Wyrok SN z 29 października 2007, sygn. II PK 56/07
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
ubezpieczenia społeczne
odszkodowanie
Role w sprawie
powód
pozwany
płatnik składek / pracodawca
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
29 października 2007
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział II
Przewodniczący
SSN Roman Kuczyński
Podstawa prawna
art. 10
kp
art. 18
kp
art. 18
postepowanie wykroczenia
art. 22
kp
art. 26
kp
art. 26
postepowanie wykroczenia
art. 29
kp
art. 30
kp
Pokaż pozostałe podstawy prawne (20)
II PK 56/07
1. Przepis art. 26 k.p. nie uzależnia powstania stosunku pracy od jej fak-
tycznego rozpoczęcia przez pracownika.
2. Możliwość wypowiedzenia umowy o pracę nie jest uzależniona od na-
wiązania się między stronami stosunku pracy (rozpoczęcia się okresu zatrud-
nienia). Okresem wypowiedzenia dokonanego przed nawiązaniem się stosunku
pracy jest okres przewidziany w art. 36 § 1 pkt 1 k.p., chyba że pracownik wcze-
śniej pozostawał z tym samym pracodawcą w stosunku pracy lub strony w
umowie o pracę przedłużyły ustawowy okres wypowiedzenia tej umowy.
3. Przepis art. 49 k.p. w zakresie, w jakim stanowi o rozwiązaniu umowy o
pracę z upływem wymaganego okresu wypowiedzenia, dotyczy wypowiedzenia
dokonanego, zarówno przez pracodawcę, jak i pracownika.
Przewodniczący SSN Roman Kuczyński, Sędziowie SN: Małgorzata
Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca), Andrzej Wróbel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 paź-
dziernika 2007 r. sprawy z powództwa L.P.P. Spółki z o.o. w B. przeciwko Jackowi P.
o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyj-
nego we Wrocławiu z dnia 29 września 2006 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu we
Wrocławiu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasa-
cyjnego.
U z a s a d n i e n i e
Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2006 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych we Wrocławiu zasądził od pozwanego Jacka P. na rzecz L.P.P. Spółki z
o.o. w B. kwotę 77.678 zł tytułem odszkodowania umownego za nieprzystąpienie do
wykonywania umowy o pracę. Sąd Okręgowy ustalił, że strony zawarły w dniu 15
2
listopada 2004 r. umowę o pracę. Podjęcie pracy przez pozwanego miało nastąpić z
dniem 1 marca 2005 r. W § 1 ust. 2 umowy zwarte zostało postanowienie, że „jeżeli
pracownik po podpisaniu niniejszej umowy nie przystąpi do jej wykonywania na wa-
runkach w niej określonych lub od umowy odstąpi wówczas zobowiązuje się on do
zapłaty zakładowi pracy odszkodowania w wysokości równowartości w złotych
20.000 euro". Do zawarcia przez strony umowy o pracę doszło po wielomiesięcznych
negocjacjach, a po jej zawarciu, w wyniku pertraktacji z dotychczasowym pracodaw-
cą pozwany uzyskał znaczną podwyżkę wynagrodzenia. W dniu 18 stycznia 2005 r.
pozwany wystąpił do strony powodowej z propozycją rozwiązania umowy o pracę na
zasadzie porozumienia stron, która to propozycja nie została przyjęta. Pismem z dnia
1 lutego 2005 r. pozwany złożył stronie powodowej oświadczenie o rozwiązaniu
umowy o pracę za dwutygodniowym wypowiedzeniem i nie przystąpił do pracy w
dniu 1 marca 2005 r. W dniu 28 lipca 2005 r. strona powodowa rozwiązała z pozwa-
nym umowę o pracę bez wypowiedzenia z uwagi na ciężkie naruszenie podstawo-
wych obowiązków pracowniczych polegające na nieusprawiedliwionej nieobecności
w pracy.
