Uzasadnienie z 5 marca 2018, sygn. I Ns 414/17

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 9 lutego 2018 roku

Wnioskiem z dnia 14 czerwca 2017 roku (data prezentaty) Instytut (...) Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w W. wniósł o stwierdzenie, że nabył przez zasiedzenie z datą 27 lipca 2015 roku własność działki ewidencyjnej nr (...) o powierzchni 988 m2, opisanej w księdze wieczystej KW nr (...) – w części tej działki o powierzchni 483 m2 przy ul. (...) w W. według projektu podziału sporządzonego przez uprawnionego geodetę inż. L. S. w dniu 17 września 2014 roku (wniosek – k. 1-4).

Pismem z dnia 24 września 2017 roku Skarb Państwa – Prezydent (...) W., zastępowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, wniósł o oddalenie wniosku w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie podniesiono, że Instytut (...) Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w W. nie wypełnił ustawowych przesłanek do stwierdzenia zasiedzenia wyżej wskazanej nieruchomości gruntowej (pismo – k. 39-46).

S ąd ustalił następujący stan faktyczny:

Działka nr (...) z obrębu 2-03-10 na terenie (...) W. jest własnością Skarbu Państwa i została oddana w użytkowanie wieczyste Polskiej Akademii Nauk, która decyzją z dnia 31 października 2012 roku przeniosła na rzecz Instytutu (...) Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w W. wyżej wymienione prawo.

D. ód: decyzja prezesa PAN, k. 61; decyzja Urzędu Wojewódzkiego w W. wraz z postanowieniem, k. 62-65.

Działki nr (...) z obrębu 2-03-10 na terenie (...) W. są własnością Skarbu Państwa.

D. ód: odpis zwykły księgi wieczystej (...), k. 10-11; wypis z rejestru gruntów, k. 12.

Instytut (...) Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w W. włada terenem obejmującym działkę nr (...) oraz fragmentem działki nr (...) o powierzchni 988 m2. Teren ten jest ogrodzony przez Instytut (...) Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w W.. Instytut (...) Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w W. korzysta z tego terenu.

D. ód: decyzja, k. 19; decyzja, k. 20; warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, k. 21; potwierdzenie, k. 22.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej powołanych dowodów. Sąd oddalił wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków i o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Zgodnie z art. 227 k.p.c. przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, a na podstawie art. 6 k.p.c. Sąd powinien przeciwdziałać przewlekaniu postępowania i dążyć do tego, aby rozstrzygnięcie nastąpiło na pierwszym posiedzeniu, jeżeli jest to możliwe bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. W realiach niniejszej sprawy – wobec ustalenia, że Instytut (...) Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w W. pozostaje posiadaczem zależnym – przeprowadzanie dalszego postępowania dowodowego było zbędne i zmierzałoby jedynie do przedłużenia postępowania.

S ąd zważył, co następuje:

Przedmiotem niniejszego postępowania było rozstrzygnięcie, czy wnioskodawca nabył przez zasiedzenie z dniem 27 lipca 2015 roku własność działki ewidencyjnej nr (...) o powierzchni 988 m2, opisanej w księdze wieczystej KW nr (...) – w części tej działki o powierzchni 483 m2 przy ul. (...) w W. według projektu podziału sporządzonego przez uprawnionego geodetę inż. L. S. w dniu 17 września 2014 roku.

Zgodnie z art. 172 § 1 i 2 k.c. posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Art. 336 k.c. przewiduje, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Wnioskodawca powinien zatem wykazać dwie okoliczności – że był samoistnym posiadaczem nieruchomości przez okres co najmniej 20 albo 30 lat. Posiadaniem samoistnym jest taki stan faktyczny, w którym podmiot tego prawa manifestuje wobec innych podmiotów objęcie władztwa nad rzeczą jak właściciel. Oznacza to, że włada nim samodzielnie, bez uzależnienia od innych podmiotów, wypełniając obowiązki i korzystając z praw przysługujących właścicielowi – jednak nim nie będąc. Wnioskodawca nie spełnił tego pierwszego warunku, nie jest bowiem samoistnym posiadaczem przedmiotowej nieruchomości.

Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, właścicielem działki nr (...) z obrębu 2-03-10 jest Skarb Państwa. Na terenie tym nie jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Wnioskodawca dysponuje natomiast prawem użytkowania wieczystego do sąsiedniej działki nr (...). Instytut (...) Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w W. włada obiema tymi działkami, co zamanifestowane jest m.in. poprzez ogrodzenie tego terenu. Wnioskodawca twierdzi, że w procesie geodezyjnego porządkowania spraw gruntowych ujawniono, że Instytut (...) Polskiej Akademii Nauk z siedzibą w W. posiada również działkę nr (...), co do której nie dysponuje żadnym tytułem prawnym.

Rację ma zatem Skarb Państwa, podnosząc, że wnioskodawca w żadnym zakresie nie zamanifestował swojego posiadania względem działki (...), które miałoby charakter posiadania samoistnego – to znaczy władania jak właściciel. Trudno byłoby przyjąć, aby jeden podmiot władał częścią swojego terenu jak użytkownik wieczysty, a jednocześnie – nie mając nawet świadomości, że taką inną działką dysponuje – władał inną częścią jak właściciel. Wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał, na czym ta odrębność w sposobie władania miała polegać. Prowadzi to do jednoznacznego wniosku, że wnioskodawca władał działką nr (...) tak samo, jak władał działką nr (...) – to jest jak jej użytkownik wieczysty. Użytkowanie wieczyste jest prawem rzeczowym, które w systematyce praw rzeczowych plasuje się między prawem własności a ograniczonymi prawami rzeczowymi. Posiadanie nieruchomości jak użytkownik wieczysty ma charakter posiadania zależnego. Zgodnie bowiem z art. 336 k.c. posiadaczem zależnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Zasiedzieć prawo własności rzeczy może natomiast wyłącznie posiadacz samoistny, to jest taki, który włada rzeczą jak właściciel. Sąd w całości podzielił zatem stanowisko i poglądy uczestnika postępowania, co doprowadziło do oddalenia wniosku.

Jedynie ubocznie Sąd wskazuje, że wnioskodawca mógłby wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia prawa użytkowania wieczystego. Dopuszczalne jest bowiem nabycie tego prawa w drodze zasiedzenia. Wnioskodawca niewątpliwie jest posiadaczem przedmiotowej działki, przy czym jego posiadanie należy scharakteryzować jako posiadanie w zakresie użytkowania wieczystego. Posiadanie, jako stan faktyczny, może przybrać różny charakter prawny. Można bowiem posiadać określoną rzecz jako jej właściciel, ale można również ją posiadać jako użytkownik albo użytkownik wieczysty. Odróżnienie tych zakresów posiadania jest możliwe przez określenie, jakie prawa i obowiązki taki podmiot manifestuje na zewnątrz w odniesieniu do określonego gruntu. W realiach niniejszej sprawy świadomość wnioskodawcy obejmowała zdaniem Sądu posiadanie w zakresie użytkowania wieczystego. Wnioskodawca nie miał bowiem świadomości, że przedmiotowa działka nie jest objęta jego uprawnieniem wynikającym z użytkowania wieczystego, natomiast wykonywał wobec niej prawa z tego tytułu wynikające, nie dążąc do ujawnienia wobec otoczenia zmiany charakteru swego posiadania na właścicielski. Przesądza o tym okoliczność, co omówiono wyżej, że wnioskodawca tożsamo traktował działkę nr (...) i działkę (...), co do której dysponował tytułem prawnym – użytkowaniem wieczystym.

O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z wyrażoną w art. 520 § 1 k.p.c. zasadą, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Jakkolwiek postępowanie w przedmiocie zasiedzenia z reguły przybiera charakter sporny, ponieważ jeden podmiot dąży do nabycia własności kosztem innego podmiotu, a wnioskodawca i uczestnik wnieśli o zasądzenie kosztów na swoją rzecz, to Sąd nie znalazł podstaw do odstąpienia od generalnej zasady wyrażonej w wyżej wymienionym przepisie.

Wobec powyższego, Sąd postanowił jak w sentencji.

S. P. ł S.

Zarządzenie: odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron.