Postanowienie SN z 6 lutego 2006, sygn. III PZ 2/06
Data orzeczenia
6 lutego 2006
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Kazimierz Jaśkowski
Tagi
Podstawa prawna
art. 52
postepowanie wykroczenia
art. 231
kk
art. 271
kk
art. 379
kpc
art. 394
kpc
art. 398
kpc
art. 399
kpc
art. 401
kpc
Pokaż pozostałe podstawy prawne (7)
III PZ 2/06
Sędzia, który brał udział w wydaniu postanowienia odrzucającego skargę
o wznowienie postępowania, nie jest wyłączony od orzekania o dopuszczalno-
ści kolejnej skargi o wznowienie (art. 413 k.p.c.).
Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Małgorzata
Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca), Andrzej Wróbel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lutego
2006 r. sprawy z powództwa Adama B. przeciwko Zespołowi Szkół Technicznych w
M. o przywrócenie do pracy, wynagrodzenie i nakazanie usunięcia dokumentów, na
skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 8
grudnia 2005 r. [...]
o d d a l i ł zażalenie.
U z a s a d n i e n i e
Wyrokiem z dnia 24 marca 1999 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Mielcu od-
dalił powództwo Adama B. przeciwko Zespołowi Szkół Technicznych w M. o przy-
wrócenie do pracy, wynagrodzenie i nakazanie usunięcia dokumentów. Sąd Rejono-
wy ustalił, iż orzeczeniem z dnia 4 lutego 1997 r. Odwoławcza Komisja Dyscyplinar-
na dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej uznała powoda winnym opusz-
czenia bez usprawiedliwienia zajęć w szkole i na podstawie art. 76 ust. 1 pkt 3
ustawy - Karta Nauczyciela wymierzyła mu karę zwolnienia z pracy. W wyniku po-
wyższego orzeczenia dyrektor pozwanej Szkoły rozwiązał z powodem stosunek
pracy na podstawie art. 52 § 1 k.p. w związku z art. 91c Karty Nauczyciela.
Na skutek apelacji powoda Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecz-
nych w Rzeszowie wyrokiem z dnia 9 grudnia 1999 r. [...] zmienił wyrok Sądu pierw-
szej instancji w ten sposób, że zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda od-
szkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy w wysokości trzy-
2
miesięcznego wynagrodzenia za pracę, zaś dalej idącą apelację oddalił. Sąd drugiej
instancji stwierdził, iż w myśl art. 91c Karty Nauczyciela w zakresie spraw wynikają-
cych ze stosunku pracy nieuregulowanych przepisami ustawy mają zastosowanie
przepisy Kodeksu pracy. Tymczasem kwestia rozwiązania stosunku pracy z nauczy-
cielem mianowanym znajduje swe uregulowanie w przepisach Karty, która w art. 26
ust. 1 pkt 1 w związku z art. 76 stanowi, że stosunek pracy nauczyciela mianowane-
go wygasa w przypadku nałożenia kary zwolnienia z pracy z zakazem przyjmowania
ukaranego do pracy w zawodzie nauczycielskim oraz wydalenia z zawodu nauczy-
cielskiego. Tym samym brak jest podstaw do stosowania w stosunku do nauczyciela
mianowanego art. 52 k.p. w przypadkach uchybień, za które ponosi on odpowie-
dzialność dyscyplinarną.
W dniu 21 listopada 2005 r. powód złożył skargę o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 9
grudnia 1999 r. i wskazując na podstawy określone w art. 401 pkt 2 k.p.c. oraz art.
403 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.c. wniósł o jego zmianę w części oddalającej apelację i
uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu pierwszej
instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący powołał się
na brak należytej reprezentacji, uzyskanie wyroku za pomocą przestępstwa oraz po-
jawienie się nowych okoliczności i dowodów istotnych dla sprawy, z których nie mógł
skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2005 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie odrzucił
skargę uznając, iż nie została ona oparta na ustawowych podstawach wznowienia, a
nadto jest spóźniona.
