono w § 11 wymagania techniczne jakim powinny odpowiadać zlokalizowane na terenie obszaru budynku istniejące. Wskazano, że w budynkach istniejących należy zastosować zabezpieczenia zapewniające izolacyjność ścian zewnętrznych, okien i drzwi w ścianach zewnętrznych dachów i stropodachów, zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi izolacyjności akustycznej elementów budowlanych. Z uwagi na przekroczenie dozwolonych poziomów hałasu w środowisku określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca (...). w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, spowodowanych funkcjonowaniem samolotów zlokalizowanych na terenie lotniska wojskowego w Ł., dochodzi do przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w pomieszczeniach. Poziom hałasu wywoływany przez samoloty wojskowe jest niezwykle dotkliwy dla organizmów żywych. Prace mające na celu zapewnienie właściwego klimatu akustycznego wewnątrz budynków są konieczne w celu przywrócenia możliwości komfortowego korzystania z nieruchomości budynkowych. Na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 129 ustawy prawo ochrony środowiska , szkoda z tytułu wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania obejmuje również koszt dostosowania budynków do wymagań technicznych.
Biorąc pod uwagę opinie biegłych przez strony postępowania niekwestionowane oraz ustalenia dotyczące wysokości odszkodowania należnego współwłaścicielowi nieruchomości M. S. (2) w sprawie sygn. akt I C 324/12 — w niniejszym postępowaniu Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwoty po 12 393,45 zł (1/6 x 74.361 zł ~ 12 393,45 zł). Roszczenie powodów co do tych kwot zostało uznane przez pełnomocnika pozwanego pismem z dnia 28 czerwca 2017 r. Kwoty te w ocenie Sądu są adekwatne do naprawienia szkody, albowiem wyrównują ubytek majątkowy powodów stosownie do wysokości ich udziałów we współwłasności nieruchomości i nie prowadzą do ich wzbogacenia.
O odsetkach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. wywodząc, iż zgodnie z paragrafem 1. wierzyciel może żądać odsetek jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Dłużnik popada w opóźnienie, jeżeli nie spełnia świadczenia pieniężnego w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Stąd też - zgodnie z żądaniem pozwu Sąd zasądził kwoty po 5 050 zł stanowiące pierwotne żądanie z odsetkami ustawowymi od dnia 12 maja 2012 roku do dnia 31 grudnia 2015 r. i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty. Co kwot po 7.343,45 zł, o które zostało rozszerzone powództwo uznano, że pozwany pozostaje w opóźnieniu od dnia następnego po dniu odebraniu przez niego odpisu pisma zawierającego rozszerzenie powództwa tj. od dnia 27 czerwca 2017 r. W pozostałym zakresie co do odsetek powództwa zostały oddalone.
Wyrokowi w pkt. 1 i 3 nadano z urzędu rygor natychmiastowej wykonalności, z uwagi na uznanie przez pozwanego roszczenia w tym zakresie ( art. 333 § 1 pkt 2 k.p.c). Sąd nie znalazł podstaw, które mogłyby uzasadniać, iż oświadczenie o uznaniu powództwa w zakresie opisanym w piśmie pozwanego z dnia 28 czerwca 2017 r. było sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub miało na celu obejście prawa.
W zakresie kosztów postępowania Sąd orzekł w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c., w myśl której strona przegrywająca sprawę zobowiązana jest zwrócić koszty procesu poniesione przez przeciwnika. Od pozwanego na rzecz powodów zasądzono kwotę 2417 zł.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik obojga powodów.
W imieniu powódki I. G. zaskarżył przedmiotowy wyrok w zakresie pkt 1 lit. B i pkt. 2 i pkt 5 w części oddalającej powództwo w zakresie odsetek w wysokości ustawowej od kwoty 7.343,45 złotych od dnia 12 maja 2012 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku oraz odsetek w wysokości ustawowej za opóźnienie od kwoty 7.343,45 złotych od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty tj. co do kwoty 3.863,26 zł oraz w imieniu powoda M. S. (1) zaskarżył przedmiotowy wyrok zakresie w pkt 3 lit. B, i pkt. 4 w części oddalającej powództwo w zakresie odsetek w wysokości ustawowej od kwoty 7.343,45 złotych od dnia 12 maja 2012 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku oraz odsetek w wysokości ustawowej za opóźnienie od kwoty 7.343,45 złotych od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty tj. co do kwoty 3.863,26 zł.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony Środowiska (t.j. Dz.U. z 2008 nr 25 poz. 150 z późniejszy mi zmianami) w związku z art. 481 § 1 kc poprzez wadliwą wykładnię polegającą na uznaniu, że pozwany pozostaje w opóźnieniu z zapłatą kwot w zakresie rozszerzonego powództwa, dopiero od dnia następnego po odebraniu pisma zawierającego rozszerzenie powództwa. Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik powodów wniósł o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa w zaskarżonej części, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz każdego z powodów kosztów postępowania za I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja pełnomocnika powodów I. G. oraz M. S. (1) zasługuje na uwzględnienie i skutkować musiała zmianą zaskarżonego orzeczenia w kierunku postulowanym w jego środku odwoławczym.