W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd Okręgowy przyjął, że dopusz-
czalne było ustalenie w umowie o pracę dłuższego niż ustawowy okresu wypowie-
dzenia, gdyż było to dla pozwanego korzystniejsze. W tej sytuacji dokonane przez
niego wypowiedzenie umowy o pracę nie było skuteczne. W zakresie żądania wywo-
dzonego z § 1 ust. 2 umowy o pracę, Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że nie ma
przeszkód do zastosowania w niniejszej sprawie art. 483 § 1 k.c. i art. 389 § 1 k.c. w
związku z art. 300 k.p., po pierwsze - z uwagi na rozbieżność między datą podpisa-
nia umowy a datą przystąpienia do jej wykonywania przez pozwanego, a po drugie -
zastrzeżenie kary umownej nie naruszało zasady swobody wyboru pracy wyrażonej
w art. 65 ust. 1 Konstytucji oraz art. 10 § 1 k.p. Pozwany umowę ze stroną pozwaną
zawarł dobrowolnie i uczynił to w celu wynegocjowania lepszych warunków płaco-
wych u dotychczasowego pracodawcy.
Wyrokiem z dnia 29 września 2006 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienił
zaskarżony wyrok i oddalił powództwo uznając, że stan faktyczny sprawy jest nie-
sporny. Sąd Apelacyjny stwierdził, że pozwany co prawda zawarł umowę o pracę,
lecz stosownie do art. 26 k.p. stosunek pracy nie został nawiązany. Rozwiązanie
przez pozwanego umowy o pracę przed zaistnieniem stosunku pracy w świetle wy-
kładni przytoczonego przepisu jest dopuszczalne. Wskazanie przez pozwanego
3
błędnego okresu wypowiedzenia, sprzecznego z § 8 umowy o pracę, nie pozbawia
dokonanego wypowiedzenia skuteczności, gdyż w tej sytuacji winna mieć zastoso-
wanie zasada opisana w art. 49 k.p. W rezultacie nie doszło do nawiązania stosunku
pracy, który powstałby z dniem 1 marca 2005 r. Pomimo ustalenia, że pozwany
„wskutek nieprzystąpienia do realizacji stosunku pracy wyrządził stronie powodowej
szkodę”, Sąd drugiej instancji wykluczył możliwość zastosowania w niniejszej spra-
wie: art. 389 k.c. - z uwagi na brak zawarcia przez strony umowy przedwstępnej; art.
485 w związku z art. 300 k.p. - z uwagi na niedopuszczalność odstąpienia od umowy
o pracę wynikającą z normy art. 18 k.p. w związku z art. 36 k.p.; art. 477 k.c. w
związku z art. 300 k.p. - z uwagi na treść art. 18 k.p., z którego wynika brak możliwo-
ści zastosowania do umowy o pracę odpowiedzialności kontraktowej; przepisów Ko-
deksu pracy o odpowiedzialności odszkodowawczej, łączących tę odpowiedzialność
„z nienależytym wykonaniem lub niewykonaniem obowiązków pracowniczych, czyli z
zachowaniem reprezentowanym przez pracownika w tracie stosunku pracy, a nie
jedynie w sytuacji trwania umowy o pracę”.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku strona powodowa zarzuciła na-
ruszenie prawa materialnego, a to: 1) art. 114, art. 115 i nast. k.p., poprzez błędną
ich wykładnię prowadzącą w sposób nieuzasadniony do ograniczenia odpowiedzial-
ności odszkodowawczej pracownika wyłącznie do okresu trwania stosunku pracy, a
w konsekwencji niezastosowanie tych przepisów jako podstawy prawnej żądania po-
wodowej Spółki oraz 2) art. 49 k.p., przez jego niezastosowanie pomimo powołania
się przez Sąd Apelacyjny na ten przepis w kontekście oceny skuteczności wypowie-
dzenia. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie apelacji, ewen-
tualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi
drugiej instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w niniejszej sprawie „okre-
sem wymaganym” w rozumieniu art. 49 k.p. był przewidziany umową o pracę 6-mie-
sięczny okres wypowiedzenia. Skoro więc pozwany wypowiedział umowę o pracę
przy zastosowaniu innego niż przewidziany umową, bo dwutygodniowego okresu
wypowiedzenia, umowa rozwiązała się z upływem umownego okresu wypowiedze-
nia. W związku z tym końcowa data ustania umowy o pracę przypadła po dniu 1
marca 2005 r., w którym pozwany miał podjąć pracę. W rezultacie skutek w postaci
rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem przez pozwanego nastąpił w ostat-
4
nim dniu sierpnia 2005 r. stosownie do treści art. 30 § 21
k.p. Wprawdzie okres ten
został skrócony wskutek oświadczenia strony powodowej o rozwiązaniu umowy o
pracę bez wypowiedzenia, jednakże oświadczenie to datowane na dzień 28 lipca
2005 r. zostało złożone niewątpliwie już po dacie, w której pozwany był obowiązany
podjąć pracę umówioną. W tej sytuacji bezprecedensowa jest konkluzja Sądu drugiej
instancji, że nie doszło między stronami do nawiązania stosunku pracy. Z jednej bo-
wiem strony Sąd ten uznał, że dokonane przez pozwanego wypowiedzenie umowy o
pracę winno podlegać ocenie w aspekcie art. 49 k.p., z drugiej zaś oceny tej nie za-
stosował, zdając się przyjmować, że okres wypowiedzenia upłynął przed datą okre-
śloną jako dzień przystąpienia pozwanego do pracy. Tymczasem stosownie do art.
26 k.p. stosunek pracy pomiędzy stronami nawiązał się w dniu 1 marca 2006 r. nie-
zależnie od tego, że pozwany do pracy nie przystąpił. Przystąpienie pozwanego do
pracy zgodnie z umową o pracę, nawet przy wypowiedzeniu przez niego tej umowy,
pozwoliłoby na uniknięcie przez skarżącego kosztów związanych ze znalezieniem
innego odpowiedniego pracownika.
Skarżący wskazał nadto, że z przepisów art. 114 i następne k.p. nie wynika, iż
odpowiedzialność odszkodowawcza pracownika może wynikać wyłącznie z jego za-
chowania reprezentowanego w trakcie stosunku pracy. Tymczasem to nie stosunek
pracy jest źródłem praw i obowiązków pracownika, lecz umowa o pracę i inne nor-
matywne akty prawa pracy. W rezultacie już z chwilą zawarcia umowy o pracę po-
wstaje obowiązek dbałości o dobro pracodawcy, czyli lojalnego i uczciwego postę-
powania przez cały czas trwania umowy o pracę. Nie do przyjęcia jest w tej sytuacji
całkowite wyłączenie przez Sąd drugiej instancji odpowiedzialności pracownika za
niewykonanie tego rodzaju obowiązku w sytuacji wyrządzenia pracodawcy szkody w
okresie od dnia zawarcia umowy o pracę do dnia określonego przez strony jako
dzień podjęcia przez pracownika umówionej pracy. Nawet gdyby przyjąć, że Kodeks
pracy nie normuje wprost odpowiedzialności pracownika za szkodę wyrządzoną w
wymienionym wyżej okresie, to Sąd orzekający winien dokonać takiej wykładni prze-
pisów prawa, która zapełniłaby istniejącą „lukę prawną” w drodze analogii. Tworzenie
sytuacji niepoddających się w ogóle normom prawnym nie jest dopuszczalne w pań-
stwie prawa (art. 2 Konstytucji RP).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
5
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zdefiniowany w art. 22 § 1 k.p.
stosunek pracy nawiązuje się - w myśl art. 26 k.p. - w terminie określonym w umowie
jako dzień rozpoczęcia pracy (art. 29 § 1 pkt 5 k.p.), a jeżeli terminu tego nie określo-
no - w dniu zawarcia umowy. Przepis art. 26 k.p. przewiduje więc możliwość określe-
nia w umowie o pracę późniejszego terminu nawiązania stosunku pracy niż dzień
zawarcia tej umowy i to bez żadnych ograniczeń w czasie, a nadto nie uzależnia po-
wstania stosunku pracy od faktycznego rozpoczęcia pracy przez pracownika. Błędny
jest tym samym pogląd Sądu drugiej instancji, że „nieprzystąpienie pracownika do
wykonywania umowy” (nierozpoczęcie przez niego pracy w dniu określonym w umo-
wie o pracę) wywołuje skutek w postaci „braku zaistnienia stosunku pracy” (niena-
wiązania się stosunku pracy między stronami umowy o pracę). W świetle bowiem art.
26 k.p. umowa o pracę jest czynnością prawną wystarczającą do nawiązania stosun-
ku pracy między stronami w dniu, który strony same określiły bądź w dniu, w którym
umowa została zawarta, jeżeli strony nie podały innej daty nawiązania stosunku
pracy. Z tego względu w doktrynie przyjmuje się, że jeżeli termin rozpoczęcia pracy
jest w umowie określony, to stosunek pracy powstaje w określonej dacie niezależnie
od tego, czy pracownik przystąpi do wykonywania pracy, a jeżeli nieprzystąpienie do
pracy przez pracownika nastąpiło z przyczyn przez niego zawinionych, to pracodaw-
ca może stosować przewidziane prawem sankcje aż do rozwiązania umowy o pracę
bez wypowiedzenia z winy pracownika. W dniu nawiązania stosunku pracy rozpo-
czyna się okres zatrudnienia. Jeżeli więc strony wskazały w umowie o pracę dzień
rozpoczęcia pracy późniejszy niż data zawarcia umowy, okres pomiędzy zawarciem
umowy a nawiązaniem stosunku pracy nie jest traktowany jako okres zatrudnienia, a
pracownikowi nie przysługują w tym okresie uprawnienia wynikające ze stosunku
pracy. Natomiast w okresie między zawarciem umowy o pracę a terminem określo-
nym w niej jako data nawiązania stosunku pracy, umowa ta może być rozwiązana na
zasadach ogólnych przewidzianych w Kodeksie pracy (por. między innymi: K. Jaś-
kowski, E. Maniewska: Kodeks pracy. Komentarz, tom I, Kraków, 2006, wyd. V; U.
Jackowiak, M. Piankowski, J. Stelina, W. Uziak, A. Wypych-Żywicka, M. Zieleniecki:
Kodeks pracy z komentarzem, Gdańsk, 2004, wyd. IV). Pogląd ten wydaje się trafny,
skoro w myśl art. 30 § 1 pkt 2 k.p. umowa o pracę rozwiązuje się przez oświadczenie
jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę
za wypowiedzeniem), a stosownie do art. 32 § 1 pkt 3 k.p., każda ze stron może
rozwiązać za wypowiedzeniem umowę o pracę zawartą na czas nieokreślony.
6
Problem wyłania się jednak na tle art. 36 § 1 k.p., który uzależnia długość
okresu wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony od okresu za-
trudnienia u danego pracodawcy. Do tego okresu zatrudnienia wlicza się pracowni-
kowi na podstawie art. 36 § 11
k.p. okresy zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy,
jeżeli zmiana pracodawcy nastąpiła na zasadach określonych w art. 231
k.p., a także
w innych przypadkach, gdy z mocy odrębnych przepisów nowy pracodawca jest na-
stępcą prawnym w stosunkach pracy nawiązanych przez pracodawcę poprzednio
zatrudniającego tego pracownika. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 15
stycznia 2003 r., III PZP 20/02 (OSNP 2004 nr 1, poz. 4), Sąd Najwyższy stwierdził,
że przy ustalaniu wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony (art.
36 § 1 k.p.) uwzględnia się wszystkie okresy zatrudnienia u tego samego (danego)
pracodawcy. Z poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń nie wynika, aby w przy-
padku pozwanego przesłanka ta zachodziła. Rodzi to pytanie o możliwość wypowie-
dzenia przez niego umowy o pracę przed nawiązaniem się stosunku pracy, a tym
samym przed rozpoczęciem się okresu zatrudnienia, do którego to pojęcia odsyła art.
36 k.p. W wyroku z dnia 11 maja 1999 r., I PKN 34/99 (OSNAPiUS 2000 nr 14, poz.
544), Sąd Najwyższy stwierdził, że o długości okresów wypowiedzenia (art. 36 § 1
k.p.) decyduje okres zatrudnienia u danego pracodawcy liczony od dnia zawarcia
umowy o pracę do daty jej rozwiązania z upływem okresu wypowiedzenia (art. 32 § 2
k.p.). Przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, w której zapadł powyższy wyrok, była
kwestia dopuszczalności wliczania okresu wypowiedzenia do okresu zatrudnienia u
danego pracodawcy, jednakże przytoczona teza wskazuje na możliwość takiego ro-
zumienia art. 36 § 1 k.p., które pozwala wliczyć do zakładowego stażu pracy, od któ-
rego zależy długość okresu wypowiedzenia, okresu zatrudnienia u danego praco-
dawcy rozumianego jako okres obowiązywania umowy o pracę, a nie tylko okres li-
czony od momentu nawiązania stosunku pracy. Istotniejsze jest jednak to, że z żad-
nego przepisu obowiązującego prawa nie wynika zakaz rozwiązania (w tym za wy-
powiedzeniem) umowy o pracę przed nawiązaniem się stosunku pracy ani też możli-
wość rozwiązania takiej umowy wyłącznie w okresie zatrudnienia (liczonego od daty
nawiązania się stosunku pracy). Wręcz przeciwnie, przepis art. 34 k.p. uzależnia dłu-
gość okresu wypowiedzenia jedynie od długości ustalonego w umowie o pracę
okresu próbnego, a przepis art. 33 k.p. stanowi o możliwości wcześniejszego rozwią-
zania umowy o pracę na czas określony wyłącznie w zależności od długości okresu,
na który umowa została zawarta (dłuższy niż 6 miesięcy). Przepisy te regulują kwe-
7
stie związane z rozwiązywaniem za wypowiedzeniem terminowych umów o pracę i w
żadnym zakresie nie odnoszą się do „okresu zatrudnienia”. Dotyczący wypowiadania
umów o pracę zawartych na czas nieokreślony przepis art. 36 § 1 k.p. posługuje się
pojęciem „okresu zatrudnienia” wyłącznie dla potrzeb ustalenia długości okresu wy-
powiedzenie, nie odnosi się natomiast do samej możliwości wypowiedzenia umowy o
pracę w czasie przed rozpoczęciem się okresu zatrudnienia. W tej sytuacji należy
przyjąć, że możliwość wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony
nie jest uzależniona od rozpoczęcia się okresu zatrudnienia. Okresem wypowiedze-
nia dokonanego przed nawiązaniem się stosunku jest okres przewidziany w art. 36 §
1 pkt 1 k.p. (ponieważ nie ma okresu zatrudnienia, do którego można by wliczyć
ewentualny okres zatrudnienia, o którym stanowi art. 36 § 11
k.p.), chyba że pracow-
nik wcześniej pozostawał z tym samym pracodawcą w stosunku pracy lub strony w
umowie o pracę przedłużyły ustawowy okres wypowiedzenia tej umowy. Ta ostatnia
sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W tej sytuacji uzasadniony jest powołany w ramach podstawy naruszenia
prawa materialnego zarzut naruszenia art. 49 k.p., poprzez jego niezastosowanie w
stanie faktycznym sprawy. Zgodnie z wymienionym przepisem, w razie zastosowania
okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, umowa o pracę rozwiązuje się z
upływem okresu wymaganego, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu
rozwiązania umowy. Co prawda, przepis ten znajduje się w oddziale 4 rozdziału dru-
giego Kodeksu pracy, normującym uprawnienia pracownika w razie nieuzasadnione-
go lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę,
jednakże należy go rozumieć w ten sposób, że niezależnie od tego, czy stosunek
pracy zostanie wypowiedziany przez pracodawcę czy też przez pracownika z zasto-
sowaniem okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, umowa o pracę rozwią-
zuje się z upływem wymaganego okresu wypowiedzenia. Natomiast w sytuacji, gdy
wypowiedzenia umowy o pracę z zastosowaniem krótszego okresu wypowiedzenia
dokona pracodawca, pracownikowi przysługiwać będzie uprawnienie do żądania wy-
nagrodzenia do czasu rozwiązania umowy, czyli do czasu upływu właściwego (wy-
maganego) okresu wypowiedzenia. Inaczej rzecz ujmując, przepis art. 49 k.p. w za-
kresie, w jakim stanowi o rozwiązaniu z mocy prawa umowy o pracę z upływem wy-
maganego okresu wypowiedzenia, dotyczy zarówno wypowiedzenia dokonanego
przez pracodawcę jak i przez pracownika.
8
Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wydaje się wynikać, że Sąd dru-
giej instancji w taki właśnie sposób rozumie art. 49 k.p., jednakże myli skuteczność
dokonanego przez pozwanego wypowiedzenia umowy o pracę z momentem rozwią-
zania tej umowy. Tymczasem skuteczność wypowiedzenia oznacza tylko tyle, że
zastosowanie w nim krótszego niż wymagany (właściwy) okresu wypowiedzenia nie
stanowi o bezskuteczności bądź nieważności wypowiedzenia, a jedynie powoduje z
mocy prawa przesunięcie momentu rozwiązania umowy o pracę do czasu upływu
wymaganego okresu wypowiedzenia. Zastosowanie okresu wypowiedzenia krótsze-
go niż wymagany następuje między innymi w przypadku zastosowania okresu krót-
szego niż to wymaga staż pracy pracownika, w razie niewłaściwego określenia ter-
minu ustania stosunku pracy mimo uwzględnienia w długości okresu wypowiedzenia
stażu pracy pracownika, a także w sytuacji, gdy zostanie zastosowany okres wypo-
wiedzenia krótszy niż wynikający z postanowienia umowy o pracę przewidującego
przedłużenie okresu wypowiedzenia określonego w art. 36 § 1 k.p. W orzecznictwie
Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że umowne przedłużenie okresu wypowie-
dzenia umowy o pracę jest dopuszczalne z zastrzeżeniem, iż nie może ono być
sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami
współżycia społecznego oraz z określoną w art. 18 k.p. „zasadą korzystności” (por.
między innymi uchwałę z dnia 9 listopada 1994 r., I PZP 46/94, OSNAPiUS 1995 nr
7, poz. 87; wyroki z dnia 18 czerwca 2002 r., I PKN 376/01, OSNP 2004 nr 7, poz.
122; z dnia 2 października 2003 r., I PK 416/02, OSNP 2004 nr 19, poz. 328; z dnia
16 listopada 2004 r., I PK 36/04, OSNP 2005 nr 12, poz. 176; z dnia 10 stycznia
2006 r., I PK 97/05, OSNP 2007 nr 3-4, poz. 39).
W świetle poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych należy więc
stwierdzić, że skoro strony postanowiły w umowie o pracę o przedłużeniu ustawowe-
go okresu wypowiedzenia do 6 miesięcy i postanowienie to nie zostało przez Sąd
drugiej instancji uznane za nieważne (przynajmniej nic takiego nie wynika z uzasad-
nienia zaskarżonego wyroku), to złożenie przez pozwanego w dniu 1 lutego 2005 r.
oświadczenia o wypowiedzeniu tej umowy za dwutygodniowym okresem wypowie-
dzenia spowodowało, że z mocy prawa skutek tego wypowiedzenia w postaci roz-
wiązania umowy o pracę został przesunięty na dzień 31 sierpnia 2005 r. stosownie
do art. 32 § 2 w związku z art. 30 § 21
k.p. Konsekwencją tego stanu rzeczy było to,
że stosunek pracy między stronami nawiązał się zgodnie z art. 26 k.p. w dniu 1
marca 2005 r. określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy przez pozwanego
9
i niezależnie od niepodjęcia przez niego tej pracy. Następnie, w trakcie biegu okresu
wypowiedzenia powodowa Spółka w dniu 28 lipca 2005 r. rozwiązała z pozwanym
umowę o pracę bez wypowiedzenia ze względu na nieusprawiedliwione niestawien-
nictwo w pracy. W tej sytuacji nieuprawnione jest stanowisko Sądu drugiej instancji,
że chociaż pozwany wskutek „nieprzystąpienia do realizacji stosunku pracy wyrządził
stronie powodowej szkodę”, to nie może ponosić odpowiedzialności odszkodowaw-
czej przewidzianej w Kodeksie pracy. Powoduje to zasadność kasacyjnego zarzutu
naruszenia art. 114 i art. 115 k.p., chociaż z innych przyczyn, niż sformułowane
przez skarżącego w skardze kasacyjnej.
Na marginesie należy podnieść, że przedmiot procesu wyznaczają: zgłoszone
przez powoda roszczenie i przytoczone okoliczności faktyczne uzasadniające żąda-
nie pozwu (art. 187 § 1 k.p.c.). Wskazana kwalifikacja prawna zgłoszonego roszcze-
nia ma znaczenie uzupełniające, gdyż pośrednio określa podstawę faktyczną żąda-
nia pozwu. Sąd nie jest jednak związany podstawą prawną powództwa i może badać
jej prawidłowość bez względu na to, czy na skutek wyboru przez powoda żądania i
zakreślenia jego podstawy faktycznej wyłączona jest możliwość orzekania co do in-
nego wchodzącego w rachubę roszczenia materialnoprawnego. W konsekwencji od-
niesienie się do różnych konstrukcji prawnych czy relacji między roszczeniami nie
stanowi naruszenia zakazu z art. 321 § 1 k.p.c. (por. uchwałę Sądu Najwyższego z
dnia 27 marca 2007 r., II PZP 2/07, Monitor Prawa Pracy 2007 nr 6, poz. 310 i orze-
czenia tam powołane).
Z powyższych względów na podstawie art. 39815
§ 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2
k.p.c. w związku z art. 39821
k.p.c. orzeczono jak w sentencji wyroku.
========================================. w związku z art. 39821
k.p.c. orzeczono jak w sentencji wyroku.
========================================