Wyrok z 14 grudnia 2018, sygn. I C 1029/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 grudnia 2018 r.

Sąd Rejonowy w Giżycku I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2018 r. w Giżycku

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w B.

przeciwko A. L.

o zapłatę

1.  Umarza postępowanie o kwotę 960 zł ( dziewięćset sześćdziesiąt złotych ).

2.  Oddala powództwo w pozostałym zakresie.

3.  Znosi wzajemnie koszty procesu.

SSR Alina Kowalewska

Sygn. akt I C 1029/18 upr.

UZASADNIENIE

Powód (...) S.A. z siedzibą w B. wniósł pozew o zasądzenie od pozwanej A. L. kwoty 4.301,67 zł z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 04.07.2018 r. do dnia zapłaty. Nadto domagał się zwrotu kosztów procesu na swoją rzecz. W uzasadnieniu powód podał, iż pozwana poprzez podpisanie weksla zobowiązała się do zapłaty w dniu 03 lipca 2018 r. kwoty wskazanej na wekslu w wysokości 5.051,67 zł. Pomimo wezwania do wykupu weksla pozwana nie zapłaciła żądanej należności. Twierdził, iż weksel stanowił zabezpieczenie umowy pożyczki gotówkowej nr (...), która wobec opóźnienia w płatności rat została wypowiedziana.

W piśmie procesowym z dnia 25.10.2018 r. powód cofnął pozew w zakresie kwoty 960 zł wobec częściowej spłaty należności w toku postępowania.

Pozwana A. L. wniosła o oddalenie powództwa w całości. Twierdziła, iż regularnie spłaca pożyczkę udzieloną przez powoda w dniu 22.11.2016 r., a saldo obciążeń z rachunku bakowego pozwanej tytułem spłat przedmiotowej pożyczki przekracza sumę zobowiązań przewidzianą harmonogramem spłat.

Sąd ustalił, co następuje:

Pozwana A. L. zawarła w dniu 22 listopada 2016 r. z (...) S.A. z siedzibą w B. umowę pożyczki, na mocy której pożyczkodawca wypłacił pozwanej kwotę 4.000 zł. Dodatkowo naliczył opłatę przygotowawczą w kwocie 129 zł, wynagrodzenie prowizyjne w kwocie 3.067 zł oraz wynagrodzenie z tytułu przyznania na wniosek pożyczkobiorcy (...) w wysokości 800 zł. Pozwana zobowiązana była do spłaty pożyczki wraz z opłatami, prowizjami i odsetkami umownymi w 36 miesięcznych ratach. Na zabezpieczenie zwrotu pożyczki pozwana wystawiła weksel własny in blanco.

( dowód : wniosek o udzielenie pożyczki – k. 65-70, umowa pożyczki – k. 55-59, harmonogram spłaty – k. 60, deklaracja wekslowa – k. 61)

Do marca 2018 r. pozwana regularnie spłacała raty pożyczki.

( dowód : karta klienta – k. 62)

Z uwagi na powstanie zaległości powód skierował do pozwanej wezwanie do zapłaty należności (sporządzone w dniu 04 maja 2018 r.), a następnie pismo zawierające oświadczenie o wypowiedzeniu umowy pożyczki z zachowaniem terminu 30 dni, które pozwana odebrała w dniu 29 czerwca 2018 r.

( dowód : wezwanie do zapłaty – k. 42, książka nadawcza – k. 43-45, śledzenie przesyłek – k. 46-48, wypowiedzenie umowy pożyczki – k. 5, książka nadawcza – k. 50-51, śledzenie przesyłek – k. 52-54)

W dniu 3 czerwca 2018 r. powódka wypełniła weksel na kwotę 5.051,67 zł z terminem płatności oznaczonym na dzień 3 lipca 2018 r.

( dowód : weksel – k. 4)

W lipcu i sierpniu 2018 r. pozwana zapłaciła zaległe raty. Do chwili obecnej spłaca należność zgodnie z harmonogramem stanowiącym załącznik do umowy.

( dowód : historia rachunku bankowego pozwanej – k. 77-80)

Do dnia 14 grudnia 2018 r. pozwana wpłaciła na rzecz powoda kwotę 5.790 zł.

( dowód : historia rachunku bankowego – k. 77-80, 87)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie mogło podlegać uwzględnieniu.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż sąd jest związany cofnięciem pozwu, chyba że cofnięcie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa (art. 203 § 1 i 4 k.p.c.). Na gruncie przedmiotowej sprawy mając na względzie podniesiony zarzut spełnienia świadczenia Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania złożonego przez powoda oświadczenia w przedmiocie cofnięcia pozwu. Z uwagi zatem na skuteczne cofnięcie pozwu w zakresie kwoty 960 zł przed rozpoczęciem rozprawy na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. w zw. z art. 203 § 1 i 4 k.p.c. należało umorzyć postępowanie w tej części, o czym Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Rozpoznaniu podlegało zatem żądanie zasądzenia kwoty 3.341,67 zł.