Odnosząc się do skarżonej kwestii zasądzenie odsetek od świadczenia z tytułu odszkodowania od daty wcześniejszej niż data wyrokowania, wskazać trzeba, iż dłużnik odpowiedzialny za wyrównanie szkody pozostaje w opóźnieniu z zapłatą świadczenia bezterminowego jakim jest odszkodowanie za wyrządzoną szkodę na zasadach ogólnych, tj. od dnia wezwania go przez poszkodowanego do spełnienia świadczenia (art. 455 k.c.). Od tego momentu wierzyciel ma zatem prawo żądać odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie art. 481 k.c. Dotyczy to także odszkodowań dochodzonych w oparciu o przepisy art. 129 ust. 2 oraz art. 136 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Wskazać należy, iż obowiązany do wypłaty odszkodowania może pozostawać w tak rozumianym opóźnieniu obowiązku wyrównania szkody, której wysokość jest znana w dacie wezwania, choćby została ona ustalona dopiero w okresie późniejszym, w tym w wyniku postępowania sądowego. Dłużnik popada w opóźnienie, jeśli nie spełnia świadczenia pieniężnego w terminie, w którym stało się ono wymagalne, także wtedy, gdy kwestionuje istnienie lub wysokość świadczenia.
W niniejszej sprawie pozwany został wezwany do zapłaty odszkodowania pismem doręczonym już w dniu 11 kwietnia 2012 roku. Wierzyciel wyznaczył termin spełnienia świadczenia 14 dni od otrzymania pisma. Dłużnik pozostawał zatem bez wątpienia w opóźnieniu od dnia wskazanego w pozwie, czyli od dnia 12 maja 2012 roku. W tych warunkach należy zatem zgodzić się ze skarżącym, iż zasądzając odsetki ustawowe od tak innej daty Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 363 § 2 k.c.
Stwierdzić bowiem trzeba, iż pozwany co najmniej od daty doręczenia mu wezwania do zapłaty miał możliwość dokonać we własnym zakresie oszacowania odszkodowania i jego wypłaty, a nie czekać biernie na rozstrzygnięcie sądu. Zaniechanie tego obowiązku doprowadziło do konieczności wykonania stosownej kalkulacji przy pomocy biegłego sądowego. Przyznanie odsetek ustawowych za okres wskazany w apelacji pełnomocnika powodów stanowi rekompensatę za korzystanie przez pozwanego z kapitału. Jeżeli zobowiązany nie płaci odszkodowania w terminie ustalonym zgodnie z art. 455 k.c. uprawniony nie ma możliwości czerpania korzyści z odszkodowania, jakie mu się należy już w tym terminie. Odsetki ustawowe mają przede wszystkim zapewnić swego rodzaju zryczałtowane wynagrodzenie dla wierzyciela za korzystanie ze środków pieniężnych jemu należnych przez dłużnika. Powyższe nie jest sprzeczne z funkcją odsetek z art. 481 § 1 k.c. i nie przysparza powódkom korzyści finansowych, nieuzasadnionych zakresem zobowiązania pozwanego, określonym w przepisach art. 129 ust. 2 i art. 136 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego zaprezentowanym w apelacji, iż całkowicie nieuprawnionym jest wiązanie początkowej daty biegu odsetek od zasądzonej na rzecz powodów kwoty z datą 27 czerwca 2017 roku, czyli od otrzymania odpisu pisma rozszerzającego powództwo, gdyż wyrok w niniejszej sprawie nie ma charakteru konstytutywnego. Źródłem szkody dla powodów było wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania, co ograniczyło je w sposobie korzystania z nieruchomości i pogorszyło klimat akustyczny budynku. Dlatego też, rację ma pełnomocnik powodów domagając się zasądzenia kwoty odszkodowania na rzecz powodów od dnia 12 maja 2012 roku, gdyż w okolicznościach przedmiotowej sprawy, wymagalność roszczenia należy właśnie ustalić od tej daty.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w punktach 1b,2,3b, 4 i 5 tylko w ten sposób, że skorygował początkową datę odsetek oraz w punkcie 5 gdzie w miejsce zwrotu „solidarnie kwotę 2417 zł” wpisał zwrot „kwoty po 1213,50 złotych” o czym orzekł jak w punkcie I sentencji. Zasądzenie kosztów postępowania na rzecz powodów solidarnie nie miało swoich podstaw w pozycji procesowej powodów, których nie łączyło współuczestnictwo materialne konieczne. To, że objęli swoje roszczenia jednym pozwem, nie uczyniło ich współuczestnikami o takim charakterze, a żądanie każdego z nich zachowało swój oddzielny byt. Nie można jednak zgodzić się z apelującymi aby zasadnym było przy prowadzeniu tej sprawy żądanie przyznania całej stawki minimalnej za pomoc prawną na rzecz każdego z powodów z racji zakresu podejmowanej w sprawie aktywności pełnomocnika i czynności, których nakład pracy nie wykraczał poza granice typowe dla tego rodzaju sprawy.
Dlatego w tym zakresie apelacja, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w punkcie II sentencji.
O kosztach postępowania apelacyjnego, należnych od pozwanego na rzecz powodów Sąd Okręgowy orzekł w punkcie 3 wyroku, na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c., tj. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, który pozwany przegrał w instancji odwoławczej w całości.
Wysokość kosztów profesjonalnego zastępstwa prawnego po stronie powodów Sąd Odwoławczy ustalił w oparciu o § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804 ze zm.), obowiązującego w dacie wniesienia apelacji.