Sąd Okręgowy wskazał, że - aczkolwiek powód posługuje się określeniami
zawartymi w art. 401 pkt 2 k.p.c. - z treści skargi wyraźnie wynika, iż nie chodzi mu o
wadliwości w zakresie reprezentacji, mogące powodować (stosownie do art. 379 pkt
2 k.p.c.) nieważność postępowania. Akta sprawy nie wskazują, aby powód ustanowił
pełnomocnika do reprezentowania go na rozprawie apelacyjnej, sam zaś był prawi-
dłowo powiadomiony o terminie tej rozprawy. Bezpodstawne jest również wskazanie
podstawy wznowienia określonej w art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., której istnienie powód
upatruje w popełnieniu przez członków komisji dyscyplinarnej i stronę pozwaną czy-
nów określonych w art. 231 k.k. i art. 271 k.k. Postępowania w tych sprawach nie
zostały wszczęte, bądź też zostały prawomocnie umorzone wobec przedawnienia
karalności czynów. W konsekwencji brak jest określonego w art. 404 k.p.c. istotnego
3
elementu warunkującego możliwość powołania się na omawianą podstawę wznowie-
nia, a tym samym podstawa ta nie istnieje. Skarga nie opiera się również na podsta-
wie określonej w art. 403 § 2 k.p.c. Powołując się na tę podstawę powód wskazał na
pismo Kuratora Oświaty w R. z dnia 12 sierpnia 2005 r., z którego wynika, iż strona
pozwana nie uzyskała pisemnej aprobaty tego organu na rozwiązanie z nim stosunku
pracy. Tymczasem niemożność skorzystania w poprzednim postępowaniu z określo-
nych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nie zachodzi, gdy istniała
obiektywna możliwość powołania ich w tym postępowaniu, a tylko na skutek opie-
szałości, zaniedbania, zapomnienia czy błędnej oceny potrzeby ich powołania strona
tego nie uczyniła. Ponadto uchybienia proceduralne pracodawcy przy rozwiązaniu
stosunku pracy z powodem nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, skoro Sąd dru-
giej instancji uwzględnił apelację powoda, uznając rozwiązanie z nim stosunku pracy
za niezgodne z prawem. Zdaniem Sądu Okręgowego, skarga o wznowienie postę-
powania została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 407 k.p.c.,
gdyż powód o wszystkich powoływanych w niej okolicznościach wiedział w toku po-
stępowania w sprawie. Wreszcie została ona wniesiona po upływie pięciu lat od
uprawomocnienia się orzeczenia, zaś w toku postępowania powód nie był pozbawio-
ny możliwości działania i należytej reprezentacji (art. 408 k.p.c.).
W zażaleniu na powyższe postanowienie powód zarzucił naruszenie art. 410 §
1 k.p.c., poprzez przekroczenie przez Sąd Okręgowy zakresu badania na posiedze-
niu niejawnym podstaw skargi o wznowienie postępowania, a w konsekwencji przed-
wczesną ocenę ich zasadności, naruszenie art. 408 k.p.c., przez błędną ocenę do-
puszczalności skargi polegającą na niezasadnym przyjęciu, że powód nie był pozba-
wiony możności działania w sprawie oraz należytej reprezentacji na rozprawie apela-
cyjnej, iż nowe fakty i okoliczności były mu znane w poprzednim postępowaniu oraz
że w postępowaniu z poprzedniej skargi o wznowienie nie podnosił okoliczności uzy-
skania wyroku za pomocą przestępstwa, a nadto naruszenie art. 413 k.p.c., z uwagi
na okoliczność, iż w wydaniu zaskarżonego postanowienia brało udział dwóch sę-
dziów, z udziałem których w dniu 9 czerwca 2003 r. zapadło postanowienie w przed-
miocie odrzucenia poprzednio wniesionej skargi o wznowienie postępowania w tej
samej sprawie, a tym samym wyłączonych od rozpoznania niniejszej skargi z mocy
ustawy. Powołując się dodatkowo na zarzuty dotyczące prawidłowości rozstrzygnię-
cia w sprawie o przywrócenie do pracy skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
4
postanowienia i przekazanie Sądowi Okręgowemu do rozpoznania sprawy w zakre-
sie objętym skargą o wznowienie postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przede wszystkim nie zachodzi zarzucona nieważność postępowania z uwagi
na udziału w sprawie sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Stosownie do art. 413
k.p.c. sędzia, którego udziału lub zachowania się w procesie poprzednim dotyczy
skarga, wyłączony jest od orzekania w postępowaniu ze skargi o wznowienie. Skar-
żący, po raz kolejny domagając się wznowienia postępowania zakończonego pra-
womocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 9 grudnia 1999 r. [...]
odnosi zawarte w art. 413 k.p.c. określenie „poprzedni proces” do postępowania ze
skargi o wznowienie postępowania w tej samej sprawie, zakończonego wyrokiem z
dnia 26 maja 2004 r., którym jego skarga została prawomocnie oddalona. Tymcza-
sem wyrażenie „w procesie poprzednim” nie może oznaczać nic innego, jak tylko
postępowanie zakończone prawomocnym orzeczeniem co do istoty sprawy, które
może być przedmiotem wznowienia stosownie do treści art. 399 § 1 k.p.c. W konse-
kwencji z mocy art. 413 k.p.c. nie jest wyłączony od orzekania w kwestii dopuszczal-
ności kolejnej skargi o wznowienie postępowania sędzia, który postanowieniem, na-
stępnie uchylonym, poprzednią skargę odrzucił (por. także postanowienie Sądu Naj-
wyższego z dnia 17 grudnia 1998 r., II CKN 84/98, OSNC 1999 nr 5, poz. 101). Z
powyższych względów zarzut nieważności postępowania jest pozbawiony usprawie-
dliwionych podstaw.
Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu przede wszystkim z uwagi na
normę art. 416 k.p.c., zgodnie z którym niedopuszczalne jest dalsze wznowienie po-
stępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o
wznowienie. Przepis ten jednoznacznie wyłącza dopuszczalność ponownego wzno-
wienia postępowania w przypadku, w którym poprzednio wznowione postępowanie
zostało zakończone orzeczeniem mającym merytoryczny charakter. Oznacza to, że
ani przyczyny nieważności, ani przyczyny restytucyjne nie mogą uzasadniać wzno-
wienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, wydanym na skutek
skargi o wznowienie. Niesporne jest, iż w dniu 25 marca 2003 r. powód wniósł skargę
o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu
Okręgowego w Rzeszowie z dnia 9 grudnia 1999 r. [...]. Skarga ta została odrzucona
5
zapadłym na posiedzeniu niejawnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Rzeszo-
wie z dnia 9 czerwca 2003 r. [...]. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2004 r., I PZ
101/03, Sąd Najwyższy uchylił powyższe postanowienie wskazując na niedopusz-
czalność dokonania oceny zasadności skargi na posiedzeniu niejawnym. Ponownie
rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy połączył badanie dopuszczalności wznowienia z
rozpoznaniem sprawy i prawomocnym wyrokiem z dnia 26 maja 2004 r. [...] oddalił
skargę o wznowienie postępowania. Skoro zatem wniesiona przez skarżącego
uprzednio skarga o wznowienie postępowania w sprawie [...] Sądu Okręgowego w
Rzeszowie została prawomocnie oddalona, przeto skarga wniesiona ponownie - jako
niedopuszczalna - podlega odrzuceniu niezależnie od istnienia i zasadności podstaw,
na których została oparta, oraz niezależnie od poglądów prawnych wyrażonych przez
Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Z przytoczonych względów zażalenie podlega oddaleniu z mocy art. 39814
k.p.c. w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c.
========================================