Zgodnie z art. 10 ustawy z 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe jeżeli weksel, niezupełny w chwili wystawienia, uzupełniony został niezgodnie z zawartym porozumieniem, nie można wobec posiadacza zasłaniać się zarzutem, że nie zastosowano się do tego porozumienia, chyba że posiadacz nabył weksel w złej wierze albo przy nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa. Z powyższego wynika dopuszczalność badania treści stosunku podstawowego w przypadku dochodzenia przez pierwszego wierzyciela należności z weksla in blanco przeciwko jego wystawcy, także z urzędu, w tym w sprawach z udziałem konsumentów (por. wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 24 września 2018 r., IX Ca 1252/18).

Zważając na przedłożone przez strony dokumenty – umowę pożyczki z dnia 22 listopada 2016 r., wyciąg z rachunku bankowego pozwanej – nie budził wątpliwości fakt, iż pozwaną łączyła z (...) S.A. umowa pożyczki, na mocy której pożyczkodawca przekazał pozwanej kwotę 4.000 zł, zaś pozwana zobowiązana była do zwrotu przekazanej kwoty pieniężnej w miesięcznych ratach. Nie budziła też wątpliwości treść umowy pożyczki oraz okoliczność, iż wierzyciel w związku z udzieleniem pożyczki obciążył pozwaną opłatą przygotowawczą w kwocie 129 zł, wynagrodzeniem prowizyjnym w kwocie 3.067 zł, wynagrodzeniem z tytułu przyznania na wniosek pożyczkobiorcy (...) w wysokości 800 zł oraz odsetkami umownymi.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zastrzeżona przez pożyczkodawcę w umowie pożyczki prowizja w wysokości stanowiącej niemal 77% wypłaconej faktycznie pozwanej kwoty, kształtuje prawa i obowiązki pozwanej jako konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jej interesy, co wypełnia dyspozycję art. 385 ¹ § 1 k.c. i pozwala uznać ten zapis za niedozwolone postanowienie umowne. Postanowienia umowy pożyczki dotyczące prowizji nie stanowią postanowień określających główne świadczenia stron umowy pożyczki i nie były uzgadniane z pozwaną indywidualnie, co pozwala na ich kontrolę pod względem abuzywności.

Wymaga podkreślenia, iż pożyczkodawcy należą się od pożyczkobiorcy jedynie te opłaty, które były uzasadnione obowiązkami wynikającymi z łączącej strony umowy, a więc rekompensujące koszty związane z zawarciem umowy, czy nienależytą jej realizacją przez pożyczkobiorcę. Za niedozwolone uznać należy postanowienia umowne, które zmierzają do zachwiania równorzędności stron stosunku prawnego, nakładając na pożyczkobiorcę nieuzasadnione i krzywdzące obciążenia, bez adekwatnej odpłaty po stronie pożyczkodawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2006 r., I CSK 173/06). W ocenie Sądu porównanie kosztów prowizji z kwotą udzielonej pożyczki, jak i rzeczywiście poniesionymi przez powoda kosztami (które nie zostały wskazane ani w treści umowy pożyczki, ani wykazane w niniejszym postępowaniu) prowadzi do wniosku, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzi nieusprawiedliwiona dysproporcja na niekorzyść pozwanej. Wysokość prowizji została określona w sposób dowolny, odbiegający od rzeczywistych kosztów, skutkiem czego postanowienia te nie wiązały pozwanej jako konsumenta, a strony związane były umową w pozostałym zakresie.

Sąd miał także na uwadze, iż zastrzeganie tego rodzaju zawyżonych opłat wynoszących niemal 76% kwoty pożyczki za samo jej udzielenie, zmierza do obejścia przepisów regulujących wysokość odsetek maksymalnych, tj. art. 359 § 2 1 k.c., stanowiącego, iż maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne). Postanowienia umowne wprowadzające obok odsetek maksymalnych wygórowaną prowizję, nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych. Pobierane opłaty za czynności związane z pożyczką nie mogą bowiem stanowić dodatkowego źródła wzbogacenia pożyczkodawcy celem obejścia przepisów prawa. Postanowienie umowne zmierzające do obejścia prawa jest nieważne (art. 58 § 1 i 3 k.c.).

Z uwagi na powyższe rozważania należało uznać, iż niezasadne jest żądanie dotyczące kwoty niespłaconej pożyczki w zakresie kwoty 3.067 zł tytułem prowizji zastrzeżonej w umowie. Z tytułu umowy pożyczki powód mógł zasadnie żądać jedynie wypłaconej kwoty pożyczki w wysokości 4.000 zł, 644 zł tytułem zastrzeżonych odsetek umownych, 129 zł z tytułu opłaty przygotowawczej, 800 zł wynagrodzenia z tytułu przyznania (...) oraz odsetek za opóźnienie w kwocie 11,67 zł – tj. łącznie 5.584,67 zł. Skoro pozwana z tytułu przedmiotowej umowy wpłaciła na rzecz powoda kwotę 5.790 zł (por. historia rachunku bankowego) powództwo nie mogło podlegać uwzględnieniu w jakiejkolwiek części.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. znosząc je wzajemnie i uznając, iż żądanie było zasadne jedynie w części. Sąd miał na uwadze, iż pozwana spełniła świadczenie w toku procesu, co uznać należy za przegranie procesu przez stronę pozwaną w tej części.